Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Zeeland - definitief - 2021 06 23

oprichting kennisplatfor m

De te nemen acties zijn: 1. verkennen behoefte 2. verkennen bestaande platforms en mogelijkheden om daarbij aan te haken 3. platform vormgeven 4. platform in stand houden Er ligt nadrukkelijk een relatie met het Uitvoeringsprogramma Landelijk gebied. 35

afspraak in KasZ

Nr

Actie

Beschrijving

Wie voeren de actie uit

Priori indicator teit

Provincie Zeeland, waterschap, Zeeuwse gemeenten

D

Bestaande platforms en ontwikkelingen op dit gebied zijn bijvoorbeeld Living Lab Schouwen-Duiveland, Delta Kenniscentrum (in oprichting). Bij deze bestaande initiatieven kan wellicht vanuit de KaSZ worden aangehaakt. Daarbij hoort ook dat dan ook ondersteuning geboden worden, door mogelijkheden te zoeken om een dergelijk kennisplatform te ontwikkelen (i.s.m. kennisinstellingen). Naar verwachting komen deze acties in aanmerking voor verschillende subsidiestromen. Hierbij valt te denken aan subsidies vanuit Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), Rijksbeleid Stikstof, Rijksbudget Water, Zuidwestelijke Delta, Deltafonds, Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, Rijksmiddelen (LNV), compensatiepakket Marinierskazerne.

We verankeren klimaatadaptatie en (eco)systeemdiensten in agrarisch stimulerings- en studiebeleid

L.11 Ontwikkelen van KPI’s voor stimuleren tot het nemen van maatregelen.

Vanuit het Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied wordt een KPI-systematiek ontwikkeld. Vanuit KasZ wordt gestimuleerd om hierin ook indicatoren op het gebied van klimaatadaptatieve maatregelen op te nemen. Voor de ontwikkeling van de KPI's wordt inzet vanuit de KasZ geleverd. Voor de uiteindelijke uitvoering zal nadere besluitvorming plaats moeten vinden m.b.t. capaciteit en budget.

opgeleverde KPIsystematiek

Verkennen subsidiemogelijkheden. Hierbij valt te denken aan subsidies vanuit Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), Rijksbudget Water, Zuidwestelijke Delta, Deltafonds, Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, Rijksmiddelen (LNV).

36

afspraak in KasZ

Nr

Actie

Beschrijving

Klimaatadaptatie en systeemdiensten verankeren we in agrarisch stimulerings- en subsidiebeleid.

L.12 Ondersteuning agrarische bedrijfsvoering bij uitvoering systeemdiensten

Door het Zeeuwse stimuleringsbeleid voor de agrarische sector actief te koppelen aan klimaatadaptieve maatregelen wordt actief en effectief ingezet op een volhoudbare landbouw. Deze instrumenten zijn meetbaar en waardeerbaar in de vorm van Kritische Prestatie Indicatoren (KPI) gekoppeld aan systeemdiensten en brengen de transitie in de landbouwsector in een versnelling. We verkennen of bestaande KPI's voldoende Klimaatadaptatie doelen hebben. Op basis van deze verkenning worden deze waar nodig aangevuld of aangepast.

Verkennen L.13 Herijking Zeeuwse mogelijkheden nota grondbeleid klimaatadaptatiev e aanpak Zeeuwse grondbank;

In 2021-2022 wordt het Zeeuwse grondbeleid van de provincie Zeeland herzien. Dit beleid moet ook klimaatadaptief zijn. Daarnaast kan het zodanig vormgegeven worden dat het gaat ondersteunen bij de uitvoering van klimaatadaptieve maatregelen.

Wie voeren de actie uit Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen

Priori indicator teit D 0

Provincie Zeeland, ZLTO

D

0

Hierbij kan gedacht worden aan eisen stellen de gronden: bodemkwaliteit, verbeteren van de kwaliteit etc. Wat zou een klimaatadaptieve maatregel van de Zeeuwse Grondbank zijn? Waar wordt hier de nadruk op gelegd? Dit is een wat bredere actie, dus het zou goed zijn om dit wat meer uit te diepen. Hier zie je ook een combinatie met het provinciale kavelruilbureau.

37

Bebouwd Gebied afspraak in KasZ

Nr

We zetten de beleidslijn Stedelijke Wateropgave voort binnen de SAZ+

B.01 Uitvoeren SWO per woonkern in heel Zeeland op initiatief gemeente;

We brengen de B.02 opgave voor grondwateroverlas t in beeld

Actie

Ontwikkelen en implementeren gezamenlijk grondwaterbeleid vanuit gemeentelijke zorgplicht grondwater

Beschrijving SWO is primair gericht op stedelijk gebied en is een bestaand uitvoeringsprogramma: hiervoor is een format beschikbaar om kernen/wijken te analyseren op kwetsbaarheid voor kort, hevig nat, langdurig nat en langdurig droog weer. Hoe om te gaan met kwetsbaarheden is lokaal, interdisciplinair maatwerk, een uniform afwegingskader is niet gewenst. Planning SWO's afgestemd op urgentie en motivatie gemeente, beschikbare expertise binnen SAZ+. Ongeveer 60% van de ca. 175 woonkernen komen in aanmerking voor SWO-analyse. Analyse vindt plaats in context van functioneren stedelijk en landelijk watersysteem.

Wie voeren de actie uit Zeeuwse gemeenten en SAZ+

Priori indicator teit D percentage uitgevoerde SWOgebieden

aanvullende acties ikv KASZ zijn 1/ doorvertaling invloed KASZ op scope SWO: verbreden ja/nee, 2/ interpretatie klimaatbestendigheid, 3/ basis voor klimaattoets Eén van de gemeentelijke zorplichten betreft de zorg voor grondwater in stedelijk deelnemers SAZ+ D gebied. De betekenis van grondwater komt in de SWO afhankelijk van de lokale situatie aan de orde voor wat betreft over- en onderlast. Inzicht ontstaat vooral uit lokale ervaringen. Structureel monitoren van gws gebeurt incidenteel, soms n.a.v. klachten en/of n.a.v. voorgenomen maatregelen. Een gemeentelijk grondwaterbeleidsplan moet een praktisch handvat bieden hoe met grondwater om te gaan.

afgeronde rapportage

De opgave is hierbij een praktische resultante van 1/afwegingskader (criteria voor beoordeling "problemen") en 2/ in beeld brengen grondwatersituatie op basis van lokale ervaringen (klachten, peilbuizen, ervaringen buitendienst) grondwateroverlast niet los zien van actie B.03. In beeld krijgen/hebben "grondwatersituatie" geldt voor B.02 en B.03. Dit moet vooral slim gebeuren, gebruik maken van bv data die al wordt gemonitored, bv oppervlaktewater en lokale ervaringen (klachten, ervaringen buitendienst) Er moet worden overwogen of dit gekoppeld moet worden aan de SWO-systematiek? Deze is namelijk al halverwege de uitvoering. Dan is het de vraag of het efficiënt is om op dat moment de systematiek aan te passen. 38

We zetten een B.03 onderzoeksprogra mma op om meer inzicht te krijgen in de risico’s van hitte en droogte in relatie tot stedelijk groen en zettingen in het stedelijk gebied

Opstellen onderzoeksprogra mma om meer inzicht te verkrijgen in de risico’s van droogte in relatie tot stedelijk groen en zettingen in het stedelijk gebied.

Vanuit de thematiek en de wettelijke verantwoordelijkheden, ligt er een verantwoordelijkheid voor het in beeld brengen van de opgave met name bij de gemeente. Aangezien het voor de hele werkregio speelt, wordt dit gezamenlijk opgepakt.

Provincie, waterschap en 2 Zeeuwse gemeenten (SAZ+)

A1

onderzoeksra pporten

A1

% van het grondgebied waar opgave van in beeld is

Voor beide invalshoeken heb je inzicht nodig in: 1/ wanneer is droog droogte 2/waar grijpt droogte op aan 3/ wat zijn effectieve maatregelen. Bij de maatregelen moet niet alleen gekeken worden naar de inrichtingsaanpak (de systeemkant), maar juist ook het omgaan met de situatie droogte en hitte. Het is belangrijk dat bij de uitvoering van de actie al wordt meegenomen hoe dit later ook naar norm of afwegingskader kan worden ontwikkeld. Voor droogte is het ook van belang dat dat naast de kwantiteitsproblematiek van grondwaterstanden ook de kwaliteitsproblematiek (met name verzilting) wordt meegenomen. Hier ligt ook weer een relatie met de stijgende zeespiegel.

In regioverband brengen we binnen deze eerste beleidscyclus de klimaatopgave in het stedelijk gebied in beeld

B.04 De klimaatopgave hitte in het stedelijk gebied in beeld brengen.

Deze actie moet in samenhang worden gezien met de maatregel B.02 en R.01b. Hitte is een nieuw beleidsterrein in het bebouwd gebied van Zeeland. Dat moet nog 1 Provincie en 3 verkend worden in problematiek (wat doet zich voor en wat vinden we acceptabel) en Zeeuwse welke handelingsperspectieven er zijn. In regio-verband wordt de klimaatopgave hitte gemeenten in het stedelijk gebied in beeld gebracht en een richtlijn ontwikkeld. Binnen deze actie worden de volgende zaken uitgewerkt - Hoe werkt hitte in het Zeeuwse stedelijk gebied (hoe breng je dat in beeld, welke methodiek, welke informatie/data is nodig, etc) - Wat gebeurd er op gebied van gezondheid, infrastructuur, binnenklimaat, etc in het stedelijk gebied - Wat wordt (landelijk) als acceptabel geacht en wat niet. Is op dat vlak differentiatie tussen verschillende gebieden - Globale analyse op Zeeuwse schaal van waar dingen mis gaan, m.a.w. Wat is (globaal) de opgave? Verdere detailuitwerking van de problematiek en het uitwerken van maatregelen vindt

39

plaats vanuit de eigen individuele organisaties. Relatie met R.01b We gaan bij B.05 Klimaatadaptatie Om meekoppelkansen te kunnen benutten, moet inzichtelijk zijn waar er opgaven zijn maatregelen voor opgave weergeven vanuit de verschillende beleidsterreinen. Vanuit Klimaatadaptatie zorgt elke klimaatadaptatie op kaart organisaties voor een overzicht van opgave die in beeld is gebracht voor het eigen altijd na of er beheergebied. Dit gebeurt op een uniforme manier, zodat een totaaloverzicht van de meekoppelkansen Klimaatopgave kan worden samengesteld. Vanuit een werkgroep wordt een format zijn vanuit andere opgesteld en wordt ervoor gezorgd dat het totaaloverzicht wordt gemaakt en opgaven ontsloten. Het is van belang dat dit op een eenvoudige manier wordt ingericht, zodat dit geen extra andministratiedruk oplevert.

We ontwikkelen samen een Zeeuws ‘Afwegingskader Klimaatadaptatie’ voor alle nieuwe ontwikkelingen, inclusief herstructurering, groot onderhoud en renovatie

B.06 Ontwikkelen Zeeuws afwegingskader klimaatadaptatie

Er wordt een werkgroep geformeerd of aangesloten bij een bestaande werkgroep om deze actie uit te voeren. Voor deze actie is in totaal ca. 25 dagen nodig en een €15.000 werkbudget voor het opzetten van de systematiek. Alle ingrepen die in de buitenruimte worden uitgevoerd, moeten klimaatbestendig uitgevoerd worden. Er wordt een afwegingskader ontwikkeld dat de basis biedt om dit op een goede manier vorm te kunnen geven. Het is nadrukkelijk bedoeld voor zowel nieuwe ontwikkelingen, herinrichting en onderhoud. Het afwegingskader gaat in op de thema’s hitte, droogte, wateroverlast en overstromingen/zeespiegelstijging en bevat onder andere:

Provincie, waterschap en Zeeuwse gemeenten.

B1

werkende kaartviewer

Werkgroep van 6p vanuit Samenwerking KasZ, pilotgemeenten (mogelijk wordt dit Sluis)

B1

vastgesteld afwegingskad er

- Welke informatie Zeeuws breed gebruikt wordt voor het in beeld brengen van de klimaatopgave: o Basis materiaal (bijv. PET-kaart, AHN, KNMI klimaatscenario’s) o methodieken (bijv. SWO systematiek of bepaalde rekenmodellen) o Welke normen worden gehanteerd (indien van toepassing) o Informatie over de reeds in beeld gebrachte klimaatopgave o een stappenplan of instructie om de klimaatopgave in beeld te brengen voor een bestaand bebouwd gebied en/of nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. o ‘altijd goed maatregelen’ toepassen in gebieden waar de klimaatopgave (voor een bepaald thema) niet goed in beeld is. - Instructie voor het meenemen van meekoppelkansen vanuit andere opgaven en/of vanuit andere beleidsterreinen dienen te worden. Dit kan geo-informatie zijn die aangeeft of er een opgaven vanuit andere beleidsterreinen is en/of een methodiek die 40

aangeeft hoe en op welk moment meekoppelkansen inzichtelijk kunnen worden gemaakt. - (mogelijk een) Instructie om te komen tot de mitigerende maatregelen wanneer onderbouwd gekozen wordt voor een suboptimale situatie. (voorbeeld: bepaalde industrie wordt buitendijks gebouwd vanwege aanwezigheid koelwater, welke aanvullende maatregelen moeten worden getroffen voor stijgende zeespiegel en extreem hoge waterstanden) – Vanwege andere zwaarwegende belangen. Op andere onderdelen van de strategie is dezelfde vraag naar een afwegingskader. De voornaamste is Vitaal en kwetsbare infrastructuur, maar het geldt ook voor recreatie. Het afwegingskader wordt samen met partijen uit deze drie ‘vakgebieden’ ontwikkeld. We voeren alle ingrepen in het bebouwd gebied klimaatbestendig uit en geven invullen aan de bestaande klimaatopgave

B.07 Ontwikkelen Zeeuws toetsingsinstrume ntarium Klimaatadaptatie voor alle ingrepen in de openbare ruimte.

Plannen en projecten moeten getoetst worden of deze voldoende rekening houden met weersextremen. In beeld moet worden gebracht: Wie is verantwoordelijk voor aanleveren Wie toetst Waarop wordt getoetst Hoe wordt getoetst Etc. Ook voor het de toetsing geldt daar vraag naar is vanuit andere onderdelen van de strategie. Ook hier gaat het om Vitaal en kwetsbare infrastructuur en recreatie. Ook het toetsinstrumentarium wordt samen met partijen uit deze drie ‘vakgebieden’ ontwikkeld. De het toetsinstrument moet niet alleen voor nieuwe ontwikkelingen toepasbaar zijn, maar ook voor bestaande situatie (herinrichting en onderhoud).

We ontwikkelen ‘altijd goed’ maatregelen en zetten deze in, wanneer de volledige klimaatopgave in een gebied nog

Deze actie moet samen met O.02 en V.01 worden opgepakt B.08 Opstellen en We maken een digitaal document waarin we overheden en initiatiefnemers een vaststellen van maatregelenpakket aanbieden dat toepasbaar is voor alle ontwikkelingen in de een pakket altijd openbare ruimte.. De maatregelen zijn onderverdeeld in de thema's Hitte, Droogte, goed Wateroverlast en Overstroming. Bij de uitvoering van projecten moet er minimaal maatregelenpakke voldaan worden aan deze uitgangspunten, tenzij onderbouwd wordt dat specifieke t. lokale omstandigheden dit niet mogelijk maken. Meer doen mag uiteraard altijd. Pakket bestaat bijv. uit: Meer ruimte creëren voor groen, Openbaar groen niet meer verkopen aan particulieren tenzij compensatie mogelijk is, Herplantplicht uitvoeren.

Werkgroep van 6p vanuit Samenwerking KasZ, pilotgemeenten (mogelijk wordt dit Sluis)

B2

Vastgesteld toetsinstrume ntarium

Samenwerking KasZ

B2

vastgesteld maatregelenp akket

41

niet in beeld is gebracht.

We doen een B.09 Bij kleine klimaatcheck bij onderhoudsmaatkleine regelen vindt er onderhoudsmaatr een klimaatcheck egelen plaats en worden werkzaamheden klimaatadaptief uitgevoerd.

Aandachtspunt hierbij is wat is altijd goed voor heel Zeeland? Onderwerpen die voor iedereen verschillend zijn en die bepalend kunnen zijn per gemeente: - Toerisme - Bodemgesteldheid (infiltratie ja/nee) - Groenparkeren - Bouwpeil - Mening stakeholders - Materiaalkeuze Wat wel altijd goed is: + niet minder groen dan in de huidige situatie niet meer verharding dan in de huidige situatie + geen kleinere diameters riolering aanbrengen dan huidige situatie + alle disciplines tegelijk uitvoeren + meer schaduwplekken aanbrengen + meer voorlichting aan inwoners + stimuleringsmaatregelen + niet minder ruimte voor water dan in huidige situatie + oude sloten in ere herstellen + geen bestaande sloten dempen Vaak zit klimaatbestendigheid in kleine details zoals een iets lager maaiveld, groen/bomen net op een andere plek, bepaalde materialen, etc. Vaak zijn deze kleine details goed mee te nemen in kleinere onderhoudsmaatregelen. Door een klimaatcheck voor klein onderhoud te ontwikkelen, kan het oplossen van de klimaatopgave in de voorbereidings- en uitvoeringsprocedure worden meegenomen. De check moet de volgeden onderdelen bevatten: - Signaalmoment in de procedure. - Snel inzicht geven welke klimaatopgaven in de directe omgeving van de onderhoudsmaatregelen spelen - etc.

Werkgroep van 6p vanuit Samenwerking KasZ, pilotgemeenten (mogelijk wordt dit Sluis)

De klimaatcheck is bedoeld om ook (kleine) ingrepen in de buitenruimte bij te laten dragen aan het oplossen van de klimaatopgave. We gaan door met B.10 Zeeuws Gezamenlijk onderzoeken welke stimuleringsmogelijkheden voor inwoners er landelijk Samenwerking particulieren stimuleringsprogra zijn ontwikkeld en aangetoond effectief blijken te zijn. Vervolgens uitwerken of en hoe KasZ, Zeeuwse bewust te maken mma particuliere deze in regio Zeeland toepasbaar zijn. Dit kan door regelgeving aan te passen,

D

0

C2

vastgesteld stimuleringsp rgramma 42

en te stimuleren maatregelen op eigen terrein te nemen. Op Zeeuws niveau vindt hierover afstemming plaats

perceeleigenaren ontwikkelen.

financiële prikkels te introduceren en ook door (ludieke) activiteiten te organiseren. gemeenten, IVN Vanuit dit vertrekpunt wordt een stimuleringsprogramma opgezet waarbij goed wordt en NME afgewogen wat regionaal Zeeuwsbreed wordt opgepakt en wat lokaal ingevuld wordt. Bestaande Zeeuwse initiatieven: o Vanuit Provincie subsidieregeling voor groene daken o Gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen hebben in 2020 een actie gehad waarbij ze goedkoop regentonnen aanboden o Gemeente Veere biedt aan specifieke straten in Veere regentonnen aan met korting.

Is onderdeel van communicatiestragie. Om die reden geen capaciteit en budget opgenomen in dit tabblad. We gaan door met B.11 Toepassen lokaal en/of op regionaal uitvoeren van de uitkomst van B.11. Naar verwachting zal Zeeuwse particulieren regionale en/of een gedeelte zal regionaal opgepakt worden, maar een groot deel lokaal. Dit laatste gemeenten, bewust te maken lokale valt onder lokale uitvoering. Omdat de uitkomsten van B.11 nog niet beschikbaar zijn samenwerking en te stimuleren stimuleringsmaatr en daarmee niet duidelijk is hoe de verdeling zal worden gemaakt, is geen capaciteit en KasZ maatregelen op egelen. budget opgenomen voor KasZ. eigen terrein te nemen. Op Zeeuws niveau vindt hierover afstemming plaats We gaan in B.12 Klimaatadaptatie Een werkgroep gaat 3 Zeeuwse regioverband in wordt - Inzichtelijk maken welke bijdrage vanuit de woningcorporatie geleverd kan worden in gemeenten, 2 gesprek met de meegenomen in het oplossen van de klimaatopgave. Hierbij valt zowel te denken aan informatie woningbouwcor woningbouwcorpo de regionale voorziening en stimulering richting bewoners als fysieke inrichting van het stedelijk poraties raties om prestatieafspraken gebied. afspraken te - welke Zeeuwse basis maken voor prestatieafspraken, waar vervolgens lokaal invulling maken over het aan wordt gegeven.

invullen van de De werkgroep bestaat uit 3 medewerkers van de gemeenten en 3 van de klimaatopgave woningbouwcorporaties. We gaan door met B.13 Uitvoeren Zeeuwen inspireren om zelf maatregelen te nemen (samenhang met B11 en B12) Samenwerking particulieren bewustwordingsca - Vanuit het samenwerkingsverband af en toe een ludieke stimuleringsactie KasZ bewust te maken mpagne organiseren, zoals een Zeeuws Kampioenschap Tegeltikken J en te stimuleren - website met veel inspirerende voorbeelden: Hoe stimuleer je inwoners om zelf maatregelen op maatregelen te nemen? - Klimaatadaptatie (klimaatadaptatienederland.nl)

C2

n.t.b.

B1

opgeleverde rapportage

C2

n.t.b.

43

eigen terrein te nemen. Op Zeeuws niveau vindt hierover afstemming plaats Vanuit de VZG B.14 wordt in samenwerking met de GGD onderzocht of lokale hitteplannen ontwikkeld moeten worden en hoe deze er voor Zeeland uit moeten komen te zien. Uitvoeringsprogra B.15 mma’s op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie stemmen we op elkaar af. Bij B.16 evenementenverg unning worden door de gemeenten verplicht voorschriften opgenomen over hoe te handelen bij extreem weer.

Is onderdeel van communicatiestragie. Om die reden geen capaciteit en budget opgenomen in dit tabblad.

Zeeuwse hitteplannen: a. Onderzoeken, b. Ontwikkelen, c. Uitvoeren

Een hittegolf is tegenwoordig eerder gebruikelijk dan een uitzondering. Landelijk treed er bij een hittegolf het landelijk hitteplan in werking. Een plan op hoofdlijnen. Daarnaast hebben specifieke sectoren en/of bedrijven eigen hitteplannen. Een lokale doorvertaling/uitwerking van de landelijke richtlijn is er niet. Binnen deze actie bevat:

GGD en 2 Zeeuwse gemeenten. 10 dagen per organisatie

B2

rapportage

A. Nut en noodzaak van lokale hitteplannen uitwerken B. besluitvorming overopstellen en toepassen van lokale hitteplannen binnen de werkregio Zeeland C. ontwikkelen van een Zeeuwse standaard opzet van lokale hitteplannen die (indien beschikbaar) aansluit bij een landelijke standaard

samenbrengen van gezamenlijke communicatie- en uitvoeringsproject en vanuit KasZ en RES

Klimaatadaptatie en -mitigatie liggen in elkaars verlengde en zeker voor de burger geldt dat zij maatregelen vanuit de beleidslijnen onder één en dezelfde noemer scharen 'goed bezig zijn voor het klimaat'. Nauwere samenwerking opge bied van communicatie- en uitvoeringsprojecten is daarbij gewenst.

Zeeuwse C2 overheden, nutsbedrijven, woningcorporati es, etc.

In vergunningsvoorsc hriften droogte, hitte en extreme neerslag, overstroming meenemen. Buiten de scoop van de klimaatadaptatiest rategie kan hier

Standaard vergunningsvoorschriften voor evenementen ontwikkelen op het gebied Veiligheidsregio van droogte, hitte, regen en storm(wind), overstroming. Daarin moet aandacht worden Zeeland, 2 besteed aan het verschil tussen verschillende evenementen (omvang, locatie, Zeeuwse publieksamenstelling, e.d.), Droogte-, hitte-, regen-, overstromings-,storm(wind)gemeenten, gevoeligheid van de locatie, borging van afstemming met KNMI, normen voor GGD, RUD, beschikbaarheid drinkwater, mate van schaduw, bescherming tegen plotselinge GHOR? neerslag, e.d.

B1

n.t.b.

opgeleverde rapportage

Dit is aanvullend op de al bestaande normen over bereikbaarheid voor hulpdiensten, calamiteiten. Verder dienen ook normen/kantelpunten vastgelegd te worden wanneer een evenement wordt afgelast of stilgelegd door het bevoegd gezag. 44

In regioverband brengen we binnen deze eerste beleidscyclus de klimaatopgave in het stedelijk gebied in beeld

ook ‘storm’ in mee worden genomen. B.17 toename risico brandgevaar stedelijk gebied in beeld brengen.

Inventariseren en analyseren data en rapporteren/adviseren brandgevaar vegetatie / beplanting / begroeiing / bomen e.d. bebouwd gebied door droogte (veiligheidsregio) Er worden plannen gemaakt om brandgevaar bebouwd gebied door vegetatie / beplanting / begroeiing / bomen e.d. in tijden van droogte te voorkomen. Door het samenbrengen van gezamenlijke communicatie- en uitvoeringsprojecten; - verzamelen van actuele en gedetailleerde data zodat we risico beter kunnen inschatten. - aansluiten bij het actuele natuurbrandrisico in NL. - aansluiten bij het natuurbrandverspreidingsmodel waarin de droogtegraad van aanwezige plantengroei meeweegt. - keuze van een ‘veiligere’ vegetatie in risicovolle gebieden.

gemeente, D veiligheidsregio, Groenbeheerder s (Rijk, provincie, gemeente, waterschap, natuurbeheerorg anisaties ( natuurmonumen ten, zeeuwslandscha p ed)

0

IVN, Scholen en gemeenten

aantal groene schoolpleinen

Opnemen in reguliere inventarisatie brandrisico en analyseren data en adviseren aan bevoegd gezag. communicatie naar bewoners/bedrijven en groenbeheerders. Groenbeheer beleid aanpassen gemeentes en overige (semi)overheden.

We blijven het vergroenen van schoolpleinen ondersteunen

B.18 Deelname aan IVN-project Groene Revolutie

2021-2024(VRZ); 2021-2025(gemeente & groenbeheerders) Het IVN-project Groene Revolutie van IVN houdt in dat in 1 schoolgeneratie (8 jaar) de schoolpleinen van alle Zeeuwse basisscholen omgevormd worden tot groene schoolpleinen.

D

Hierbij wordt er vanuit gegaan dat per school de provincie €10.000 bij draagt en de gemeente €5.000. Er worden 10 scholen per jaar uitgevoerd. Aantal uren per gemeente is afhankelijk van het aantal deelnemende scholen. Het betreft lokale maatregelen, dus valt daarmee niet onder budget van de KasZ.

45

Recreatie afspraak in KasZ We maken een overzicht van maatregelen voor een klimaatadaptieve inrichting en bedrijfsvoering

Nr

Actie

Wie voeren de actie uit R.01 Analyse kansen Verkenning kansen voor klimaatadaptatie voor het Zeeuwse Vrijetijdsdomein. Kenniscentrum a klimaatadaptatie Onderdeel van de verkenning zijn recreatiewoningen, recreatieparken, campings, Kusttoerisme, recreatieve sector. hotels, restaurants/terrassen, strandpaviljoens, Bed & Breakfast en andere Impuls Zeeland, accommodaties, attracties, bezienswaardigheden/openbare hotspots, particuliere Zeeuwse parkeervoorzieningen en evenemententerreinen, waterrecreatiebedrijven (waaronder overheden, TOZ jachthavens) etc. Deze opgave past in de bredere benadering van natuurinclusieve (Toeristisch planvorming. ondernemend Zeeland). Het resultaat is een voorbeeldenboek klimaatbestendige recreatie (verblijfsaccommodaties en recreatieve (openbare) ruimte, bedrijfsvoering).

We helpen R.01 Analyse kansen ondernemers in te b klimaatadaptatie spelen op het omgeving en nieuwe klimaat openbare ruimte

Beschrijving

Binnen het TUA programma 2021 (Toeristische Uitvoeringsalliantie) verkent het Kenniscentrum Kusttoerisme de kansen voor klimaatadaptatie voor het Zeeuwse Vrijetijdsdomein. Verkenning kansen voor klimaatadaptatie voor de openbare ruimte. Bv. toegankelijke oevers, parkeerterreinen, routestructuren, natuurgebieden, evenemententerreinen, bezienswaardigheden, toegangswegen. Dit is een afgeleide van het inzichtelijk maken van klimaatopgaven van het bebouwd gebied, maar dan met name gericht op recreatiefgebruik. Deze dient daarom toegevoegd te worden aan in ieder geval acties B.03 en B.04. Mogelijk dat enkel voor wateroverlast dient mogelijk nog specifiek voor recreatie zaken onderzocht te worden. De capaciteit voor het onderdeel wateroverlast wordt ingeschat op 10 dagen.

Priori indicator teit A1 Publicatie kansen klimaatadapt atie voor publieke sector

Gemeenten, A1 waterschap, provincie, natuurbeschermi ngsorganisaties

0

46

afspraak in KasZ

Nr

Actie

Beschrijving

We helpen R.01 Basisprincipes/han ondernemers in te c dvat spelen op het klimaatadaptatie nieuwe klimaat omzetten tot richtlijnen

De verkenningen leiden tot kennis over de basisprinciepes voor inrichting. Om deze verder te uit te rollen en de ondernemers te stimuleren tot het nemen van actie. Hiervoor wordt een klimaattool met o.a. (ontwerp)richtlijnen ontwikkeld

We helpen R.01 Basisprincipes/han ondernemers in te d dvat spelen op het klimaatadaptatie nieuwe klimaat implementeren in beleid

Indien nodig worden de richtlijnen en principes uit acties 1a, 1b en 1c geborgd in het overheidsbeleid.

Dit heeft ook relatie met de integrale afweging bij bestemmingsplanprocedures e.d. En (deels) samenhang met onderdeel 'bebouwd gebied' B.06 en B.07. Hier dient afstemming over plaats te vinden.

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit Gemeenten, B1 0 waterschap, provincie, Kenniscentrum Kusttoerisme, Impuls Zeeland, Zeeuwse overheden, TOZ.

Gemeenten, waterschap, provincie,

B2

0

Ook hier is (deels) samenhang met onderdeel 'bebouwd gebied' B/06 en B.10. Hier dient afstemming over plaats te vinden en mogelijk gezamenlijk worden opgepakt.

47

afspraak in KasZ

Nr

Actie

Ondernemers spelen in op het nieuwe klimaat

R.02 Pilotprojecten klimaatadaptief inrichten

Beschrijving De verkenningen leiden tot kennis over de basisprincipes voor inrichting die een borging kunnen krijgen in het beleid.

Wie voeren de actie uit Via Impuls Zeeland: ondernemers

Priori indicator teit B1 Inspiratie en klimaatscans uitgevoerd

Dit maakt onderdeel uit van het Aanjaagprogramma Innovatie 2021. capaciteit en kosten vallen onder budget R.01a

Ondernemers spelen in op het nieuwe klimaat

R.03 Opzetten en Ondernemers werken samen om doelstellingen te realiseren. versterken samenwerkingsstr Dit maakt onderdeel uit van het Aanjaagprogramma Innovatie 2021, maar is een extra uctuur aanvraag voor de regeling REACT-EU. Mocht dit niet gehonoreerd worden, dan moet deze via andere budgetten worden gefinancierd.

Vrijetijdsonderne D mers en Kenniscentrum Kusttoerisme

samenwerkin gen zijn tot stand gekomen en hebben geleidt tot projecten

48

afspraak in KasZ

Nr

Ondernemers spelen in op het nieuwe klimaat

R.04 Ondernemers gaan klimaatadaptief handelen en treffen maatregelen voor een klimaatadaptieve inrichting en bedrijfsvoering.

Ondernemers spelen in op het nieuwe klimaat

Actie

Beschrijving

Wie voeren de actie uit Na de eerste pilots volgen meer ondernemers. Voor nieuwe ontwikkelingen zijn vanuit ondernemers de eerdere acties richtlijnen opgesteld waarbij handvaten worden gegeven voor de nieuwe ontwikkeling. Het uitvoeren van de maatregelen is aan de ondernemer zelf. Om die reden is geen capaciteit en budget opgenomen in de uitvoeringsagenda.

Priori indicator teit C2 0

Zeeuwse recreatieondernemers nemen klimaatverandering mee in de bedrijfsvoering en bij de inrichting van het terrein. Creëren meer groen, meer water, meer schaduw, waterbuffer (in bodem), water t.b.v. brandpreventie, voorlichting en informatieverstrekking publiek (comfortabel en veilig verblijf en vertier overdag, tijdens warme Zeeuwse nachten, tijdens extreem weer). Er valt te denken aan aanpassing verblijfsaccommodaties (kleurgebruik, afkoppeling hemelwater, gebruik grijswatersysteem, aanpassen raampartijen op het zuiden, isolatie voor koude en hitte), aanpassen recreatief /animatie aanbod.

R.05 Uitbreiden Voor innovatie in de recreatiesector bestaat er een aanjaagprogramma. Deze Impuls Zeeland C1 aanjaagprogramm stimuleert ondernemers om de sector toekomstbestendig te maken. In de eerste opzet in samenwerking a met onderdeel maakte klimaatadaptatie geen onderdeel uit van het programma. met klimaatadaptatie Recreatieondern Klimaatadaptatie maakt sinds 2021 integraal onderdeel uit van het emers, de aanjaagprogramma. Provincie, gemeenten TUA

Klimaatadapt atie is opgenomen in het aanjaagprogr amma

49

afspraak in KasZ We waarborgen de kwaliteit van zwem- en drinkwater

Nr

Actie

Beschrijving

Wie voeren de actie uit R.06 voortzetten huidig Het toewijzen van plaatsen waar veilig gezwommen kan worden is een taak van de Zeeuwse a beleid voor het Provincie Zeeland. Bij officiële zwemlocaties die zijn toegewezen wordt het water door overheden waarborgen Rijkswaterstaat en het waterschap Scheldetromen gecontroleerd op kwaliteit. De inclusief kwaliteit van Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) zorgt voor onderzoek naar de veiligheid van de plek Rijkswaterstaat zwemwater en plaatst informatieborden over bv. EHBO-posten en toiletten. Klimaatverandering Zee en Delta kan effect hebben op de zwemwaterkwaliteit door het opwarmen van het water, hierdoor kan de waterkwaliteit verslechteren of kunnen nieuwe soorten zich vestigen.

Priori indicator teit D 0

Monitoring valt onder reguliere taak van provincie, waterschap en Rijkswaterstaat. Voor maatregelen vanwege substantiële veranderingen dient te zijner tijd besluitvorming plaats te vinden.

We waarborgen de kwaliteit van zwem- en drinkwater

R.06 voortzettend b huidig beleid voor het waarborgen kwaliteit van drinkwater.

Klimaatverandering kan op verschillende aspecten invloed hebben op drinkwater. De verwachting is dat de drinkwatervraag zal toenemen en dat er gekeken moet worden naar waterbesparende technieken die kunnen toegepast worden in de recreatiesector in Zeeland. Verder kunnen de hogere temperaturen ook invloed hebben op de drinkwaterleidingen waarvan de temperatuur niet boven de 25 graden uit mag komen, door inrichtingsmaatregelen kan hieraan bijgedragen worden.

Zeeuwse D overheden, recreatiesector en Drinkwaterbedrij f Evides

0

Landelijk wordt vanuit de reguliere taak van de overheid al prognoses gemaakt voor toekomstige vraag en aanbod. Dit valt dus onder de reguliere taak. Om dit vervolgens door te vertalen in handvatten voor de recreatiesector valt wel onder de KasZ. Er wordt met name ingezet op waterbesparing en volgen landelijke ontwikkelingen op het gebied van drinkwater

50

afspraak in KasZ

Nr

Actie

Beschrijving

Wie voeren de actie uit We koppelen de R.07 Informatievoorzie Het is belangrijk dat de toeristen goed worden geïnformeerd over de Zeeuwse campagne ‘Het a ning richting zwemwaterkwaliteit. Veel toeristen zijn in Zeeland in een nieuwe omgeving en spreken overheden in klimaat verandert, ondernemers en een andere taal. Een heldere, gerichte en éénduidige manier van communicatie is samenwerking Zeeland verandert toeristen over daarom cruciaal. (Zwem)Waterkwaliteit, gevaren, gezondheidsrisico’s worden hierin met mee’ aan (Zwem)Waterkwal meegenomen evenals nieuwe ziekteverwekkers. recreatieondern bewustwording iteit en gevaren emers en binnen de (o.a. blauwalg en recreatieve toeristische sector verdrinkingsgevaar sector, ). Rijkswaterstaat.

Priori indicator teit C2 0

We koppelen de R.07 Informatievoorzie campagne ‘Het b ning richting klimaat verandert, ondernemers en Zeeland verandert toeristen over mee’ aan Weersextremen bewustwording binnen de toeristische sector

C2

Het is belangrijk dat ondernemers en toeristen goed worden geïnformeerd over de weersomstandigheden en hoe zij het beste kunnen handelen tijdens extreem weer. Veel toeristen zijn in Zeeland in een nieuwe omgeving en spreken een andere taal. Een heldere, gerichte en éénduidige manier van communicatie is daarom cruciaal.

Veiligheidsregio, Zeeuwse overheden in samenwerking met recreatieondern emers en recreatieve sector.

0

51

afspraak in KasZ

Nr

We stellen een R.08 gezamenlijk fonds op om recreatieve zandsuppleties mogelijk te maken, aanvullend op zandsuppletie in het belang van waterveiligheid

Actie

Beschrijving

Opstellen gezamenlijk fonds recreatieve zandsuppleties

Deze actie is onderdeel van de Kustvisie onder de naam 'Recreatie Zandfonds' . Bij deze actie zitten diverse aanknopingspunten op gebied van Klimaatadaptatie. Voor de volledigheid wordt het hier wel in de uitvoeringsagenda van de KasZ benoemd, maar de verdere uitvoering verloopt via de Kustvisie.

Wie voeren de actie uit (zie kustvisie)

Priori indicator teit D Breed gedragen en structureel geborgd zandfonds is opgericht en in werking

52