Rapport vergelijkend onderzoek Welzijn Hulst Sluis Terneuzen (Geanonimiseerd)
Tekst van het document
Rekenkamers Hulst Sluis en Terneuzen ,
Rapport vergelijkend onderzoek inzet brede welzijnsorganisaties Hulst Sluis en Terneuzen ,
Definitief rapport 6 februari 2025
SAMENVATTING
,
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
Samenvatting Context
De decentralisatie van rijkstaken naar de gemeenten per 1 januari 2015 vormde een trendbreuk in de uitvoering van welzijnsdienstverlening. Alle drie de gemeenten belasten vanaf dat moment de traditionele welzijnsuitvoering tevens met het uitvoeren van de toegang tot voorzieningen Jeugd en gezin en Wmo en ook het Maatschappelijk Werk. In Hulst betreft dit Hulst voor Elkaar in Sluis het nieuwe Team Porthos binnen de gemeente en in Terneuzen aan-z. Het opdrachtgeverschap en de beleidsregie liggen bij de gemeentelijke beleidsafdelingen. Het opdrachtnemer-schap en hiermee de uitvoering ligt bij de welzijnsorganisatie. ,
Focus De gemeenten hebben samen met de welzijnsorganisaties een onderscheiden focus. De gemeente Hulst en Hulst voor Elkaar gaan voor nabijheid; lokaal werken met gebiedsteams in alle wijken en kernen. De gemeente Sluis en Team Porthos gaan voor ‘integraal informeren en ondersteunen van jongeren ouders volwassenen en senioren vanuit één plek’. De gemeente Terneuzen en aan-z gaan voor een bij de behoefte passende en ondersteuning van inwoners aansluitend bij eisen en inzichten van deze tijd. ,
,
,
Kerngegevens De maatschappelijke opgaven Jeugd en gezin en Wmo zijn in Zeeuws-Vlaanderen groter dan landelijk gemiddeld. Ook het percentage jongeren met jeugdhulp ligt voor alle drie de gemeenten boven het landelijke gemiddelde. Het aantal inwoners met een Wmo-voorziening in Hulst ligt onder het landelijke gemiddelde voor Sluis erboven en Terneuzen nagenoeg op dit gemiddelde. De inzet van het aantal medewerkers per 1000 inwoners is in Sluis lager dan in Hulst en Terneuzen. Het budget per inwoner dat ten laste van de gemeente komt is voor alle drie de gemeenten ongeveer hetzelfde. ,
Cliëntervaringen Conform de Wmo en de Jeugdwet is de gemeente vanaf 2016 verplicht om jaarlijks een representatief cliënt-ervaringsonderzoek uit te (laten) voeren. Deels komt dit op gang binnen de gemeenten deels is ,
het nog zoeken naar een passende uitvoering. Voor zover resultaten bekend zijn blijkt hieruit tevredenheid over de ondersteuning zelf. Uit onderzoeken over 2023 voor Jeugd en gezin Hulst en Wmo Sluis blijkt minder tevredenheid over doorlooptijden. Zicht op en beperking van doorlooptijd is breed een punt van aandacht.
Speerpunten bij actuele doorontwikkeling Welzijnsorganisaties werken aan versterking van dienstverlening en organisatie. Binnen het onderzoek vallen de onderstaande speerpunten in de actuele doorontwikkeling op. • Voor Hulst voor Elkaar zijn passende kwaliteit van de afgegeven indicatieadviezen en de organisatiecontinuïteit belangrijke speerpunten. Voor Porthos Sluis is het doorzetten en afmaken van de intensieve organisatietransitie een • belangrijk speerpunt. • De belangrijke speerpunten voor aan-z bij de toegang is het tijdig op- en afschalen van indicaties; binnen de welzijnsdienstverlening zijn dit door-ontwikkelen ‘van zorgen voor naar zorgen dat’ en het aanscherpen van rolverdeling met partners binnen het samenwerkingsnetwerk. Regionale samenwerking De rekenkamers signaleerden binnen het onderzoek nadrukkelijk opties tot Zeeuws-Vlaamse samenwerking bij toegang en welzijn. • Synchroniseren van aanbod en aanpak met het oog op eenduidige informatie en aanbod aan inwoners over de grenzen van de gemeenten heen. • Gezamenlijk ontwikkelen van innovatieve programma’s en eventueel de werving van landelijke subsidies hierbij. • Gezamenlijk afstemmen met gemeente-overschrijdende samenwerkingspartners. • Behalen van efficiëntiewinst door bijvoorbeeld gezamenlijke inkoop van diensten en voorzieningen en het samenvoeging van hiertoe geschikte activiteiten. 1
Conclusies De zorg- en welzijnsopgaven zijn fors De decentralisatie van rijkstaken naar de gemeenten in 2015 onder meer met de Jeugdwet en Wmo vroeg en vraagt nog steeds veel van de gemeenten en hun netwerkpartners. De afgelopen jaren neemt het voortijdig schoolverlaten zonder startkwalificatie toe binnen Hulst Sluis en Terneuzen. De grijze druk is binnen alle drie de gemeenten groot. Ook de leefbaarheid in de steden en dorpen vraagt bijzondere aandacht. ,
,
,
De organisatie en de uitvoering verschilt tussen de drie gemeenten De organisatie en de uitvoering van toegangs- en brede welzijnsactiviteiten binnen Hulst Sluis en Terneuzen verschillen. De gemeente Hulst toont samen met stichting Hulst voor Elkaar een focus op lokale nabijheid. De gemeente Sluis en gemeentelijk team Porthos tonen een focus op integraal werken vanuit één plek. De gemeente Terneuzen en BGTS aan-z tonen een focus op vernieuwende ondersteuning passend bij de behoefte. Ook de activiteitenpakketten die de gemeenten aan de instellingen opdragen verschillen en bepaalde mate. De beperking tot het feitenonderzoek zorgt ervoor dat binnen dit onderzoek niet zichtbaar wordt in hoeverre en hoe de verschillen in organisatie en uitvoering leiden tot verschillen in cliëntervaring en – tevredenheid binnen de drie werkgebieden. ,
Continue doorontwikkeling De gemeenten en de netwerkpartners werkten èn werken hard aan het volbrengen van de complexe opgaven. Veel is geregeld en gaat goed. Op specifieke onderdelen kost passende doorontwikkeling nog moeite. Porthos Sluis werkt nadrukkelijk aan een transitie. Voor een aanzienlijk deel geschiedt doorontwikkeling voortvarend. Uit de interviews blijkt dat proactieve en co-creërende afstemming tussen beleid en uitvoering cruciaal is bij deze doorontwikkeling. Verdergaande regionale samenwerking vormt een kans
Enkele dossiers vragen extra aandacht •
Bij de toegangsactiviteiten vraagt de doorlooptijd van de eerste melding tot en met de start van ondersteuning aandacht. Daar waar er ontevredenheid is betreft dit vaak de doorlooptijd. Gemeenten-breed zijn er zeker initiatieven tot verkorting de resultaten van deze inspanning is nog niet duidelijk in beeld. De gemeenten zijn vanaf 2016 verplicht om jaarlijks een representatief cliënt-ervaringsonderzoek uit te (laten) voeren. Een sluitende en in de tijd volgbare uitvoering en duidelijk zicht op resultaten is nog beperkt in beeld. De gemeenten startten in 2023 gedrieën onder de noemer ‘onafhankelijk meedenken’ een pilot onafhankelijke cliëntondersteuning op. Deze pilot is on hold gezet. ,
,
•
•
Aanbevelingen 1.
Geef achterblijvende dossiers prioritaire aandacht. • Ontwikkel expliciet zicht en grip op de doorlooptijd met hulp van coherente meetpunten en •
•
2.
werk verder aan verkorting van deze doorlooptijd. Geef de onafhankelijke cliëntondersteuning nadrukkelijker vorm eventueel met alsnog uitvoeren van de pilot ‘onafhankelijk meedenken’. Breng de mogelijkheid tot onafhankelijk meedenken meer onder de aandacht van cliënten van jeugd- en Wmo-voorzieningen. Ontwikkel expliciet zicht en grip op de (ontwikkeling in) cliëntervaringen en -tevredenheid met een coherente meetpraktijk. ,
Onderzoek proactief de toegevoegde waarde van verdere regionale samenwerking. Betrek hierbij onder meer de waarde van Zeeuws-Vlaams breed synchroniseren van het aanbod samen optrekken bij de inzet van innovatieve programma’s en de opties tot efficiëntiewinst uit samenwerking op specifiek dossiers. ,
2
INHOUDSOPGAVE
SAMENVATTING , CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 INHOUDSOPGAVE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 HOOFDSTUK 1 INLEIDING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 HOOFDSTUK 2 HET ONDERZOEK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2. 1 De aanleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2. 2 De doelstelling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2. 3. De vraagstelling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2. 4 De aanpak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2. 5 De afbakening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 HOOFDSTUK 3 HET STELSEL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 3. 1 De organisaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 3. 2 Het werkproces gemeente - welzijnsorganisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 3. 3 De gemeentelijke beleidskaders . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 3. 4 De opdracht vanuit de gemeente aan de welzijnsorganisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 3. 5 Het activiteitenpakket . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 3. 6 Cliëntervaringen . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 HOOFDSTUK 4 ANTWOORDEN OP DE ONDERZOEKSVRAGEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Antwoord op de centrale vraag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 4. 1 Antwoord op de deelvragen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 4. 2 HOOFDSTUK 5 BESTUURLIJKE REACTIES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 HOOFDSTUK 6 NAWOORD REKENKAMER . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 BIJLAGEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 Bijlage A: Nota van bevindingen Kerngegevens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 Bijlage B: Nota van bevindingen Hulst – Hulst voor Elkaar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . 32 Bijlage C: Nota van bevindingen Sluis – Porthos Sluis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Bijlage D: Nota van bevindingen Terneuzen – aan-z . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 Bijlage E: Geraadpleegde bronnen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
3
HOOFDSTUK 1
INLEIDING
Op basis van de suggesties van gemeenteraadsleden besloten de rekenkamers Hulst Sluis en Terneuzen tot de uitvoering van een drie-gemeenten-breed vergelijkend feitenonderzoek naar de inzet van de drie brede welzijnsorganisaties. In opdracht van gemeente Hulst voert Stichting Hulst voor Elkaar brede welzijnsdiensten uit. Binnen gemeente Sluis doet de gemeentelijke afdeling Porthos Sluis dit en in opdracht van gemeente Terneuzen voert aan-z dit uit. Met dit onderzoek willen de rekenkamers inzicht geven in de feitelijke overeenkomsten en verschillen tussen de drie uitvoeringspraktijken en de mogelijke leerpunten naar de toekomst. Hierbij treft u het rapport van dit ,
onderzoek aan.
Met de voor de drie Zeeuws-Vlaamse gemeenten Hulst Sluis en Terneuzen gelijkluidende ‘Verordening gemeentelijke rekenkamer’ werden drie rekenkamers ingesteld met ingang van 1 januari 2024 een voor Hulst een voor Sluis en een voor Terneuzen. De rekenkamers functioneren als een personele unie dit wil zeggen dat de drie rekenkamers dezelfde personele samenstelling hebben. De rekenkamers ondersteunen de gemeenteraden van Hulst Sluis en Terneuzen bij de kader stellende en controlerende rol. ,
,
,
,
,
,
Leeswijzer Het rapport is gelaagd opgesteld. De lezers met weinig tijd hebben genoeg aan het lezen van de samenvatting conclusies en aanbevelingen. De lezers die meer tijd hebben en meer willen weten over de onderzoeks-opbrengst lezen het rapport. De lezers die nog dieper willen duiken in de achtergronden lezen ook de nota’s van bevindingen in bijlagen A tot en met D. ,
Het rapport In hoofdstuk 2 komt eerst de aanleiding voor het onderzoek in beeld vervolgens de doelstelling de centrale vraagstelling de deelvragen en de aanpak bij het onderzoek. Dit hoofdstuk sluit af met de afbakening van het onderzoek. ,
,
,
In hoofdstuk 3 komen de beleids- en uitvoeringspraktijk bij toegangs- en welzijnsactiviteiten binnen Hulst Sluis en Terneuzen in beeld; kortweg ‘het stelsel. Achtereenvolgens komen aan de orde: de organisaties het werkproces de gemeentelijke beleidskaders de uitvoeringsopdracht het activiteitenpakket de cliënttevredenheid en de belangenbehartiging. ,
,
,
,
,
,
In hoofdstuk 4 staan de antwoorden op de onderzoeksvragen. Eerst de centrale vraagstelling vervolgens de deelvragen. De rekenkamers formuleerde de antwoorden op basis van de feiten en bevindingen die in het onderzoek naar boven kwamen. ,
In hoofdstuk 5 zijn de bestuurlijke reactie opgenomen rekenkamers.
,
en in hoofdstuk 6 het nawoord van de
De bijlagen In de bijlagen zijn de nota’s van bevindingen opgenomen. In bijlage A de kerngegevens bijlage B Hulst – Hulst voor Elkaar bijlage C Sluis – Team Porthos en bijlage D Terneuzen – aan-z. In bijlage E tot slot zijn de geraadpleegde bronnen benoemd. ,
,
4
HOOFDSTUK 2
HET ONDERZOEK
In dit hoofdstuk komt eerst de aanleiding voor het onderzoek in beeld vervolgens de doelstelling de centrale vraagstelling de deelvragen en de aanpak bij het onderzoek. Dit hoofdstuk sluit af met de afbakening van het onderzoek. ,
,
,
2. 1
De aanleiding
Op basis van de suggesties van gemeenteraadsleden en gesprekken met de begeleidingscommissies besloten de rekenkamers tot de uitvoering van een drie-gemeenten-breed vergelijkend onderzoek naar (de leerpunten bij) de inzet van de drie brede welzijnsorganisaties. In opdracht van gemeente Hulst voert Stichting Hulst voor Elkaar de diensten uit. Binnen gemeente Sluis doet de gemeentelijke afdeling Porthos Sluis dit. In opdracht van gemeente Terneuzen doet de Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking (BGTS) aan-z dit. Binnen de gemeenteraden spelen er vragen over de inzet uitvoering en effecten van de drie brede welzijnsorganisaties. De vragen van de gemeenteraden verschillen per gemeente. Het vergelijkend onderzoek naar de welzijnsdienstverlening 1) raakt bestaand beleid 2) heeft een maatschappelijk belang 3) biedt perspectief op lessen naar de toekomst. ,
,
,
2. 2
De doelstelling
Met het vergelijkend onderzoek naar de brede welzijnsorganisatie binnen de drie gemeenten beogen de rekenkamers inzicht te geven in: de feitelijke verschillen en overeenkomsten tussen de drie uitvoeringspraktijken • de leerpunten naar de toekomst. •
2. 3.
De vraagstelling
Als centrale vraagstelling formuleerden de rekenkamers: Hoe verloopt per gemeente de opdrachtverstrekking en uitvoering van toegang- en welzijnsdiensten in Hulst door Hulst voor Elkaar in Sluis door Porthos en in Terneuzen door aan-z en wat zijn van hieruit mogelijke leerpunten naar de toekomst? ,
,
,
Aanvullend op de centrale vraag formuleerde de rekenkamers de volgende deelvragen: 1. Wat zijn per gemeente de speerpunten van beleid? 2. Welke opdracht geeft ieder van de drie gemeenten aan diens brede welzijnsorganisatie? 3. Wat zijn per welzijnsorganisatie de opvallende kenmerken van de uitvoeringspraktijk? 4. Wat zijn per gemeente en welzijnsorganisatie de cruciale kerngegevens? 5. Hoe wordt er Zeeuws-Vlaams breed samengewerkt door gemeenten en welzijnsorganisaties? 6. Welke leerpunten op weg naar doorontwikkeling van de brede welzijnsdienstverlening in Zeeuws-Vlaanderen zijn in beeld? ,
,
,
,
,
2. 4
,
De aanpak
Het vergelijkend onderzoek zou zich richten op feiten èn ervaringen. Door een publicatie in de krant over Porthos Sluis hebben de rekenkamers na afstemming met de gemeenten besloten om het onderzoek (voor nu) te beperken tot het feitenonderzoek. ,
,
Het onderzoek is gefaseerd uitgevoerd. 1. Voorbereiding = oriëntatie op het object van onderzoek - > concept onderzoeksopzet 2. Vooronderzoek = verkenning bronnen en startgesprekken - > definitieve onderzoekopzet 3. Inventariserend feitenonderzoek = bronnenonderzoek vond plaats + interviews + verdiepend onderzoek + opmaken bevindingen en analyse - > conceptrapport exclusief conclusies en aanbevelingen tot stand.
5
2. 5
4.
Hoor en wederhoor ambtelijk en het bestuur van de welzijnsorganisaties + opmaken conclusies en aanbevelingen - > definitief rapport
5.
Reactie door de colleges van de gemeenten met eventueel een nawoord door de rekenkamers.
6.
Presentatie aan gemeenteraden en publicatie.
De afbakening
De gemeentelijke opgaven vallend onder de noemer welzijn zijn breed en veelomvattend. Niet alle aspecten van deze opgaven worden uitgevoerd door de specifieke brede welzijnsorganisatie. Dit onderzoek beperkt zich tot het pakket activiteiten dat de onderscheiden welzijnsorganisaties binnen hun gemeente uitvoeren. ,
Het onderzoek betreft een feitenonderzoek
,
,
niet een onderzoek naar brede impact en ervaringen.
Het onderzoek is niet primair gericht op het financieel belang van de gemeente.
6
HOOFDSTUK 3
HET STELSEL
In dit hoofdstuk komen de beleids- en uitvoeringspraktijk bij toegangs- en welzijnsactiviteiten binnen Hulst Sluis en Terneuzen in beeld; kortweg ‘het stelsel. Achtereenvolgens komen aan de orde: de organisaties het werkproces de gemeentelijke beleidskaders de uitvoeringsopdracht het activiteitenpakket de cliënttevredenheid en de belangenbehartiging. In dit hoofdstuk komen de hoofdlijnen in beeld voor details per gemeente zie de bijlagen B tot en met D. ,
,
,
,
,
,
,
3. 1
De organisaties
Hulst voor Elkaar is een stichting die subsidie ontvangt van de gemeente Hulst. De gemeente is opdrachtgever en beleidsregisseur. Hulst voor Elkaar is opdrachtnemer en uitvoerder. Hulst voor Elkaar typeert zichzelf als een relatief jonge lerende organisatie. Zij werkt naast de drie vaste locaties vooral vanuit de dorpshuizen wijkcentra en scholen binnen de gemeente. Speciaal voor Hulst voor Elkaar is dat de medewerkers functioneren vanuit 5 integrale gebiedsteams niet vanuit inhoudelijke vak-teams. Hiernaast functioneren drie ondersteunende teams binnen de organisatie. ,
,
Team Porthos voert vanuit de gemeente Sluis de toegangs- en welzijnsactiviteiten uit. Binnen de gemeente is de beleidsvorming ondergebracht bij Team Beleid de uitvoering bij Team Porthos. Deze teams werken parallel aan elkaar en in co-creatie. Team Porthos is nadrukkelijk in transitie. Zij werkt voornamelijk vanuit het gemeentehuis in Oostburg. De medewerkers functioneren vanuit de vak-teams Werk en Inkomen Jeugd en Gezin Wmo en Leefbaarheid en Burgerparticipatie. ,
,
,
Aan-z is een grensoverschrijdend openbaar lichaam. Zij biedt naast een uitgebreid pakket toegangen welzijnsdiensten in Terneuzen een beperkter welzijnsaanbod binnen de Belgische gemeenten Assenede Kaprijke Sint-Laureins en Wachtebeke. Aan-z ontvangt bijdragen en subsidies van de gemeente Terneuzen. De gemeente is opdrachtgever en beleidsregisseur. Aan-z is opdrachtnemer en uitvoerder. Aan-z werkt vanuit 3 hoofdlocaties 7 inlooppunten en is structureel aanwezig op alle scholen. De medewerkers functioneren vanuit de inhoudelijke vak-teams Jeugd en gezin Wmo Maatschappelijk werk Jeugd en jongerenwerk Welzijn en vrijwilligerswerk en de ondersteunende teams Support en Directie en staf. ,
,
,
,
,
,
,
3. 2
,
,
Het werkproces gemeente
-
welzijnsorganisatie
Op hoofdlijnen werken de gemeente en de uitvoerder grofweg langs hetzelfde werkproces. De onderdelen van dit proces zijn: de opgaven (wettelijk en zelf bepaald) - > relevant beleid - > opdracht / resultaatverwachting - > uitvoeringsplan
->
uitvoering - > periodieke rapportage - > verantwoording.
Veel strategische tactische en operationele afstemming tussen gemeenten en uitvoerders vinden plaats. Dit gebeurt enerzijds langs de formele structuren en anderzijds naar behoefte in het directe contact onderling. ,
Wat opvalt in de werkprocessen. • Hulst kent de ‘inbreekmogelijkheid’. In uitzonderingssituaties kunnen in onderling overleg lopende het jaar wijzigingen in activiteiten en / of budget plaats vinden • Het werkproces in Sluis loopt intern binnen de gemeente met de hier bekende Planning & Control stappen en korte lijnen van afstemming. • In Terneuzen is het werkproces relatief sterk uitgewerkt en vastgelegd in onder meer een samenwerkingsovereenkomst en afstemming binnen strategische tactische en operationele gremia. Jaarlijks stelt de gemeente prioriteiten vast. ,
3. 3
De gemeentelijke beleidskaders
Binnen alle drie de gemeenten is beleid vastgelegd in een bestuurs- of coalitieakkoord en voor Sluis en Terneuzen ook in een beleidsplan Sociaal Domein. Hiernaast zijn door de gemeenten naar bevind van zaken specifieke beleidsplannen uitvoeringsplannen en verordeningen vastgesteld. ,
7
Afgaand op de bestuurs- of coalitieakkoorden vallen de volgende speerpunten per gemeente op. •
Het bestuur van Hulst ziet grote uitdagingen. Meer mensen hebben zorg en ondersteuning nodig. Dit levert de opdracht tot efficiënte en effectieve dienstverlening op. De gemeente zal hard vasthouden aan het uitgangspunt dat mensen de zorg moeten ontvangen die zij nodig hebben. Niet meer maar zeker niet minder. De coalitie van Sluis gaat uit van de behoeften en mogelijkheden van de inwoners. Zij werkt integraal en multidisciplinair over de grenzen van wetten en financieringsstromen heen en intensief samen met ketenpartners. Middelen zijn schaars de gemeente blijft effectiviteit van voorzieningen onderzoeken. Het bestuur van Terneuzen zet in op een gezonde gemeente. Hulp voor mensen die ondersteuning nodig hebben. Met preventie voorkomen dat problemen ontstaan. ,
•
,
•
3. 4
De opdracht vanuit de gemeente aan de welzijnsorganisatie
De opdrachten van de gemeenten aan de welzijnsorganisaties zijn / worden op onderscheiden wijzen vastgelegd. De uitvoeringsopdracht van de gemeente Hulst aan Hulst voor Elkaar wordt na onderlinge • afstemming jaarlijks vastgelegd in een uitvoeringsovereenkomst. • Sluis formuleerde een opdracht voor Porthos bij de start in 2016. Deze opdracht geldt tot nu toe. Het beleidsplan Sociaal Domein schept de kaders voor de uitvoering door Porthos. Deze kaders mede met effecten van de lopende transitieaanpak landen in (concrete) uitvoeringsplannen. • De structurele opdracht voor aan-z is vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst tussen aan-z en gemeente Terneuzen (2018). De specifieke jaaropdrachten voor aan-z inclusief de prioriteiten brengt de gemeente Terneuzen onder in een apart document; de meest recente is de ‘Opdracht aan-z 2024’. ,
,
,
,
,
,
Kijkend naar de opdrachten vallen de volgende punten op. • Gemeente Hulst vult jaarlijks de structurele opdracht naar bevind van zaken aan met actuele project- en/of programmaopdrachten. • De opdracht vanuit de gemeente Sluis is voorafgaand aan de start per 2016 vastgelegd. Deze opdracht is sindsdien niet formeel gewijzigd. In de praktijk voert Porthos voert uit wat vanuit de historie als breed takenpakket sociaal domein gegroeid is en vooral wat ‘nodig is voor de •
inwoners’. Gemeente Terneuzen geeft in de jaarlijkse opdracht aan aan-z naast de structurele taken ook jaartaken specifieke project- en programmaopdrachten en prioriteiten mee. ,
3. 5
Het activiteitenpakket
Voor inwoners van de gemeenten Hulst Sluis en Terneuzen staat een breed scala aan sociaalmaatschappelijke activiteiten open; dit per gemeente onder verschillende noemers en in verschillende rubricering. Zie hieronder een globaal overzicht van de activiteiten die de brede welzijnsorganisaties Hulst voor Elkaar Porthos Sluis en aan-z uitvoeren in opdracht van hun gemeenten. In iedere gemeente zijn naast ‘de brede welzijnsorganisatie’ ook andere organisaties actief met aanpalende welzijnsdiensten. ,
,
,
Activiteiten
,
Hulst voor Elkaar
Porthos
Toegang naar externe voorzieningen Aanvullende programma’s
X X
X X
X X X
Toegang naar externe voorzieningen Aanvullende programma’s
X X
X X
X X
X
X
X
aan-z
Sluis
Jeugd en gezin
Opvoedondersteuning
Wmo
Maatschappelijk werk
8
Onafhankelijke cliëntondersteuning Welzijn en preventie Doelgroepgerichte programma’s en activiteiten Ondersteuning inzet vrijwilligers Ondersteuning mantelzorg
Sport Kunst en cultuur (tot eind 2023) Beheer welzijnsaccommodaties Werk inkomen en schuldhulpverlening Inburgering Publieke gezondheid geestelijke gezondheidszorg aanpak personen met verward gedrag
X
X
X X X X
X X X X
X X X
(X) X X X X
,
,
X
,
en
X
Afgaand op het activiteitenpakket vallen de volgende punten op. • De gemeente Hulst draagt ook taken inzake Sport en bewegingsactiviteiten en
Accommodatiebeheer op aan Hulst voor Elkaar. Tot 2023 ook taken Kunst en Cultuur maar dat stopt als apart pakket per 2024. De gemeente Sluis brengt naast taken uit de Jeugdwet en Wmo ook taken uit de Participatiewet de Wet schuldhulpverlening en de Wet inburgering onder bij Porthos. De gemeente Terneuzen brengt opvoedondersteuning onder bij aan-z. ,
•
,
•
3. 6
Cliëntervaringen
Conform de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet zijn de gemeenten vanaf 2016 verplicht om jaarlijks een representatief cliënt-ervaringsonderzoek uit te (laten) voeren. Sinds 2021 staat het gemeenten vrij om zelf een methode te kiezen om de cliëntervaringen te meten. Wel moeten de elementen toegang kwaliteit en effect terugkomen in de opzet. ,
In de werkpraktijk is deze verplichting in de drie gemeenten deels nog niet volledig ten uitvoer gekomen. De resultaten van de uitgevoerde metingen zijn weinig tot niet vergelijkbaar met elkaar. De gebruikte methoden gestelde vragen en wijzen van uitvoeren verschillen te veel. Dit geldt zowel voor de Jeugdwet als de Wmo. ,
,
,
Bij de rapporten over Cliëntervaringen vallen onderstaande punten op. • Voor Hulst tonen cliënten jeugdhulp zich over 2023 tevreden over de ondersteuning zelf minder tevreden over de doorlooptijd en bejegening. Cliënten Wmo tonen zich tevreden over de ondersteuning en voldoende tevreden over de toegang. • Voor Sluis is er geen representatief onderzoek onder cliënten jeugdhulp beschikbaar de respons was te laag. De gemeente onderzoekt hoe ze beter vorm kan geven aan het onderzoek. De cliënten Wmo tonen zich tevreden over de ondersteuning en minder tevreden over het wachten tot het eerste formele contact en tot de start van de hulp. • Voor Terneuzen kwamen er uit het onderzoek over 2023 onder cliënten jeugdzorg veel sprekende verhalen naar boven echter geen representatief beeld voor de hele doelgroep. De Wmo-cliënten tonen zich over het algemeen tevreden over de ondersteuning en over de toegang. ,
,
,
3. 7
Belangenbehartiging en ondersteuning van inwoners en cliënten
Belangenbehartiging en ondersteuning van cliënten geschiedt globaal langs twee lijnen. Enerzijds is er de onafhankelijke cliëntenondersteuning. Anderzijds zijn er per gemeente een of meer adviesraden.
Onafhankelijke cliëntondersteuning Gemeenten zijn wettelijk verplicht om cliëntondersteuning te organiseren voor alle burgers. Een cliëntondersteuner denkt met de cliënt mee helpt de cliënt om inzicht te krijgen in diens situatie en geeft daarbij zo nodig informatie en advies. Dit kan gaan om vragen op allerlei gebieden: wonen ,
,
9
inkomen werk of dagbesteding zorg contacten. Een cliëntondersteuner kan iemand bij voorbeeld helpen bij het voorbereiden op en voeren van het keukentafelgesprek bij een eventuele beroepsprocedure en bij het zoeken en vinden van de hulp en steun die bij hem of haar past. ,
,
,
,
Alle drie de gemeenten voeren de wettelijke taak tot cliëntondersteuning uit in de vorm van ‘een onafhankelijke meedenker’ ondergebracht bij de welzijnsuitvoering. Omwille van de onafhankelijkheid denkt een functionaris vanuit de ene gemeente mee met inwoners van een andere gemeente. Beoogd was om de onafhankelijk meedenker vanuit een Zeeuws-Vlaams brede pilot in de periode 2023-2024 door te ontwikkelen. De afspraak tot de pilot blijft actueel de uitvoering is tijdelijk on-hold gezet vanuit Sluis. De actuele uitvoering van ondersteuning vindt plaats binnen de drie gemeenten. ,
,
Adviesraden Binnen de drie gemeenten functioneren diverse onafhankelijk opererende adviesraden. Zij halen op wat er in de samenleving speelt. Deze informatie helpt hen om de gemeente te adviseren bij de inrichting en uitvoering van betrokken taken. ,
,
Hulst Adviesraad Sociaal Domein / Sociale Zaken
Seniorenraad Raad voor Maatschappelijke en
Sluis X X
X
Terneuzen X
X
Demografische Ontwikkeling (RMDO)
10
HOOFDSTUK 4 ANTWOORDEN OP DE ONDERZOEKSVRAGEN In dit hoofdstuk staan de antwoorden op de onderzoeksvragen. Eerst de centrale vraagstelling vervolgens de deelvragen. De rekenkamers formuleerde de antwoorden op basis van de feiten en bevindingen die in het onderzoek naar boven kwamen. ,
4. 1
Antwoord op de centrale vraag
Hoe verloopt per gemeente de opdrachtverstrekking en uitvoering van toegang- en welzijnsdiensten in Hulst door Hulst voor Elkaar in Sluis door Porthos en in Terneuzen door aan-z en wat zijn van hieruit mogelijke leerpunten naar de toekomst? ,
,
,
Het verloop op hoofdlijnen De opdrachtverstrekking en uitvoering van toegang- en welzijnsdiensten bestaat globaal binnen alle drie de gemeenten uit de volgende stappen: 1. Uitgangspunt zijn de maatschappelijke opgaven. Voor een belangrijk deel zijn deze maatschappelijke opgaven verankerd in wettelijke taken voor de gemeenten. Voor een deel benoemt de gemeente zelf aanvullende opgaven. 2. De gemeenten stelt relevant beleid en uitvoeringskaders vast. 3. De gemeente kiest wat zij zelf uitvoert en wat zij opdraagt aan derden. De gemeente stelt de opdracht aan derden vast. 4. De uitvoerende organisatie dit kan de betrokken afdeling binnen de gemeenten zijn stelt een uitvoeringsplan en begroting op. Desgewenst geeft de gemeente akkoord op dit uitvoeringsplan. De gemeente stelt het budget beschikbaar. 5. De uitvoerende organisatie voert de taken uit. Periodieke rapportage en afstemmingsoverleg tussen de gemeente en de welzijnsorganisatie vindt plaats. 6. De welzijnsorganisatie of gemeentelijke afdeling verantwoordt zich over de voortgang resultaten en het ingezette budget; naar behoefte kan periodiek binnen het jaar plaatsvinden altijd per jaar achteraf. 7. Afhankelijk van de gemeente stelt het college of de gemeente(raad) de beschikking of de jaarstukken vast. ,
,
,
,
De keuzes de uitdagingen en wat uniek is per gemeente Hulst • •
De keuze: Gemeente Hulst en Hulst voor Elkaar gaan voor nabijheid; lokaal werken met gebiedsteams aanwezig in alle wijken en kernen De uitdaging: Het samengaan van enerzijds in de leefwereld dicht bij mensen aanwezig zijn met het generieke gebiedsteam in wijken en kernen en anderzijds in de systeemwereld de kwaliteit van processen en resultaten borgen ook nog eens binnen de financiële grenzen. Wat uniek is: Bij twee-staps-aanpak bij de toegang: 1) Hulst voor Elkaar doet de intake en de keukentafelgesprekken en verstrekt per casus een advies aan de gemeente en 2) de gemeente toetst het advies en verstrekt de beschikking. ,
•
Sluis •
De keuze: Gemeente Sluis en Team Porthos gaan voor ‘integraal informeren en ondersteunen van jongeren ouders volwassenen en senioren vanuit één plek’ De uitdaging: de actuele transitie van Team Porthos spoedig doorzetten naar een stabiele werkpraktijk in control waarbij vervolgens de energie naar uitvoering en versterking van de kerntaken gaat. Wat uniek is: Team Beleid en Team Porthos werken binnen de organisatie parallel aan elkaar in interactieve co-creatie de lijnen zijn kort. ,
•
•
,
,
,
Terneuzen • De keuze: Gemeente Terneuzen en aan-z gaan voor een inhoudelijk passende ondersteuning van inwoners aansluitend bij de behoefte en de eisen en inzichten van deze tijd. 11
•
De uitdaging: Het ‘voorliggend veld’ door ontwikkelen; van individueel werken naar groepswerken wijkgericht kijken en werken gebruik maken van burgerkracht en sluitende rolverdeling tussen netwerkpartners. Wat uniek is: Betrokken functionarissen van de gemeente en aan-z werken samen aan het signaleren ontwikkelen en uitvoeren van de gewenste innovaties in de dienstverlening; de aanpak eenzaamheid is een mooi voorbeeld. ,
•
,
,
Mogelijke leerpunten naar de toekomst De binnen het onderzoek gesignaleerde leerpunten binnen de lokale praktijken betreffen op
hoofdlijnen: •
hoe door te ontwikkelen naar een meer integrale ondersteuning op maat van inwoners die dit nodig hebben; voor de toegangstaken met een passende doorlooptijd voor de welzijnstaken met een goede aanwezigheid in wijken en kernen aansluitend bij burgerkracht hoe om te gaan met ‘dossiers die (te) lang blijven hangen’ zoals bijvoorbeeld greep op doorlooptijden doorontwikkeling van de onafhankelijke meedenkers passend onderzoek naar ,
,
•
,
,
cliëntervaringen
• hoe meer zicht te krijgen op resultaten en maatschappelijke effecten? Zie voor meer uitwerking van deze leerpunten de nota’s van bevindingen B t/m D onder 8. doorontwikkeling.
De binnen het onderzoek gesignaleerde leerpunten bij de gemeente-overschrijdende regionale Zeeuws-Vlaamse samenwerking betreffen: hoe synchroniseren van aanbod en aanpak tussen gemeenten met het oog op een eenduidig • aanbod aan inwoners over de grenzen van de gemeenten heen • hoe is meer gezamenlijk op te treden bij onder meer de ontwikkeling van innovatieve programma’s afstemming met gemeente-overschrijdende samenwerkingspartners en het oplossen van personele vraagstukken in hoeverre en hoe is efficiëntiewinst te behalen bij onder meer gezamenlijke inkoop van • diensten en voorzieningen en bij samenvoeging van backoffice activiteiten? Zie voor meer toelichting het antwoord op deelvraag 5. ,
4. 2
Antwoord op de deelvragen
1.
Wat zijn , per gemeente , de speerpunten van beleid?
Afgaand op de relevante inhoud van de bestuurs- coalitieakkoorden komen per gemeente de onderstaande speerpunten in beeld. De gemeente Hulst ziet steeds meer mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben. Zij moeten deze krijgen. Niet meer en zeker niet minder. De uitdaging is om deze zorg en ondersteuning uit te voeren met de beschikbare financiële middelen. De gemeente Sluis zet in op integraal werken over de grenzen van wetten en financieringsstromen heen. De zorgkloof (vraag – aanbod) neemt toe. De gemeente wil nog meer dan voorheen inzetten op preventie en ombuiging van zorg naar welzijn. De gemeente Terneuzen zet in op een gezonde gemeente. Passende hulp voor mensen die ondersteuning nodig hebben. Met preventie zoveel mogelijk voorkomen dat problemen ontstaan.
Reflectie rekenkamers •
Voor de gemeenten is het nog steeds een zoektocht hoe de in 2015 gedecentraliseerde taken uitgevoerde kunnen worden met zowel passende ondersteuning van inwoners als uitvoering binnen de budgettaire kaders. De rekenkamers treffen bij alle drie de gemeenten relatief veel intentioneel getoonzette beleidsteksten aan. In samenwerking met elkaar concretiseren de beleidsfunctionarissen en ,
,
•
12
uitvoerende functionarissen binnen de welzijnsorganisaties deze intentionele beleidsdoelen naar een werkende toegangs- en welzijnspraktijk. Veel aanscherping vindt plaats ‘in het werk’.
2 Welke opdracht geeft ieder van de drie gemeenten aan diens brede welzijnsorganisatie? De gemeente Hulst verstrekt een structurele opdracht aan Hulst voor Elkaar tot enerzijds het uitvoeren van de toegangsactiviteiten op grond van de Jeugdwet en de Wmo en anderzijds de brede welzijnsactiviteiten mede op grond van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Hiernaast draagt de gemeente ook op tot de uitvoering van sportactiviteiten en beheer van accommodaties. Gemeente Hulst vult de structurele opdracht naar bevinden aan met actuele project- / programmaopdrachten. De opdracht wordt jaarlijks bijgesteld en daalt neer in een uitvoeringsovereenkomst. De interne opdracht binnen de gemeente Sluis aan Porthos betreft de integrale taakuitvoering vanuit het brede pakket van Participatiewet Jeugdwet Wet maatschappelijke ondersteuning Wet inburgering en Wet schuldhulpverlening. De opdracht binnen de gemeente Sluis aan Porthos is voorafgaand aan de opstart per 1 januari 2016 geformuleerd en sindsdien niet actief bijgesteld. Een geactualiseerde opdracht gaat eind 2024 neerdalen in het teamplan en de clusterplannen die momenteel in ontwikkeling zijn. ,
,
,
De structurele opdracht van de gemeente Terneuzen aan aan-z betreft de toegang voor Jeugd en gezin en Wmo specifieke eerstelijns ondersteuning van cliënten en brede welzijnsdiensten. Deze opdracht is vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst tussen aan-z en gemeente Terneuzen (2018). Per jaar verstrekt de gemeente ter aanvulling en specificering een meer inhoudelijke jaaropdracht met hieraan gekoppelde prioriteiten. ,
Reflectie rekenkamers •
•
Alle drie de gemeenten dragen toegangstaken Jeugd en gezin en Wmo op aan de welzijnsorganisatie. In de uitvoering van eerste lijn individuele ondersteuning van cliënten lijkt aan-z meer te doen dan Hulst voor Elkaar en zeker Porthos. Enerzijds is er de formele opdracht. Anderzijds is er concretisering van de opdracht in de samenspraak tussen gemeentelijke beleidsfunctionarissen en de leiding van welzijnsorganisatie. De proactieve en co-creërende afstemming tussen deze functionarissen zo blijkt uit het onderzoek is cruciaal voor de effectieve uitvoering van de opdracht. ,
,
3. Wat zijn , per welzijnsorganisatie , de opvallende kenmerken van de uitvoeringspraktijk? Op basis van voortschrijdend inzicht verbreden de rekenkamers deze deelvraag en hiermee het antwoord. De formulering ‘welzijnsorganisatie’ verbreden we naar ‘gemeente èn de welzijnsorganisatie’. De formulering ‘uitvoeringspraktijk’ verbreden we naar ‘beleids- en uitvoeringspraktijk’. De rekenkamers kwamen de onderstaande opvallende kenmerken tegen in de onderscheiden praktijken. Hulst • •
De gemeentelijke beleidskaders zijn deels verouderd maar gelden nog wel. Zij worden in het eerste halfjaar van 2025 herijkt. De gemeente Hulst verstrekt een subsidie aan Hulst voor Elkaar conform de reguliere subsidieverordening. De partners vragen zich af of de subsidievorm met de specifieke vereisten nog steeds een goede keuze is voor de (financiële) werkrelatie tussen de gemeente Hulst en Stichting Hulst voor Elkaar? In de opdracht en hiermee het activiteitenpakket van Hulst voor Elkaar zijn Sport en Beheer welzijnsaccommodaties opgenomen tot en met 2023 ook Kunst en cultuur. ,
,
•
,
13
•
Hulst voor Elkaar organiseert het werk vanuit gebiedsteams. Zij voert de activiteiten uit vanuit de dorpshuizen wijkcentra en scholen. Zij is aanwezig in alle kernen en wijken binnen de gemeente. Bij maatwerkvoorzieningen doet Hulst voor Elkaar de intake en de keukentafelgesprekken. Zij verstrekt een advies aan de gemeente. De gemeente toetst het advies en verstrekt de beschikking. De partners werken continue aan de doorontwikkeling van dit proces. Hulst voor Elkaar typeert zichzelf als een relatief jonge en lerende organisatie soms nog zoekend. Met herhaaldelijke wisselingen in het bestuur is de bestuurlijke continuïteit een punt van aandacht. Dit geldt ook voor de werving van passend personeel. ,
•
•
,
Sluis •
Sinds 1 januari 2016 voert de gemeente Sluis een integraal pakket aan toegangs- en welzijnsactiviteiten uit in eigen beheer. Binnen de gemeente functioneert het ‘Team Porthos. Binnen Porthos is een heel breed pakket van taken ondergebracht. Eén plek dus voor integrale informatie aan en ondersteuning van jongeren ouders volwassenen en senioren. De beleidsvorming ondergebracht bij ‘Team Beleid’ de relevante uitvoering bij ‘Team Porthos’. Deze teams werken binnen de organisatie parallel een elkaar en in interactieve cocreatie. Van een formele rolverdeling opdrachtgever – opdrachtnemer is geen sprake. Leden van de twee teams zijn ook collega’s; elkaar aanspreken kan moeite kosten. ,
•
• •
Binnen Team Porthos zijn naast de taken vanuit de Jeugdwet en Wmo ook taken vanuit de Participatiewet en de Wet Schuldhulpverlening en de Wet inburgering opgenomen. Team Porthos is nadrukkelijk in transitie. Een heroriëntatie vindt plaats op de opgave de organisatie de taken de omvang de werkprocessen en de cultuur. De teamleider is de afgelopen jaren herhaaldelijk gewisseld. Porthos voert de activiteiten voornamelijk uit vanuit één locatie. ,
,
•
,
,
,
,
Terneuzen Als ‘Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking (BGTS) biedt aan-z naast het brede • pakket in Terneuzen ook een beperkter welzijnsaanbod aan binnen de Belgische gemeenten Assenede Kaprijke Sint-Laureins en Wachtebeke (de laatste tot en met eind 2024). In 2021 vond een herinrichting van de governance-verhouding tussen gemeente Terneuzen • en aan-z plaats. Binnen aan-z trad een nieuw directie aan. Betrokken functionarissen getuigen binnen het onderzoek van een intensieve en constructieve inhoud- en resultaatgericht samenwerking. Aan-z en de gemeente werken gezamenlijk aan een steeds passender aanbod voor inwoners. • Aandacht krijgen het tijdig op- en afschalen van indicaties wijkgericht werken de inzet van burgerkracht (van zorgen voor naar zorgen dat) van individueel naar groepsgericht werken. Ook werken zij aan een passende rolverdeling met aanpalende organisaties bij de uitvoering ,
,
,
,
,
van opgaven.
Reflectie rekenkamers Alle drie de werkpraktijken kennen krachten en leerpunten. De ervaringen van de betrokken functionarissen en de burgers / cliënten met de onderscheiden werkpraktijken waren geen onderdeel van het feitenonderzoek. Hiermee kwam nog beperkt in beeld wat de specifieke krachten en leerpunten per werkpraktijk zijn.
4.
Wat zijn , per gemeente en welzijnsorganisatie , de cruciale kerngegevens?
De scores op de kerngegevens zelf zijn weergegeven in Bijlage A: Nota van bevindingen kerngegevens. De kerngegevens betreffen: 1) de maatschappelijke opgaven; 2) de maatschappelijke steunkracht 3) de inzet Jeugd en gezin 4) de inzet Wmo 5) de algemene druk van voorzieningen en 6) de inzet door de organisaties in de toegang en het welzijnswerk. ,
,
,
Het algemene beeld bij de kerngegevens over de drie gemeenten heen is gemêleerd. Er is niet een gemeente die dominant op veel of alle gegevens hoger of lager scoort. Hierbij het overzicht met opvallende scores per gemeente. Hulst 14
• • • • • • •
Het voortijdig schoolverlaten zonder startkwalificatie neemt sterkt toe van 2020 naar 2023. De grijze druk is groter dan gemiddeld in Nederland. De eenzaamheid neemt sterk toe van 2020 naar 2022 Mantelzorg neemt af van 2020 naar 2022. Het percentage jongeren met jeugdhulp is hoog maar neemt af van 2021 naar 2023 Het aantal besluiten tot een voorziening Jeugd en Gezin neemt fors toe van 2020 naar 2023. De inzet van het gemeentelijk budget stijgt fors van 2020 naar 2023. ,
Sluis • • • • • • • • • •
Het voortijdig schoolverlaten zonder startkwalificatie neemt sterkt toe van 2020 naar 2023. De grijze druk is groter dan gemiddeld in Nederland. Mantelzorg neemt af van 2020 naar 2022. Vrijwilligerswerk neemt af van 2020 naar 2022. Het percentage jongeren met jeugdhulp is hoog en nam snel toe van 2021 naar 2023 Het aantal besluiten tot een voorziening Jeugd en Gezin neemt fors af van 2020 naar 2023 Het aantal unieke cliënten met een Wmo voorziening per 1000 inwoners neemt toe van 2020 naar 2023 Het aantal besluiten tot een voorziening Wmo neemt fors af van 2020 naar 2023 De inzet van het aantal fte’s per 1000 inwoners door Porthos Sluis is minder dan bij Hulst voor Elkaar en aan-z. De inzet van het gemeentelijk budget daalt licht van 2020 naar 2023.
Terneuzen Het voortijdig schoolverlaten zonder startkwalificatie neemt sterkt toe van 2020 naar 2023. • • De grijze druk is groter dan gemiddeld in Nederland. • Mantelzorg neemt af van 2020 naar 2022. • Het percentage jongeren met jeugdhulp is hoog maar neemt af van 2021 naar 2023 (waarschijnlijk een administratieve aanpassing) • Het aantal besluiten Jeugd en Gezin neemt toe van 2020 naar 2023 • Het aantal unieke cliënten met een Wmo voorziening per 1000 inwoners neemt fors toe van 2020 naar 2023 (in belangrijke mate veroorzaakt door een stelselwijziging) Het aantal besluiten Wmo neemt fors toe van 2020 naar 2023 • • De inzet van het aantal fte’s per 1000 inwoners door aan-z neemt toe van 2020 naar 2023. • De inzet van het gemeentelijk budget stijgt van 2020 naar 2023. ,
Reflectie rekenkamers • •
•
De maatschappelijke opgaven zijn voor de Zeeuws-Vlaamse gemeenten bovengemiddeld hiermee ook de druk op de uitvoering. De rekenkamers missen meetgegevens bij de doorlooptijden waarmee vergelijking tussen de drie werkpraktijken mogelijk. Dit komt door onduidelijkheden en verschillen in (interpretaties van) het startmoment en het eindmoment en ook door onvolkomenheden in administraties. De rekenkamers missen meetgegevens waarmee vergelijking tussen de drie werkpraktijken mogelijk is voor cliënttevredenheid. ,
5. Hoe wordt er Zeeuws-Vlaams breed samengewerkt door gemeenten en welzijnsorganisaties? Regionale samenwerking op Zeeuws-Vlaams niveau vindt veelvuldig plaats zowel met betrekking tot de toegang- als tot de welzijnsactiviteiten. De samenwerkingsactiviteiten blijken veelvormig. Deels periodiek en gestructureerd deels op afroep van een van de partners deels bilateraal en deels trilateraal. Hieronder benoemen de rekenkamers de meest cruciale samenwerkingsvormen tussen de gemeenten en tussen de welzijnsorganisaties. ,
,
,
Er zijn ook bovenregionale samenwerkingsverbanden op provinciaal en landelijk niveau. Deze bovenregionale samenwerkingsverbanden vormden geen onderdeel van dit onderzoek.
15
Afstemming over toegang- en welzijn-gerelateerde (beleids-)zaken tussen de gemeenten Hulst Sluis ,
en Terneuzen
Adhoc afstemming over ‘dat wat zich voordoet’ Periodiek afstemmingsoverleg Jeugd en gezin. Maandelijks overleg huiselijk geweld en kindermishandeling. Periodiek afstemmingsoverleg Wmo. Gezamenlijke inkoop Jeugd en gezin en Wmo.
1. 2. 3. 4. 5.
Afstemming tussen de welzijnsorganisatie Hulst voor Elkaar aan-z en Porthos Sluis 1. Ad hoc afstemming op strategisch tactisch en operationeel niveau over ‘dat wat zich voordoet’. 2. Oriëntatie op voorbereiding van en /of uitvoering van specifieke programma’s waaronder: ,
,
,
• •
,
aanpak eenzaamheid sterke lokale teams.
Reflectie rekenkamers • Samenwerking tussen gemeenten en welzijnsorganisaties welzijn vindt in verschillende •
vormen plaats. De rekenkamers krijgen moeilijk zicht op het al dan niet structurele karakter hiervan en de urgentie hierbij. De afstemming tussen Hulst voor Elkaar en aan-z onderling is intensiever dan met Team
Porthos.
6. Welke leerpunten op weg naar doorontwikkeling van de brede welzijnsdienstverlening in Zeeuws-Vlaanderen zijn in beeld? Per gemeente Bij de rekenkamers komen de onderstaande leerpunten bij de doorontwikkeling van de toegangs- en welzijnsdienstverlening per gemeente in beeld. Ter toelichting zie in de Nota’s van bevindingen B t/m D onder het onderdeel ‘de doorontwikkeling’. De leerpunten worden onderverdeeld naar ‘Wat kunnen anderen van ons leren?’ en ‘Wat willen wij leren? Hulst
Wat kunnen anderen van ons leren? • Integraal gebiedsgericht werkende teams; toegangstaken inbegrepen. • Brede aanwezigheid in wijken en kernen.
Wat willen wij leren? •
Synchroniseren eisen en
vaardigheden op weg van opstelling advies naar toetsing en vaststelling van de indicatie. • Actueel gemeentelijk beleid. Sluis De korte lijnen en snel schakelen Doorwerken van de onderhanden • • tussen beleid / opdrachtgever en transitie naar het gewenste uitvoering / opdrachtnemer organisatieniveau. Passende inzet naar lokale en • ‘Doen wat gedaan moet worden’ • zonder overmatig veel instructie. regionale innovaties. Terneuzen • Het volume en de doorzettingskracht in • Tijdig op- en afschalen indicaties. het algemeen en bij innovaties in het Van zorgen voor naar zorgen dat. • bijzonder. • Meer duidelijke rol- en De proactieve positieve en intensieve • taakverdeling met partners in het samenspraak en samenhang tussen de werkveld. gemeentelijke beleidsafdeling en de • Verdere focus op resultaat en leiding van aan-z. maatschappelijk effect. Zie voor verdere toelichting en onderbouwing per gemeenten de nota’s van bevindingen B t/m D. ,
In de regionale Zeeuws-Vlaamse werkpraktijk In interviews met de functionarissen uit de gemeenten en de welzijnsorganisatie vroegen de rekenkamers naar thema’s waarop regionale samenwerking Zeeuws-Vlaanderen waarde toe kan voegen. Hieronder worden de meest benoemde opties weergegeven. Eerst de opties gericht op de inhoud van het werk dan de opties gericht op de randvoorwaarden. ,
16
Inhoud van het werk 1. Synchroniseren van het aanbod en de aanpak in Hulst Sluis en Terneuzen met oog op eenduidig aanbod aan inwoners over de grenzen van de gemeenten heen (vooral bij de toegang). 2. Uitwisseling van succes-activiteiten = leren van elkaar. Samen optrekken bij toonaangevende innovatieve aanpak en programma’s. Inspiratie opdoen bij innovatieve landelijke programma’s. Gebruik maken van aanvullende financiering bij landelijk uitgezette programma’s. 3. Daartoe geschikte lopende activiteiten gezamenlijk uitvoeren denk bijvoorbeeld aan de uitvoering van maatschappelijk werk onafhankelijke meedenkers enz. 4. Synchroniseren van de informatievoorziening toegang en welzijn over de drie gemeenten heen dit met versterking van vindbaarheid en toegankelijkheid. 5. Vormen van een Zeeuws(-Vlaams) brede ‘welzijnscoalitie’ analoog aan de bestaande zorgcoalitie. ,
,
,
,
,
Randvoorwaarden 1. Meer gestructureerd en proactief afstemmen tussen 1) de gemeenten onderling 2) de welzijnsuitvoerders onderling en 3) de gemeenten en welzijnuitvoerders samen. 2. Gesynchroniseerd afstemmen met netwerkpartners waaronder verbonden partijen zoals Dethon WSP RBL enz. 3. Onderlinge afspraken maken over (grenzen bij) werving van schaars personeel dit gegeven het feit dat de uitvoerders qua personeel ‘in dezelfde vijver vissen’. 4. Gezamenlijk oppakken van complexe dossiers waaraan geen lokale kleur gekoppeld is; bijvoorbeeld het voldoen aan de AVG-regelgeving ICT-toepassingen enz. 5. Samenvoegen van backoffice activiteiten die zich hiertoe lenen denk hierbij aan personele zaken financiële administratie ICT-ondersteuning enz. ,
,
,
,
,
,
.
,
,
,
Reflectie rekenkamers • •
Veel samenwerkingsopties komen naar voren. Dit biedt perspectief! Uit de gesprekken komt ook de behoefte naar voren om lokale kleuren te herkennen bewaren. .
,
erkennen en
17
HOOFDSTUK
5 BESTUURLIJKE
Hieronder volgen de Sluis en Terneuzen.
bestuurlijke
REACTIES
reacties op het rapport
van
achtereenvolgend
de gemeenten
Hulst,
ulst Aan de Rekenkarners Hulst, Sluis en Terneuzen
Tav. (geanonimiseerd)
(geanonimiseerd)
Zaaknummer
Uw kenmerk
Bijlage(n}
7139 Behandeld
Evert
-
daar
Datum
4 februari 2025
de Moor
Onderwerp Verzoek bestuurlijke reactie Rapport onderzoek welzijn HST
Beste heer Kort,
Op 19 december 2024 stuurde u ons namens de Rekenkamers Hulst, Sluis en Terneuzen het conceptrapport ‘Vergelijkend onderzoek inzet brede welzijnsorganisaties Hulst, Sluis en Terneuzen’. U vroeg hierbij om een reactie van ons college. Wij danken de onderzoekers vaor hun
inzet en voor
de waardevolle inzichten die in het
rappart worden gegeven. Het rapport behandelt de inzet van de drie brede welzijnsorganisaties. In Hulst voert Stichting Hulst voor Elkaar welzijnsactiviteiten uit. Daarnaast verzorgt ze toegangsactiviteiten op grond van de Wma en de Jeugdwet. Het rapport is nog niet af. Nadat de reacties van de Zeeuws-Vlaamse colleges erin zijn opgenomen, is het rapport volledig. Het eindrapport wordt aan de Zeeuws-Vlaamse gemeenteraden aangeboden en toegelicht door de onderzoekers. Het onderzoek om een vergelijkend onderzoek naar de brede welzijnsorganisaties binnen de Zeeuws-Vlaamse gemeenten, De keuze voor dit onderzoek is gemaakt op vraag van Zeeuws-Vlaamse gemeenteraadsleden. Met het onderzoek wordt inzicht gegeven in de werschillen en overeenkomsten tussen de drie uitvoeringspraktijken én de leerpunten
Het gaat
naar
de toekomst.
colleges
reageert hieronder op die conclusies
Afdeling: Samenleving Bezoekadres: Grate Markt
24
Telefoon
Vanuit buitenland +31
140114 114 385000
A0
114
al
6
H14627
13323399
Postadres: Grote Markt 21 Pesthus 49 Website
en
aanbevelingen.
Conclusies 45&1 EB Hulst
Telefax WhatsApp
In het conceptrapport dat voor een reactie aan de Zeeuws-Vlaamse zijn conclusies en aanbevelingen opgenomen. Ons college
is aangeboden,
4561 EA Hulst EED AA Hulst
vam gemeenichulst.nl
en welzijnsopgaven zijn fors. De decentralisatie van rijkstaken naar de gemeenten in 2015 (Wma en Jeugdwet) vroeg en vraagt nog veel van de gemeenten en hun netwerkpartners, Uit onderzoek blijkt dat in Hulst het aantal schoolverlaters zonder startkwalificatie toeneemt. Ook is de grijze druk groot. Daarbij komt dat de leefbaarheid in de stad en dorpen aandacht vraagt.
De zorg-
Het gaat
hier om
trends
vol op inzet. Denk hierbij
die ons bekend aan
zijn en
waar
Hulst met haar samenlevingsbeleid
de inzet van preventieve
GALA-
en
IZA middelen
(Gezond
Bankgegevens: IBAN
NL
Bit
ETW Nummer Kek Hummer
21
BMGHOPA504370
BNGHNL2G
_ MLE2648120165080 164002
1 van 3
Pagina
18
19
Aanl
ingen
Het met voorrang aandacht besteden aan drie dossiers is een aanbeveling uit het onderzoek. Het gaat om (1) de doorlooptijden van toegangsactiviteiten, (2)
onafhankelijke cliëntandersteuning en (3) cliëntervaringen en cliënttevredenheidsonderzoeken. Uit
onze
reacties op de conclusies van het onderzoek blijkt dat Hulst aandacht heeft dossiers, En niet alleen aandacht, maar ook actief werkt aan de
voor deze drie
deorontwikkeling op de dossiers. Een andere
aanbeveling
uit het onderzoek is, te onderzoeken wat de
toegevoegde regionale samenwerking is. Onze reactie hierop is, dat er door Hulst, Sluis en Terneuzen wordt samengewerkt. Zowel op ambtelijk vlak, als door de welzijnsorganisaties zelf, Ook hier is de term daarontwikkeling van toepassing. Voor Hulst zal deze doorontwikkeling inhouden, dat waarde van een verdere
nag nadrukkelijk de regionale samenwerking wordt gezocht. Wij zien voordelen in het Zeeuws-Vlaams breed ap elkaar afstemmen van het aanbod, En daarnaast het samen
optrekken bij de inzet van innovatieve programma’s.
We kunnen van elkaars successen
leren. Dat is duidelijk. Hulst streeft ernaar om door de samenwerking efficiencywinst te bereiken. En, minimaal zo belangrijk, het kunnen bieden van gewenste ondersteuning aan onze
inwoners,
Zodat
zij aangenaam
leven kunnen; ieder binnen haar of zijn
mogelijkheden.
Tot slat
Zorg- en welzijsopgaven vragen veel van de overheid en haar netwerkpartners. Maar ook van elkaar, ieder in zijn eigen omgeving. We zijn op zoek naar een balans. Aan de ene kant
passende
activiteiten bieden en aan de andere kant deze uitvoeren binnen de
mogelijkheden. De welzijnsorganisaties in Zeeuws-Vlaanderen werken hier intensief aan. Zo ook
Stichting
Hulst
voor
Elkaar.
Het onderzoek
beperkt zich (voor nu} tot een feitenonderzoek, Er was sprake van een vergelijkend onderzoek, dat zich zou richten op feiten én ervaringen. Maar door negatieve aandacht in de media over Porthos Sluis hebben de rekenkamers, na afstemming met de gemeenten, besloten om het onderzoek te beperken. Op deze manier kon het onderzoek niet optimaal worden benut. Wij zeggen onze medewerking toe aan een mogelijk vervolgonderzoek, met daarin wêl aandacht voor ervaringen. Het onderzoek geeft de gemeenten en de welzijnserganisaties denkrichtingen én concrete acties om het aanbod af te stemmen op de vraag én efficiëntiewinst op specifieke dossiers te halen. In het onderzoek wordt geconcludeerd dat veel geregeld is en
goed gaat. De aandacht
samen
met Terneuzen
en
ligt op het doorontwikkelen.
Hiermee is
en
blijft Hulst,
Sluis, volop aan de slag.
Met vriendelijke groet,
(geanonimiseerd)
Pagina 3 van 3
20
Ò gemeentesLuIs
CT
Postadres: Postbus 27 4500 AA Oostburg
vaak
Rekenkamercommissie T.a.v. de heer Postbus 27 4500 AA
Bezoekadres: 22
Sluis
N
Nieuwstraat 4501 BD Oostburg
(geanonimiseerd)
Telefoon 140117 Telefoon +31 (0)117 457 000 Telefax +31 (0117 452 241
Oostburg
IBAN: NL33INGB0661900169 BIC code: INGBNL2A BTW-nummer: 811046321B01
www.gemeentesluis.nl info@gemeentesluis.nl
ons
kenmerk
uw
brief d.d.
uw
kenmerk
behandeld
door
doorkiesnummer
:25.-COEO Sq» :
J.A.N. van
der Staal
140117
onderwerp
bijlage(n) Oostburg,
„Geen
3 1 JAN Geachte
2025 heer
(geanonimiseerd) |
ontvingen wij van u het conceptrapport “Vergelijkend onderzoek inzet In onze voor bestuurlijk wederhoor. brede welzijnsorganisatie Hulst, Sluis en Terneuzen” onze reactie vergadering van 28 januari hebben we dit rapport besproken. U leest in deze brief op dit rapport. Eind
december
2024
willen Op hoofdlijnen kunnen we ons vinden in de gestelde conclusies en aanbevelingen. Hierbij worden gezet om de onderdelen die dat het er stappen wel afgelopen jaar wij opmerken dat de aandacht vragen op te pakken. We maken daarbij gebruik van het onderzoek Rekenkamer in 2021 uitvoerde naar de doelmatigheid van het sociaal domein in onze gemeente. dat er niet altijd Daarbij ervaren we dat lokale visies en interne afspraken ervoor zorgen worden dossiers. Waar of kunnen aan nodig en kan uitvoering gegeven eenduidige afspraken zoeken we de verbinding met de andere gemeenten op beleids- en uitvoeringkeuzes.
afgelopen periode heeft er een evaluatie plaatsgevonden op het huidige Beleidsplan Sociaal de Domein. De opgehaalde verbeter- en focuspunten komen in grote lijnen overeen met dit uitkomsten van dit rapport. Naast de uitkomsten van de evaluatie en de aanbevelingen uit De
rapport zullen Sociaal
we, Domein.
waar
van
toepassing,
meenemen
in de
herijking van
het
huidige Beleidsplan
In uw aanbeveling benoemt u concreet het dossier “Pilot Onafhankelijke Cliëntondersteuning”. We begrijpen de noodzaak van de uitvoering en afstemming in dit dossier. In uw rapport wordt de manier van uitvoering van deze taak specifiek benoemd tussen Hulst en Terneuzen. De hierin niet Sluis met afstemming De uitvoering van Cliëntondersteuning is voor de gemeente een wettelijke taak. Porthos voert deze taak ook uit.
wordt
benoemd.
zou gestart worden met een Pilot om de samenwerking nader te onderzoeken en waar nodig te versterken/heroverwegen. De uitvoering van deze pilot staat, door de ontwikkelingen zover als bij Porthos, tijdelijk on hold. De huidige samenwerkingsafspraken worden, voor wel uitgevoerd. mogelijk,
In 2021
Pag. 1/2
21
vinden dat de huidige tekst met betrekking tot de inzet van onafhankelijke cliëntondersteuning onvoldoende feitelijk juist is weergeven. We zien graag een aanpassing naar aanleiding van bovenstaande. We
Hoogachtend, BURGEMEESTER
EN
WETHOUDERS
VAN
SLUIS,
De secretaris,
(geanonimiseerd)
Pag. 2/2
22
Postadres: Postbus 35, 4530 AA Terneuzen Bezoekadres: Stadhuisplein 1, 4531 Terneuzen
‘T |
Terneuzen
Rekenkamers Hulst, Temeuzen, Tav.
14 0115 [#31 En
de heer)
Sluis
uw uw
(geanonimiseerd)
brief kenmerk
455 DOD
_
: 527163
GEZ
van
zaaknummer
contactpersoon telefoon e-mail verzonden
Temeuzen,
115
:
(geanonimiseerd)
28 januari 2025
Onderwerp: Bestuurlijke reactie Rapport vergelijkend onderzoek inzet brede welzijnsorganisaties Hulst, sluis en Temeuzen