Programmabegroting 2025 gemeente Hulst
Tekst van het document
We geven uitvoering aan de raadsmotie, waardoor onze gemeente kan voorzien in de verwachte woningbehoefte voor de huidige en nieuwe inwoners. Daarbij blijft ook nieuwbouw in de kleinere kernen mogelijk. We gaan onderzoek doen naar de leegstand van woningen. Hoe kunnen deze woningen beschikbaar worden gesteld of geschikt worden gemaakt voor woningzoekenden, dat is de vraag. Dreigende verkrotting van panden houdt onze aandacht. We blijven eigenaren van verkrotte panden actief wijzen op de beschikbare subsidiemogelijkheden. We werken toe naar een bestaande woningvoorraad die klaar is voor de toekomst (duurzaam en levensloopbestendig).
Pagina 63 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst We faciliteren starters op de woningmarkt. We onderzoeken de mogelijkheden van het collectief particulier opdrachtgeverschap. Er komt een toewijzingsbeleid van bouwgrond, gericht op eigen inwoners. Goed wonen voor alle doelgroepen maken we mogelijk. We streven naar het levensloopbestendig bouwen voor senioren binnen de eigen kern. Vele bestaande grondgebonden woningen met grote tuinen zijn in eigendom van senioren. We onderzoeken de mogelijkheden om woningbouw mogelijk te maken in zogenaamde hofjes. Daarbij is aandacht voor het voorkomen van eenzaamheid en in het in gezamenlijkheid zo lang mogelijk zelfstandig wonen. Naast nieuwbouw is er ook aandacht voor het aanpassen van bestaande woningen naar levensloopgeschikte woningen. Voorgaande is in lijn met de vastgestelde Woonzorgvisie gemeente Hulst. We werken aan een bijbehorend uitvoeringsprogramma. We richten we ons op bouwen voor doorstroming en flexibele inzetbaarheid. Dat doen we niet alleen door de realisatie van levensloopgeschikte woningen, maar ook door het opbouwen van een flexibele schil en het bouwen van tiny houses (kleine woonvoorzieningen). We zorgen ervoor dat de plancapaciteit aansluit op de kwalitatieve behoefte.
Aan de hand van het recent opgestelde plan van aanpak “Ruimte voor woonkwaliteit”, zorgen we voor ruimte in de woningbouwplanning om in te kunnen spelen op kansen en ontwikkelingen die zich voordoen. Samen met de provincie monitoren we jaarlijks de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte. Na diverse keren van uitstel is de inwerkingtreding van de Omgevingswet nu voorzien per 1 januari 2023. In de vorige jaren is geanticipeerd op de nieuwe wetgeving. Die trend zetten we door. We gaan meer aandacht besteden aan de participatie van omwonenden bij bouwplannen in hun omgeving. De komende periode stellen we daar beleid voor op. Ter voorbereiding op de nieuwe Omgevingswet zijn met de gemeenteraad diverse werkbijeenkomsten gehouden over de inhoud van de nieuwe omgevingsvisie. De gemeenteraad heeft gesteld dat de thema’s duurzaamheid en aanpassing aan de klimaatverandering nadere uitwerking verdienen. Daarna volgt een beschouwing over de gevolgen van de landbouw. Dat gebeurt voordat de omgevingsvisie wordt opgesteld. De komende periode nemen we - in samenspraak met betrokkenen - thema’s ter hand. Deze verwerken we in de ontwerp omgevingsvisie Hulst. Wonen en zorg voor een gehandicapt kind of familie in de directe woonomgeving, vinden we gewenst. Hiervoor kan de gemeente vergunningen voor flexibele bouwconcepten voor een bepaalde duur afgeven.
Als de zorgtaak is beëindigd, wordt de opstal verwijderd.
Pagina 64 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst WAT WILLEN WE BEREIKEN De Nieuwe Bierkaai: Kwaliteitsimpuls voor de binnenstad van Hulst door kwaliteitsverbetering openbare ruimte, verbeterde economische structuur en intensivering van de woonfunctie. Wat gaan we ervoor doen: • Realisering deelgebieden 4 en 8 voorbereiden en starten. • De exploitatie haalbaar houden. Planning: • De omgevingsvergunning van deelgebied 4 is verleend en onherroepelijk. • Voor deelgebied 8 is de omgevingsvergunning voor Werfhuis verleend en onherroepelijk. De omgevingsvergunning voor Havenhuis is deels verleend en onherroepelijk. • De sloop van deelgebied 8 is in augustus 2024 gestart. Start bouw van het Werfhuis is in het najaar 2024 voorzien. Indicator: • Aantal arbeidsplaatsen. • Aantal bezoekers. • Aantal inwoners kern Hulst. Financiële middelen: Er zijn in 2021 koop- en realisatieovereenkomsten gesloten met ontwikkelende partijen. Daarin zijn koopprijzen vastgelegd die binnen de projectexploitatie passen. Risico's:
• • •
Onvoldoende (voor)verkoop van appartementen door ontwikkelaar. Bezwaar- en beroepsprocedures. Niet nakomen verplichtingen door ontwikkelende partijen.
Gebiedsontwikkeling Perkpolder: Verbeteren economische structuur in het noordelijk deel van de gemeente door het creëren van een aantrekkelijk recreatie- en woongebied. Wat gaan we ervoor doen: • Realisering van woningbouw, een hotel en bijbehorende voorzieningen op het Veerplein. • Voorbereiding en ontwikkeling Westelijke Perkpolder voortzetten. • Voorbereiding en ontwikkeling jachthaven voortzetten. • Uitvoering geven aan de samenwerking (Perkpolder Beheer BV), die de planvoorbereiding en –uitvoering coördineert. Planning: • De bouw en oplevering van woningen op het veerplein in 2024. • Verder ophogen van een deel van de Westelijke Perkpolder in 2024. Indicator: • Aantal overnachtingen (hotels, camping en B&B). • Aantal arbeidsplaatsen. Financiële middelen: Er is in 2018 een koop- en realisatieovereenkomst gesloten tussen Perkpolder Beheer en de ontwikkelende partij. Daarin zijn koopprijzen vastgelegd die binnen de projectexploitatie passen. Vanaf 2023 worden er grondopbrengsten door Perkpolder Beheer ontvangen. Risico's:
• • •
Onvoldoende (voor)verkoop van appartementen door ontwikkelaars. Bezwaar- en beroepsprocedures. Niet nakomen verplichtingen door ontwikkelende partijen.
Pagina 65 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst De Statie: Versterken van de relatie binnenstad met Morres door kwaliteitsverbetering openbare ruimte, verbeteren functionele verbinding, optimaliseren verkeersafwikkeling, versterken economische structuur en een kwaliteitsimpuls. Wat gaan we ervoor doen:
• •
Planning:
• • • • •
Indicator:
Financiële middelen:
Risico's:
De herinrichting van het DMG-terrein voltooien. De realisering van de verbindingszone voorbereiden en indien mogelijk starten. Met de ontwikkelaar van het Tussengebied is eind 2023 een anterieure overeenkomst gesloten. De bodemsanering in het Tussengebied wordt in de zomer 2024 afgerond. Aanleg van de verbindingsweg start in het najaar 2024. Het bestemmingsplan Tussengebied-Zoetevaart is vastgesteld, maar nog niet onherroepelijk. Een eerste schetsontwerp voor de herinrichting van het DMG-terrein is in voorbereiding.
• Aantal arbeidsplaatsen. • Aantal bezoekers. • Aantal inwoners kern Hulst. In 2024 is er door de gemeenteraad budget beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van het Tussengebied. Bij de notaris is een depot gevormd, waaruit betalingen voor uitgevoerde werkzaamheden worden gedaan. • • •
Kosten bodemsanering gemeentelijke percelen. Bezwaar- en beroepsprocedures. Niet nakomen verplichtingen door ontwikkelende partijen.
Onderzoek doen naar leegstand met als doel deze woningen beschikbaar of geschikt maken voor woningzoekenden. Wat gaan we ervoor doen: We continueren het onderzoek waarbij er per halfjaar woningeigenaren van langdurige leegstaande woningen in een afgebakend gebied binnen de gemeente worden aangeschreven. Dit is tweeledig: bewustzijn creëren en inzicht verkrijgen in oorzaak van de leegstand. Uiteindelijke doel is om kansrijke leegstaande woningen weer beschikbaar te maken voor de woningmarkt en om informatie uit de BRP/Forensenbelasting te controleren. In 2022 is reeds een start gemaakt met de kern Graauw en in de eerste helft van 2023 richt het onderzoek zich op de kernen Walsoorden, Kuitaart, Ossenisse en Hengstdijk. Planning:
Per half jaar een kern of wijk. (Afhankelijk van de omvang).
Indicator:
Eigenaren wordt middels een gesloten vragenlijst gevraagd waarom de woning leegstaat. Hieruit blijkt hoeveel woningen daadwerkelijk leegstaan of voor andere doeleinden (en welke doeleinden) de woning gebruikt wordt. Ambtelijke inzet.
Financiële middelen: Risico's:
Te weinig respons op de uitvraag, waardoor geen realistisch beeld is te schetsen.
Pagina 66 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Evenredige huisvesting van statushouders. Wat gaan we ervoor doen:
Planning:
•
Doorlopende (prestatie)afspraken met beide woningcorporaties voor het beschikbaar stellen van woningen om aan de taakstelling te voldoen. • In de uitvoering is er doorlopend nauw contact over en weer tussen de gemeente en corporatie over de voortgang huisvesting taakstelling (plus eventuele extra statushouders door het plan van aanpak flexibilisering asielopvang) en de plaatsing van deze statushouders. • Spreiding van huishoudens over de verschillende kernen. Zowel voor de eerste als tweede helft van het jaar wordt er vanuit het Rijk een taakstelling toegewezen. Betreft een doorlopend proces in samenwerking met de woningcorporaties.
Indicator:
Aantal geplaatste statushouders ten opzichte van het aantal statushouders dat geplaatst moet worden (taakstelling). Zowel voor de eerste als tweede helft van het jaar bestaat er een taakstelling.
Financiële middelen:
Niet van toepassing.
Risico's:
Te weinig doorstroming in de sociale huurwoningvoorraad met als gevolg geen geschikte beschikbare sociale huurwoningen voor de huisvesting van statushouders.
Faciliteren van starters op de woningmarkt. Wat gaan we ervoor doen:
Planning: Indicator: Financiële middelen: Risico's:
• •
De gemeentelijke starterslening (verordening) blijven promoten. Sturen op bouwen voor doorstroming om dynamiek in de woningmarkt te behouden en betaalbare bestaande koopwoningen voor de jongere koopstarter vrij te spelen. Doorlopend. Het aantal startersleningen dat wordt aangevraagd en verstrekt/het resterende budget. De starterslening is een revolverend fonds. Voor de eerste drie jaar zullen er (nader te bepalen) financiële middelen beschikbaar moeten worden gesteld. Macro-) Economische factoren die (indirect) van invloed zijn op de woningmarkt.
Groote Kreek II. Wat gaan we ervoor doen:
Uitbreiding van de woonwijk Groote Kreek in Hulst. Gezien de toenemende vraag naar woningen en kavels in Hulst en opgaven zoals een toekomstbestendige en duurzame wijk met aandacht voor klimaatadaptatie. Het toevoegen van kwalitatief goede woningen zorgt voor doorstroming en lange verhuisketens.
Planning:
• Bestemmingsplanprocedure (start december 2024). • Bouwrijp maken (tweede helft 2025). • Uitgifte kavels (tweede helft 2025). Aantal inwoners van Hulst.
Indicator: Financiële middelen:
Voor dit project gemeenteraad.
Risico's:
• • •
is
investeringskrediet
beschikbaar
gesteld
door
de
Toenemende bouwkosten. Bezwaar- en beroepsprocedures bestemmingsplan. Tegenvallende verkoop van kavels. Er is echter een geïnteresseerdenlijst, waardoor duidelijk is dat er vraag is naar woningen en kavels.
Pagina 67 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Clinge-West, uitbreiding aan de Kerkstraat. Wat gaan we ervoor doen:
Planning:
Indicator: Financiële middelen:
Uitbreiding van 10 vrijstaande woningen in het verlengde van de Kerkstraat te Clinge. Met name bedoeld om doorstroming in het dorp te creëren. Er is erg veel vraag naar woningen/kavels op Clinge. • Pachtontbinding agrarische gronden (afgerond 2022). • Bestemmingsplanprocedure (afgerond 2022). • Uitgifte kavels (afgerond 20254). • Afronden woonrijp maken (2025). Aantal inwoners Clinge. Voor dit project is budget beschikbaar gesteld door de gemeenteraad. Dit bedrag is toereikend.
Risico's:
Omgevingswet. Wat gaan we ervoor doen:
De inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet is 1 januari 2024. Voor deze datum moeten de onderstaande actiepunten zijn uitgevoerd. De omgevingsvisie moet in 2027 vastgesteld zijn. Het omgevingsplan in 2031. • • • • • • • • • • •
Instellen adviescommissie ruimtelijke kwaliteit inclusief vaststellen verordening en aanpassing Nota ruimtelijke kwaliteit. (voltooid tweede kwartaal 2022). Vergunningverlening aangepast op de Wet kwaliteitsborging. (bezig). Adviesrecht gemeenteraad vaststellen. (voltooid eerste kwartaal 2022). Participatiebeleid vaststellen. (voltooid november 2022). Werkwijze tijdelijk omgevingsplan en opbouw structuur nieuw omgevingsplan. (wordt vastgesteld door raad juli 2023). Nota grondbeleid op Omgevingswet (inclusief kostenverhaal) aanpassen (bezig). Legesverordening, mandaatregelingen en verordening planschade (nadeelcompensatie) aanpassen. (afronden vierde kwartaal 2023). Financiële arrangementen met uitvoeringsdiensten herzien. (afronden derde kwartaal 2023). Voorbereidingen voor het opstellen van een omgevingsvisie. (bezig, verwachting medio 2025 ter vaststelling voorleggen). Software voor vergunningverlening, wijzigen omgevingsplan en opstellen toepasbare regels inrichten en aansluiten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). (afgerond eerste kwartaal 2022).
Planning:
Zie hierboven.
Indicator:
Continuering van de dienstverlening op het gebied van planologische procedures en vergunningen na inwerkingtreding OW. Voor de invoering van de Omgevingswet zijn in de begroting twee posten opgenomen: €100.000 voor opleiding en kennisdeling en €50.000 voor inhuur derden. Het opstellen van de Omgevingsvisie wordt betaald uit de inhuur van derden. Overige kosten worden betaald uit de post Structuur- en bestemmingsplannen.
Financiële middelen:
Risico's:
• •
Onvoldoende capaciteit. Hoge structurele kosten en minder opbrengsten door leges.
Pagina 68 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Hof te Zandeplein, Kloosterzande. Wat gaan we ervoor doen:
Planning: Indicator: Financiële middelen:
Risico's:
• • • •
Verplaatsing bedrijf (gerealiseerd in 2019). Sloop bedrijfsopstallen (gerealiseerd in 2020). Bodemsanering (gerealiseerd in 2022). Overeenstemming bereiken met betrokken grondeigenaren en Woongoed (afgerond). • Bestemmingsplan (afgerond). • Plangebied bouw en woonrijp maken fase 2 (start begin 2025). • Sloop brandweerkazerne (2025). • Uitgifte kavels noordelijk deel (2025). • Opgeknapt centrum van Kloosterzande met pleinfunctie, woningen en horecagelegenheid (2026). Zie hierboven. • Aantal inwoners van Kloosterzande. • Aantal bezoekers horecagelegenheid. Er is budget beschikbaar gesteld door de gemeenteraad voor de exploitatie van het Hof te Zandeplein. Afhankelijk van de stijging van de bouwkosten zal aanvullend budget noodzakelijk zijn. De verplaatsing van de brandweerkazerne en gemeentewerkplaats is een apart project. Voor de daarvoor benodigde middelen moet nog besluitvorming plaatsvinden. De sloop van de brandweerkazerne en gemeentewerkplaats is wel opgenomen in de exploitatie van het Hof te Zandeplein. • •
Hogere bouwkosten bij de ontwikkeling van het plan. Tegenvallende verkoop grond van woningen.
Opstellen Omgevingsvisie Hulst Wat gaan we ervoor doen:
Planning: Indicator: Financiële middelen:
Risico's:
• Analyse bestaande structuurvisie Hulst 2025 (2024). • Analyse bestaande visies op sectorale onderwerpen (2024). • Participatie (2024). • Opstellen concept visie (2024). • Afstemming met interne projectgroep (2024 + 2025). Zie hierboven. Een vastgestelde Omgevingsvisie die de strategie, visie en kansen voor de Hulsterse fysieke leefomgeving samenvat (op hoofdlijnen). Er is budget beschikbaar vanuit de post Structuur- en Bestemmingsplannen voor de inhuur van derden voor het opstellen van de Omgevingsvisie. Ook is er budget beschikbaar gesteld voor het participatietraject (Tour Inulst). • •
Onvoldoende ambtelijke capaciteit. Veel verschillende belangen die moeten worden afgewogen.
Pagina 69 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Wat mag het kosten?
PROGRAMMA 08 RUIMTE EN WONEN (bedragen x € 1.000)
Realisatie
Na wyz.
Raming
Raming
Raming
Raming
Lasten
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Bestaand beleid
3.670
4.660
4.629
4.227
4.227
4.227
waarvan incidenteel
402
Nieuw beleid/ombuigingen waarvan incidenteel Totaal lasten
3.670
4.660
4.629
4.227
4.227
4.227
3.127
3.347
3.215
3.018
3.018
3.018
Baten Bestaand beleid waarvan incidenteel
197
Nieuw beleid/ombuigingen waarvan incidenteel Totaal baten
3.127
3.347
3.215
3.018
3.018
3.018
Saldo baten en lasten
-542
-1.313
-1.414
-1.209
-1.209
-1.209
Mutaties reserves
-74
889
95
-110
-110
-110
Saldo programma
-616
-424
-1.319
-1.319
-1.319
-1.319
Pagina 70 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Verbonden partijen Perkpolder Beheer B.V., Hulst Het ontwikkelen van het woon- en recreatiegebied Perkpolder.
Pagina 71 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst
Pagina 72 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst
Pagina 73 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst
Pagina 74 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst
Pagina 75 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN
BESTUURSAKKOORD 2022-2026 Afspraken bestuursakkoord: Op basis van een vervangingsplan en technologische ontwikkelingen willen we het gemeentelijk wagenpark stapsgewijs verduurzamen zonder in te boeten op technische prestaties en inzetbaarheid. De begroting is meerjarig structureel sluitend. We streven naar een voldoende weerstandsvermogen met een minimale ratio van 1,0. Als de financiële ruimte beperkt is, worden er nieuwe prioriteiten gesteld. Voor de begroting 2023 en verdere jaren zijn afspraken gemaakt om de belastingen zoveel mogelijk te matigen, met inachtneming van landelijke ontwikkelingen. We verhogen de gemeentelijke belastingen gematigd, zoals in de begroting 2022 in meerjarig perspectief is vastgesteld. Rekening wordt gehouden met macro-economische gevolgen en gematigde lastendruk voor inwoners. Als de gemeente wordt gevraagd garant te staan voor het aangaan van geldleningen door derden, verenigingen en stichtingen, onderzoeken we of de gemeente de juiste instantie is om deze garanties te kunnen geven. Dit ook gelet op Rijksontwikkelingen en risico’s. Overschotten gebruiken we voor duurzaam financieel beleid, toevoeging aan reserve kapitaalgoederen dan wel de algemene reserve. Gemeentelijke samenwerking; daar waar sprake is van een financiële meerwaarde voor onze gemeente, werken we (regionaal) samen. Samenwerking mag geen doel op zich zijn.
We willen via de digitale weg onze dienstverlening uitbreiden. Dit betekent dat moet worden geïnvesteerd in nieuwe digitale systemen. De gemeentelijke organisatie moet flexibel blijven opereren met oog voor vernieuwing en maatschappelijke ontwikkelingen, kwaliteit, efficiency en effectiviteit van de dienstverlening. Door het Rijk zijn en worden nieuwe wettelijke eisen en voorwaarden gesteld voor de (digitale) informatiehuishouding voor onder meer de Wet open overheid, Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, Omgevingswet en de Wet digitale overheid. Informatiesystemen en de gemeentelijke bedrijfsvoering moeten hierop worden aangepast. Door toenemende technologische ontwikkeling wordt de bedrijfsvoering en dienstverlening kwetsbaar voor cyberdreiging. We hebben oog voor deze kwetsbaarheid en anticiperen hier tijdig op. De taken voor de toekomst hebben directe gevolgen voor de formatieve sterkte van de organisatie.
Pagina 76 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Niet programmagebonden eigen inkomsten De gemeente Hulst kent een zestal belastingheffingen waarvan de aanwending vrij is en die niet gebonden zijn aan een specifiek programma. Deze zijn: Onroerendezaakbelastingen (OZB); Hondenbelasting; Forensenbelasting; Toeristenbelasting; Precariobelasting; Reclamebelasting. De uitgangspunten voor de belastingen zijn nader geformuleerd in de Voorjaarsnota 2024, waarbij de begroting 2024 als basis heeft gediend. Een uitgebreide toelichting op alle eigen inkomsten uit heffingen, retributies en belastingen vindt u in de paragraaf lokale heffingen. Uitkeringen gemeentefonds 2025-2028 De uitkering gemeentefonds (UGF) 2025 en de UGF 2026-2028 zijn gebaseerd op de meicirculaire gemeentefonds 2024. In de meicirculaire is de nieuwe normeringssystematiek naar voren gehaald. De nieuwe normeringssystematiek bestaat uit 2 delen: de volumeontwikkeling van het accres wordt geïndexeerd op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (BBP). Het volume accres wordt hierdoor sinds 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde (t-9 t/m t-2) van de ontwikkeling van het bbp. Daardoor staat de (volume)accresontwikkeling voortaan vast voor de hele meerjarenraming.
De index voor loon-prijsontwikkeling werd tot nu toe altijd gebaseerd op de CPB-raming van de loonvoet sector overheid, index materiële overheidsconsumptie en overheidsinvesteringen. De indexatie van het accres voor loon- en prijsontwikkeling wordt sinds 2024 gebaseerd op de prijs bruto binnenlandse product (bbp). We hebben de reservering voor loon en prijsstijgingen in onze meerjarenraming echter ook voor de toekomst gebaseerd op de oude samengestelde CPB index. Die is hoger dan de index op basis van de prijs bbp en sluit beter aan bij de werkelijke prijsontwikkelingen bij gemeenten. Door de invoering van de nieuwe systematiek zijn de loon- en prijs accressen naar beneden bijgesteld t.o.v. de septembercirculaire. Daar staat tegenover dat de opschalingskorting volledig is vervallen. Om de negatieve effecten te compenseren is in 2025 incidenteel budget toegevoegd aan het gemeentefonds. Het ravijn in 2026 blijft echter ongewijzigd. Sinds een aantal jaren zit er een plafond op het BTW compensatiefonds. Uit dit fonds kunnen gemeenten een groot deel van de BTW die ze betalen, terugontvangen. Als gemeenten meer BTW uit het fonds claimen dan is gereserveerd, wordt dit verrekend met het gemeentefonds en verdeeld over alle gemeenten; is de totale claim lager dan de reservering, dan wordt dit aan de gemeenten uitgekeerd.
Gemeenten mogen in hun begroting rekening houden met een stelpost uitkering BTW compensatiefonds tot maximaal de laatst vastgestelde uitkering. Voor Hulst bedraagt de maximale stelpost op basis van de uitkering 2023 ongeveer € 900.000. Gezien de forse schommelingen in deze uitkering houden wij de stelpost in de meerjarenraming constant op € 380.000. Dat komt neer op een stelpost uitkering BCF van ongeveer 40%. Voor de jeugdzorg wordt opnieuw een incidenteel bedrag ontvangen in 2025 van ruim € 800.000 voor Hulst, omdat de extra Rijksbezuiniging van € 500 miljoen op jeugd nog niet is ingevuld,. Wij gaan er in de meerjarenraming nog steeds vanuit dat het effect van de hervormingsagenda budgettair neutraal zal verlopen. De middelen die zijn toegevoegd c.q. onttrokken aan het gemeentefonds door wijzigingen in de door gemeenten uit te voeren taken zijn in de begroting verwerkt. Voor zover de daarvoor verwachte uitgaven nog niet op de programma’s zijn begroot, zijn deze middelen gereserveerd onder de nader te concretiseren beleidsvoornemens (NTC). Onderdelen UGF 2025-2028 Zoals reeds in de inleiding van dit onderdeel genoemd, zijn de hieronder vermelde overzichten gebaseerd op de meicirculaire 2024.
In deze circulaire worden de ontwikkelingen vermeld voor de Algemene uitkering (AU), de Integratie- en Decentralisatie uitkeringen (IU en DU) en de Integratie-uitkering Sociaal Domein (IU SD).
Pagina 77 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst De verschillende uitkeringen uit het gemeentefonds zijn als volgt geraamd: Gemeentefonds-uitkeringen
Primitief 2025
2026
2027
2028
59.315.834
55.433.945
56.093.758
56.739.417
Integratie-uitkering WUW
183.131
187.343
191.652
196.060
Div. overige integratie-uitkeringen
345.407
345.271
320.316
320.316
totaal iu/du
528.538
532.614
511.968
516.376
Uitkering Sociaal Domein Participatie
4.170.158
4.049.468
3.992.367
3.853.487
Totaal uitkeringen Sociaal Domein
4.170.158
4.049.468
3.992.367
3.853.487
Totaal uitkering gemeentefonds
64.014.530
60.016.027
60.598.093
61.109.280
380.000
380.000
380.000
380.000
64.394.530
60.396.027
60.978.093
61.489.280
-3.998.503
582.066
511.187
Algemene uitkering
stelpost vrijval ruimte BCF
Totaal geraamd Mutatie uitkering gemeentefonds
Uitkering Gemeentefonds 2024–2027 Bij de meerjarige berekening van de UGF moet een inschatting worden gemaakt van de ontwikkeling van de uitkeringsbasis. Voor de meeste maatstaven wordt daarin de inschatting van het Rijk gevolgd, omdat wijzigingen in die inschatting gevolgen hebben voor de uitkeringsfactor en omdat onbekend is wat de ontwikkeling van de maatstaven voor Hulst zal zijn. Daar waar voor Hulst een afwijkende ontwikkeling ten opzichte van de landelijke trend verwacht wordt, zijn eigen inschattingen van de ontwikkeling van de maatstaven gebruikt. In de meerjarige berekening is rekening gehouden met eigen inschattingen voor de volgende maatstaven: 1. WOZ waarde woningen: Er is rekening gehouden met een waardestijging voor 2024 en 2025 van 6,6% en 0,7%en de jaren daarna constant. Omdat de rekentarieven meerjarig niet worden bijgesteld door het Rijk, moeten de WOZ waarden eveneens constant worden verondersteld. De invloed van de verandering van de WOZ waarden in de meerjarenraming op de UGF, zal worden gecompenseerd door de toekomstige bijstelling van de rekentarieven. Voor niet-woningen is rekening gehouden met resp. 2% en 1,25%. 2. Inwoners: daling 25 per jaar. 3. Jongeren: meerjarig daling met 50 per jaar. 4. Inwoners 75+: stijging met 25 per jaar. 5. Leerlingen voortgezet onderwijs: prognose DUO. 6. Leerlingen speciaal onderwijs: prognose DUO. 7.
Bedrijfsvestigingen: constant. 8. Woonruimten: meerjarig constant. 9. Raming 2025 lopende prijzen, daarna tegen constante prijzen (dus gecorrigeerd voor compensatie van loon- en prijsmutaties). Voor de overige maatstaven wordt de trend gevolgd die door het Rijk is ingeschat. Onvoorzien en Nader Te Concretiseren Beleidsvoornemens Onvoorzien De post onvoorzien is opgebouwd uit twee onderdelen. Enerzijds de post onvoorzien algemeen waarop middelen zijn gereserveerd voor uitgaven die “onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar” zijn. Deze wordt in 2025 geraamd op € 290.000. Ten opzichte van voorgaande jaren is deze verhoogd met € 150.000. Als uitgangspunt voor deze post hanteren we een percentage van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Deze uitkering is de afgelopen jaren aanmerkelijk gestegen door allerlei nieuwe taken die van het rijk naar de gemeente zijn overgeheveld. Deze stelpost is echter niet evenredig mee gestegen.
Pagina 78 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Nader te concretiseren beleidsvoornemens Anderzijds wordt er een stelpost geraamd van nog nader te concretiseren beleidsvoornemens. Dit betreft onder andere beleid dat nog nadere invulling behoeft, waardoor de daarvoor beschikbare en/of benodigde budgetten nog niet op de programma’s zijn geraamd, alsmede stelposten voor verwachte (incidentele) onderuitputting van bepaalde budgetten. Voor 2025 gaat het om een budget van afgerond € 356.000 en is uit diverse stelposten opgebouwd, zoals in onderstaande tabel is weergegeven. Uiteraard zal besteding van deze budgetten aan de genoemde doelen pas plaatsvinden na voorafgaand raadsvoorstel en –besluit tot wijziging van de Programmabegroting. Overzicht Nader te concretiseren beleidsvoornemens Stelpost (afgerond op € 1.000) (Fysieke) Leefbaarheid Vervangingsinvesteringen vrijval afschrijvingen Taakmutaties gemeentefonds Digitalisering Onderhoud hondenspeelweides Landbouwweg (aanvulling) Speel-/ontmoetingsruimte in Hulster park Strategische grondpositie Verbouwing gemeentelijke gebouwen Uitbreiding woonwagenplaatsen Gemeenschappelijke regelingen Indexering subsidiebeleid Ontwikkelingen CAO-gemeenten Toerisme Strandjes Aanjaaggelden Zeeland in stroomversnelling Uitvoering economisch beleidsplan Onderuitputting kapitaallasten nieuwe projecten Natuurvriendelijke isoleren/Soorten Man.
Plan (MJR 18) Incidentele ontwikkelingen MJR 2025-2028 (19 t/m 22) Structurele ontwikkelingen MJR 2025-2028 (9 t/m 17) Totaal Nader te concretiseren beleidsvoornemens
2025
2026
2027
2028
29.000 290.000 230.000 14.000 16.000 63.000 55.000 3.000 22.000 30.000 300.000 35.000 170.000 250.000 25.000 29.000 100.000 -1.500.000 145.000 50.000 0
29.000 290.000 230.000 14.000 16.000 63.000 5.000 3.000 22.000 30.000 300.000 35.000 170.000 0 0 0 0
29.000 290.000 230.000 14.000 16.000 63.000 5.000 3.000 22.000 30.000 300.000 35.000 170.000 0 0 0 0
29.000 290.000 230.000 14.000 16.000 63.000 5.000 3.000 22.000 30.000 300.000 35.000 170.000 0 0 0 0
376.500 -425.000 -390.000
10.000 130.000 273.000
10.000 205.000 163.000
356.000
768.500
1.620.000
1.585.000
Pagina 79 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Overhead Vanaf 2017 is het verplicht in de begroting een apart overzicht op te nemen van baten en lasten voor overhead, zijnde de niet direct aan het primaire proces (specifieke taakvelden) toe te rekenen apparaatskosten. Deze mogen niet worden doorbelast naar de programma’s. Het bedrag voor overhead bestaat voornamelijk uit de onderdelen huisvesting ambtelijk apparaat, algemene ICT-middelen, personeelslasten financiën, ICT, P&O, archief, huishoudelijke dienst, kosten voor scholing personeel, accountantskosten en materieelkosten. In deze begroting zijn de volgende lasten en baten opgenomen:
Overzicht Overhead Onderdeel (bedragen x € 1.000)
Lasten 2025
Baten 2025
Saldo 2025
Salarissen ondersteuning en algemene personeelskosten
9.567
115
-9.452
ICT/Automatisering
1.528
0
-1.528
Huisvesting
1.395
10
-1.385
12.490
125
-12.365
Vennootschapsbelasting Door het aannemen van de Wet modernisering vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen door de Eerste Kamer op 26 mei 2015 heeft de gemeente Hulst met ingang van 1 januari 2016 te maken met verplichtingen op het gebied van de vennootschapsbelasting. Al in 2015 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van alle mogelijk belastingplichtige activiteiten. Hiervan is in 2016 een impactanalyse gemaakt, waarna is bepaald welke strategieën ingezet kunnen worden om zowel de belastingplicht als de administratieve last te minimaliseren. Na deze analyse zijn we met de Belastingdienst in overleg getreden. Op 26 januari 2017 hebben wij van hen een brief over de belastingplichtige activiteiten ontvangen. In deze brief c.q. standpuntbepaling hebben ze ingestemd met onze standpunten. Als gevolg hiervan hadden we voor begrotingsjaar 2016 een vrijstelling voor het indienen van aangifte. Voor begrotingsjaren 2017 t/m 2024 zijn de standpuntbepalingen ongewijzigd gebleven. Ook voor 2025 verwachten we geen gewijzigde standpuntbepalingen. Als gevolg daarvan is er geen budget voor vennootschapsbelasting opgenomen in deze begroting. Mogelijk zal in de toekomst voor de cluster grondexploitatie wel sprake zijn van fiscale winst. Deze belasting wordt in dat geval door de opbrengst van deze cluster gedragen.
In het algemeen geldt dat de realisatiecijfers en de feitelijke omstandigheden van 2025 leidend zijn voor de werkelijke bepaling van de hoogte van de verschuldigde vennootschapsbelasting in 2025.
Pagina 80 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Wat mag het kosten?
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN (bedragen x € 1.000)
Realisatie
Na wyz.
Raming
Raming
Raming
Raming
Lasten
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Bestaand beleid
12.941
19.439
13.902
15.273
15.066
14.991
waarvan incidenteel Waarvan nieuw beleid/ombuigingen
-463
552
185
60
waarvan Overhead
12.490
12.490
12.490
12.490
waarvan Treasury
133
133
133
133
Onvoorzien
0
140
290
290
290
290
12.941
19.579
14.192
15.563
15.356
15.281
a. Lokale Heffingen
5.796
6.029
6.935
7.130
7.325
7.520
b. Algemene uitkering
58.288
62.200
64.395
60.887
61.170
61.170
7.098
7.085
3.660
3.660
Totaal lasten
Baten
c. Dividend d. Saldo financieringsfunctie
3.605
382
0
0
0
0
789
621
125
125
125
125
Totaal baten
68.477
69.231
78.552
75.227
72.280
72.475
Saldo baten en lasten
55.536
49.652
64.360
59.664
56.924
57.194
Mutaties reserves
-2.617
216
-6.071
-5.649
-2.779
-2.979
Saldo programma
52.919
49.869
58.289
54.014
54.144
54.214
e. Overige algemene dekkingsmiddelen Waarvan nieuw beleid/ombuigingen
Pagina 81 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Verbonden partijen N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Den Haag De N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak. ZEH (voorheen: PZEM) N.V., Middelburg/GBE Aqua B.V., Rotterdam ZEH is de rechtsopvolger van DELTA NV en PZEM NV. ZEH richt zich op productie, handel en levering van energieproducten en diensten aan de zakelijke markt. Het doel van GBEA is het houden en beheren van de aandelen in Evides en het uitoefenen van stemrecht daarop voor eigen rekening en risico, maar ten behoeve van de aandeelhouders van de vennootschap. Verder al hetgeen met het voorgaande verband houdt of daaraan bevorderlijk kan zijn, dit alles in de ruimste zin van het woord. GBEA houdt 50% van de aandelen in Evides B.V. Gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland, Terneuzen Sabewa Zeeland is een uitvoeringsorganisatie, die de heffing en invordering verzorgt van waterschapsbelastingen (zuiveringsheffing, verontreinigingsheffing en de watersysteemheffingen) en gemeentelijke belastingen (zoals de onroerendezaakbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing, honden- en toeristenbelasting).
De bezwaar- en beroepschriften gericht tegen de belastingaanslagen en kwijtscheldingsverzoeken worden ook door Sabewa Zeeland behandeld. Daarnaast worden de taken en werkzaamheden in het kader van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) voor de bij Sabewa Zeeland aangesloten gemeenten uitgevoerd. Vanaf 2013 is Hulst bij deze gemeenschappelijke regeling aangesloten.
Pagina 82 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst BELEIDSINDICATOREN BESTUUR EN ORGANISATIE Besluit Begroting en Verantwoording (verplichte indicatoren programmabegroting) Indicator Formatie Bezetting Apparaatkosten Externe inhuur Overhead
Eenheid FTE per 1.000 inwoners FTE per 1.000 inwoners Kosten in € per inwoner Kosten in € Als % van totale loonsom Als % van totale lasten excl.reserveringen
Bron: eigen gegevens
Pagina 83 van 165
2024 6,75 6,46 € 725 € 720.000 4,47% 12,23%
2025 7,18 6,98 € 799 € 739.000 4,18% 13,12%
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst BEGROTINGSRESULTAAT NA BESTEMMING Het begrotingsresultaat na bestemming, dus inclusief onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves, bedraagt in 2025 een overschot van € 80.000. Dit resultaat bestaat uit een structureel voordeel van € 2.926.000 en een incidenteel nadeel van € 2.846.000. Voor de jaren na het begrotingsjaar worden tevens voordelige saldi verwacht van € 52.000 (2026), € 68.500 (2027) en € 25.500 (2028).
Pagina 84 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst
RESERVEMUTATIES PER PROGRAMMA
bedragen x € 1.000 Omschrijving
Rekening 2023 Lasten
Begroting 2024
Baten
Lasten
Begroting 2025
Baten
Lasten
Begroting 2026
Baten
Lasten
Begroting 2027
Baten
Lasten
Begroting 2028
Baten
Lasten
Baten
Mutaties reserves: Programma Bestuur en Veiligheid Programma Verkeer, Vervoer en Openbare Ruimte Programma Economische structuur en toerisme
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1.007
755
919
2.549
1.032
964
1.145
964
1.258
964
1.371
964
2.980
67
150
399
500
0
0
0
0
0
0
0
Programma Onderwijs en Kinderopvang
225
0
0
2.101
0
33
0
33
0
33
0
33
Programma Sport cultuur en recreatie
173
367
305
819
4.013
12
13
12
13
12
13
12
700
4.008
2.500
0
0
0
0
0
0
0
2.617
1.339
Programma Milieu
334
189
0
1.076
0
0
0
0
0
0
0
0
Programma Ruimte en wonen
99
25
110
999
110
205
110
0
110
0
110
0
Programma Sociaal domein
Rente toevoeging/onttrekking Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Totaal na bestemming
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
3.179
562
306
522
6.478
406
5.706
56
2.836
56
3.036
56
10.614
3.305
2.490
12.473
14.633
1.620
6.974
1.065
4.217
1.065
4.530
1.065
Pagina 85 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst
PARAGRAFEN Algemeen De in het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) voorgeschreven paragrafen moeten in het kader van het nieuwe duale stelsel een dwarsdoorsnede geven van het financiële beheersingsproces. Dit moet de raad in staat stellen haar kaderstellende en controlerende rol ten behoeve van een goede uitvoering van de beleidsprogramma’s te vervullen. Hoewel (gedeelten van) deze informatie op verschillende plaatsen in de begroting al naar voren komt, gelden de paragrafen in dit opzicht als verzamelpunt, die de lezer een overzicht bieden in de specifieke onderwerpen die de verschillende paragrafen behandelen. In het BBV worden zeven paragrafen voorgeschreven, die bezien vanuit het realiseren van de vastgestelde programma’s, grote financiële gevolgen kunnen hebben of van grote politieke betekenis zijn. Daarnaast moet op grond van de Wet open overheid (Woo) sinds 2022 een paragraaf Openbaarheid worden opgenomen. Naast de voorgeschreven paragrafen staat het de gemeenteraad vrij om “eigen” paragrafen te definiëren om zo gemeente specifieke zaken inzichtelijk te maken. Halverwege 2018 is er voor gekozen om vanaf de jaarstukken 2017 een paragraaf “Informatiebeveiliging en Privacy” toe te voegen. Landelijk gezien liggen deze onderwerpen onder een vergrootglas. • • • • • • • • •
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering (inclusief rechtmatigheid) Verbonden partijen Grondbeleid Lokale heffingen Informatiebeveiliging en Privacy Openbaarheid
Pagina 86 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Inleiding Het beleid omtrent weerstandsvermogen en risicobeheersing is vormgegeven in de nota risicomanagement en weerstandsvermogen. Deze nota is vastgesteld in de raadsvergadering van juli 2010. In het maatschappelijke verkeer is er een toenemende aandacht voor risico’s en de beheersing hiervan. Deze paragraaf is samengesteld op basis van de gehouden inventarisatie en zal periodiek worden geactualiseerd. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio tussen beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat met name uit de reserves (eigen middelen) en de mogelijkheden om extra middelen te verkrijgen. De benodigde weerstandscapaciteit volgt uit het kwantificeren van risico’s (kans * impact). Beschikbare weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit wordt gedefinieerd in financiële zin, d.w.z. als het beschikbare weerstandsbedrag dat wordt aangehouden ter afdekking van financiële verliezen die kunnen optreden, als risico’s zich feitelijk gaan manifesteren. De weerstandscapaciteit is opgebouwd uit een tweetal componenten, te weten: A. Weerstandscapaciteit uit vermogen. B. Weerstandscapaciteit in de exploitatie. De eerste component is de incidentele weerstandscapaciteit.
De tweede component vormt de structurele weerstandscapaciteit. De totale beschikbare verwachte weerstandscapaciteit per 31 december 2025 heeft zich als volgt ontwikkeld (bedragen * € 1.000): Beschikbare weerstandscapaciteit Vermogenssfeer: a. Algemene Reserve b. Bestemmingsreserves - ten behoeve van egalisatie van tarieven - overige bestemmingsreserves c. Stille reserves Totale weerstandscapaciteit uit vermogen Exploitatiesfeer: a. Onbenutte belastingcapaciteit - OZB - Rioolrecht - Afvalstoffenheffing - Overige leges en rechten b. Onvoorzien c. Begrotings-/rekeningoverschot Totale weerstandscapaciteit uit exploitatie Totale weerstandscapaciteit
Begroting 2025
Realisatie 2023
17.574
8.344
7.301
7.858
24.875
16.201
1.857
2.288
290 80 2.227 27.102
2.093 4.381 20.582
De verwachte beschikbare weerstandscapaciteit uit vermogen van de gemeente Hulst bedraagt ultimo 2025 € 24.875.000. Op grond van de handreiking zoals die in de meicirculaire 2024 is opgenomen, benadert de onbenutte belastingcapaciteit voor het jaar 2024 een bedrag van € 1.857.000. Een berekening hiervan is in deze paragraaf opgenomen. Tot slot is in de begroting een saldo onvoorzien van € 290.000 opgenomen en bedraagt het begrotingsoverschot afgerond € 80.000. Weerstandscapaciteit uit vermogen Algemene reserve De begrote omvang van de algemene reserve bedraagt na aftrek van claims naar verwachting per 31 december 2025 € 17.574.000. Dit saldo wordt volledig meegewogen in de berekening van de weerstandscapaciteit. Bestemmingsreserves Het totaal van de bestemmingsreserves bedraagt op begrotingsbasis per 31 december 2025 € 18.534.000 waarvan: overige bestemmingsreserve € 7.301.000; dekkingsreserves € 11.233.000. Dekkingsreserves wordt niet meegewogen in de weerstandscapaciteit. De overige bestemmingsreserves worden na aftrek van claims (deze zijn al verrekend met bovengenoemde bedragen) volledig meegewogen in de berekening van de weerstandscapaciteit. Pagina 87 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst
Stille reserves Stille reserves zijn activa die tegen nul zijn gewaardeerd en die bij verkoop leiden tot opbrengsten. De stille reserves hebben met name betrekking op aandelen en op gebouwen en terreinen die niet meer op de balans voorkomen. Weerstandscapaciteit in de exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit Artikel 12-gemeenten moeten gedurende de hele looptijd van de aanvraag én van de toekenning van de aanvullende uitkering van het gemeentefonds blijven voldoen aan het jaarlijks vastgestelde redelijk peil van eigen inkomsten. De berekening hiervan is als volgt: Berekening onbenutte belastingcapaciteit redelijk peil OZB 2025* PEW= OZB-percentage eigenaar woning PENW=OZB-percentage eigenaar niet-woning PGNW= OZB-percentage gebruiker niet-woning WW= waarde woningen WNWE= waarde niet-woningen eigenaren WNWG= waarde niet-woningen gebruikers Gemeente Hulst redelijk peil OZB 2025* verschil redelijk peil 2025 en tarief Gemeente Hulst verschil uitgewerkt op alleen woningen verschil uitgewerkt op woningen en niet woningen onbenutte belastingcapaciteit 2025
(afgeronde bedragen) 0,001595 0,000977 0,002438 0,002178 € 4.047.146.158 € 513.164.717 € 362.657.289 0,001218 0,001595 0,000377 € 1.527.000,00 € 330.000,00 € 1.857.000
* Bron: Meicirculaire Gemeentefonds 2024
Begrotingsoverschot / tekort Het begrotingsoverschot 2025 bedraagt naar verwachting € 80.000, tevens is een bedrag van € 290.000 als onvoorzien opgenomen. Benodigde weerstandscapaciteit Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen moet de beschikbare weerstandscapaciteit worden afgezet tegen de gekwantificeerde risico’s (de benodigde weerstandscapaciteit). Risico= kans x gevolg Op basis van de inschatting van kans en gevolg wordt per risico berekend hoeveel geld er benodigd is om de risico’s financieel af te kunnen dekken. De kans dat alle risico’s met het maximale gevolg zullen optreden is namelijk erg klein. Dat rechtvaardigt het reserveren van een geringer bedrag om die risico’s op te vangen. Het verschil tussen de benodigde weerstandscapaciteit en beschikbare weerstandscapaciteit geeft inzicht in het totale weerstandsvermogen van de gemeente.
Pagina 88 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Risico inventarisatie In de volgende tabel worden de financiële risico’s samengevat die niet zijn afgedekt door beheersmaatregelen, waardoor deze door de beschikbare weerstandscapaciteit opgevangen dienen te worden. Financieel gevolg
Nr. Risico Sociaal Domein Het sociaal domein wordt met name gekenmerkt door een groot aantal open eind regelingen. Zo zijn er onder andere open eind regelingen bij de WMO, Jeugdzorg en collectief vervoer. Bij open eind regelingen is er sprake van een wettelijk recht, waarop een gerechtigde zich kan beroepen. De gemeente staat hierbij dan met name financieel aan de lat. In de komende jaren voorzien we een 1 stijging van de kosten. Dit in afwachting van de uitkomsten van de hervormingsagenda, hetgeen nog steeds onzeker is. Opgenomen is een stijging van de kosten met circa 10% (bovenop de begroting) voor de komende jaren.
Perkpolder De gemeente is voor 100% aandeelhouder in Perkpolder Beheer B.V. De gemeente heeft een extern bureau onderzoek laten voeren naar de risico’s in dit project voor de gemeente Hulst. Dit onderzoeksbureau heeft geoordeeld dat het reëel ingeschatte risico momenteel € 6.000.000 bedraagt. Een andere benadering is de kans * effect methode. Het maximale effect bedraagt op enig moment € 24.000.000, namelijk de totale omvang van de borgstelling. Wanneer we uitgaan van een slagingspercentage van 75%, resteert er 25% risico. Het project is inmiddels in verdere ontwikkeling 2 gekomen. Hieromtrent zijn contractuele afspraken gemaakt. Afhankelijk van het verkrijgen van vergunningen zal het risico verminderen. Opgenomen is de huidige boekwaarde minus garantstelling provincie * risicoinschatting
Gemeentefonds De grootste inkomstenbron voor gemeenten is de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Dit fonds beweegt zich vanaf 2027 mee met de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. Deze ontwikkeling loopt vaak niet in de pas met de daadwerkelijke indexen voor loon- en prijsontwikkeling. Daarnaast is dit fonds ook onderhevig aan politieke besluitvorming. Dit ten aanzien van ombuigingsmaatregelen of extra taken. Opgenomen is risico van circa 5% voor één begrotingsjaar. Bij de inschatting van dit risico is ook betrokken de dividenduitkering van ZEH.
Verbonden Partijen De bijdragen aan onze verbonden partijen zijn de afgelopen jaren opgelopen. Ook hebben diverse verbonden partijen reeds reserves moeten inzetten om ondanks hogere bijdragen van gemeenten, hun tekorten te kunnen dekken. De laatste jaren zien we dat de gevraagde bijdragen veelal de VZGnorm overschrijden. Ook zijn er bij diverse verbonden partijen (nog niet vastgestelde) begrotingswijzigingen in opmaak. Hierbij worden hogere bijdragen van de gemeenten gevraagd. In de 6 begroting 2025 is hiervoor een stelpost opgenomen. Momenteel is onduidelijk of deze spelpost voldoende zal zijn. Gezien het structurele effect wordt de kans * impact relatief hoog ingeschat.
Grote projecten De grote projecten zoals nieuwbouw Reynaertcollege, verbouwing Den Dullaert, Groote Kreek II, flexible opvang Spoorweg, haven van Walsoorden, project Tussengebied brengen risico's met zich 7 mee, zoals aanbesteding, milieu, vergunningen, rente, inflatie en dergelijke. Voor de risico's bij deze ontwikkelingen wordt tevens een stelpost opgenomen.
Diverse (overige) bedrijfsrisico's, zoals: PFAS/PFOS, Klimaat/Duurzaamheid, Oekraïne, Disbalans 8 uitvoering (wettelijke) taken en capaciteit, Inflatie, Cyberrisico's, etc. Totaal
€ 6.000.000
€ 4.000.000
€ 3.000.000
€ 2.400.000
€ 2.000.000
p.m. € 17.400.000
Pagina 89 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Berekening weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit is afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Begroting 2025 Weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
=
27.101.500 17.400.000
1,56
Begroting 2024 22.096.800 13.125.000
1,68
Rekening 2023 20.582.100 17.400.000
1,18
Om het weerstandsvermogen minimaal op niveau te houden of te verbeteren, dient er rekening te worden gehouden met de volgende stappen: • extra kritisch kijken naar voorstellen waarbij als dekking de algemene reserve wordt genoemd; • bestemmingsreserves kritisch screenen en waar mogelijk vrij laten vallen ten gunste van de algemene reserve; • eventuele exploitatieoverschotten direct toevoegen aan de algemene reserve. Financiële kengetallen van de gemeente Hulst Rekening 2023 1 Netto schuldquote
Begroting Begroting Mjr. 2026 Mjr. 2027 Mjr. 2028 2024 2025
26,18%
60,55%
51,00%
50,52%
47,63%
42,95%
25,68%
59,55%
50,54%
50,03%
47,12%
42,68%
2 Solvabiliteitsratio
46,00%
30,55%
37,26%
38,61%
40,02%
41,55%
3 Structurele exploitatieruimte
4,54%
0,00%
2,33%
-0,43%
-0,23%
-0,19%
4 Grondexploitatie
1,88%
4,00%
6,61%
7,12%
7,34%
7,32%
5 Belastingcapaciteit
97,41%
102,37%
94,37%
94,37%
94,37%
94,37%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen
Ad 1 De netto-schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten er zijn waardoor een begroting minder flexibel wordt. De norm van de VNG ligt tussen 0 en 100. Boven een netto-schuldquote van 100 is de situatie kritiek. Er blijft dan weinig leencapaciteit over om de gevolgen van financiële tegenvallers door bijvoorbeeld een economische recessie op te vangen.
Netto-schuldquote =
(langlopende schulden + kortlopende schulden + crediteuren + overlopende passiva) -/- (langlopende uitzettingen + kortlopende vorderingen +liquide middelen + overlopende activa) totale baten voor bestemming
Norm Hulst Laag
tot 100%
Gemiddeld
100% tot 130%
Hoog
hoger dan 130%
Pagina 90 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Ad 2 De solvabiliteitsratio geeft aan de mate waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen (algemene reserve+ bestemmingsreserve + resultaat baten en lasten) als percentage van het totale balanstotaal. Bij een solvabiliteitsratio >80% is in de meeste gevallen sprake van een gemeente die per saldo geen schulden heeft.
Solvabiliteitsratio
=
Eigen vermogen (algemene reserve + bestemmingsreserve + nog te bestemmen resultaat balanstotaal
Norm Hulst Laag
tot 20%
Gemiddeld
20% en 50%
Hoog
hoger dan 50%
Ad 3 Het financiële kengetal “structurele exploitatieruimte” geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de begroting is. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om de structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er ruimte is voor nieuw beleid. Het toekomstperspectief m.b.t. de structurele exploitatieruimte is positief. Norm Hulst structureel ratio kleiner dan 0% (van AU+integratie- en decentralisatieuitkeringen) structureel ratio tussen 0% en 0,6% (van AU+integratie- en decentralisatieuitkeringen) structureel ratio hoger dan 0,6% (van AU+integratie- en decentralisatieuitkeringen)
Laag Gemiddeld Hoog
Ad 4. Het financiële kengetal “grondexploitatie” geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Grondexploitatie
=
boekwaarde in- en nog niet in exploitatie genomen gronden totale baten voor bestemming
Een norm bepalen voor het kengetal grondexploitatie is lastig. De boekwaarde van de gronden in bezit zegt namelijk nog niets over de relatie tussen de vraag en aanbod van woningbouw dan wel m2-bedrijventerrein. De boekwaarde van de gronden geeft wel weer of een gemeente veel middelen heeft gestopt in haar grondexploitatie. Dit geld dient namelijk ook nog terugverdiend te worden. Om deze redenen is er geen norm verbonden aan het kengetal grondexploitatie. Ad 5. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de provincie of de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde (jaar t-1). Wanneer het kengetal uitkomt op ongeveer 100% betekent dit dat de woonlasten van de betreffende gemeente overeenkomt met het landelijke gemiddelde van een jaar eerder.
Pagina 91 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Inleiding De kwaliteit van het openbaar gebied wordt door de inwoners vaak het meest intensief beleefd. Zaken als: zwerfvuil, verzakte stoeptegels, niet brandende lantaarnpalen, slecht onderhouden plantsoenen, moeilijk toegankelijke gemeentelijke gebouwen, zijn onderwerpen die de directe omgeving van de burgers raken. Zij hebben hier dan ook een duidelijke mening over. Ook de reacties die vanuit de wijk- en dorpsraden geuit worden, gaan vaak over het beheer van de openbare ruimte. De gemeente is als beheerder van deze openbare ruimte verantwoordelijk voor een groot aantal kapitaalgoederen. De gewenste kwaliteit van kapitaalgoederen zoals openbaar groen, water, wegen, kunstwerken, straatmeubilair, riolering, openbare verlichting en gebouwen bepaalt mede het voorzieningenniveau in de gemeente en de daarmee gemoeid zijnde (jaarlijkse) lasten. Daartoe wordt periodiek voor elk van genoemde kapitaalgoederen een nota vastgesteld door de raad. Hierin worden de kaders weergegeven voor het onderhoud(sniveau), de bijbehorende kosten, de normkostensystematiek en het meerjarig budgettair beslag. In deze paragraaf “onderhoud kapitaalgoederen” gaan we in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële gevolgen voor het beheer en het onderhoud van de kapitaalgoederen van de gemeente.
Voor verschillende kapitaalgoederen zijn inmiddels meerjarige onderhoudsplannen vastgesteld. Deze worden gekoppeld aan budgetten in de begroting. Verder moeten er antwoorden gevonden worden op vragen als: is het beheer in de gemeente goed geregeld? Is er behoefte aan het opstellen van onderhoudsbeleidsplannen, en zo ja, welke criteria gebruiken we? Hoe verhouden de in de begroting opgenomen onderhoudsbudgetten zich tot de onderhoudsplannen en de uitvoering ervan? Is er achterstallig onderhoud, en zo ja, hoe werken we die weg? Welke (financiële) risico’s lopen we? Als basis voor het vaststellen van beleid ten aanzien de gewenste kwaliteit van onderhoud en beheer van onze kapitaalgoederen zijn geautomatiseerde beheerpakketten geïmplementeerd op het gebied van wegen, riolering/ water, openbaar groen, openbare verlichting en vastgoedbeheer. Voor het vastgoedbeheer moet de data nog gecompleteerd en geactualiseerd worden. Wij kunnen nu de verschillen aangeven tussen bestaand beleid en gewenst beleid, alsmede de daaraan verbonden financiële gevolgen. Beheerplannen Voor het onderhoud van de verschillende kapitaalgoederen zijn voor 2025 en volgende jaren de volgende beheerplannen (-systemen) vastgesteld of in voorbereiding: Gereed Vaststelling
Looptijd t/m
Beheerplan
Programma
Wegen
Verkeer, vervoer en openbare ruimte
Ja
2024
2028
Openbare verlichting
Verkeer, vervoer en openbare ruimte
Ja*
2018
2023
Riolering
Milieu (VGRP)
Ja
2022
2026
Wateren
Milieu (VGRP)
ja
2022
2026
Openbaar groen
Verkeer, vervoer en openbare ruimte en Sport, cultuur en recreatie
Ja
2024
2033
(Buitensport)accommodaties
Sport, cultuur en recreatie
Nee
Begraafplaatsen
Verkeer, vervoer en openbare ruimte
Ja
2021
2035
Gemeentelijk vastgoed
Diverse programma’s
Ja
2019
2024
Haven Walsoorden
Verkeer, vervoer en openbare ruimte
Ja**
* Vervangingsplanning is in 2021 bijgesteld
Sinds de vaststelling van de notitie “duurzaam financieel beleid” in 2012 worden, t.b.v. het onderhoud van kapitaalgoederen, de middelen uit vrijvallende kapitaallasten beschikbaar gehouden. Tevens is in de opbouw van de gemeentebegrotingen financiële ruimte beschikbaar gesteld voor het effectueren van het beleid zoals dat jaarlijks in het meerjaren-onderhoudsprogramma wegen is opgenomen. Met betrekking tot het beheer van de wegen, openbare verlichting en het groenbeheer zijn structurele middelen beschikbaar gesteld om het onderhoud op het gewenste niveau te brengen c.q. houden. Voor het aandeel wegen in integrale projecten en op zich zelf staande wegenprojecten zijn in de meerjarenraming 2025-2028 opnieuw middelen gereserveerd voor de MIP projecten
Pagina 92 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst Wegen Kerncijfers Verhardingen Waarvan: • gesloten (asfalt) • gesloten (beton) • open (klinkers, tegels) • half (gravel, split)
1.800.078 m2 433.996 m2 20.470 m2 1.282.910 m2 62.712 m2
In 2023 is het nieuwe beheer- en beleidsplan wegen 2024- 2028 vastgesteld. In het Beheer- en beleidsplan wegen 2024-2028 is uitgegaan van beeldkwaliteitsniveau B. Dit is het CROW onderhoudsniveau waarbij het overschrijden van de richtlijn niet is toegestaan. Zo wordt het risico op aansprakelijkheidsstelling zoveel mogelijk voorkomen. Bij het opstellen van de planning voor het Groot onderhoud aan de wegen is rekening gehouden met projecten uit het Meerjaren-investeringsplan wegen, bouwprojecten, kabel- en leidingprojecten en dergelijke. Hiervoor is voldoende budget noodzakelijk. Bij de voorbereiding van werkzaamheden voor Groot onderhoud wordt ook gekeken naar kleinschalige maatregelen in het kader van verkeer, klimaatadaptatie, toegankelijkheid en dergelijke. Het is efficiënt deze maatregelen mee te nemen in het uit te voeren onderhoud. Wegenonderhoud bestaat uit dagelijks klein- en groot onderhoud en rehabilitatie (volledige vervanging wegconstructie aan het einde van de levensduur). De planningen van klein- en groot onderhoud zijn opgenomen in het wegenbeheerplan 2024-2028. Door het consequent uitvoeren van Klein onderhoud in eigen beheer in combinatie met MOR meldingen kan de noodzaak voor Groot onderhoud worden beperkt. Het klein onderhoud kan grotendeels in eigen beheer worden uitgevoerd. Een gedeelte dient te worden uitbesteed.
Rehabilitatie maakt geen onderdeel uit van klein en groot onderhoud wegen. De rehabilitatie is opgenomen in het Meerjaren-Investeringsplan (MIP) wegen, waarbij de planning wordt afgestemd op de beschikbare middelen en de samenhang met rioleringsprojecten en wegbeheer. Afhankelijk van het project vindt een verdeling plaats tussen rehabilitatiekosten en overige kosten. De middelen worden jaarlijks gedoteerd aan de reserve MIP wegen waaruit de afschrijvingen van de investeringen worden gedekt. Hierdoor blijven voordelen op investeringen als gevolg van subsidies, aanbestedingsvoordelen en onderuitputting beschikbaar voor rehabilitatie. Een aantal wegen voldoet op dit moment niet aan kwaliteitsniveau B. Om deze onderhoudsachterstand weg te werken dient op korte termijn onderhoud te worden uitgevoerd. Daarnaast zijn een aantal wegen waar op de middellange termijn (2 tot 5 jaar) onderhoud noodzakelijk is. Elke 2 jaar worden nieuwe weginspecties uitgevoerd en wordt waar nodig de planning bijgesteld. Met betrekking tot de investeringen in het kader van herinrichting en reconstructie wegen is er in principe sprake van rehabilitatie en dus de mogelijkheid tot het maken van afwegingen over verkeersafwikkeling en/of inrichting. Aanleiding voor rehabilitatie kan ook voortvloeien uit afstemming met andere beleidsterreinen. Het is belangrijk dat de rehabilitatie van de wegen uitgevoerd wordt.
Met andere woorden: aan het einde van de levensduur moeten zowel verharding als fundering volledig vervangen worden. Beschikbaar zijn van middelen voor rehabilitatie is essentieel om rioleringsprojecten en rehabilitatie van wegen op elkaar af te kunnen stemmen. In het VGRP is bij projecten waar de riolering vervangen wordt, ervan uitgegaan dat uitkomende bestratingsmaterialen hergebruikt worden. De kosten voor het vervangen van de fundering en het opnieuw leggen van de oude materialen worden uit de opbrengst rioolrechten gedekt. Het hergebruiken van het bestratingsmateriaal heeft echter zeer nadelige gevolgen voor de kwaliteit. Voor het vervangen van de verhardingsmaterialen als onderdeel van rioleringsprojecten is gemiddeld ongeveer € 300.000 per jaar nodig. Deze kosten mogen niet ten laste van de voorziening riolering worden gebracht. De middelen voor het vervangen van bestratingsmateriaal bij rioleringsprojecten worden voortaan meegenomen in de planning voor het MIP wegen. Financieel kader De onderhoudskosten voor de korte en middellange termijn worden grotendeels bepaald door de huidige kwaliteit van de verhardingen en bestaan uit: Klein onderhoud: Klein onderhoud wordt voornamelijk in eigen beheer uitgevoerd. Groot onderhoud: Na de weginspectie is door het wegbeheersysteem een basisplanning gegenereerd.
Conform de systematiek wordt een zogenaamde maatregeltoets uitgevoerd. Deze maatregeltoets, waarbij kritisch wordt gekeken naar de gekozen maatregelen en afstemming plaats vindt met geplande projecten, resulteert in een gemuteerde basisplanning. Dit zal in 2025 de planning groot onderhoud vormen. In de begroting 2025 is € 616.000 opgenomen Pagina 93 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst voor groot onderhoud wegen en € 60.000 voor de uitvoering van kleinschalige maatregelen in het kader van verkeer, klimaatadaptatie, toegankelijkheid en dergelijke. In de meerjarenplanning MIP wegen 2025-2028 (concept) zijn de volgende projecten opgenomen:
Pagina 94 van 165
Programmabegroting 2025 Gemeente Hulst jaar kredietaanvraag
totaal netto krediet
uitvoering 2024
uitvoering 2025
1.300.000
86.968
1.200.000
72101098 Vervangen riolering Bossestraat en Schoolstraat
600.000
50.000
50.000
72101099 Reconstructie Truffinoweg en ged. Zandstraat
785.000
100.000
685.000
72101100 Vervangen riolering en herinrichting Lageweg en Weststraat 72101101 Vervangen riolering en herinrichting Paardenmarkt 72101102 Gesch. stelsel Clausstr eo Dullaert fase 2 (2024)
600.000
100.000
500.000
50.000
395.000
25.000
25.000
160.000
72101103 Reconstr. omg. Gr.Markt en Basiliek Hulst (2024)
1.500.000
50.000
100.000
1.350.000
72101104 Verv.riol. Oude Galgenstr. eo St.Jansteen (2024)
150.000
25.000
25.000
100.000
72101105 Verkeersaanp. Reynaertcollege (2024)
750.000
750.000
6.340.000