WalsoordenRaadsvoorstel (1)

Raadsvoorstel Zaaknummer: 651136 Portefeuillehouder(s):

Wethouder L. Mangnus

Aan:

De raad van de gemeente Hulst

Onderwerp Haven van Walsoorden Samenvatting Voor de haven van Walsoorden heeft de gemeente een opstalrecht- en erfpachtovereenkomst met het Rijk. De contracten liepen eind 2023 af, maar zijn stilzwijgend verlengd. Het Rijk heeft de haven overtollig verklaard en wil deze verkopen. De gemeente wil dat de haven wordt behouden vanwege het belang voor de regionale economie en de leefbaarheid van het dorp Walsoorden. De kosten voor aankoop, opknappen en saneren van de haven passen binnen de structurele investeringsruimte in de begroting. De exploitatie van de haven blijft verliesgevend. Dat verlies kan momenteel binnen de begroting worden opgevangen. 1. Besluit De haven van Walsoorden aankopen, opknappen en saneren. Daartoe de begrotingswijziging vaststellen. 2. Argumenten Economie Aan de werkgelegenheid rond de haven zijn naar schatting 185 directe en indirecte banen verbonden. Daarmee heeft de haven een economisch belang. Verwacht wordt dat deze banen behouden blijven als de gemeente de haven aankoopt en de exploitatie wordt voortgezet. De grootste bedrijven die gebruik maken van de industriehaven zijn Bleijko Beton en mouterij De Swaen. Bijgevoegd treft u een overzicht aan van de gebruikers van de haven en contractvormen (bijlage 1).

In 2022 heeft de gemeente de gebruikers een brief gestuurd, waarin staat dat hun contract in stand blijft totdat er afspraken met Rijksvastgoedbedrijf (RVB) zijn gemaakt. Leefbaarheid De haven is mede van belang voor de leefbaarheid van het dorp Walsoorden. Het is dan ook belangrijk dat de haven behouden wordt. Financiën De investeringskosten voor aankoop, opknappen en het saneren van de passen binnen de structurele investeringsruimte in de begroting. De exploitatie van de haven is momenteel negatief. Het is vrijwel niet mogelijk om de exploitatie sluitend te krijgen. Binnen de huidige begroting wordt de negatieve exploitatie al jaren opgevangen. 3. Kaders In 2016 heeft het toenmalige college besloten om de haven van Walsoorden af te stoten en daarover in overleg te treden met het RVB. In de periode daarna is dat standpunt geleidelijk aan gewijzigd. Het huidige college wil de haven behouden. In het bestuursakkoord ‘…op koers naar 2026’ is onder het programma Economie vermeld dat het opwaarderen van de haven van Walsoorden hoog op de agenda staat. Daarom is onderzocht of het financieel haalbaar is om de haven aan te kopen. De percelen van de haven zijn in de tweede helft van de vorige eeuw door de Staat aan de gemeente Hontenisse middels een erfpachtovereenkomst in gebruik gegeven. De betreffende percelen bestonden destijds uit landbouwgrond.

De gemeente heeft op de gronden eerst een getijdenhaven aangelegd. Deze werd later uitgebreid met een industriehaven. Voor de getijdehaven bestaat een erpachtovereenkomst met het Rijk. Voor de industriehaven heeft de gemeente een opstalrecht. Met RVB is afgesproken dat de contracten niet worden opgezegd, zolang er geen Pagina 1 van 3

nieuwe afspraken voor de toekomst zijn gemaakt. De gemeente en RVB zijn al lange tijd in gesprek over de aflopende contracten en hoe hiermee om te gaan. Er zijn verschillende scenario’s onderzocht, waarbij de mogelijkheid van aankoop van de haven door de gemeente het meest kansrijk bleek. Het Rijk heeft uiteidendelijk een finaal voorstel gedaan, dat hieronder nader is uitgewerkt. Op basis van het finale voorstel is er gesproken met de grote bedrijven in de haven. Deze hebben aangegeven graag in de haven te willen blijven. Wel zullen daartoe extra investeringen in hun bedrijfsvoering moeten worden gedaan. De bedrijven zeggen behoefte te hebben aan een duiddelijk toekomstperspectief. Onder meer vanwege de voorzienbare extra investeringen willen de bedrijven niet deelnemen in een havenexploitatie. 4. Financieel Taxatiebureau Gloudemans heeft de haven getaxeerd op 1.362.00 euro (bijlage 2). ABO Milieuconsult heeft de saneringskosten ingeschat op 1.300.000 euro (Bijlage 3). Op basis van deze uitkomsten heeft RVB een finaal voorstel gedaan. Aankoop van de haven bedraagt 1.100.000 euro. Rijkswaterstaat geeft een bijdrage in de sanering van 507.000 euro. Voor de stortkosten doen ze een bijdrage van 286.000 euro. De gemeente dient voor de sanering derhalve een bedrag te reserveren van 507.000 euro. Voor de opknapwerkzaamheden is onderzoeksbureau Aveco de Bondt ingeschakeld.

Dit onderzoeksbureau heeft ingeschat welke opknapwerkzaamheden aan de havenconstructrutie moeten worden uigevoerd (bijlage 4). Op ons verzoek heeft advies- en ingenieursbureau WSP de opknapwerkzaamheden uitgewerkt in vier scenario's (bijlage 5). Uit het rapport van WSP blijkt dat 830.000 euro nodig is om de veiligheid in de haven te garanderen. Dat verlengt echter de levensduur van de haven niet. Om de levensduur met circa 20 jaar te verlengen is een aanvullende investering nodig van 1.670.000 euro. De totale verwachte kosten voor het veilig maken en opknappen komen hiermee op 2.500.000 euro. WSP heeft ook scenario's uitgewerkt voor nieuwbouw en desgewenst ophogen van de kades. De totale investering van nieuwbouw en ophogen met twee meter wordt ingeschat op 16.000.000 euro. Ten opzichte van het scenario veilig maken en opknappen is nieuwbouw financieel een te grote structurele last. Het scenario veilig maken en opknappen betekent wel dat er na 20 jaar opnieuw moet worden geïnvesteerd als dan wordt besloten om de exploitatie van de haven verder door te zetten. WSP geeft aan dat dan alsnog het scenario nieuwbouw aan de orde komt. De financiële consequenties van aankoop, saneren en opkanppen zijn conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) te verdelen in structurele lasten (aankoop en opknappen) en incidentele lasten (saneren en veilig maken).

De structurele lasten voor aankoop en opknappen (20 jaar) kunnen momenteel worden bekostigd uit bestaande budgetten. Bij de begroting 2024 is namelijk al rekening gehouden met aanvullende middelen voor het toekomstbestendig maken van de haven. De incidentele lasten voor sanering en veilig maken kunnen worden gedekt door een onttrekking uit de reserves. Het veilig maken kan worden bekostigd uit de reserve grondexploitatie. De sanering wordt bekostigd door een onttrekking uit de algemene reserve. Een nadere financiële toelichting is opgenomen in bijlage 6 bij dit voorstel. Wanneer de haven niet wordt aangekocht en verder geëxploiteerd, moet deze in oorspronkelijke staat an het Rijk worden opgeleverd. De overeenkomsten met de gebruikers moeten in dat geval opgezegd worden. De financiële gevolgen van dit scenario zijn onduidelijk. Er moet rekening worden gehouden met een miljoenenuitgave. Het gaat dan wel om een incidentele uitgave. Het structurele exploitatietekort van 232.000 euro vervalt dan wel en komt ten goede aan de gemeentebegroting. De financiële consequenties van aankoop, sanering en opknappen maken zijn verwerkt in bijgevoegde begrotingswijziging (bijlage 7). Pagina 2 van 3

5. Aanpak Besluit gemeenteraad Contractvorming met het Rijk over aankoop Exploitatieopzet verder uitwerken Contractvorming met gebruikers Waterbodem saneren Haven opknappen 6. Communicatie/participatie De havengebruikers hebben uit hun midden een voorwacht samengesteld, die aanspreekpunt en gesprekspartner is voor de gemeente. De havengebruikers zijn via deze voorwacht geïnformeerd over de stand van zaken. Zij weten dat er een eindvoorstel van het Rijk ligt en dat de gemeenteraad daarover een besluit zal nemen. Over het uiteindelijk raadsbesluit wordt gecommuniceerd met de havengebruikers en met het Rijk. 7. Termijn Voor eind 2024

Vanaf 2025

Contractvorming met Rijk aankoop

Waterbodem saneren

Contractvorming met gebruikers

Werkzaamheden aan kades

Exploitatieopzet verder uitwerken 8. Uitkomst Besluitvorming in de gemeenteraad afwachten. 9. Risico Het saneren en het opknappen van de haven kan onverwachte tegenvallers opleveren. Vooralsnog zijn wij uitgegaan van de onderzoeksrapporten van experts. Ook heeft de gemeente geen invloed op de vestiging van bedrijven en eventuele vooruitvoortvloeiende werkgelegenheid. Burgemeester en wethouders van Hulst, De Secretaris, De Burgemeester, Bijlage(n): 1. Overzicht gebruikers en contracten 2. Taxatierapport Gloudemans (vertrouwelijk op het bis) 3. Kostenraming sanering waterbodem ABO Milieuconsult (vertrouwelijk op het bis) 4. Onderzoek damwanden Aveco de Bondt (vertrouwelijk op het bis) 5. Onderzoek damwanden WSP (vertrouwelijk op het bis) 6. Financiële toelichting (vertrouwelijk op het bis) 7. Begrotingswijziging

Pagina 3 van 3