TOPToeristisch Ontwikkelplan Hulst - opgemaakt HR.versie 4 (definitief)

Versterken, verbinden en beleven Toeristisch Ontwikkelplan Hulst 2022 – 2026

Versterken, verbinden en beleven Toeristisch Ontwikkelplan Hulst 2022 – 2026

Colofon Titel: Toeristisch Ontwikkelplan Hulst 2022 - 2026 Status: Definitief Datum: 20 juli 2022 Opdrachtgever:

Gemeente Hulst Postbus 49 4560 AA Hulst T: 14 0114 E: info@gemeentehulst.nl I: http://gemeentehulst.nl

Opdrachtnemer:

Bij Reinder Zandweg 10 4389 TK Ritthem T: 06 428 244 39 E: info@bijreinder.nl I: http://bijreinder.nl

2

3

Inhoudsopgave Samenvatting Inleiding Toeristisch profiel Hulst Terugblik op toeristisch ontwikkelplan 2016-2020 Beleidsanalyse Landelijk beleid Provinciaal beleid Gemeentelijk beleid Regionaal beleid Trendanalyse SWOT-analyse Ontwikkeling van toerisme en recreatie in Hulst tot 2026 We continueren de ingezette lijn Onze opdracht voor 2022-2026: versterken, verbinden en beleven Ontwikkelen onthaalstructuur met Hulst als poort naar en vanuit ons buitengebied Ontwikkelen overnachtingsaanbod Streekproducten op de kaart Routes maken het landschap beleefbaar Attractieve gemeente Versterking van de verbinding met Grenspark Groot Saeftinghe. Toeristisch ondernemend Hulst leert elkaar beter kennen

6 8 9 11 13 13 14 15 18 21 25 29 29 29 30 30 32 34 38 39 40

Bijlage: Evaluatie toeristisch ontwikkelplan 2016-2020

4

5

Samenvatting

6

7

Inleiding Hulst, de oude vestingstad waarvan de eerst stadswallen en poorten in de 15 e eeuw werden opgeworpen en waar men vlak aan de grens tussen Zeeland en Vlaanderen het bourgondische leven viert is al sinds vele jaren een geliefde dagbestemming voor bezoekers van over de grens. Om er te winkelen, te genieten van een glas bier en een goede maaltijd of om een evenement te bezoeken. De stad leeft, maar niet alleen de oude vestingstad ook het gebied eromheen is het bezoeken meer dan waard. Het oude polderlandschap vormt een aantrekkelijk decor om in te recreëren. Hierin zijn de sporen uit het verleden nog goed zichtbaar. Sporen van de strijd tegen indringers van buitenaf en de strijd tegen het water. Het Hulster landschap strekt zich uit tot aan de oevers van de Westerschelde waar de grootste containerreuzen ter wereld aan je voorbijtrekken op weg naar Antwerpen en waar de zilte natuur met haar schorren en slikken volop ruimte biedt aan talloze vogels. De vesting en het landschap verdient het om ontdekt en beleefd te worden door nieuwe bezoekers uit binnen- en buitenland. De afgelopen jaren heeft de gemeente Hulst het toeristisch ontwikkelingsplan 20162020 uitgevoerd. Hierbij is ingestoken op een drietal thema’s, namelijk: Versterk de vesting, Versterk de Scheldekust en Verbinding tussen Vesting en Schelde.

De afgelopen jaren zijn de acties grotendeels uitgevoerd of ontwikkelingen zijn in gang gezet. We kijken met trots terug op wat we de afgelopen jaren hebben gerealiseerd. Overal in de gemeente zien we hiervan de resultaten. Zo zijn in de vesting de Pagadders opgedoken die het verhaal van de stad vertellen. Denk ook aan de radartoren in Kreverhille welke tot uitkijkpunt is getransformeerd of aan de Inulstcampagne. We zien een energie ontstaan waarin ondernemers zich ontwikkelen. En we zien mooie samenwerking ontstaan tussen overheden, gebiedspartners en ondernemers. De ontwikkeling van Grenspark Groot Saeftinghe, waaronder een groot aantal streekholders de schouders hebben gezet, is hiervan een treffend voorbeeld. We willen niet alleen maar trots terugkijken maar vooral ook samen de schouders zetten onder de verdere ontwikkeling van Hulst als toeristisch recreatieve bestemming. Niet alleen voor bezoekers maar zeker ook voor onze inwoners. Ons landschap, de natuur, de smaakvolle producten uit de regio en de mogelijkheden om erin te recreëren maken Hulst niet alleen tot een fijne plek die een bezoek waard is maar bovenal tot een fijne plek om er te wonen. En dit willen we delen.

De wereld om ons heen is de afgelopen jaren sterk veranderd. De coronacrisis, klimaatverandering en het huidige economische tij maken meer dan ooit duidelijk dat ontwikkeling niet vanzelfsprekend is. Met dit toeristisch ontwikkelplan willen we invulling geven aan de opgaven die voor ons liggen in de komende jaren. Dat doen we niet alleen, maar samen. Met medeoverheden, met gebiedspartners, met ondernemers en met onze inwoners. Onze inzet is dat Hulst zo een steeds fijnere plek is om er te wonen, te werken, te recreëren en te bezoeken.

Aanpak Dit toeristisch ontwikkelplan is het resultaat van een proces waarin we zijn gestart met de evaluatie van het toeristisch ontwikkelplan gemeente Hulst 2016-2020. Hierin is een terugblik gegeven van alle projecten welke aan de hand van het ontwikkelplan zijn uitgevoerd. De bestuurlijke opdracht was om het lopende toeristisch ontwikkelplan als vertrekpunt te nemen en deze te actualiseren. Daartoe hebben we vijf thematische rondetafelgesprekken met ondernemers en organisaties gevoerd over de ontwikkelrichtingen. Dit hebben we gedaan op de thema’s: - Natuur en landschap; - Verblijven; - Beleven; - Culinair; - Promotie en evenementen. De prioriteiten en ontwikkelrichtingen welke hierbij zijn benoemd hebben we vervolgens tijdens een interactieve bijeenkomst voorgelegd aan de leden van de gemeenteraad. De voorkeuren en prioriteiten welke in deze opiniërende bijeenkomst zijn meegegeven zijn verwerkt in het toeristisch ontwikkelplan zoals dit nu voorligt. Gedurende het proces hebben we ook meermaals gesproken met de organisatie van Grenspark Groot Saeftinghe met oog op de vervlechting van dit toeristisch ontwikkelplan 2022-2026 en de ontwikkelagenda van het grenspark.

8

Toeristisch profiel Hulst Hulst wordt aan de noordzijde begrensd door de hoge dijken van de Westerschelde en aan de zuidzijde door de onzichtbare maar onvermijdelijke landsgrens tussen Nederland en België. Het gebied laat zich kenmerken door uitgestrekte vergezichten, groene polders en landerijen met verspreid over het landschap 14 dorpen en woonkernen. Het landschap en de Hulstenaren zijn gevormd door de eeuwenlange strijd met het water en de strijd met indringers van buitenaf. Kreken en linies zijn dan ook beeldbepalende elementen in het landschap welke zich lenen voor spannende verhalen over dappere strijders en roerige tijden. De bourgondische sfeer en gastvrijheid doen Vlaams aan: de invloed van buitenaf is duidelijk.

kom je terecht in een gebied met grote landbouwpolders met verder richting de Schelde de natuurkern. De begrenzing van het grenspark is dan ook fluïde, gebaseerd op de polderopbouw. Westelijk, zuidelijk en direct noordelijk van Hulst is deze beleving anders, hier verschilt de landschapsopbouw wezenlijk van het Grenspark. Ook dit gebied biedt echter een decor waarbinnen uitstekend gerecreëerd worden.

Te midden van het landschap doemt al vanuit de weide omtrek de vestingstad Hulst op. Wie de stad van bovenaf bekijkt en in staat is om de nieuwbouw rondom de stad weg te denken ziet een van de best bewaarde vestingen die ons land nog kent. Maar de tijd heeft ook hier niet stil gestaan: met haar monumenten, winkelaanbod, grote diversiteit aan restaurantjes, cafés en terrassen vormt de vestingstad een plek waar menig toerist een aantal uren vertoeft.

Onderscheiden entiteiten De afgelopen jaren heeft de gemeente Hulst aan de hand van het Toeristisch Ontwikkelplan sterk ingezet op de versterking van de Vesting Hulst en op het versterken van de Scheldekust. Dit laatste speerpunt is onderdeel gemaakt van de gebiedsaanpak onder de vlag van Grenspark Groot Saeftinghe. In het gebied onderscheiden we in feite drie deelgebieden of entiteiten, welke op de kaart hiernaast zijn verbeeld: - De vesting Hulst (rood) - Het buitengebied (groen) - Grenspark Groot Saeftinghe (blauw) Grenspark Groot Saeftinghe kent geen formele begrenzing en is bovendien grensoverschrijdend.. Het gehele buitengebied onder de vlag van het grenspark brengen doet geen recht aan de historische context en aan de beleving van het gebied. Immers het grenspark draait om de drie-eenheid welke havens, landbouw en natuur vormen. Ofwel, Je bent in het grenspark daar waar je deze drie elementen tezamen beleefd. Ten oosten van de vestingstad Hulst en in noordelijke richting van de Westerschelde is er sprake van deze samenhangende beleving. Daar kleuren de kranen van de containerhavens en de koeltorens van de kerncentrale de horizon en

Toeristisch aanbod De verblijfsmogelijkheden in de gemeente Hulst zijn veelal kleinschalig van aard. Verspreid over het landschap zijn een aantal B&B’s gevestigd. De afgelopen jaren is het aanbod op dit vlak in beperkte mate uitgebreid, de nieuwe overnachtingslocaties 9

laten zich kenmerken door een hoge kwaliteitsstandaard. Hotel Hulst vormt het grootste hotel in de gemeente met 42 kamers, uitbreidingsplannen naar in totaal 107 kamers zijn goedgekeurd door de gemeente maar er is nog geen zicht op de daadwerkelijke realisatie. Naast Hotel Hulst is in de afgelopen jaren Hotel Reynaert in Kapellebrug gerealiseerd. Ook nieuw is groepsaccommodatie Hof van Kessel in Kloosterzande. Kamperen is mogelijk op één van de vijf minicampings, op Camping De Zeemeeuw (ca. 140 eenheden, alleen jaar- en vaste plaatsen), of op Recreatiecentrum De Vogel (ruim 900 verblijfseenheden). Hier worden ook chalets, bungalows en groepshuizen aangeboden. In de gemeente zijn ongeveer 100 horecaondernemers actief. Ongeveer 40% van het horeca-aanbod concentreert zich binnen de muren van de vesting. De gemeente kent geen in het oog springende dagattracties maar verspreid over het gebied bieden verschillende ondernemers kleinschalige activiteiten aan. Dit varieert van bowling in combinatie met horeca tot verhuur van vervoermiddelen. De meubelboulevard Morres aan de rand van Hulst heeft van oudsher een grote aantrekkingskracht op dagbezoekers, met name vanuit Vlaanderen. Het procentuele aantal bezoekers dat een bezoek aan de meubelboulevard combineren met een bezoek aan de binnenstad is beperkt.

Het cultureel erfgoed in de gemeente Hulst vormt een belangrijke drager onder het toeristisch recreatief profiel van de gemeente Hulst. Sporen uit het verleden zijn zichtbaar in het landschap en vertellen gezamenlijk het verhaal van de geschiedenis van Hulst. Zowel binnen de vestingstad als daarbuiten. Het cultureel erfgoed en de mogelijkheid om hierlangs, doorheen of overheen te fietsen of te lopen is de onderlegger onder routenetwerken of onder thematische routes. Ook het onlangs heropende Museum Hulst vormt een belangrijke culturele drager onder het toeristisch recreatief product. Het landschap vormt de belangrijkste attractie voor Hulst, met daarbij in het oog springend de vestingstad Hulst, het Verdronken Land van Saeftinghe en de dijken en kreken. Verspreid over de regio ligt een groen landschap met tal van recreatiemogelijkheden. Hulst kent door een fijnmazig wegennetwerk volop fietsmogelijkheden, zeker in combinatie met de buitendijkse fietsmogelijkheden langs grote delen van de Westerschelde heeft dit een grote aantrekkingskracht op recreatieve fietsers en (groepen) wielrenners. Ook het wandelnetwerk wat door natuurgebieden, over boerenland en rustige polderwegen voert ontsluit Hulst en de kernen. De bossen aan de zuidkant van Hulst (Clingse- en Steense bossen) hebben ook aantrekkingskracht op ruiters en mountainbikers.

Kernwaarden voor Hulst De kernwaarden voor Hulst welke ook de onderlegger vormen onder de marketing van Hulst als woon- werk en toeristische bestemming zijn: - Eigenzinnig - Hulst en haar inwoners doen het altijd net even anders - Gewoon goed - In Hulst is het leven fijn en veilig, een groot gemeenschapsgevoel bindt de inwoners - Ambiance

Onderscheidend vermogen Statement producten voor de gemeente Hulst. Dit zijn de echt onderscheidende producten, iconen die een landmark functie vervullen en imagobepalend zijn: - Vestingstad Hulst (met haar stadswallen, binnen- en buitenvest, haar bourgondische sfeer en monumenten met daarbij het meest in het oog springend de basiliek) - Ligging aan de Westerschelde met de Scheldedorpen en het Verdronken Land van Saeftinghe als uniek natuurgebied. - Het landschap gevormd door de strijd met het water aan de ene kant en de strijd met buitenlandse indringers aan de andere kant. Het landschap van polders met linies, dijken en kreken vormt de drager voor fiets- en wandelroutes. Specialty producten. Dit zijn aantrekkelijke producten die het onderscheidend vermogen versterken: - Pleistoceengroeve - Evenementen zoals vestingfeesten Hulst of Vestrock - Bourgondische en gezellige sfeer - Gastvrije en vriendelijke mensen - Morres Wonen - Bossen Clinge – Sint Jansteen - Grenspark Groot Saeftinghe met natuur, buitenrecreatiemogelijkheden en bijzondere overnachtingsmogelijkheden.

10

Terugblik op toeristisch ontwikkelplan 2016-2020 Het toeristisch beleid in de gemeente Hulst is vastgelegd in het toeristisch ontwikkelplan 2016-2020. Aan het toeristisch ontwikkelplan is in de afgelopen jaren uitvoering gegeven. Deze actualisatie van het toeristisch ontwikkelplan borduurt voort op het ingezette beleid uit de periode 2016-2020. Aan de hand van onderstaande visie en doelstelling is de uitvoeringsagenda opgesteld gebaseerd op drie overkoepelende speerpunten.

Resultaten 1. Versterk de vesting De afgelopen jaren is sterk ingestoken op de verhalen van de Vesting. Zo werden tijdens graafwerkzaamheden in de Bierkaai heel veel voorwerpen gevonden uit de 80jarige oorlog. Dit is op unieke wijze vertaald naar de speel- en ontmoetingsplaats De Vindplaats. Maar ook de Pagadders, die op bijzondere plaatsen in de stad te vinden zijn, vertellen verhalen over de geschiedenis van Hulst. Het verhaal van de Pagadders in Hulst leent zich ervoor om verder te worden doorontwikkeld.

Visie Hulst, met haar bijzondere ligging aan de Schelde, heeft de mooiste vestingstad van Nederland en heeft hierbij een duidelijk onderscheidend productaanbod binnen, op en buiten de vesting, waarbij de koppeling tussen de vesting, de Schelde en het daar tussen liggende gebied van polders, linies en kreken zowel in fysieke zin als in de beleving van ondernemers en recreanten is gerealiseerd.

Doelstelling Door het aantrekken van dag- en verblijfsrecreanten geven we een impuls aan de bestedingen. Dit draagt bij aan de groei van de werkgelegenheid en aan de instandhouding of uitbreiding van het voorzieningenniveau. De kwaliteit en kwantiteit van het toeristisch product zorgen ervoor dat de bezoeker het zodanig naar zijn zin heeft, dat hij terugkomt, zijn ervaringen met anderen deelt en Hulst bij anderen aanbeveelt. De stad en haar omgeving vormen een robuust decor voor een actief eenof meerdaags bezoek waarbij avontuur, beleving van natuur, cultuur en historie centraal staan. Inwoners en ondernemers dragen het unieke verhaal van Hulst en haar omgeving uit.

Speerpunten 1. 2. 3.

Versterk de vesting Versterk de Scheldekust Verbinding tussen vesting en Schelde

2. Versterk de Scheldekust In samenhang met de natuurontwikkelingen langs de boorden van de Westerschelde zet de Provincie Zeeland in nauwe samenwerking met de gemeente Hulst in op de Regionale Impuls Hulst en op de ontwikkeling van Grenspark Groot Saeftinghe. Vanuit het toeristisch ontwikkelplan is hierbij ingezet op de ontwikkeling van de recreatieve potentie van de 31 kilometer lange kustlijn zodat deze inwoners, recreanten, verblijfstoeristen én ondernemers aantrekt. Hierbij worden de dorpen langs de Schelde ontwikkeld tot ankerplaatsen waar iets te doen en te beleven is. De ontwikkeling hiervan is de afgelopen jaren in gang gezet, samen met de streekholders, waarbij voor de verschillende ankerplaatsen plannen zijn ontwikkeld en de eerste ontwikkelingen ook ruimtelijk zichtbaar gaan worden in 2023. De impuls welke de gemeente Hulst en het grenspark geven aan de Scheldekust is een belangrijk puzzelstuk binnen de gebiedsagenda van het Grenspark en het daarbij behorende ruimtelijk concept.

3. Verbinding tussen vesting en Schelde De focus heeft de afgelopen jaren sterk gelegen op de activiteiten rondom het versterken van de vesting enerzijds en de versterking van de Scheldekust anderzijds. Er is in mindere mate aandacht gegeven aan het verbinden van de Scheldekust aan de vesting en het versterken en beleefbaar maken van het groene tussengebied. Wel is een start gemaakt met de vervanging van toeristische bebording waarmee aansluiting is gezocht met de ontwikkelde huisstijl van #inulst voortkomend uit de ontwikkelde marketingstrategie. Hierdoor ontstaat een herkenbare eenheid welke langzaamaan op steeds meer plekken zichtbaar wordt. Op de website www.inulst.nl is het toeristische aanbod in de gehele gemeente zichtbaar gemaakt. Een uitgebreide evaluatie (uitgevoerd in het voorjaar van 2022) is als bijlage bij het toeristisch ontwikkelplan 2022-2026 gevoegd. 11

12

Beleidsanalyse Landelijk beleid Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Vanuit het landelijk beleid is met name de nationale omgevingsvisie (NOVI) van belang als overkoepelend kader. Deze visie geeft richting aan het provinciaal en gemeentelijk beleid. Met name de passages over toerisme en het landelijk gebied zijn hierbij van belang.

Spreiding van toerisme Toerisme en recreatie zijn van toenemend economisch belang voor Nederland, maar zorgen ook voor druk op historische locaties, natuurgebieden en de lokale infrastructuur. Om het toerisme en de recreatie in goede banen te leiden is spreiding zowel in ruimte als in tijd nodig. Zo kan toerisme een positieve bijdrage leveren aan de economische ontwikkeling van diverse regio’s in Nederland en bijdragen aan een nieuwe, positieve dynamiek met bijbehorende werkgelegenheid. Anderzijds dragen alle verbeteringen van de ruimtelijke inrichting en kwaliteit in Nederland bij aan de toeristische mogelijkheden. In toeristische ontwikkelstrategieën kunnen gemeenten en provincies de keuzes vastleggen over de gewenste ontwikkeling van toerisme als ook de bijbehorende beleidsmaatregelen die aansluiten op de regionale opgaven en behoeften. Deze strategie wordt ook onderdeel van de Omgevingsagenda’s. Voor sturing op de ontwikkeling van toerisme is de draagkracht van de leefomgeving en samenleving uitgangspunt

Landschapskwaliteit Onze samenleving hecht grote waarde aan het Nederlandse landschap. Veel mensen wonen, werken en leven in dit landschap. Het geeft mensen identiteit en nodigt uit tot cultuurhistorische en ecologische beleving. Een goede indeling van het landelijk gebied is nodig om een vitaal platteland te behouden, waar het prettig is om te werken, wonen en recreëren. Unieke landschappelijke kwaliteiten worden versterkt en beschermd. Nieuwe ontwikkelingen in het landelijk gebied voegen landschapskwaliteit toe. Omgevingsbeleid wordt landschap inclusief. Het Rijk richt zich op een aantal specifieke landschappen waaronder de Zuidwestelijke Delta. De centrale opgave voor de Zuidwestelijke Delta is het duurzaam herstel van het evenwicht tussen veiligheid, economie en ecologie. Regiopartners, belanghebbenden en Rijk stellen een Gebiedsagenda Zuidwestelijke Delta op, met als doel de streefbeelden en opgaven voor waterveiligheid, zoetwater en ruimtelijke adaptatie, waterkwaliteit en natuur en economie zo veel mogelijk met elkaar te verbinden. Daarbij wordt verbreding en samenhang gezocht met thema’s als energietransitie, klimaatadaptatie, duurzaamheid, circulaire economie en

gezondheid. De gebiedsgerichte aanpak voor Grenspark Groot Saeftinghe komt mede voort en wordt medegefinancierd vanuit de focus van het rijk op de Zuidwestelijke Delta.

Visie bestemming Nederland 2030 Het door de toeristische sector opgestelde Perspectief 2030 is tot rijksbeleid verheven. Het doel van Perspectief 2030 is het toekomstbestendig ontwikkelen van de bestemming Nederland waarin bezoek bijdraagt aan welvaart en welzijn van alle Nederlanders. Toerisme kan met name een bijdrage leveren aan het versterken van de Nederlandse identiteit, het vergroten van de leefbaarheid, realiseren van de duurzaamheidsdoelstellingen en het creëren van werkgelegenheid. Om Nederland als bestemming toekomstbestendig te ontwikkelen wordt ingezet op activiteiten die bijdragen aan het gedeelde belang van bewoners, bedrijven en bezoekers. Om te bouwen aan een geliefde, waardevolle en leefbare bestemming met bezoekers die bij de bestemming passen is een aantal strategische prioriteiten geformuleerd die centraal staan in de ontwikkeling richting 2030. 1. Lusten en lasten in balans; toerisme moet beter in ruimtelijke plannen worden geborgd zodat een betere spreiding van toerisme en recreatie wordt gerealiseerd welke een positieve invloed heeft op de leefomgeving. 2. Nederland overal aantrekkelijk; met oog op spreiding van bezoekers in tijd en ruimte wordt ingezet op het stimuleren van jaarrond aanbod. Ook wordt geïnvesteerd in toegankelijkheid, bereikbaarheid en beleefbaarheid van natuur.

Regio’s moeten zich onderscheiden door de regionale voedselproductie beleefbaar en bezoekbaar te maken. 3. Toegankelijk en beleefbaar; ingezet wordt op leemtes in het OV-netwerk om mensen te verleiden plekken te bezoeken die minder makkelijk bezocht worden. Daarvoor is aandacht nodig voor vernieuwende concepten die vooral de last mile kunnen overbruggen. 4. Duurzaam moet; toerisme is wereldwijd verantwoordelijk voor ongeveer 8 procent van de carbon footprint. De sector heeft een verantwoordelijkheid als het gaat om verduurzaming en minimalisering van uitstoot en vervuiling. 5. Gastvrije sector; Een optimale gastvrijheidsbeleving is een resultante van de juiste mix van kwaliteit aanbod, serviceconcepten en persoonlijke benadering. Hiervoor wordt met name ingezet op human capital.

13

Provinciaal beleid Zeeuwse omgevingsvisie Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet heeft de Provincie Zeeland eind 2021 de Zeeuwse Omgevingsvisie vastgesteld. De Omgevingsvisie gaat uit van een aantal ambities op vier verschillende hoofdthema’s op weg naar 2050. Recreatie wordt binnen deze ambities als een van de hoofdpijlers van de Zeeuwse economie en als een van de kernkwaliteiten omschreven. 1. Uitstekend wonen, werken en leven in Zeeland 2. Balans in de grote wateren en het landelijk gebied 3. Een duurzame en innovatieve economie 4. Klimaatbestendig en CO2 neutraal Zeeland Deel B van de Zeeuwse Omgevingsvisie schetst het beleid voor de komende tien jaar welke daarmee een bijdrage moeten leveren aan de ambities voor de komende 30 jaar.

Recreatie en toerisme: doelstelling In 2030 is Zeeland een bestemming waar ondernemers en bewoners de maatschappelijke meerwaarde van toerisme ervaren, gasten en bewoners betekenis kunnen geven aan hun vrije tijd en toekomstbestendig ondernemerschap en landschap samengaan. Recreatie en toerisme zijn belangrijke economische dragers voor Zeeland. De vrijetijdsector draagt wezenlijk bij aan maatschappelijke opgaven en heeft een hoog voorzieningenniveau tot gevolg, zowel in de steden als in de kleine kernen.

2.

De vrijetijdssector is toekomstbestendig

Bedrijven is de toeristische sector moeten aantrekkelijk blijven voor bezoekers en inwoners en inspelen op veranderende omstandigheden in de markt en omgeving. Vanuit de overheid worden innovatief en toekomstgericht ondernemerschap gestimuleerd. Voor (nieuwe) ontwikkelingen wordt uitgegaan van verschillende kwaliteitsaspecten. Deze zijn gericht op ruimtelijke kwaliteit (versterken natuur en (nieuw) landschap), economische haalbaarheid, markt en onderscheidend vermogen (benutten lokaal DNA, gedifferentieerd aanbod voor alle doelgroepen en circulair) en sociaal-maatschappelijke bijdrage en draagvlak. De recreatiesector heeft te maken met een grotere vraag naar beleving, onderscheidende concepten, ontspanning en moderne en goed toegankelijke attracties, accommodaties en voorzieningen. Gasten komen steeds vaker voor kortere vakanties en hebben een toenemende aandacht voor (natuur)activiteiten, stadsbezoek, cultuur, streekproducten, gezondheid, etc. Dit biedt kansen tot meer vitaliteit en diversiteit in het aanbod van verblijf. Kleinschaliger initiatieven, zoals bijvoorbeeld kleinschalig kamperen, boerderijwinkels of particulieren met kleinere vormen van verblijfsrecreatie of een theetuin, zijn een waardevolle aanvulling op het reguliere aanbod en kunnen een belangrijke extra inkomstenbron zijn voor met name agrarisch ondernemers.

Het bestaande beleid voor kleinschalig kamperen (25 kampeermiddelen waarvan ten hoogste 20% permanent), het verbod op permanente bewoning op (uitbreidingen van) verblijfsrecreatieterreinen en de plicht tot centraal bedrijfsmatige exploitatie op (uitbreidingen van) verblijfsrecreatieterreinen blijft bestaan. Daarnaast blijft vermenging van reguliere verblijfsrecreatie met tijdelijke reguliere huisvesting ongewenst, omdat dit ten koste gaat van het product.

Gekoppeld aan de doelstelling voor 2030 zijn een viertal subdoelen benoemd

1.

Een optimale beleving van Zeeland in alle seizoenen en alle regio’s.

De Zeeuwse geografie met afwisseling van land, water, overkanten en stranden voegt aan alle andere voorzieningen een extra dimensie toe. De provincie scoort hoog op het gebied van (buiten)recreatie, watersport en gastronomie. Daarbij is de combinatie van het aantrekkelijke landschap met afwisseling tussen natuur, agrarisch landschap en historische/culturele kernen en steden, het ‘decor van beleving’ voor gasten. Ondernemingen in de recreatieve sector zetten in op het behoud en versterking van het gedifferentieerde aanbod en een spreiding van gasten in zowel tijd als ruimte. Zodra gasten in Zeeland arriveren, worden zij gastvrij ontvangen. De toeristische infrastructuur en toegankelijkheid van alle verschillende vormen van activiteiten en routes is in de basis op orde en het beheer en onderhoud, ook van routeinformatie, is van een goede kwaliteit. Voor bezoekers kan de infrastructuur de beleving op de rand van land en water versterken. Mogelijkheden daarvoor zijn onder andere lange afstand- en streekwandelen, buitendijks fietsen, vervoer over water door veerdiensten of pontjes en wandelroutes in natuurgebieden.

Het streven naar een divers aanbod, de (verwachte) toenemende recreatiedruk en de behoefte aan enige ontwikkelruimte in de vrijetijdssector, in combinatie met de schaarse ruimte in Zeeland en het ruimtebeslag door andere gebruikers, vraagt om zorgvuldige afwegingen. Beleid en regelgeving op lokaal en provinciaal niveau samen met gebiedsgerichte uitwerkingen zorgen ervoor dat deze zorgvuldige afweging plaatsvindt. De in de Zeeuwse Kustvisie opgenomen kwaliteitsaspecten gelden ook voor de recreatie in de overige delen van Zeeland. De afspraken uit de Zeeuwse Kustvisie zijn opgenomen in de Omgevingsverordening. Om de beoogde Zeeuwse Kwaliteitskust te bereiken zet de provincie in op een tweezijdige ontwikkelingsstrategie: beschermen, versterken en beleven van bestaande kwaliteiten (natuur en landschap, (verblijfs)recreatie, water/strand en infrastructuur) en gebiedsgericht ontwikkelen van nieuwe kwaliteiten.

14

3.

De sector levert een positieve bijdrage aan de omgeving en aan de samenleving

De leefomgeving is het fundament waarop het toerisme in Zeeland zich kan ontwikkelen. Tegelijkertijd heeft toerisme hierop allerlei effecten, zowel positieve als negatieve. Om de aantrekkelijkheid van Zeeland als bestemming te behouden, óók met de verwachte toename van het aantal gasten, zet de sector in op kwaliteit en flexibiliteit. Ook bij kleinere vormen van verblijfsrecreatie, zoals de toename van het aantal particuliere verhuurders is er aandacht voor de effecten op de leefomgeving

7. 8. 9. 10. 11.

4.

De essentiële onderleggers voor de Bestemming Zeeland 2030 zijn aanwezig

De sector zet in op een krachtige kennisinfrastructuur rondom toerisme. Dit moet leiden tot meer kennis over behoeften en motieven van bezoekers, de ontwikkeling van toerisme in Zeeland, de maatschappelijke betekenis en de effecten op de leefomgeving en van beleidskeuzes.

Visie Bestemming Zeeland 2030 Samen met de toeristische sector en de toeristische uitvoeringsalliantie en in samenspraak met de 13 Zeeuwse gemeenten stelde de Provincie Zeeland het toekomstbeeld op de bestemming Zeeland voor 2030 op. Dit toekomstbeeld met bijbehorende actieagenda is gekoppeld aan de Zeeuwse Omgevingsvisie. Door het NBTC is richting 2030 een forse groeiprognose afgegeven voor kustprovincies wat betreft het aantal te verwachten bezoekers. Deze groei komt samen met vele andere uitdagingen en transities op de vrijetijdssector af. Deze bieden aanknopingspunten voor het ontwikkelen van een waardevolle vrijetijdssector. De gezamenlijke ambitie van de sector en overheden is om te zorgen voor een vrijetijdssector die in balans met de samenleving en de omgeving bloeit. Voor het bereiken van deze balans zijn drie pijlers essentieel: 1. Toerisme draagt positief bij aan de omgeving en de samenleving 2. De vrijetijdssector is toekomstbestendig 3. Inwoner en gast hebben een optimale beleving Verbonden aan de gezamenlijke ambitie en de drie pijlers zijn een 13-tal thematische ambities benoemd welke de onderlegger vormen onder een gezamenlijke uitvoeringsagenda: 1. De inwoners van Zeeland kennen en ervaren de meerwaarde van de vrijetijdssector voor de Zeeuwse samenleving en omgeving. 2. Zeeland ontvangt gasten die de kwaliteiten van Zeeland waarderen.

Deze gasten worden vooraf aan en tijdens hun bezoek optimaal geïnformeerd en gefaciliteerd. 3. De vrijetijdssector heeft groot onderscheidend vermogen en is lokaal verbonden. 4. De natuur is beleefbaar, beschermd en versterkt. 5. Cultuur is jaarrond beleefbaar voor inwoner en gast. 6. De vrijetijdssector draagt positief bij aan het verduurzamen van de regio.

12. 13.

Toerisme draagt bij aan optimale voorzieningen in de openbare ruimte voor gasten én inwoners. Er zijn voldoende duurzame vervoersmogelijkheden om Zeeland te ontdekken, zodat iedereen zijn auto zo veel mogelijk laat staan. Het toerisme drukt niet meer op de woningmarkt voor de Zeeuwse inwoner. De brede maatschappelijke waarde van de vrijetijdssector wordt vergroot en erkend. De sector speelt met behulp van lokale verbinding en duidelijke regelgeving op verantwoorde manier in op nieuwe kansen en ontwikkelingen. Zeeland is ook buiten het hoogseizoen aantrekkelijk en de unieke kwaliteiten van het laagseizoen worden beleefd met bijpassende, kleinschalige activiteiten. Werkgevers en werknemers ervaren dat de arbeidsmarkt in balans is.

Aan de gemeentebesturen is gevraagd om in te stemmen met de Visie Bestemming Zeeland 2030. De voor Hulst relevante punten krijgen aandacht in dit plan. Gezien het verschillende karakter van Hulst ten opzichte van bijvoorbeeld de kustgemeenten zijn de problematiek en uitdagingen voor Hulst van een andere aard. Hulst kan wel een rol spelen in de gezamenlijke opgave, welke er ook landelijk ligt, om bezoekers meer te spreiden.

Gemeentelijk beleid Structuurvisie De gemeente Hulst heeft in mei 2012 de structuurvisie vastgesteld, waarin op hoofdlijnen is beschreven waar de gemeente Hulst op maatschappelijk, economisch en ruimtelijk gebied naar toe gaat in 2025. De structuurvisie was ook de onderlegger onder het Toeristisch Ontwikkelplan 2016-2020. Voor verblijfsrecreatieve ontwikkeling zijn met name de binnenstad van Hulst, de gebiedsontwikkeling Perkpolder en het buitengebied geschikt. Daarnaast staat in de structuurvisie dat Hulst inzet op dag- en routerecreatie, waarbij de binnenstad wordt gezien als het paradepaardje. Binnen de gemeente is nog ontwikkelruimte voor een grotere dagattractieve trekker (ca. 10.000-25.000 bezoekers). De routestructuren kunnen nog verder worden ontwikkeld door te enten op de landschappelijke onderlegger.

15

Economisch beleidsplan Toerisme is een van de economische sectoren in Hulst. Hoewel het toerisme geen specifiek onderscheiden topsector is in de gemeente zet de gemeente vanuit het economisch beleid wel in op de toeristische sector. Vanuit het economisch beleid zijn de ambities voor Hulst: a. Toekomstbestendige (grensoverschrijdende) arbeidsmarkt b. Profiteren van de groeiende zorgsector c. Voorzieningen op niveau en sterke wooneconomie d. Kansen in het buitengebied e. Hulst is een ondernemersgerichte gemeente. Met name ambitie A (gezien de huidige krapte op de arbeidsmarkt), C en D zijn relevant in relatie tot het toeristisch beleid. Ambitie C (voorzieningen op niveau) heeft betrekking op het op peil houden en waar mogelijk verbeteren van het voorzieningenniveau. Belangrijk speerpunt is inzet op een aantrekkelijk vestigings- en ondernemersklimaat voor winkels, horeca, cultuur en overige (recreatieve) voorzieningen, die niet alleen de economie, maar ook het woonen leefklimaat van Hulst versterken. Dergelijke voorzieningen geven levendigheid en versterken de ruimtelijke kwaliteit. Ambitie D (kansen in het buitengebied) heeft betrekking op het op peil houden van de leefbaarheid op het platteland. De landbouw en het toerisme zijn de belangrijkste pijlers van de economie in het buitengebied. Ongeveer driekwart van de totale oppervlakte van de gemeente wordt agrarisch gebruikt.

De agrarische sector heeft dus allereerst een beeldbepalende en kenmerkende rol voor het buitengebied. Tegelijkertijd heeft het rustige en landschappelijke karakter een belangrijke aantrekkingskracht voor toerisme. Zichtbaar is dat in het agrarisch gebied steeds meer nieuwe economische dragers ontstaan. Denk hierbij aan zorg, toerisme, verkoop van streekproducten bij de boer en andere soorten bedrijvigheid. Gezien het feit dat het buitengebied een grote landschappelijke waarde heeft – en daarmee ook een belangrijke drager is voor de aantrekkelijkheid van dergelijke bedrijvigheid – is het wenselijk dat er kaders geschapen worden waarmee de gemeente sturing kan geven aan de ontwikkeling en variëteit van nieuwe economische dragers.

Retailstructuurvisie Hulst 2025 Voortkomend uit het economisch beleidsplan en vanwege het belang van dag- en kooptoerisme voor Hulst is de retailstructuurvisie opgesteld. Doel van het beleid is komen tot een evenwichtige, vitale en aantrekkelijke retailstructuur in de gemeente Hulst om zo de leefbaarheid in de kernen zo goed mogelijke te behouden of te verbeteren. De gemeente heeft hiervoor ingezet op de volgende thema’s: Aantal winkelmeters verminderen en meer kwaliteit toevoegen Professionaliseren in samenwerking en ondernemerschap

Aan de hand van de retailstructuurvisie is een start gemaakt met de herstructurering en concentratie van het winkelaanbod in de binnenstad van Hulst.

Evenementenbeleid Evenementen zijn zoals hiervoor al aangegeven van belang voor het leef- en woonklimaat van de gemeente. Zij vormen dan ook een belangrijk onderdeel van het toeristisch aanbod. Het gaat hierbij niet alleen om beeldbepalende evenementen zoals Vestrock of de Vestingcross maar ook om de talloze kleinschalige evenementen welke door het jaar heen verspreid over de gemeente worden georganiseerd Vanuit het evenementenbeleid zet de gemeente Hulst in op evenementen die: De sociale cohesie stimuleren Het imago van Hulst versterken Het culturele klimaat van Hulst bevorderen.

Bestuursakkoord 2022-2026 Het bestuursakkoord 2022-2026 vormt naast het bestaande beleid een belangrijk richtinggevend kader en onderlegger onder de actualisatie van het toeristisch ontwikkelplan. In het bestuursakkoord wordt ruimschoots aandacht gegeven aan het toeristisch recreatieve profiel van de gemeente Hulst. De ambitie is om zoveel mogelijk in te spelen op de unieke uitstraling van de gemeente. Waarbij gestreefd wordt naar de ontwikkeling van de gemeente tot een toeristische trekpleister voor ZeeuwsVlaanderen en het Belgische achterland. Hierbij wordt ingezet op de verdere ontwikkeling van Grenspark Groot Saeftinghe en het project Versterk de Scheldekust. Nadrukkelijk wordt hierbij de koppeling met de beleefbaarheid en aantrekkelijkheid van de Westerschelde gelegd door verhoging van de kwaliteit van de haventjes en strandjes. De stad Hulst moet een toegangspoort worden voor het Grenspark, qua promotie wordt nadrukkelijk de koppeling gelegd met het Grenspark. Vanuit het bestuursakkoord wordt niet enkel ingezet op dagrecreatie maar zeker ook op uitbreiding van verblijfsmogelijkheden in de gemeente. Met het WK veldrijden 2026 in Hulst voor ogen wil het gemeentebestuur inzetten op de verdere profilering van de gemeente als aantrekkelijke fietsbestemming, voor alle soorten fietsers.

Uitbreiding en versterking van de fietsmogelijkheden is dan ook van belang, onder andere door uitbreiding van het aantal mountainbikeroutes en door de realisatie van goede onthaalpoorten, deelfietsen, huurfietsen, laadvoorzieningen voor fietsen en aantrekkelijke rustplekken. Ook de wandelmogelijkheden moeten versterkt worden. De binnenstad van Hulst vormt een cultureel openluchtmuseum, deze verdient dan ook een verdere opwaardering waarin goede voorzieningen zijn waardoor het er prettig wonen, werken, winkelen en recreëren is. Bijvoorbeeld door de vestingwallen toeristisch aantrekkelijker te maken. 16

17

Marketing Een van de acties welke is voortgekomen uit het economisch beleidsplan vormt het opstellen van het marketingplan als resultaat van het placebranding traject. De visie vormt het kader voor de positionering van de gemeente Hulst en de daaruit voortvloeiende marketingstrategie.

5. 6.

De marketingstrategie is gebaseerd op drie pijlers: Alles centraal: een vindplaats online en offline Storytelling: Inulst campagne laden Trots stimuleren: inwoners en ondernemers van Hulst actief betrekken Op pagina 17 is de marketingvisie gevisualiseerd.

Regionaal beleid Grenspark Groot Saeftinghe De afgelopen decennia – en ook nu nog – is in de regio veelvuldig gesproken over de ontpoldering van de Hedwige- en Prosperpolder. Dit natuurontwikkelingsproject is gericht op herstel van estuariene natuur welke verloren is gegaan in het Schelde estuarium. In 2016 hebben acht partijen in Vlaanderen en Nederland met elkaar afgesproken om een grensparkprojectte ontwikkelen als een gebiedsontwikkeling dat is voortgekomen uit een eerdere visie waarin is gezocht hoe de grensregio kan reageren op alle ontwikkelingen die spelen. Dat heeft destijds een lijst van projecten opgeleverd, met daarop Grenspark Groot Saeftinghe. Met een identiteitsgerichte gebiedsontwikkeling is samen met de grensregio en de streekholders een gebiedsagenda opgesteld waarin de ambitie staat beschreven. In de gebiedsagenda staat de identiteit van het gebied met positionering beschreven, inclusief een ruimtelijk concept. Leidend voor de ontwikkeling van Grenspark Groot Saeftinghe zijn de volgende intenties: 1. Natuurwaarden versterken: Bescherming en herstel van de natuurwaarden en ecologische kwaliteiten van het te ontwikkelen kerngebied. 2. Betekenis voor de streek vergroten: Versterking van natuurwaarden moet hand in hand gaan met het vergroten van de betekenis voor de streek.

Dit betreft onder andere versterking van de mogelijkheden voor natuurbeleving, de toeristischrecreatieve aantrekkingskracht van de streek en de economische vitaliteit en dynamiek. 3. Samen met bewoners en ondernemers: Ontwikkeling van het Grenspark wordt samen met betrokkenen (streekholders) opgepakt. Lokale initiatieven die aansluiten bij de intenties worden actief ondersteund. 4. Economische vitaliteit en werkgelegenheid : Binnen de randvoorwaarden van de natuur wordt gestreefd naar een maximale bijdrage van het Grenspark aan de

economische vitaliteit en werkgelegenheid. Hierbij wordt zeker ook ruimte geboden aan nieuwe businesscases welke aansluiten bij het Grensparkconcept. Een passende toekomstbestendige organisatie: Er komt een samenwerkingsverband bestaande uit de projectpartners, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. Sterk merk: Vanuit de onderscheidende identiteit van het gebied wordt Grenspark Groot Saeftinghe nationaal en internationaal op de kaart gezet als sterk en herkenbaar merk met het oog op het aantrekken van extra bezoekers en investeerders.

Ruimtelijk concept Voor Grenspark Groot Saeftinghe is een ruimtelijk concept ontwikkeld als drager onder de uitvoeringsstrategie. Het bestaat uit vier planlagen. Samen vormen deze planlagen een praktische leidraad voor overheden, ondernemers en andere initiatiefnemers om hun plannen af te stemmen op de identiteit en positionering van het Grenspark en is daarmee van belang voor de gemeente Hulst. 1. Drie-eenheid: De synergie tussen natuur, landbouw en de haven wordt versterkt door ruimtelijke en technologische innovaties te stimuleren, nieuwe belevingsmogelijkheden te creëren en gezamenlijke businesscases op te zetten. 2. Groenblauw netwerk: Het patroon van kreken en dijken wordt uitgebouwd tot een robuuste ecologische structuur en een samenhangend wandelnetwerk, gecombineerd met maatregelen voor verduurzaming van het waterbeheer en agrarische structuurversterking. 3. Onthaalstructuur: Door de aanleg van onthaalpoorten, aantrekkelijke fietsverbindingen en bijzondere attracties bij de zogenaamde grensparkiconen wordt gezorgd voor een betere bereikbaarheid en ontsluiting van het Grenspark. De onthaalstructuur vormt de basis voor een breder voorzieningen- en activiteitenprogramma op het gebied van natuurbeleving, kunst, natuur- en erfgoededucatie, verblijf en gastronomie.

Om verdere invulling te geven aan de onthaalstructuur is een aparte route- en mobiliteitsvisie opgesteld voor het Grenspark. Uitgangspunt hierbij is dat bezoekers gestimuleerd en gefaciliteerd worden om het Grenspark op een langzame manier te doorkruisen en te ontdekken. Hoe dichter men bij het parkhart komt hoe minder de auto als voor de hand liggend vervoermiddel wordt gezien. Daarom wordt onderzoek gedaan naar toepassing van duurzame alternatieve mobiliteitsvormen. 4. Parkhart Groot Saeftinghe: Tussen Emmadorp en Ouden Doel komt het Parkhart waar de bezoekers alle facetten van het Grenspark in kort bestek kunnen beleven en van waaruit de andere delen van het Grenspark te verkennen zijn, met Emmadorp als educatief natuurcentrum, de Prospersite als centrale onthaalpoort, de Panoramaheuvel in de voormalige Hedwigepolder als ultieme natuurbelevingsplek in het getijdengebied en de Schelde-oever bij Ouden Doel als havenzicht en waterpoort. 18

In 2021 is de volgende stap gezet naar een samenwerkingsverband Grenspark Groot Saeftinghe (openluchtlabo met een ontwikkelingsprogramma 2021-2026). De gemeente Hulst is een van de 11 partners. De komende jaren wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van natuur, landbouw en haven, in harmonie met elkaar. Inmiddels ligt er een branding en marketingstrategie, een streekmerk en is er een eigen huisstijl ontwikkeld. Daarnaast wordt er gewerkt aan diverse initiatieven en projecten, zoals o.a.: het plan Prosperhoeve, Panoramaheuvel met uitkijk en radartoren, ankerplaatsen aan de Schelde en de vernieuwing van de landbouw.

19

20

Trendanalyse De toekomstgerichte ontwikkeling van het toeristisch product en het daaraan verbonden toeristisch beleid worden beïnvloed door externe factoren. Hierbij gaat het om macro-economische ontwikkelingen welke invloed hebben op het consumentengedrag maar ook om sectorale ontwikkelingen. Deze bieden kansen maar geven anderzijds ook beperkingen of vormen een bedreiging voor de ontwikkeling van het toeristisch product. In dit hoofdstuk passeren de belangrijkste en meest relevante trends en ontwikkelingen de revue. Leven na corona: zin er op uit te gaan (zolang het kan of nu het weer mag) De coronacrisis waar we de afgelopen jaren mee te kampen hebben gehad heeft een grote impact gehad op het vrijetijdsgedrag. Mensen trokken er massaal op uit in de eigen woonomgeving, wandelen en fietsen won aan populariteit en het entertainment buitenshuis verschoof naar thuisentertainment. Door de coronacrisis waren mensen gedwongen om zich in en rond hun eigen huis te bewegen. Dit heeft zeker geleid tot een zekere herwaardering van de eigen woonomgeving. Voor Hulst werd in het voorjaar van 2020 pijnlijk duidelijk in welke mate zij afhankelijk zijn van de instroom van bezoekers uit Vlaanderen. Met de afgesloten grens werd het immers stil op straat en in de polders.

Toen de grenzen weer open waren bezochten ook Vlamingen het landschap weer volop om er te wandelen, te fietsen en gebruik te maken van de horeca. De verwachting is dat consumenten de vrijetijdsbesteding dichter bij huis blijven besteden en dat de waardering van het aanbod van natuur, horeca, winkels en attracties in de eigen omgeving blijvend is. De onzekerheid rondom corona blijft echter ook in 2022 en verder nog van kracht. De verwachting is niet dat er nog grootschalige lockdowns komen zoals we deze eerder hebben gezien. Welke invloed de

coronacrisis op het toekomstige vrijetijdsgedrag heeft laat zich dan ook moeilijk voorspellen. Zichtbaar is wel dat mensen het ervan nemen zodra het weer kan. De onzekerheid over mogelijke toekomstige virusmutaties en beperkingen geven noodzaak tot het flexibel inrichten van het aanbod. Als gevolg van de coronacrisis is de duidelijke grens tussen werk en vrije tijd veel meer aan het verschuiven doordat online en hybride werken niet tijd- of plaatsgebonden is. Werken kan net zo goed in de vrije tijd en na een ochtend werken kun je er prima ’s middags op uit. Dit heeft een positief effect op de spreiding van vrijetijdsactiviteiten en zorgt voor minder pieken. Ook het aanbod aan digitale belevingen – en de gewenning bij mensen om hier gebruik van te maken – is toegenomen. Live entertainment heeft een duidelijke voorkeur, maar verrijking met digitale middelen of het toepassen van digitale middelen met oog op gemak (zoals een QR-code om te bestellen) zijn inmiddels ingeburgerd. In de vrijetijdsbesteding is ook het gezelschap steeds belangrijker. Het er samen met vrienden of familie op uit trekken wordt gewaardeerd, zeker omdat dit in 2020 en 2021 slechts beperkt mogelijk was. De coronacrisis heeft dan ook gezorgd voor een hernieuwde waardering van sociale verbanden. Aandacht voor duurzaamheid Consumenten zijn zich steeds bewuster van hun footprint.

Ook in de vrijetijdssector speelt duurzaamheid een steeds belangrijkere rol. In verblijfsconcepten en horeca worden steeds meer duurzame initiatieven genomen. De signalen over opwarming van de aarde, zeespiegelstijging en de invloed van duurzame keuzes van consumenten op de eigen leefomgeving zijn talrijk. De vraag naar duurzame accommodaties groeit, evenals de initiatieven voor verduurzaming van de sector. Duurzaamheid zal steeds minder een keuze zijn maar gewoonte worden. De komende jaren zal naar verwachting de aandacht voor het maken van duurzame keuzes toenemen. Voor ondernemers is het noodzakelijk om mee te blijven bewegen in deze trend. Niet alleen om economisch gezien toekomstbestendig te zijn maar ook om een bijdrage te leveren aan een duurzame leefomgeving. Toenemende vraag naar streekproducten Mensen hebben er steeds meer genoeg van dat voedsel de hele wereld over gesleept wordt. Niet alleen de prijs speelt nog een rol in het maken van voedselkeuzes. Er is een 21

toenemende vraag naar authentiek en ambtelijk geproduceerd eten. Streekproducten voorzien in deze behoefte. Op steeds meer plaatsen kunnen consumenten producten uit de eigen streek vinden. Niet alleen bij boerderijwinkels of op het erf van de boer zelf maar ook bij de supermarkt. Consumenten willen weten waar hun product vandaan komt, het gaat niet alleen om de smaak maar ook om beleving, duurzaamheid en de lokale verbinding. De omzet van boerderijverkoop is in 10 jaar tijd meer dan verdubbeld. Het gebruik van producten uit de eigen regio wint niet alleen aan populariteit bij consumenten maar wordt ook steeds meer toegepast in de horeca. Storytelling: het belang van een goed verhaal Het vertellen van verhalen is zo oud als de mensheid. Toch is het een trend welke niet onbenoemd mag blijven. Het belang van verhalen speelt namelijk een belangrijke rol in het. Denk bijvoorbeeld aan ervaringen van andere gebruikers voor overnachtingsadressen, restaurants of activiteiten. Gebruikers hechten grote waarde aan de ervaring van anderen. Storytelling speelt ook een belangrijke rol in het overbrengen van informatie. Mensen zitten niet te wachten op alleen maar feitjes en jaartallen, deze beklijven immers niet. De mogelijkheden om verhalen op een interactieve en aantrekkelijke manier te vertellen zijn eindeloos, niet alleen via mobile devices maar ook via elementen in het landschap.

Een goed verhaal blijft hangen en wordt ook doorverteld. Door de inzet van storytelling krijgt informatie en daarmee een plek betekenis en wordt de verbinding gezocht met de klant. Technologisering: digitale belevingen De technologische ontwikkelingen nemen al decennialang een vlucht en hebben ook een grote invloed op het vrijetijdsgedrag van mensen. Vrijwel iedereen heeft altijd en overal toegang tot het internet via zijn of haar smartphone. Deze wordt gebruikt om te zoeken, te plannen, te boeken en ervaringen te delen. Een bijzondere ervaring staat

nog voordat deze is afgelopen al op social media. Ook het belang van waarderingssites wint nog steeds aan populariteit. Voor ondernemers is het daarom steeds meer van belang om te blijven verrassen en de verwachtingen te overtreffen. Ook tijdens de beleving spelen digitale middelen een grote rol. De mogelijkheden welke onze devices bieden blijven evolueren. Verrijking met behulp van technologie kan zorgen voor een rijkere en meer meeslepende ervaring. Virtual Reality en Augmented Reality zoals we dat nu kennen zullen volgens experts nog grote ontwikkelingen doormaken. Digitale belevingen zijn meer een toegevoegde waarde dan een vervanging voor een fysieke beleving. Veranderende mobiliteit Onze mobiliteit gaat de komende jaren drastisch veranderen. Het vervoer transformeert steeds sneller naar all-electric. Niet alleen de elektrische auto maar ook e-bikes, e-steps en e-scooters zullen een belangrijke rol spelen in ons verplaatsingsgedrag. De populariteit van massatransport, wat het openbaar vervoer in feite is, heeft door de coronacrisis een flinke knauw gekregen. Bovendien staat de betaalbaarheid en daarmee het aanbod van massatransport in het landelijk gebied steeds meer onder druk. Dit vraagt om nieuwe concepten welke juist ook in het landelijk gebied kansen biedt.

Deelconcepten waarbij eenvoudig overgestapt kan worden van het ene op het andere vervoermiddel zullen aan populariteit gaan winnen en steeds meer ingeburgerd raken. Toenemend aanbod van bijzondere overnachtingen In de verblijfsrecreatieve sector zien we steeds meer campers op de weg. Niet alleen ouderen kopen een caravan of camper maar – mede onder invloed van de coronacrisis – kochten ook steeds meer jonge mensen een caravan of camper. De stijging van het aantal campers geeft noodzaak om ook het aanbod aan overnachtingsmogelijkheden hierop aan te passen. Enerzijds kunnen camperaars 22

terecht op de reguliere campings, maar ook in het buitengebied is het van belang om na te denken over het faciliteren van deze groeiende doelgroep. Ook de vraag naar en het aanbod van bijzondere overnachtingsconcepten neemt toe. Er is sprake van een stijgende vraag naar grote en luxe vakantiehuizen voor multigeneratie vakanties. Als tegenhanger is de toenemende vraag naar kleine duurzame woningen waar mensen één kunnen worden met de natuur. Consumenten verlangen niet zozeer naar dertien in een dozijn concepten maar zijn op zoek naar unieke ervaringen. Voor ondernemers biedt dit kansen om een uniek en onderscheidend aanbod te creëren. Uitdaging hierbij is om telkens weer te blijven vernieuwen zodat bijzonder ook bijzonder blijft. Tekort aan menskracht De Nederlandse economie lijkt na de coronacrisis te piepen en te kraken. De berichten over een tekort aan menskracht domineren de media. In vrijwel alle sectoren is er sprake van een personeelstekort. Dit heeft gevolgen voor de dienstverlening. In de horeca bijvoorbeeld kiezen ondernemers er noodgedwongen voor om het aantal couverts te beperken of een aantal dagen gesloten te blijven. Meer dan misschien welke sector draait het in de gastvrijheidssector om intermenselijk contact.

De mogelijkheden om technologisering in te zetten als alternatief voor menselijk contact zijn beperkt en de vraag is ook of de consument dit wenselijk vindt. Voor ondernemers is het de uitdaging om ondanks een krappe personeelsbezetting wel telkens een hoge kwaliteit te blijven bieden en gasten te verrassen.

Economisch tij – tekort aan materialen en de prijzen rijzen de pan uit In de eerste helft van 2022 is de economische onzekerheid toegenomen. Mede als gevolg van de oorlog in Oekraïne hebben we te maken met een forse inflatie. De prijsstijgingen zijn vooral zichtbaar in de prijzen voor energie, brandstof en voedsel. Dit zal ook gevolgen hebben voor de gastvrijheidsindustrie. De gevolgen van de prijsstijgingen zullen met name in de horecasector grote invloed hebben. Enerzijds doordat ondernemers gedwongen worden de prijzen te verhogen door hogere inkoopprijzen en duurdere grondstoffen en anderzijds doordat consumenten minder te besteden hebben en daardoor gaan bezuinigen op luxe-uitgaven. Naast de inflatie staat het tekort aan bouwmaterialen en ook de personeelstekorten bij toeleveranciers en in de bouwsector hebben gevolgen voor de gastvrijheidsindustrie. Als gevolg van deze tekorten en de prijsstijgingen worden investeringen uitgesteld of afgeblazen. Dit heeft gevolgen voor de vernieuwingskracht van de sector en zorgt ervoor dat nieuw- of verbouwplannen in de ijskast komen te staan. Biodiversiteit onder druk De biodiversiteit in Nederland en daarmee het bestaan van duizenden diersoorten en hun leefomgeving staat onder druk. Voor een ommekeer is het noodzakelijk dat de productie en consumptie van voedsel fundamenteel anders wordt georganiseerd.

Nederland heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in de voltooiing van het Natuurnetwerk (deze voltooiing is nog zeker niet af). Maar de milieucondities zijn momenteel nog onvoldoende om de vogelen habitatrichtlijn-soorten te behouden. Om de doelen van deze richtlijn te halen moet onder andere de stikstofemissie fors omlaag. Dit vraagt om een wezenlijke verandering naar een duurzame productie en consumptie van voedsel en andere grondstoffen. Dit is alleen mogelijk als er tegelijkertijd wordt ingezet op energiebesparing, het gebruik van duurzame energiebronnen, een circulaire economie, duurzame voedselproductie, het 23

tegengaan van voedselverspilling en het veranderen van consumptiepatronen. Onder de vlag van Grenspark Groot Saeftinghe investeert de regio in de vernieuwing van de landbouw en het versterken van de natuur. Zilveren vossen De bevolkingssamenstelling verandert. Langzaam maar zeker vergrijst de Nederlandse en Europese bevolking. In 2001 was nog maar 16 procent van de bevolking 65 jaar of ouder, 20 jaar later is dit al opgelopen tot 21 procent. De komende dertig jaar zal de bevolking steeds grijzer worden. Enerzijds doordat de levensverwachting toeneemt, anderzijds doordat de groep 50-plussers van nu straks ook richting de 65+ gaan. Dit biedt kansen voor de gastvrijheidssector. Deze doelgroep beschikt immers over meer vrije tijd, zowel voor dagbezoek als voor meerdaags bezoek. Het profiel en karakter van Hulst sluit ook goed aan op deze doelgroep.

24

25

SWOT-analyse In de voorgaande hoofdstukken zijn onder andere het toeristisch profiel van Hulst uitgewerkt en de belangrijkste trends en ontwikkelingen benoemd. Hieruit komen de belangrijkste sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen naar voren welke hiernaast zijn afgebeeld. Deze vormen de basis vormen voor de ontwikkelstrategie. De voornaamste sterktes en zwaktes zijn hieronder uitgewerkt. De kansen en bedreigingen komen voort uit de beleids- en trendanalyse.

Sterktes Aaneenschakeling van kleine belevenissen Hulst kent een aaneenschakeling van kleine belevenissen. Verspreid door het landschap bevinden zich recreatiebedrijven, horeca-adressen en agrarische bedrijven met een toeristische functie. Tezamen vormen deze bedrijven in combinatie met het landschap een sterke keten welke past bij het karakter van Hulst.

Bourgondische karakter De mensen in Hulst uiten hun Bourgondische inslag in een ‘joie de vivre’. Ze zijn gemoedelijk en genieten van het leven. De vele leuke evenementen gaan als vanzelf vergezeld van een hapje en een drankje. Als Nederlandse stad met Vlaamse inslag ademt Hulst de sfeer van gastvrijheid en gezelligheid.

Historische landschap Het landschap van Hulst met daarin de 14 dorpen welke de vestingstad omringen vormt de belangrijkste troef van de gemeente. De variatie met grootschalige polders aan de oostzijde en het oude cultuurlandschap aan de noordzijde en westzijde in combinatie met de aanwezige linies, de grens, de bossen en het vele water in het gebied zorgen voor een zeer gevarieerd landschap. De altijd aanwezige Westerschelde – ook al fiets je niet langs het water, je ziet de containerreuzen boven de dijk uit steken – maken het plaatje compleet. Dit zorgt voor een landschap wat uniek is in haar soort en onderscheid Hulst van vrijwel alle andere plattelandsgemeenten.

Natuurrijk Hulst is rijk aan natuur. Het meest in het oog springend is het Verdronken Land van Saeftinghe, het grootste brakwater schorrengebied van Europa. Ook de bossen langs de zuidkant van de gemeente en kleinschalige natuurgebieden zoals ’t Groot Eiland geven een extra dimensie aan het landschap.

Vestingstad De vestingstad Hulst is erg goed geconserveerd en vormt een herkenbaar baken te midden van het landschap. Niet voor niets eindigt Hulst altijd hoog in de verkiezingen van mooiste vestingstad van Nederland. De verschillende historische gebouwen, de stadswallen en de poorten zijn een bezoek waard. De afgelopen jaren is er geïnvesteerd in het versterken van de beleving van de vestingstad en het herstel van de bierkaai waardoor de uitstraling van de stad ook binnen de wallen is versterkt.

Grenspark Groot Saeftinghe Het park is nog in ontwikkeling, maar Hulst heeft met het grenspark een sterke troef in handen. Het grenspark vormt ook een aanjager onder de toeristisch recreatieve ontwikkeling van de regio. De plannen voor de ontwikkeling van de panoramaheuvel in de voormalige Hedwigepolder, de Prosperhoeve en de plannen voor de verdere versterking van de kustdorpen zijn hierbij nu al het meest in het oog springend.

Zwaktes Ontbreken van een sterke dagattractie In het verleden stond Hulst voornamelijk bekend om de aanwezigheid van woonboulevard Morres Wonen. Een dagje Morres was een bekend gegeven. In toeristisch recreatief opzicht kent Hulst geen in het oog springende dagattractie met bovenregionale aantrekkingskracht, zeker niet in geval van slecht weer. De ontwikkeling van het parkhart van Grenspark Groot Saeftinghe met daarin de panoramaheuvel zal een voorziening worden welke een grote aantrekkingskracht en uitstraling heeft.

Ontbreken van één duidelijk herkenbaar streekproduct Hulst herbergt veel producenten van voedsel. Bewoners en bezoekers kunnen aan de bron hun voedsel aanschaffen. De regio kent echter niet één of twee sterke herkenbare producten welke duidelijk aan Hulst gelinkt worden en welke een versterkend effect hebben op andere regionale producten. Weliswaar is Hulst de grootste producent van conference peren en bruine bonen, maar deze producten hebben niet de uitstraling welke versterkend werken voor de regio. Door de ontwikkeling van het Streekmerk Groot Saeftinghe wordt getracht om de variatie aan producten gezamenlijk voor het voetlicht te brengen.

26

Gebrek aan overnachtingsadressen

Ligging en bereikbaarheid

De verblijfsmogelijkheden in Hulst zijn beperkt, zowel in de vestingstad als in het buitengebied. Tekenend is het feit dat de ANWB een arrangement voor een bezoek aan de mooiste vestingstad van Nederland verkocht in combinatie met een verblijf in Terneuzen, ook voor groepen bustoeristen ontbreekt het aan overnachtingsmogelijkheden. De afgelopen jaren is het aantal B&B’s weliswaar toegenomen maar de vraag is volgens lokale ondernemers groter dan het huidige aanbod.

Is het een zwakte of juist een sterkte. Het is maar net vanuit welk perspectief er geredeneerd wordt. Vanuit Nederlands perspectief is Hulst een afgelegen gebied. Wie er wil komen moet of via de Westerscheldetunnel of via Antwerpen reizen met de eigen auto, de bereikbaarheid per openbaar vervoer laat immers te wensen over.