Q&A webinar 2 oktober 380 kV Zeeuws-Vlaanderen

Q&A

DATUM

6 oktober 2025

ONDERWERP Q&A webinar 380 kV Zeeuws-Vlaanderen

1. Stroom uit België Er zijn toch voorbeelden genoeg van grensoverschrijdende verbindingen? Dat klopt. Dat zijn interconnectoren. Alleen zijn deze verbindingen niet bedoeld om een lokaal knelpunt op te lossen zoals dat in Zeeuws-Vlaanderen het geval is. Dit is vastgelegd in Europese regelgeving. Daarnaast kan zo’n verbinding weer knelpunten veroorzaken op andere plekken in het net en dat is een onwenselijke situatie. Werken jullie niet samen met België (Elia)? TenneT en de Belgische hoogspanningsbeheerder Elia werken nauw met elkaar samen. Ook op het gebied van grensoverschrijdende verbindingen. Deze grensoverschrijdende verbindingen zijn bedoeld om het net beter in balans te houden en de marktwerking te stimuleren. Het gaat dus om samenwerking om de balans in het Europese net te versterken. In welke Europese regelgeving staat beschreven dat dit niet mag? Dit staat beschreven in Europese wetgeving. Deze stelt strikte regels over het gebruik van interconnecties en hun rol in de energiemarkt. Dit voorkomt dat ze gebruikt worden voor lokale congestieproblemen. De belangrijkste redenen hiervoor zijn: -

Non-discriminatoire marktwerking (EU Electricity Regulation - Verordening (EU) 2019/943)

Interconnecties zijn bedoeld voor grensoverschrijdende handel en niet voor nationaal of lokaal congestiebeheer. Artikel 16 van deze verordening stelt dat transmissiesystemen (waaronder interconnecties) op een transparante en niet-discriminerende manier moeten worden beheerd. Minimaal 70% van de interconnectiecapaciteit moet beschikbaar zijn voor de interne Europese elektriciteitsmarkt en mag dus niet exclusief gebruikt worden voor nationale of lokale problemen. -

Netcodes en balanceringseisen (ENTSO-E en ACER regulering)

De CACM-verordening (Capacity Allocation and Congestion Management, Verordening (EU) 2015/1222) regelt dat interconnecties worden ingezet op basis van marktkoppeling en niet voor specifiek lokaal gebruik. De Balancing Regulation (Verordening (EU) 2017/2195) bepaalt dat interconnecties alleen voor systeembrede balancering mogen worden ingezet, en niet voor lokaal transport.

DATUM PAGINA

-

TenneT TSO B.V. 6 oktober 2025 2 van 6

Verbod op oneigenlijk gebruik en nationale bevoordeling

EU-wetgeving verbiedt nationale overheden of netbeheerders om interconnecties exclusief voor binnenlandse problemen te reserveren, omdat dit de Europese marktwerking zou verstoren. Landen kunnen geen prioriteitsrecht claimen op de interconnectiecapaciteit om lokale knelpunten op te lossen. Conclusie Ook al is het technisch mogelijk,een interconnectie mag niet gebruikt worden om een lokaal knelpunt op te lossen, omdat: -

De Europese wetgeving dit expliciet verbiedt.

-

De interconnectiecapaciteit via marktmechanismen moet worden verdeeld.

-

Lokaal congestiebeheer binnen het nationale net opgelost moet worden via andere maatregelen.

Hoezo is TenneT verantwoordelijk voor Zeeuws-Vlaanderen. We zijn toch één Europa? Als landelijke netbeheerder zijn wij verplicht om de leveringszekerheid van het hele Nederlandse elektriciteitsnet te garanderen. Dus ook voor Zeeuws-Vlaanderen. Dat betekent dat alleen wij de verbinding met Zeeuws-Vlaanderen kunnen realiseren. Waarom moet de nieuwe stroomsnelweg naar Borssele-Rilland? De nieuwe verbinding vanuit Zeeuws-Vlaanderen moet op het landelijke 380 kV-elektriciteitsnet worden aangesloten, het meest dichtbij gelegen is daarbij de verbinding tussen Borssele en Rilland. Deze aansluiting is in de basis bedoeld voor Zeeuws-Vlaanderen maar levert voor het hele Nederlandse elektriciteitsnet een stabieler en betrouwbaarder net op. Er zijn toch ook verbindingen vanuit bijvoorbeeld Corsica naar Italië? Dan levert Frankrijk toch ook geen stroom op eigen grondgebied. Waarom krijgen zij wel een uitzondering op de regel? De verbinding tussen Italië en Corsica is inderdaad een interconnectie, maar het is geen uitzondering op de regel. Dit komt doordat Corsica een geïsoleerd eilandnet is en de verbinding een ander doel dient dan het oplossen van lokale congestie op het vasteland. De belangrijkste redenen waarom dit wél mag binnen de Europese wetgeving zijn: -

Corsica is afhankelijk van geïmporteerde elektriciteit. Regeltechnisch valt dit onder

leveringszekerheid, wat anders wordt behandeld dan lokaal congestiebeheer op een vastelandnet. -

De Europese elektriciteitsverordening (EU 2019/943) en de Netcodes van ENTSO-E maken een

onderscheid tussen: o

Geïntegreerde netten (zoals het Europese vastelandnet)

o

Geïsoleerde of semi-geïsoleerde netten (zoals eilanden of externe gebieden)

Corsica valt in de tweede categorie en heeft een afwijkende regelgeving. -

Artikel 66 van de Elektriciteitsrichtlijn (EU 2019/944) geeft eilanden en afgelegen regio’s meer

vrijheid om interconnecties te gebruiken voor leveringszekerheid.

DATUM PAGINA

-

TenneT TSO B.V. 6 oktober 2025 3 van 6

Dit is anders dan congestiebeheer in een groot vastelandnet, waar interconnecties via

marktkoppeling worden ingezet. Komt er straks een interconnector tussen Terneuzen en België? En dus een hele mastenrij door het Zeeuws-Vlaamse landschap? Zodra Zeeuws-Vlaanderen is aangesloten op het landelijke hoogspanningsnet is het technisch mogelijk dat er een interconnector wordt gemaakt met een buurland. In dit geval België. Maar dit is niet de enige criteria voor een nieuwe interconnectie. Een interconnector kost veel geld en daarom is het belangrijk dat we goed onderzoeken waar zo’n verbinding bijdraagt aan het vergroten van de leveringszekerheid, de balans in het net en het ondersteunen van de marktwerking. Recent hebben we samen met Elia onderzocht of en waar er nog behoefte is aan grensoverschrijdende elektriciteitsverbindingen. (Dit doen we overigens niet alleen met de Belgische netbeheerder Elia maar ook met andere landen om ons heen.) Uit dit onderzoek kwam naar voren dat er op dit moment geen behoefte is aan een nieuwe interconnector via Terneuzen naar België maar dat de bestaande interconnector tussen Maasbracht en Van Eyck wordt verstrekt. NB. Er is al een interconnector tussen Nederland (Zeeland) en België via Rilland naar Zandvliet en tussen Maasbracht en Van Eyck.

Waarom maken jullie voor Zeeuws-Vlaanderen geen uitzondering op de regel? Niet alleen wetgeving zorgt ervoor dat we een lokaal knelpunt niet kunnen oplossen met een grensoverschrijdende verbinding. Er spelen ook andere zaken zoals: -

-

-

Spanningsniveau’s en netstructuur: o

Nederland: landelijke ruggengraat is vrijwel volledig op 380 kV opgebouwd, daarnaast een

o

België: veel groter aandeel 220 kV in de backbone naast 380 kV; 150 kV wordt ook veel gebruikt, maar 220 kV speelt in België een belangrijkere rol dan in Nederland.

Netconfiguratie: o

Nederland: net is grotendeels meshed (ringstructuren), wat meer robuustheid geeft tegen

o

België: historisch meer radiale structuren; delen van het net zijn minder fijnmazig gekoppeld.

o

Nederland: hanteert relatief hoge kortsluitstromen en bijbehorende beveiligingsfilosofie.

storingen.

Systeem- en beveiligingsinstellingen o

-

fijnmazig 150 kV-net (regionale distributie).

België: andere instellingen voor netbeveiliging en netstabiliteit (o.a. in relays en faultclearing).

Netbeheer en marktordening o

o

Nederland: TenneT beheert alle hoogspanningsniveaus vanaf 110 kV. België: Elia beheert 30 kV en hoger; het transmissienet reikt dus dieper het regionale net in.

Daardoor ligt de scheidslijn tussen transmissie en distributie verschillend.

-

Tarieven en kostenstructuur

DATUM PAGINA

o

TenneT TSO B.V. 6 oktober 2025 4 van 6

Nederland (TenneT + regionale netbeheerders): 

De transporttarieven zijn grotendeels landelijk uniform



Kosten voor aansluiting en transport worden gescheiden in een capaciteitstarief (vast bedrag) en transportkosten (afhankelijk van aansluiting/verbruik).



Er is een duidelijk onderscheid tussen landelijk hoogspanningsnet (TenneT, vanaf 110 kV) en regionale/distributienetten (Enexis, Stedin, Liander, etc.).

o

België (Elia): 

Elia beheert niet alleen 380/220 kV, maar ook 150/70/36/30 kV. Daardoor worden meer kosten op één netbeheerder geconcentreerd.



De tarieven verschillen per spanningsniveau en type gebruiker (industrie, distributienet, eindverbruikers).



Er bestaan capaciteitstarieven (transmissietarieven) en gebruiksafhankelijke kosten (balans- en systeemdiensten).

Waarom kan Elia zelf geen verbinding aanleggen in Nederland? Nee, dat kan niet. Het Nederlandse hoogspanningsnet mag alleen door TenneT worden aangelegd en beheerd. Wie betaalt de aansluiting? De kosten van netwerken worden altijd doorberekend aan de eindgebruikers in het eigen land. Het zou dus niet logisch en niet toegestaan zijn dat Belgische belasting- of tariefbetalers meebetalen aan een verbinding die alleen op Nederlands grondgebied ligt. Zeeuws-Vlaanderen is toch ook een eiland? Waarom krijgen wij niet de uitzondering zoals bij Corsica? Nee, Zeeuws-Vlaanderen is geen eiland. Het is via een tunnel verbonden met de rest van Nederland. Daarom valt het gewoon onder het Nederlandse en Europese elektriciteitsnet. De speciale regels die voor échte eilanden gelden (zoals Corsica, dat alleen via een zeekabel stroom kan krijgen), zijn hier dus niet van toepassing. Voor Zeeuws-Vlaanderen gelden dezelfde Europese regels als in de rest van Nederland. Kan Zeeuws-Vlaanderen tijdelijk gekoppeld worden aan het Belgische net tot de nieuwe stroomsnelweg is aangelegd? Nee, dit is geen optie. Dezelfde argumenten waarom een “normale” aansluiting niet mogelijk is, gelden ook voor een tijdelijke oplossing. Welke voorbeelden zijn er nog van internationale verbindingen? TenneT heeft met meerdere landen verbindingen.

Zo zijn er al twee interconnectoren met België (RillandZandvliet en Maasbracht-Van Eyckk). Maar ook met Scandinavië, Verenigd Koninkrijk en met Duitsland zijn er internationale verbindingen die het Europese net in balans houden en de handel tussen de landen verbeteren. Wat zijn de verschillen tussen het Belgische en Nederlandse elektriciteitsnet? •

Spanning: In Nederland loopt het landelijk hoofdnet vooral via 380.000 volt en 150.000 volt. In België

DATUM PAGINA

TenneT TSO B.V. 6 oktober 2025 5 van 6

gebruiken ze ook veel 220.000 volt, naast 380.000 en 150.000 volt. •

Opbouw: Het Nederlandse net is meestal als een ring opgebouwd. Daardoor kan stroom meerdere

•

Veiligheidssystemen: Beide landen gebruiken andere instellingen en beveiligingen om storingen te

routes nemen. In België is het net vaker lijnvormig (radiaal), met minder alternatieve routes. voorkomen. Die verschillen moeten altijd goed op elkaar afgestemd worden. •

Productie: Nederland wekt steeds meer wind- en zonne-energie op, vooral op zee. België heeft

•

Beheer: In Nederland beheert TenneT alle verbindingen vanaf 110.000 volt. In België beheert Elia

relatief meer centrale energiecentrales, zoals gas- en kerncentrales. het net al vanaf 30.000 volt.

2. Tunnel Heeft dit tracé alternatief en deze uitvoeringsvariant de voorkeur, omdat je nu al een plan gaat uitwerken? Nee, het feit dat we nu al – parallel aan de projectprocedure - starten met de planuitwerking voor een tunnelvariant met een specifiek verondersteld tracé wil niet zeggen dat er een voorkeur is voor dit tracé en deze uitvoeringsvariant. Een tunnel is toch de beste keuze. Niemand wil bovengrondse masten. In deze fase is het nog te vroeg om conclusies te trekken. Elke methode om de Westerschelde te kruisen heeft voor- en nadelen. Die worden objectief op een rij gezet in de Integrale Effecten Analyse (IEA) die we voor het project in de Projectprocedure gaan uitwerken. Daarin kijken we naar de technische consequenties, milieueffecten, impact op het landschap, kosten, maar ook naar draagvlak. Naast een tunnel en bovengronds is inbaggeren (trenchen) van de kabel ook een optie die onderzocht gaat worden. Wie gaat de plannen voor een tunnel uitwerken? Tennet zal daar een grote rol in spelen. Vanuit TenneT betrekken we partijen zoals ingenieursbureaus, of bijvoorbeeld Rijkswaterstaat. Een partij als Rijkswaterstaat heeft veel ervaring in het bouwen van tunnels én veel kennis van de Westerschelde en is daardoor een belangrijke kennispartner.

Wat als blijkt dat een tunnel toch geen optie is, of het uitgewerkte tracé geen optie is? Dan is de hele investering (deels) voor niets geweest. TenneT moet substantiële kosten gaan maken voor het uitwerken van het tunnelontwerp. Terwijl we nog niet weten of de keuze in de ruimtelijke procedure op een tunnel gaat vallen. We moeten risico's nemen die miljoenen kosten (vooral engineeringskosten). Valt de keuze uiteindelijk op een andere kruisingsmethode en/of tracé? Dan is het werk (deels) voor niets geweest en is er sprake van een ondoelmatige besteding van gelden. Vanwege het belang van het project voor de elektriciteitsvoorziening en verduurzaming van de industrie in Zeeuws-Vlaanderen, wordt op rijksniveau onderzocht of financiële compensatie mogelijk is. Wie heeft deze beslissing genomen? Het plan om de tunnelvariant parallel aan de projectprocedure uit te werken, is als versnellingskans

DATUM PAGINA

TenneT TSO B.V. 6 oktober 2025 6 van 6

geïnitieerd door het NPVI (Nationaal Programma Verduurzaming Industrie) Cluster Zeeland/West-Brabant. Hierin zijn verschillende partijen vertegenwoordigd, zoals TenneT, het ministerie van Klimaat en Groene Groei, Provincie Zeeland en Smart Delta Resources, als vertegenwoordiger van het Zeeuwse industriecluster. Op welke manier worden mede-overheden, belangenorganisaties en maatschappelijke organisaties meegenomen in deze uitwerking? De wijze waarop belanghebbenden worden betrokken moet nog worden uitgewerkt. Zeker is in ieder geval dat omgeving en stakeholders tijdig betrokken zullen worden. Wie neemt uiteindelijk de besluiten over dit project, met name als het gaat om de ligging van het tracé, de locatie van het hoogspanningsstation en uitvoeringsmethode? Een uitbreiding van het 380 kV- hoogspanningsnet is op grond van de Elektriciteitswet een project van nationaal belang. Daarom is deProjectprocedure van toepassing. Het Ministerie van KGG treedt hierin op als bevoegd gezag. De minister van Klimaat en Groene Groei maakt uiteindelijk een keuze, (in overeenstemming met de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, op basis van een Integrale Effecten Analyse, een advies uit de regio en een advies van de commissie MER. Hoeveel extra kosten brengt dit met zich mee? We zitten in een lopend aanbestedingstraject, dus daar kunnen we geen uitspraak over doen.

Wie betaalt die extra kosten? TenneT neemt de extra kosten voor eigen rekening en risico, ook als blijkt dat achteraf de investering (deels) voor niets is geweest. Kan de kabel niet via de Westerscheldetunnel? Dit is onderzocht in de verkennende studie van DNV. Daarbij is geconcludeerd dat deze mogelijkheid onhaalbaar is, aangezien de tunnelbuis dan volledig gereconstrueerd zou moeten worden. De tunnel voor auto’s zou dan erg lang uit bedrijf moeten. Hoeveel ervaring heeft TenneT met het aanleggen van tunnels? We hebben in Duitsland al ervaring met het aanleggen van tunnels. Uiteindelijk is elke situatie weer anders en moet dit zorgvuldig onderzocht en uitgewerkt worden. Daarnaast halen we ook expertise in huis en werken we samen met partijen die ervaring hebben met het aanleggen van (elektriciteits)tunnels. Wat is de diameter van de tunnel? We onderzoeken verschillende opties vanaf 3,5 tot ongeveer 6 meter diameter. Daarbij kijken we niet alleen of alle kabels er goed inpassen maar ook of we de warmte goed kunnen afvoeren die vrij komt. En dat onze mensen de kabels veilig kunnen bereiken in geval van onderhoud en reparatie.