SabewaAccountantsverslag 2022 Sabewa Zeeland (versie 31-03-2023)

Sabewa Zeeland

Accountantsverslag 2022 31 maart 2023

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Aan het algemeen bestuur van Sabewa Zeeland Postbus 1155 4538 AE TERNEUZEN Middelburg, 31 maart 2023 Ons kenmerk:230388F6CD/CP Geacht bestuur, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van Sabewa Zeeland en de belastingverantwoordingen 2022 van de deelnemers. De jaarrekening 2022 van Sabewa Zeeland geeft een getrouw en rechtmatig beeld. De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het dagelijks bestuur van Sabewa Zeeland. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 11 februari 2023, kenmerk 2302BB43BF/DD. Graag danken wij u en uw medewerkers voor de medewerking die wij hebben ervaren tijdens onze controle. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

Deloitte Accountants B.V. Park Veldzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9895 www.deloitte.nl

drs. R.M.J. van Vugt RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited. 230388F6CD/CP/2

Inleiding

Inhoudsopgave

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Inleiding

4

Belangrijkste bevindingen

7

Financiële positie

11

Interne beheersing

14

Overige aangelegenheden

19

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b: Onzekerheden in de controle Bijlage A2: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B: Onafhankelijkheid

Bijlagen

21

230388F6CD/CP/3

Inleiding

230388F6CD/CP/4

Inleiding

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2022 Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2022 van Sabewa Zeeland uitgevoerd, en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid bij deze jaarrekening. Ook bij de belastingverantwoordingen van de deelnemers 2022 hebben wij goedkeurende controleverklaringen verstrekt. Controleproces Wij constateren dat het controleproces van de belastingverantwoording goed is verlopen. Het controleproces van de jaarrekening is eveneens goed verlopen. De jaarrekening is in een tijdig stadium aangeleverd. De jaarrekening bevatte een beperkt aantal omissies. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op het vermogen of het resultaat van de gemeenschappelijke regeling.

Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balans-mutaties over 2021 zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, waaronder verordeningen van de gemeenschappelijke regeling, zoals opgenomen in het controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van Sabewa Zeeland vastgesteld door het algemeen bestuur op 6 februari 2014.

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening en de belastingverantwoordingen 2022 verstrekt.

De begrotingsoverschrijdingen zijn in de jaarrekening toereikend toegelicht. Er is geen sprake van controleverschillen (feitelijke afwijkingen) ten aanzien van rechtmatigheid. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT.

230388F6CD/CP/5

Inleiding

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 2 februari 2023 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening en belastingverantwoordingen 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

De Controleverordening Sabewa Zeeland (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).

•

Het door het algemeen bestuur vastgestelde controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening van Sabewa Zeeland.

•

Het controleprotocol WNT.

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdracht-bevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Wij zijn onafhankelijk van Sabewa Zeeland Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en Sabewa Zeeland, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage. Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeenschappelijke regeling. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeenschappelijke regeling zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2022. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevens-gerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Indien nodig, hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

Bijlagen

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2022 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in het door u vastgestelde controleprotocol: Voor fouten bedraagt de tolerantie 1% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 65.000. Voor onzekerheden bedraagt de tolerantie 3% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 195.000. Als rapportagetolerantie voor fouten en onzekerheden geldt een bedrag van € 20.000. Voor de uitvoering van de controle van de belastingverantwoordingen hebben wij, conform het door het algemeen bestuur vastgestelde “Verantwoordings- en controleprotocol Sabewa Zeeland inzake Belastingen en heffingen vanaf boekjaar 2015” een materialiteit gehanteerd voor fouten van 0,8% van de totale begrote lasten inclusief dotaties aan reserves van de betreffende deelnemers. Voor onzekerheden hebben wij een materialiteit gehanteerd van 2,4% van de begrote totale lasten. 230388F6CD/CP/6

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

230388F6CD/CP/7

Inleiding

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Belangrijkste bevindingen

De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeenschappelijke regeling zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2022. Wij hebben het door het dagelijks bestuur en de directie toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Waar nodig hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, aannames, berekeningen en consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggevingsvoorschriften. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening

Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen, overzicht taakvelden).

•

De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting.

De opzet van de jaarstukken - die bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening - is gelijk aan voorgaande jaren. In de jaarstukken is de jaarrekening afzonderlijk weergegeven. Bij deze jaarrekening geven wij onze controleverklaring af. De jaarstukken 2022 geeft overeenkomstig de begroting inzicht in de baten en lasten van de programma’s. Verder is per programma aangegeven wat bereikt is, wat daarvoor gedaan is en wat het heeft gekost.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Sabewa Zeeland kent 3 programma’s: Waarderen, Heffen, Innen en de voorgeschreven onderdelen algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. In deze programma’s is aangegeven welke activiteiten en resultaten over 2021 zijn bereikt. Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

•

Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het bestuur in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.

•

Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.

De jaarstukken 2022 van uw gemeenschappelijke regeling bestaan uit: •

Financiële positie

Bijlagen

Tijdens onze controle hebben wij geen tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn goed met elkaar verenigbaar.

Geen sprake van begrotingsoverschrijdingen Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022 hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Daarbij hebben wij geconstateerd dat geen sprake is geweest van begrotingsoverschrijdingen. Dit is ook als zodanig verantwoord in de jaarstukken. 230388F6CD/CP/8

Inleiding

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenschappelijke regelingen geldt dat de directeur als topfunctionaris wordt aangemerkt. Gedurende 2022 heeft bij Sabewa een directeurswissel plaatsgevonden. In dat geval moet zowel de vertrekkend als de nieuw aangestelde directeur als topfunctionaris verantwoord worden in de WNT-verantwoording. Ook moeten de leden van het algemeen en dagelijks bestuur in de WNT-verantwoording worden opgenomen. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2022 niet meer bedragen dan € 216.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenschappelijke regelingen de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief - wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan - ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000.

In 2022 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.

230388F6CD/CP/9

Inleiding

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Belangrijkste bevindingen

De beoordeling door het dagelijks bestuur van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van een overtreding van wet- en regelgeving Het dagelijks bestuur is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude en voor de naleving van wet- en regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien dat de handhaving van anticorruptie wetgeving aan globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeenten en gemeenschappelijke regelingen in toenemende mate te maken krijgt met anticorruptie regels. Als onderdeel van onze controle hebben wij het management verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat de directie daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met het bestuur. Tijdens deze gesprekken heeft het management aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptie-vraagstukken. Hierbij heeft het management ook voorbeelden gegeven van de manier waarop het deze beheerst. Wij hebben met Sabewa Zeeland gesproken over de frauderisicoanalyse.

Deze is eind 2021 opgesteld en geformaliseerd, waarmee inzicht is verkregen in mogelijke frauderisico’s. Hierin zijn de onderkende risico’s gekoppeld aan de beheersmaatregelen. Wij adviseren de huidige frauderisicoanalyse onderdeel te maken van een algemeen overkoepelend risicobeleid. In dit overkoepelend beleid kan een koppeling worden gemaakt tussen de (fraude)risico’s, de beheersmaatregelen en de interne controle. Hiermee wordt dit een vast onderdeel van de interne-beheersingsomgeving en kunnen de conclusies worden gedeeld met het dagelijks en algemeen bestuur.

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het dagelijks bestuur, inclusief het invoeren en onderhouden van internebeheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Druk

Gelegenheid

Rationalisatie

230388F6CD/CP/10

De financiële positie van uw gemeenschappelijke regeling

230388F6CD/CP/11

Inleiding

De financiële positie van Sabewa Zeeland

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

De balans ultimo 2022 in vergelijking met voorgaand jaar is als volgt:

(in € 1.000)

2022

2021

Materiële vaste activa

14

17

-/- 3

Debiteuren

0

550

-/- 550

a.

7.474

6.753

721

b.

Liquide middelen

245

1.386

-/- 1.141

b.

Overlopende activa

79

189

-/- 110

Totaal activa

7.855

8.895

(in € 1.000)

2022

2021

Overige uitzettingen

Verschil Verwijzing

a.

De daling van het debiteurensaldo komt door het wijziging in de verwerkingswijze van de invorderingsopbrengsten. Deze vallen vanaf 2022 niet meer in de exploitatie van Sabewa en worden verrekend met de belastingopbrengsten van de deelnemers volgens een vastgestelde verdeelsleutel.

b.

Ultimo 2021 was sprake van een relatief hoog saldo aan nog af te rekenen geïnde belastingopbrengsten. Dit is zichtbaar aan het hogere saldo liquide middelen, overige uitzettingen (waaronder schatkistbankieren) en overlopende passiva. Per ultimo 2022 is dit saldo minder omvangrijk.

c.

Gedurende 2022 is het saldo van het eigen vermogen per ultimo 2021 verrekend met de deelnemers. Het saldo per ultimo 2022 betreft het batige jaarrekeningresultaat over 2022. Zie verder onze opmerking met betrekking tot het eigen vermogen van Sabewa hieronder.

d.

Als gevolg van een uitspraak van de commissie BBV is vanaf 2022 de voorziening voor verlofsparen toegevoegd.

Verschil Verwijzing

Eigen vermogen

128

331

-/- 203

c.

Voorzieningen

107

0

107

d.

Netto vlottende schulden

419

428

-/- 9

Overlopende passiva

7.200

8.136

-/- 936

Totaal passiva

7.855

8.895

a.

De algemene reserve van Sabewa Zeeland is ultimo 2022 nihil (exclusief resultaat 2022). Het resultaat over 2022 betreft de enige reserve. Gezien in het verleden behaalde rekening-resultaten worden verrekend met de deelnemers, beschikt Sabewa Zeeland verder niet over reserves om mogelijke risico’s op te vangen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt op hoofdlijnen ingegaan op de financiële risico’s. Hierbij merken wij op dat deze risico’s zijn niet gekwantificeerd. Wij adviseren het management ervoor zorg te dragen in komende risico-inventarisaties dit nader uit te laten werken. Wij geven in overweging om te bezien of het (volledig) verrekenen van rekeningresultaten met de deelnemers wenselijk is, dan wel hierover in overleg te treden met de deelnemers. Immers, doordat overschotten worden terugbetaald aan de deelnemers heeft Sabewa Zeeland geen mogelijkheid een buffer op te bouwen voor eventuele tegenvallers. Wanneer er geen (gematigde) winstreservering mogelijk is, kan Sabewa Zeeland zelfstandig geen tekorten opvangen. 230388F6CD/CP/12

Inleiding

De financiële positie van Sabewa Zeeland

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Ten opzichte van de begroting na wijzigingen:

(in € 1.000)

Realisatie

Begroting

Verschil

Programma Waarderen

-2.508

-2.537

29

Programma Heffen

-1.510

-1.559

49

Programma Innen

-1.182

-1.249

67

Algemene dekkingsmiddelen

6.114

5.877

-237

Overhead / onvoorzien

-1.010

-1.099

89

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-96

-330

-2

Mutaties reserves

330

330

0

Mutatie voorzieningen

-107

0

-107

Gerealiseerd resultaat

127

0

127

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is per programma gedetailleerd inzicht gegeven in de afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de daadwerkelijke realisatie. Uit deze toelichting blijkt dat het rekeningresultaat in belangrijke mate is beïnvloed door lagere dan geraamde lasten doordat diverse projecten zijn doorgeschoven naar 2023 (bijvoorbeeld het opstellen van de toekomstvisie en ontwikkeling van ibezwaar en de BAG-WOZ koppeling). Het totaal van deze doorgeschoven kosten naar 2023 bedraagt € 135.212. In hoofdstuk 5.1 is een verschillenanalyse opgenomen waarin de totstandkoming van het rekeningresultaat ten opzichte van de begroting na wijziging is weergegeven. Begrotingsruimte Wij merken op dat er momenteel geen ruimte in de begroting zit. Het huidige saldo van baten en lasten bedraagt € 96.000 negatief. Daarnaast is € 107.000 ingezet om de verplichte voorziening voor verlofsparen te dekken. Hierdoor bedraagt het totale tekort € 203.000. Dit tekort is in 2022 vanuit de reserves gedekt. Tevens is er sprake van een aantal projecten welke is doorgeschoven naar 2023, de begrote kosten zijn derhalve niet besteed in 2022. Sabewa Zeeland staat voor een grote ontwikkelopgave op het gebied van digitalisering en innovatie.

Deze ontwikkelopgave is noodzakelijk om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving, de kwaliteit van de dienstverlening op peil te houden en de continuïteit van de organisatie te waarborgen. Ook vraagt de opbouw van de financiële administratie aandacht. De afhankelijkheid van een individuele medewerker maakt deze administratie kwetsbaar. Met het oog op de rechtmatigheidsverantwoording in 2023 is versterking van deze afdeling noodzakelijk. Momenteel beschikt Sabewa Zeeland niet over de begrotingsruimte om deze versterking te realiseren. 230388F6CD/CP/13

Interne beheersing

230388F6CD/CP/14

Inleiding

Interne beheersing

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Interne controle Sabewa Zeeland heeft op 7 juni 2022 het intern controleplan vastgesteld. Daarin worden de visie, aanpak en uitvoering van de interne controlefunctie binnen Sabewa Zeeland uitgewerkt. Tevens wordt gesignaleerd dat het interne controlefunctie op dit moment nog niet de gewenste inrichting heeft. In het intern controleplan is een tijdspad opgenomen met daarin de stappen om tot de gewenste inrichting te komen. De doestelling is om vanaf 1 januari 2024 te kunnen werken met de gewenste inrichting.

De verdere implementatie van het intern controleplan kan naar onze mening een volgende stap zijn in het ontwikkelen van de interne controle, waarbij middels een risicogerichte controleaanpak de doelstellingen van de interne controlefunctie kunnen worden behaald. Een belangrijk onderdeel van een risicogerichte controleaanpak is het beschrijven van de (deel)processen inclusief controlemomenten. De (deel)processen zijn door uw organisatie in beeld gebracht. De organisatie was voornemens deze te gaan beschrijven, dit is nog niet geheel gerealiseerd. Wij adviseren Sabewa Zeeland om voor de belangrijkste financiële processen een risico analyse uit te voeren en procesbeschrijvingen op te stellen met hierin de ‘key controls’ beschreven. Daarnaast dient periodieke monitoring van de werking van de interne beheersing te worden beoordeeld. Versterken financiële administratie Voor verschillende processen zien wij mogelijkheden om de interne beheersing verder te verbeteren. Een grote ontwikkelopgave is er op het gebied van digitalisering en innovatie. Ook vraagt de opbouw van de financiële administratie aandacht. De afhankelijkheid van een individuele medewerker maakt deze afdeling kwetsbaar. Gevolg hiervan is dat Sabewa Zeeland niet in staat is alle bevindingen uit voorgaande jaren op te volgen.

Daarnaast constateren wij dat er sprake was van een aantal afwijkingen in de afgrenzing van kosten. Daarbij werden kosten toegerekend aan een onjuist boekjaar. Wij merken op dat al onze geconstateerde bevindingen met betrekking tot onjuiste afgrenzing zijn gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. Interne beheersing IT-omgeving en cybersecurity Data-analyse

Zichtbare controle op memoriaalboekingen Na afloop van onze interim controle hebben wij in november 2021 het volgende gerapporteerd: “Via memoriaalboekingen is het mogelijk aanzienlijke aanpassingen in de financiële gegevens door te voeren die niet onderworpen zijn aan bestaande controlemaatregelen. Om die reden is het van belang dat sprake is van functiescheiding in het proces van opstellen, het controleren en autoriseren van memoriaalboekingen. De controlerende functie houdt in dat de juistheid van de boeking wordt vastgesteld en tevens dat wordt nagegaan dat deze adequaat is onderbouwd met toereikende documentatie. Wij hebben vastgesteld dat memoriaalboekingen worden geïnitieerd door de financieel adviseur. De financieel adviseur stelt in Excel de memoriaalboekingen op en mailt deze naar de financiële administratie (Waterschap Scheldestromen). Deze boekt vervolgens de memoriaalboeking. Achteraf vindt ook geen (directe) controle op de memoriaalboekingen plaats. Evenwel wordt indirect toezicht gehouden op memoriaalboekingen door informatievoorziening (kwartaalrapportages richting MT en bestuursrapportage richting AB/DB) waarmee afwijkingen mogelijk (deels) kunnen worden gedetecteerd.

Wij adviseren Sabewa Zeeland om de memoriaalboekingen te onderwerpen aan een interne controle op alle geboekte memoriaalboekingen (achteraf) en daarnaast de rechten van controlerende functionaris te beperken.” Naar aanleiding van deze bevinding is een controle ingevoerd waarbij de directeur een directe controle uitvoert op de memoriaalboekingen welke zijn geïnitieerd door de financieel adviseur. 230388F6CD/CP/15

Inleiding

Interne beheersing

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Autorisaties betaalapplicatie Wij hebben vastgesteld dat de observatie van voorgaand jaar – dat sprake was van een uit dienst getreden medewerkster met autorisaties binnen de BNGbetaalomgeving – is opgevolgd. Op basis van de recente autorisatiematrix van de BNG hebben wij geen onbevoegde personen geconstateerd. Ongewijzigd ten opzichte van 2021 is dat alle in de BNG-betaalomgeving opgenomen personen (zowel van het Waterschap Scheldestromen als van Sabewa Zeeland) onbeperkt transacties kunnen autoriseren voor de BNG-rekening van Sabewa Zeeland (dit geldt niet voor de belasting bankrekeningen). Dit betekent dat niet te allen tijde voor cash-out een handtekening van bijvoorbeeld teamleiders of directeur van Sabewa Zeeland benodigd is. Daarbij merken wij volledigheidshalve op dat voor cash-out te allen tijde een tweede handtekening nodig. Wij raden Sabewa Zeeland aan de betaalomgeving zodanig in te regelen dat voor cash-out te allen tijde goedkeuring (=2e handtekening) vereist is van de directeur of een van de teamleiders van Sabewa Zeeland. Controle salarisbetaling Na afloop van onze interim controle hebben wij in november 2021 het volgende gerapporteerd: “De salarisbetaalvoorstellijst wordt door de gemeente Terneuzen ter beoordeling voorgelegd aan de directeur van Sabewa Zeeland. De directeur heeft daarmee inzicht op persoonsniveau in de uit te betalen netto salarissen.

Echter, wij hebben tijdens de interim controle vastgesteld dat de directeur geen inzicht heeft in de salarisstroken van de medewerkers. De controle op de uit te betalen salarissen vindt derhalve alleen op hoofdlijnen (lees: uit te betalen bedrag) plaats. Tevens is er geen rapportage vanuit de gemeente Terneuzen over de uitgevoerde controles op de salarismutaties. Hierdoor vindt deze controle mogelijk met onvoldoende diepgang plaats.

Interne beheersing IT-omgeving en cybersecurity Data-analyse

Daarnaast hebben vastgesteld dat hashtotalen vanuit Visma | Raet per definitie niet aansluiten. De hashtotalen in de BNG betaalapplicatie wijken af van die op de salarisbetaalvoorstellijsten welke ter controle worden voorgelegd aan de directeur van Sabewa Zeeland. Hierdoor is enkel het totaalbedrag van de batch aan te sluiten. Wij adviseren Sabewa Zeeand de controle op de uitbetalingen van salarissen verder te professionaliseren en formaliseren. Mogelijk kan de adviseur financiën hierin een rol spelen. Aangeraden wordt om voorafgaand aan de salarisuitbetaling een diepgaandere controle uit te voeren op de juistheid van de salarissen. Bovendien om achteraf verantwoording van gemeente Terneuzen te verkrijgen over de uitgevoerde controles op de salarismutaties. Daarnaast adviseren wij Sabewa Zeeland om de controle tussen salarisbetaalvoorstellijsten en de ingelezen salarisbatch in de BNG betaalapplicatie zodanig in te richten dat de hashtotalen en totaalbedragen worden afgestemd.” Wij hebben geconstateerd dat vanaf december 2022 de controle op de salarisbetaling als door ons beschreven wordt uitgevoerd.

230388F6CD/CP/16

Inleiding

IT-omgeving en cybersecurity

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Betrouwbaarheid en continuïteit van geautomatiseerde gegevensverwerking Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan Sabewa Zeeland gerapporteerd moeten worden. Cybersecurity Cyber is een onlosmakelijk onderdeel geworden van onze samenleving. Dagelijks werken wij met digitale oplossingen, zowel privé als zakelijk. Door het gebruik van het internet, bedrijfsnetwerken en -applicaties hebben alle organisaties, ongeacht hun omvang, te maken met aan cyber gerelateerde risico’s, zoals cybercrime. Als cyberrisico’s zich voordoen, kunnen deze een (significante) impact hebben op de financiële systemen, op de interne beheersing, en daarmee ook op de jaarrekeningcontrole. Aangezien cyberrisico’s voor iedere organisatie ernstige gevolgen kunnen hebben, attenderen wij Sabewa Zeeland op het belang van een cyberrisicoanalyse als vast onderdeel van het interne-controlesysteem dat relevante financiële, operationele en rapportagerisico’s onderkent, het belang en de waarschijnlijkheid daarvan adequaat inschat, en de interne beheersing daarop toespitst.

Als onderdeel van onze controle hebben wij het management verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van cyberrisico’s, bijvoorbeeld als dit heeft geleid tot ongeautoriseerde wijzigingen in de IT-systemen of in de gegevens die met deze systemen worden beheerd, tot het openbaar worden van persoonsgegevens, andere vertrouwelijke gegevens of Intellectual Property, of tot het verstoren van de bedrijfsvoering. Tijdens deze gesprekken heeft het management aangegeven zich bewust te zijn van cyberrisico’s, en zijn er voorbeelden gegeven van de manier waarop zij deze beheerst.

Interne beheersing IT-omgeving en cybersecurity Data-analyse

Aangezien iedere organisatie waardevolle informatie heeft te verliezen of ernstige schade kan lijden als de IT-infrastructuur (tijdelijk) niet meer beschikbaar is, benadrukken wij het belang van een cyberrisicoanalyse als vast onderdeel van het interne controlesysteem, dat erop is gericht bedrijfsrisico’s te onderkennen, het belang en de waarschijnlijkheid daarvan in te schatten en de interne beheersing daarop toe te spitsen. In april 2022 werd een Zeeuwse woningcorporatie het slachtoffer van een ransom-ware aanval. Russische hackers hadden het gemunt op de persoonsgegevens van huurders. Een jaar eerder werd de gehele IT-infrastructuur van een gemeente door ransom-ware platgelegd en werd door cybercriminelen losgeld geëist. Het typeert de relevantie voor aandacht op het gebied van cyber. Ook de processen binnen Sabewa Zeeland zijn voor het overgrote deel afhankelijk van de continuïteit en integriteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking waarbij met veel gevoelige (persoons-)gegevens wordt gewerkt. Hiermee willen wij nogmaals de aandacht vestigen op het belang van verdere ontwikkeling van de digitale omgeving van Sabewa Zeeland en innovatieve toepassingen binnen deze omgeving.

230388F6CD/CP/17

Inleiding

Data-analyse

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Innoveren van onze controle. Onze controleaanpak is gebaseerd op data-analyse tools die voor de controle van toegevoegde waarde zijn, omdat zij de efficiëntie en effectiviteit van de controlewerkzaamheden verhogen. Onze data-analyse bevordert de efficiëntie en de focus tijdens het toetsen van transacties en saldi. Het toepassen van deze technieken zorgt ervoor dat fouten en uitzonderingen snel worden geïdentificeerd. Wij kunnen ons dan richten op de vraag hoe hierop is gereageerd en hoe deze kwesties zijn opgelost, in plaats van een steekproef te doen om uitzonderingen te identificeren. Hieronder hebben wij de tools opgenomen die wij gebruiken bij het uitvoeren van onze controle.

Wij hebben gebruikgemaakt van gegevens uit uw systeem, om specifieke aandachtsgebieden voor onze controle te identificeren, de uitkomsten van bepaalde processen te bevestigen en gegevensgerichte werkzaamheden uit te voeren. In dit hoofdstuk worden onze bevindingen naar aanleiding van de data-analyses gepresenteerd. Hieronder hebben wij de tools opgenomen die wij gebruiken bij het uitvoeren van onze controle. Deloitte Connect Online samenwerken en het delen van informatie vergemakkelijkt een tweerichtingsdialoog tussen cliënten en controleteams, helpt de workflow te beheren, en stelt cliënten in staat de controleopdrachten continu te beoordelen en te monitoren. Interne beheersing IT-omgeving en cybersecurity Data-analyse

Excel analytics Een Deloitte-tool die is gefocust op hoog-risicotransacties en die de controlewerkzaamheden stroomlijnt.

230388F6CD/CP/18

Overige aangelegenheden

230388F6CD/CP/19

Inleiding

Overige aangelegenheden

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Onze communicatie met het management Bevestigingen van het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande de verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving.

Wij hebben van het dagelijks bestuur van Sabewa Zeeland ondertekende schriftelijke bevestigingen bij de jaarrekening en belastingverantwoordingen ontvangen. Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van Sabewa Zeeland de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Communicatie met het management

230388F6CD/CP/20

Bijlagen

230388F6CD/CP/21

Inleiding

Bijlage A1a: Nietgecorrigeerde controleverschillen

Bijlage A1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b: Onzekerheden in de controle Bijlage A2: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B: Onafhankelijkheid

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen boven de rapportagedrempel van € 20.000.

Aard van de controleverschillen

Rechtmatigheid

Getrouwheid

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode

N.v.t.

N.v.t.

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode

N.v.t.

N.v.t.

Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout

N.v.t.

N.v.t.

Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout

N.v.t.

N.v.t.

(Sub)totaal getrouwheidsfouten

N.v.t.

N.v.t.

Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten

N.v.t.

Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.)

N.v.t.

Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)

N.v.t.

Overige rechtmatigheidsfouten

N.v.t.

Totaal rechtmatigheidsfouten

N.v.t.

* In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en het normenkader 2022 is het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid opgenomen.

230388F6CD/CP/22

Inleiding

Bijlage A1b: Onzekerheden in de controle

Bijlage A1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b: Onzekerheden in de controle Bijlage A2: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B: Onafhankelijkheid

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle boven de rapportagedrempel van € 20.000. Aard van de onzekerheden

Rechtmatigheid

Getrouwheid

Onzekerheden in de getrouwheidscontrole

N.v.t.

N.v.t.

(Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole

N.v.t.

N.v.t.

Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid

N.v.t.

Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EUaanbesteding/Fido/etc.)

N.v.t.

Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)

N.v.t.

Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid

N.v.t.

Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole

N.v.t.

* In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en het normenkader 2022 is het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid opgenomen. Wij hebben van het dagelijks bestuur een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het dagelijks bestuur het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het dagelijks bestuur heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.

230388F6CD/CP/23

Inleiding

Bijlage A2: Tekortkomingen in de toelichtingen

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren. om het algemeen bestuur in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat het algemeen bestuur deze nader dient te beoordelen.

Toelichting

Bron van de toelichtingvereiste

Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen

Niet van toepassing

N.v.t.

N.v.t.

Bijlage A1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b: Onzekerheden in de controle Bijlage A2: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B: Onafhankelijkheid

230388F6CD/CP/24

Inleiding

Bijlage B: Onafhankelijkheid

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Bevestiging onafhankelijkheid De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de organisatie van Deloitte ingebed. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van Sabewa Zeeland in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroeps-voorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onze onafhankelijke positie te waarborgen Deloitte beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen.

Bijlage A1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b: Onzekerheden in de controle Bijlage A2: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B: Onafhankelijkheid

Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt. • Procedures voor een tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Deloitte. • Procedures voor de organisatie van periodieke trainingen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. • De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking hiervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen.

Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt, waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controle-opdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en, indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreigingen voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde ‘onafhankelijkheidsevaluatie’), wordt in het dossier opgenomen. • Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Deloitte wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Indien de bestuursstructuur van de controlecliënt voorziet in een raad van commissarissen of auditcommissie, overwegen wij ook een van deze organen te raadplegen. • Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften. De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen wordt periodiek door de externe toezichthouder getoetst.

230388F6CD/CP/25

Inleiding

Bijlage B: Onafhankelijkheid

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Rotatie van teamleden Een te grote mate van vertrouwdheid kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken. Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van de leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om deze bedreiging weg te nemen. Het kan dan ook vereist zijn om teamleden te vervangen.

Onze beoordeling heeft geen aanleiding gegeven om het komend boekjaar teamleden bij de Sabewa Zeeland te rouleren. Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Deloitte, haar gevolmachtigden en haar medewerkers en Sabewa Zeeland die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken die aan u gerapporteerd dienen te worden. Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Deloitte, een bestuurder of interne toezichthouder van Deloitte of een lid van het controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan de gemeenschappelijke regeling of een bij de gemeenschappelijke regeling betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels.

Bijlage A1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b: Onzekerheden in de controle Bijlage A2: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B: Onafhankelijkheid

Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die een (geschatte) waarde van meer dan € 100 hebben ontvangen of verstrekt en zijn daarom van mening dat er geen sprake is van een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht.

230388F6CD/CP/26

Onder Deloitte wordt verstaan één of meer van Deloitte Touche Tohmatsu Limited (“DTTL’’ of ‘’Deloitte Global’’), haar wereldwijde netwerk van member firms en aan hen verbonden entiteiten (tezamen, de “Deloitteorganisatie”). DTTL en haar wereldwijde netwerk van member firms en aan hen verbonden entiteiten zijn juridisch gescheiden en onafhankelijke entiteiten, die elkaar niet kunnen verplichten of binden ten aanzien van derden. DTTL en iedere DTTL member firm en aan hen verbonden entiteiten zijn aansprakelijk voor hun eigen handelen en nalaten, en niet voor het handelen of nalaten van een andere entiteit. DTTL verleent geen diensten aan cliënten. Raadpleeg www.deloitte.com/about voor meer informatie. Deloitte levert toonaangevende audit- en assurance-, belastingadvies- en juridische diensten, en diensten op het gebied van consulting, financial advisory, en risk advisory aan bijna 90% van de Fortune Global 500® en duizenden particuliere bedrijven. Onze professionals leveren meetbare en blijvende resultaten die het vertrouwen van het publiek in kapitaalmarkten helpen versterken, klanten in staat stellen te transformeren en bloeien, en de weg wijzen naar een sterkere economie, een meer rechtvaardige samenleving en een duurzame wereld. Voortbouwend op haar meer dan 175-jarige geschiedenis, omvat het bereik van Deloitte meer dan 150 landen en gebieden.

Ontdek hoe de meer dan 415.000 mensen van Deloitte wereldwijd een impact maken die ertoe doet op www.deloitte.com. Deze communicatie bevat louter algemene informatie en noch DTTL, noch haar wereldwijde netwerk van member firms of aan hen verbonden entiteiten verleent door middel van deze communicatie professioneel advies of diensten. Voordat u een beslissing neemt of actie onderneemt die van invloed kan zijn op uw financiën of uw bedrijf, dient u een gekwalificeerde professionele adviseur te raadplegen. Geen enkele entiteit in de Deloitteorganisatie is verantwoordelijk voor enig verlies dat wordt geleden door een persoon die op deze communicatie vertrouwt. © 2023. Neem voor informatie contact op met Deloitte Nederland.