Toelichting bij Jaarplan 2026 en resultaten 2025

Naam:

Toelichting Jaarplan 2026 en resultaten 2025

Datum:

maart 2026

Eigenaar:

Team Toezicht Wmo en Jeugdwet Zeeland

Opstellers: Peter de Kok en Bianca Jansen Met de inwerkingtreding van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) en de Jeugdwet in 2015 kwam ook de wettelijke verplichting voor gemeenten om een toezichthoudend ambtenaar aan te wijzen (hierna: de toezichthouder). In Zeeland wordt door alle Zeeuwse gemeenten samengewerkt. De Zeeuwse gemeenten hebben het Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet 2024-2027 vastgesteld. Uit dit beleidsplan komt onder meer voort dat de Zeeuwse gemeenten een integraal team Toezicht Wmo en Jeugdwet willen. Dit team is in 2025 gevormd. Er zijn 5 toezichthouders aangewezen die de toezichthoudende taken van de wetten uitvoeren voor de Zeeuwse gemeenten. De toezichthouders houden toezicht op de kwaliteit en rechtmatigheid binnen de Wmo en de rechtmatigheid binnen de Jeugdwet. Elk najaar bepalen de toezichthouders de invulling van het toezicht voor het daaropvolgende jaar. In dit jaarplan worden de ambities en speerpunten uitgeschreven. Jaarplan Het Team Toezicht Wmo en Jeugdwet (hierna: het team) is in 2025 geformeerd en van start gegaan. Het jaarplan 2026 is het eerste jaarplan. In dit jaarplan wordt ook teruggeblikt op de stappen die in 2025 zijn gezet en de resultaten die zijn behaald. In 2025 zijn toezichthouders aangesteld en aangewezen. Er is een basis neergelegd om toezicht effectief te kunnen gaan uitvoeren.

Dat betekent, onder andere, dat een toezichtskader, een controleplan Jeugdwet en een handhavingskader voor gemeenten is opgesteld en vastgesteld. Verder is veel tijd en aandacht besteed aan de introductie van de toezichthouders bij de verschillende gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en overige partners. Ook is gewerkt aan het bevorderen van kennis bij zowel toezichthouders als bij diverse medewerkers van verschillende afdelingen bij gemeenten en gemeenschappelijke regelingen in het kader van de aanpak van zorgfraude. In het jaarplan 2026 wordt ingegaan op de vormen van toezicht die het team kan inzetten, te weten: • • •

Preventie Signaalgericht toezicht. Themagericht toezicht: in 2026 zullen de volgende thema’s onderzocht worden: o Toetsen van kwaliteitseisen van zorgaanbieders van intramuraal Beschermd wonen op grond van de Wmo. Dit doen we voor zowel de vormen van Beschermd wonen die verstrekt zijn via zorg in natura als op

basis van een persoonsgebonden budget. Hiervoor wordt een plan van aanpak ontwikkeld op basis van het programma van eisen van de laatste aanbesteding en daarin meegenomen het landelijk toetsingskader kwaliteit zoals aanbevolen door de VNG. o Binnen de Jeugdwet toetsen van declaraties van zorgaanbieders op de nieuwe regels met betrekking tot direct cliënt gebonden tijd en niet cliënt gebonden tijd. Deze verschillende vormen van toezicht moeten ertoe leiden dat onrechtmatig gebruik danwel misbruik van voorzieningen en gemeenschapsmiddelen wordt tegengegaan of op zijn minst zoveel mogelijk wordt voorkomen. Team toezicht hanteert daarbij de volgende uitgangspunten voortkomend uit het beleidsplan:Toezicht is gebaseerd op gezond vertrouwen; • • •

Integraal toezicht doen we samen; Preventie waar het kan, repressie waar nodig; We werken samen aan een lerende aanpak.

Resulaten 2025 •

•

•

•

Toezichthouders zijn aangewezen en aangenomen. o Conform beleidsplan zijn er eind 2025 6 toezichthouders (op moment van schrijven van deze toelichting eind maart 2026 zijn er 5 en er is een vacature voor 1 fte voor een toezichthouder). De toezichthouders werken zoals afgesproken voor alle 13 gemeenten maar wel voor een vaste regio en met gemeenten als eerste aanspreekpunt. De toezichthouders zijn zowel voor rechtmatigheid als ook voor kwaliteit aangesteld. In het beleidsplan is dit nog onderscheiden van elkaar, echter heeft dit niet de voorkeur Hiermee sluit Zeeland aan bij de landelijke ontwikkelingen op dit gebied. Binnen steeds meer gemeenten gaat kwaliteit en rechtmatigheid samen in de uitvoering omdat in de praktijk blijkt dat het uit elkaar halen van beide kunstmatig wordt ervaren. Voorbeeld: activiteiten declareren met geen of onjuist diploma is onrechtmatig, maar het ontbreken van een (juist) diploma zegt uiteraard ook iets over de kwaliteit. Er is geïnvesteerd in de basis. Er zijn diverse documenten vastgesteld, zoals toezichtskader, controleplan en handhavingskader. o Hiermee wordt voldaan aan de opdracht om werkprocessen in te richten voor de eigen werkzaamheden, maar ook ter ondersteuning van de processen die binnen de gemeenten plaatsvinden. Toezichthouders hebben diverse trainingen en cursussen gevolgd.

o In het beleidsplan is dit alleen in zijn algemeenheid aangegeven. Onderwerpen die o.a. aan de orde zijn gekomen zijn: kennis over het vak van Toezichthouder, het doen van onderzoeken, de Wmo, Jeugdwet, PGB, fraude alertheid, teamversterking, gesprek voering in moeilijke situaties en omgang met agressie. Juridische ondersteuning tot einde jaar.

•

•

• • •

•

• •

o De ondersteuning is uitgebreid ten opzicht van wat was voorzien in het beleidsplan. De hoge mate van juridische kennis die nodig is om in huis te hebben bij het inrichten en implementeren van processen binnen toezicht en gemeenten maakte deze uitbreiding noodzakelijk. Binnen de begroting is hiervoor financiële ruimte gevonden. Data- en dossiersysteem (systeem BasisBeeld) is geïmplementeerd. o In het beleidsplan wordt dit punt en data-analyse aangeven als opdracht, in de financiële uitwerking komt dit niet verder terug. Binnen de begroting van toezicht is ruimte gevonden om een data- en dossiersysteem aan te schaffen en te implementeren. Er is een website, een meldpunt en meldformulier ontwikkeld en openbaar gemaakt. o Vanuit dit meldpunt kan per gemeente gemonitord worden hoeveel vragen en signalen binnen gekomen zijn. Deze tellingen worden vanaf 2026 meegenomen in de tussentijdse- en jaarverantwoording. Ook vindt hierop analyse plaats in samenhang met BasisBeeld. Er is aandacht gegeven aan de bekendheid van toezichthouders in Zeeland, via kick-off bijeenkomsten, kennismakingsgesprekken en nieuwsbrieven. Vragen van gemeenten zijn beantwoord. Binnen de regio en bovenregionaal (landelijk) zijn (samenwerkings)afspraken gemaakt met partners en wordt actief samengewerkt met collega toezichthouders van buiten de provincie, VNG, IKZ, zorgverzekeraars, IGJ en anderen.

De eerste signalen van onrechtmatigheid en kwaliteit zijn in onderzoek genomen en er is met diverse gemeenten meegedacht in casuïstiek. o Er is in het kader van 0-meting navraag bij gemeenten en IJZ gedaan over het aantal signalen dat onderzocht en opgevolgd is voor de komst van team toezicht. Over 2024 en de eerste 9 maanden van 2025 hebben er < 5 onderzoeken plaatsgevonden mbt onrechtmatigheid en kwaliteit. Er is deelgenomen aan ambtelijke en bestuurlijke overleggen en werkgroepen en daar waar nodig of gevraagd is advies uitgebracht. In het kader van preventie en vanuit het oogpunt van toezicht zijn de algemeen verbindende voorschriften (lees; verordeningen en nadere regels) met betrekking tot de uitvoering van de Wmo en de Jeugdwet van gemeenten onderzocht. Gemeenten zijn van de bevindingen op de hoogte gebracht.

Financiën 2025 In het jaarplan zijn op hoofdlijnen de uitgaven van 2025 te vinden. De inkomsten zijn vastgesteld in het beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet 2024-2027. Daarbij 3 opmerkingen: 1. De genoemde bedragen zijn en worden niet geïndexeerd over de beleidsperiode. 2. In 2025 is 50% van het vastgestelde bedrag in rekening gebracht ipv het volledige bedrag. Dit komt voort uit de middelen die nog beschikbaar waren uit 2024. 3. Overeenkomstig het besluit van de gemeenten mbt de aanschaf, implementatie en onderhoud BasisBeeld worden ook deze kosten (toezicht, gemeenten en IJZ) voor de periode van 2 jaar bekostigd uit de begroting van Toezicht. In het

beleidsplan Toezicht en handhaving Wmo en jeugdwet 2024-2027 is de aanschaf en implementatie van een dergelijk systeem opgenomen, echter staan hier geen middelen tegenover. Binnen de begroting is voor voorgenoemde periode deze ruimte gevonden en hiervoor gereserveerd. Eerste kwartaal 2026 VNG Er wordt intensief samengewerkt met de VNG. Ook worden hun 4 stappen uit routekaart toezicht gevolgd. De eerste 2 stappen zijn volledig uitgevoerd en stap 3 en 4 worden op dit moment uitgevoerd. https://vng.nl/artikelen/routekaart-toezicht-handhaving-ennaleving-wmo-2015-en-jeugdwet Vanuit de adviseur naleving Wmo en Jeugdwet van de VNG regio zuid ontvingen we onderstaande terugkoppeling over de situatie van toezicht in Zeeland. Begin citaat. "Wij zien Zeeland als een voorbeeld regio voor het ontwerp en inrichting van het toezicht op Wmo en Jeugdwet en als voorbeeld voor de inrichtingsvariant waarbij het toezicht is ondergebracht bij een gemeenschappelijke regeling. In het algemeen is opvallend de hoeveelheid tijd en energie die is besteed bij het ontwerp en de inrichting van het toezicht. Toezicht is erkend als noodzakelijke én volwaardige pijler van het sociaal domein en – beleid.

Meer specifieke positief opvallende punten zijn: - De wijze en mate waarin breed bestuurlijk draagvlak is erkend als noodzaak voor de inrichting van toezicht en dit is verkregen; - Het feit dat een bestuurlijk gedragen visie op toezicht richtinggevend is geweest bij de verdere inrichting en uitvoering; - de herkenbare toepassing van alle principes van goed toezicht; niet alleen als concept, maar herleidbaar in de inrichting en uitvoering. Van toepassing van onafhankelijkheid tot aandacht voor de (ontwikkeling van) professionaliteit van toezichthouders. Van effectieve inzet van toezichtvormen tot toepassen van een eigen PDCA en beleidscyclus. - Het feit dat integraliteit het uitgangspunt is geweest. Zo is de integraliteit herkenbaar aan: toezicht voor de gehele provincie Zeeland; toezicht op Wmo en Jeugdwet en toezicht op kwaliteit, rechtmatigheid en calamiteiten; toezicht op alle leverings- en financieringsvormen; toezicht als onderdeel van de keten van naleving; versterkend en samenwerkend, vanuit een eigen onafhankelijke rol." Einde citaat Werkgroep Zorgfraude Omdat de activiteiten van de werkgroep verder gaan dan alleen het opsporen en voorkomen van fraude zal de werkgroep voortgezet worden onder de naam “Werkgroep Toezicht Wmo en Jeugdwet Zeeland”. Alle 3 de Zeeuwse regio’s zullen vertegenwoordigd zijn op beleidsniveau.

Binnen deze verdeling zal aandacht zijn voor vertegenwoordiging vanuit de Wmo en vanuit de Jeugdwet. Verder zal er

vertegenwoordiging gezocht worden vanuit de toegangen van gemeenten en vanuit contractmanagement. IJZ zal vertegenwoordigd worden door een contractmanager. De werkgroep zal zich in eerste instantie vooral bezighouden met het beleidsplan Toezicht Wmo en Jeugdwet 2028-2032 zodat deze in 2027 aangeboden kan worden aan de Zeeuwse gemeenten. Daarnaast zal de werkgroep zich bezig houden met het opstellen KPI’s voor het team Toezicht voor 2027 en verder. In 2027 zal de jaarverantwoording over 2026 afzonderlijk gepresenteerd worden, inclusief bijbehorende data, uitgesplitst per gemeente en regio. Het jaarplan voor 2027 zal aansluiten bij de KPI’s en halverwege zal er een tussenevaluatie en stand van zaken gepresenteerd worden zodat er 2x per jaar verantwoord over de inzet van team toezicht in verhouding tot de gestelde doelen. Lancering meldpunt Het jaar 2026 is inmiddels al een aantal maanden gevorderd en het team Toezicht heeft een mijlpaal bereikt. In Zeeland is op 11 februari 2026 het meldpunt zorgfraude Wmo en Jeugdwet gelanceerd. Inmiddels zijn diverse meldingen bij het team binnengekomen die onderzocht worden. Conferentie zorgfraude Team Toezicht verzorgt in het najaar van 2026 een conferentie over zorgfraude.

Naast beleidsambtenaren, contractmanagers, medewerkers van de Zeeuwse toegangen zullen de Zeeuwse portefeuillehouders van de desbetreffende colleges van burgemeester en wethouders en leden van de gemeenteraad te zijner tijd een uitnodiging ontvangen voor deze conferentie.