Programmabegroting 2023 (Definitief)
Tekst van het document
We stimuleren woningeigenaren actief hun geplande verbouwing met het oog op de toekomst uit te voeren met hoogwaardige isolatie, laagtemperatuurverwarming en duurzame energie. We stimuleren het aanvragen van subsidies voor het verduurzamen van woningen door te informeren en te ontzorgen. We zorgen dat de aanpassing aan het veranderende klimaat een steeds belangrijker aspect wordt bij de ontwikkeling van projecten en bij herstructureringsprojecten. We zorgen dat we dit verder integreren in het beheer van de openbare ruimte. We volgen de ontwikkelingen van de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) nauwlettend. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om robuustheid, de uit te voeren taken en de huisvesting.
Pagina 62 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Onze communicatie over het afvalbeleid moet helder zijn. Richting de VANG (van afval naar grondstof) hebben we al stappen gezet, maar we zijn er nog niet. We moeten duidelijk maken dat minder restafval minder kosten betekent. Daar moet nog meer draagvlak voor komen. De milieustraat in Hulst blijft gratis toegankelijk voor onze inwoners. Er moeten meer afvalstromen worden gescheiden. Dit kan gevolgen hebben voor de huidige locatie. We zetten in op het aanpassen en vergroten van het energienetwerk. We zetten alles in het werk om PFAS uit ons milieu te weren. De problemen met PFAS en TGG moeten zo worden opgelost dat er geen risico’s zijn voor de volksgezondheid en milieu. We continueren het beleid voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Daarbij gaan we ervan uit dat de kosten worden gedekt door de inkomsten.
Pagina 63 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst WAT WILLEN WE BEREIKEN In 2030 ligt er voor alle kernen een plan voor een toekomst bestendige waterhuishouding. In de komende jaren tot 2050 zullen de hierin opgenomen maatregelen uitgevoerd worden. Wat gaan we ervoor doen:
Uitvoeren van minimaal 1 SWO (stedelijke wateropgave) onderzoek per jaar.
Planning:
In 2023 zal samen met waterschap Scheldestromen de nog resterende kernen ingepland worden. Uitvoeren en afronden van minimaal 1 SWO (stedelijke wateropgave) onderzoek per jaar, inclusief het vaststellen van de rapportage met daarin maatregel aanbevelingen door het college (voor kennisgeving voorleggen aan de Raad). De dekking van de kosten van de maatregelen vindt plaats binnen de beschikbare middelen in het VGRP 2022-2026 (verbreed gemeentelijk rioleringsplan) en de investeringsplannen die betrekking hebben op de openbare ruimte. De maatregelen worden opgenomen in de operationele programma's.
Indicator:
Financiële middelen:
Risico's:
Het onderzoek is er juist op gericht om de maatregelen te nemen die risico's op overlast moeten beperken.
Verbeteren van de beeldkwaliteit op het gebied van afval en vervuiling in de openbare ruimte. Wat gaan we ervoor doen: Planning:
Indicator: Financiële middelen:
Risico's:
Het huidige netwerk aan afvalbakken en de (zwerf)afval inzameling verbeteren. Blijvend monitoren van het afvalbakkennetwerk en zonodig bijsturen. Tevens wordt er minimaal éénmaal per jaar een zwerfvuilmonitoring uitgevoerd ter indicatie van de mate van vervuiling van de openbare ruimte met zwerfvuil. Aantal meldingen "afval en vervuilingen" uit het KCS systeem (streven naar minder dan 500 in 2023). Er is in de begroting 2023 een beperkt budget beschikbaar voor de vervanging van de bestaande voorziening. In het geval dat deze voorziening moet worden aangepast/verbeterd zal het college en gemeenteraad worden gevraagd extra budget hiervoor beschikbaar te stellen. In principe geen risico's.
In 2025 voldoen aan de VANG doelstellingen van 100 kg/inw/jaar (uitgaande van uitstel op de VANG 2020). Wat gaan we ervoor doen:
Evaluatie van de afvalinzameling 2017 – 2022 en uitwerken van verbetervoorstellen voor 2023 (welke vallen binnen de bestaande afvalverordening – 1e kwartaal). Uitwerken van nieuwe mogelijkheden voor het afvalbeleid, om zo tot een verbeterde inzameling en afvalscheiding te komen in 2024. Hierover afspraken maken met de uitvoeringsdienst (1e t/m 4e kwartaal 2023).
Planning:
Zie "Wat gaan we ervoor doen".
Indicator:
Terugbrengen van de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar tot maximaal 150 kg/inw/jaar in 2023 en 130 kg/inw/jaar in 2024. De gekozen maatregelen moeten worden gedekt binnen de exploitatie.
Financiële middelen: Risico's:
Het Rijk heeft meerdere keren aangeven extra belasting te gaan heffen op het restafval.
Transitievisie Warmte vaststellen dat geniet van een breed draagvlak binnen de samenleving. Wat gaan we ervoor doen:
Planning:
Bestuurlijke besluitvorming. Bepalen van de uitgangspunten. Inzicht in duurzame warmteoplossingen. Kennisuitwisseling. Uitvoeringsstrategie. Informatieverstrekking, publicaties en (digitale) bijeenkomsten voor bedrijven en inwoners. Stimuleren van eigenaren tot woningverbetering en energiebesparing. • • •
Wijkfasering en prioritering – jan/apr 2021. Uitvoeringsstrategie – mei/juli 2021. Bestuurlijke besluitvorming – aug/okt 2021.
Pagina 64 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Indicator:
De Transitievisie Warmte vastgesteld ultimo 2021. Uitvoering in 2022 en verdere jaren.
Financiële middelen:
Binnen de begroting zijn budgetten beschikbaar om uitvoering te geven aan de werkzaamheden voortkomend uit het projectplan voor de Transitievisie Warmte. • Onvoldoende stimulerende maatregelen voor daadwerkelijke uitvoering. • Onvoldoende draagvlak binnen de samenleving. • Onvoldoende aanvullende maatregelen voor woningeigenaren zonder voldoende financiële middelen.
Risico's:
CO2 besparing in de gebouwde omgeving door informeren, stimuleren en faciliteren. Doelstelling is 49% CO2 besparen in 2030. Wat gaan we ervoor doen:
• • • •
Inwoners en bedrijven informeren over de nut en noodzaak van CO2 besparing. Inwoners en bedrijven stimuleren tot het uitvoeren van acties zoals isoleren, opwekken duurzame energie en installeren van zuinige installaties door middel van een doelgroepgerichte aanpak. Opstellen ‘(wijk)uitvoeringsplan’ conform de Transitievisie Warmte, hierin gemeentelijke acties benoemen. Opstellen ‘uitvoeringsstrategie’ in samenwerking met de RES-regio, hierin bovengemeentelijke acties opnemen ten behoeve van schaalvoordeel, slimme samenwerking en kennisuitwisseling.
Planning:
• •
Informeren en stimuleren zijn doorlopende acties. Het opstellen van een (wijk) uitvoeringsplan vindt plaats wanneer er voldoende draagvlak is, voldoende wettelijke basis of voldoende koppelkansen met andere werkzaamheden, in ieder geval voor 2026.
Indicator:
• • •
Energielabel woningen. Gemiddeld gasverbruik woningen. CO2 uitstoot (via klimaatmonitor).
Financiële middelen:
Er zijn financiële middelen gereserveerd voor het opstellen van wijkuitvoeringsplan en de uitvoeringstrategie. Vanuit de rijksoverheid zullen aanvullende middelen structureel nodig zijn voor de organisatie en uitvoering hiervan (conform advies Raad voor Openbaar Bestuur).
Risico's:
• •
Onvoldoende draagvlak om acties uit te voeren om CO2 uitstoot voldoende te beperken. Onvoldoende middelen (subsidies) om de inwoners en bedrijven te stimuleren om deze acties uit te voeren.
Bestrijden van energiearmoede. Wat gaan we ervoor doen:
• •
Planning:
• •
Indicator:
• • •
Doelgroep benaderen en motiveren tot het (laten) plaatsen van energiebesparende maatregelen. Eigenaren van een particuliere woning met een laag energielabel benaderen en stimuleren tot het uitvoeren van isolatiemaatregelen. Conform de voorwaarden van de Rijksoverheid worden de energiebesparende maatregelen vóór 2024 uitgevoerd. Conform de voorwaarden van de Rijksoverheid (Nationaal Isolatie Programma) worden de isolatiemaatregelen structureel tot 2030 uitgevoerd. Minder energiearmoede (in relatie tot inflatie en stijging energieprijzen). Energielabel woningen. Gemiddeld gasverbruik woningen.
Pagina 65 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Financiële middelen:
Risico's:
Via een ‘Specifieke Uitkering’ is € 558.664 beschikbaar gesteld om energiearmoede te bestrijden. Op basis van een meerjarig isolatieprogramma tot 2030 kunnen we middelen aanvragen bij Nationaal Isolatieprogramma van de Rijksoverheid. • Onvoldoende draagvlak bij de doelgroep om energiebesparende maatregelen uit te voeren. • Onvoldoende gekwalificeerde personen voor het uitvoeren van energiescans, de organisatie en/of de uitvoering. • De werkwijze is ongeschikt om de doelgroep te ondersteunen.
CO2 besparing in mobiliteit. Doelstelling is 49% CO2 besparen in 2030. Wat gaan we ervoor doen:
• • • • •
Planning:
• • •
Indicator:
Continuering uitvoering laadpalenbeleid. Reduceren fossiele autokilometers door inzet van elektrische deelauto’s en deelfietsen. Opstellen roadmap (snel) laadinfra voor bedrijfsterreinen en wegtransport. Samen met stakeholders gemeenschappelijke doelen bepalen en de kansen voor samenwerking onderzoeken. Vervangingsplan voor het stapsgewijs verduurzamen van het gemeentelijk wagenpark In 2022/2023 samen met stakeholders onderzoeken of een pilot met elektrische deelfietsen of deelauto's kansrijk is. In 2022/2023 een Hulsterse roadmap opstellen aan de hand van landelijke en Zeeuwse onderzoeken. In 2023 een vervangingsplan voor het gemeentelijk wagenpark opstellen.
• •
Geregistreerde elektrische auto’s. Aantal (Semi) publieke laadpunten.
•
Economische stilstand bij bedrijven door een tekort aan (snel)laadinfrastructuur voor bedrijfsvoertuigen. Onvoldoende bereidheid bij ondernemers om te participeren in een pilot voor een deelauto of deelfietsen. Onvoldoende financiële middelen voor een haalbare businesscase.
Financiële middelen: Risico's:
• •
Pagina 66 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst
Opwek en gebruik van duurzame energie. Doelstelling is 3 TWh in 2030 binnen Zeeland (RES regio). Wat gaan we ervoor doen:
Planning:
Indicator:
• • • • •
Continuering project Zon-op-Dak. Opstarten project kleinschalige windmolens. Monitoring netcapaciteit. Monitoring ervaringen integraal programmeren (project REIS). Ambitievorming duurzame opwek gemeente Hulst 2030/2040/2050 ten behoeve van het aanpassen en vergroten van de netcapaciteit.
Stimuleren van kleinschalige windmolens start in 2023 zodra het toetsingskader is vereenvoudigd. Ambitievorming van duurzame opwek start eind 2022. • • •
Hernieuwbare energie. Vermogen zonne-energie. Opgewekte zonne-energie.
•
Wanneer de uitbreiding van de netcapaciteit te laat tot stand komt, treden er netwerkproblemen op en zullen noodzakelijke verduurzamingsmaatregelen van bedrijven niet kunnen plaatsvinden. Onvoldoende draagvlak voor het opwekken van duurzame energie. Onvoldoende middelen /rendement voor het opwekken van duurzame energie. Onvoldoende sturingsmogelijkheden bij integraal programmeren van de netcapaciteit.
Financiële middelen: Risico's:
• • •
Pagina 67 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Wat mag het kosten?
PROGRAMMA 07 MILIEU (bedragen x € 1.000)
Realisatie
Na wyz.
Raming
Raming
Raming
Raming
Lasten
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Bestaand beleid
6.233
7.062
6.650
6.543
6.543
6.543
waarvan incidenteel
107
Nieuw beleid/ombuigingen waarvan incidenteel Totaal lasten
6.233
7.062
6.650
6.543
6.543
6.543
7.689
7.626
7.748
7.748
7.748
7.748
Totaal baten
7.689
7.626
7.748
7.748
7.748
7.748
Saldo baten en lasten
1.456
563
1.098
1.205
1.205
1.205
Mutaties reserves
-222
807
0
0
0
0
Saldo programma
1.234
1.370
1.098
1.205
1.205
1.205
Baten Bestaand beleid waarvan incidenteel Nieuw beleid/ombuigingen waarvan incidenteel
Pagina 68 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Verbonden partijen Gemeenschappelijke regeling Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ), Kapelle/Zeeuwse Reinigingsdienst B.V. (ZRD), Sluiskil Inzameling huishoudelijk afval en milieustraten in Zeeland vinden plaats onder de vlag van de Zeeuwse Reinigingsdienst (ZRD). De gemeenschappelijke regeling OLAZ blijft eveneens bestaan. Binnen dit samenwerkingsorgaan stippelen de gemeenten hun gezamenlijke afvalbeleid uit. Gemeenschappelijke regeling Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Zeeland, Terneuzen De RUD-Zeeland, die is opgericht in juni 2013, gaat in opdracht van de deelnemers, de gemeenten, de provincie en het waterschap VTH milieutaken en VTH Wabotaken uitvoeren. Ze moet deze taken professioneel, doelmatig en volgens landelijk vastgestelde kwaliteitseisen en dienstverleningsnormen vervullen. Bepalend voor de formatieve capaciteit en ureninzet van de RUD zijn de actuele inrichtingenbestanden en de kengetallen en frequenties van de te leveren producten, welke jaarlijks in het kader van PxQ worden geëvalueerd.
Pagina 69 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst PROGRAMMA 08 RUIMTE EN WONEN De gemeente zorgt via ruimtelijk beleid voor een verantwoorde ruimtelijke ontwikkeling, waarbij kwaliteit voorop staat. Zodoende worden ruimtelijke kaders en voorwaarden gecreëerd voor de burgers en bedrijven en voor onze overige programma’s. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is het waarborgen van een goed woon-, werken leefmilieu. In de paragraaf grondbeleid wordt ingegaan op het instrumentarium dat de gemeente zelf heeft om het ruimtelijk beleid te effectueren. Ook vallen een drietal grote (ruimtelijke) projecten namelijk ‘De Nieuwe Bierkaai’, ‘Perkpolder’ en ‘Statie/Morres’ onder dit programma. De gemeente Hulst heeft het imago van een goede woongemeente. Het gemeentelijke woonbeleid, vastgelegd in de gemeentelijke woonvisie, is gericht op het behouden en verwerven van inwoners. Door het ontwikkelen van woningbouwlocaties binnen het bestaande bebouwde gebied en door te zorgen voor voldoende planologisch geregelde en direct beschikbare bouwgrond wordt getracht groei te bewerkstelligen.
Algemene doelstellingen binnen dit programma zijn: • Toekomstbestendige sociale (huur-)woningvoorraad, zonder lange wachtlijsten en zonder leegstand; • Evenredige huisvesting statushouders; • Promotie gemeente Hulst als woongemeente; • Regionale woningmarktafspraken; • Een woningvoorraad die aansluit bij de behoeften; • Op niveau houden, c.q. vergroten, van de instroom van buiten de regio; in het bijzonder vanuit België; • Beschikken over gebiedsgerichte en actuele bestemmingsplannen; • Herstructureringslocaties tot ontwikkeling(doen) brengen; • Beschikken over gebiedsgerichte en actuele bestemmingsplannen; • Een integrale omgevingsvisie; • Bouwmogelijkheden in alle kernen; • Toename duurzame en levensloopbestendige woningen. Overige ontwikkelingen: • Gestroomlijnde implementatie Omgevingswet. BESTUURSAKKOORD 2022-2026 Afspraken bestuursakkoord: De gebiedsontwikkeling Perkpolder (Waterzande) wordt voortvarend voortgezet. Wij willen meer variatie in het aanbod van woonvormen voor ouderen in de nabijheid van zorg. Hofjes en kleinschalige appartementencomplexen zijn een aantrekkelijk alternatief voor ouderen die op zichzelf willen blijven wonen, maar niet langer de zorg voor een heel huis willen hebben. De afgelopen jaren zijn met de woningbouwcorporaties in de prestatieafspraken goede afspraken gemaakt over het energieneutraal maken van hun woningbestand.
De komende vier jaar blijven we hierover met de corporaties in gesprek. We geven uitvoering aan de raadsmotie, waardoor onze gemeente kan voorzien in de verwachte woningbehoefte voor de huidige en nieuwe inwoners. Daarbij blijft ook nieuwbouw in de kleinere kernen mogelijk.
Pagina 70 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst We gaan onderzoek doen naar de leegstand van woningen. Hoe kunnen deze woningen beschikbaar worden gesteld of geschikt worden gemaakt voor woningzoekenden, dat is de vraag. Dreigende verkrotting van panden houdt onze aandacht. We blijven eigenaren van verkrotte panden actief wijzen op de beschikbare subsidiemogelijkheden. We werken toe naar een bestaande woningvoorraad die klaar is voor de toekomst (duurzaam en levensloopbestendig). We faciliteren starters op de woningmarkt. We onderzoeken de mogelijkheden van het collectief particulier opdrachtgeverschap. Er komt een toewijzingsbeleid van bouwgrond, gericht op eigen inwoners. Goed wonen voor alle doelgroepen maken we mogelijk. We streven naar het levensloopbestendig bouwen voor senioren binnen de eigen kern. Vele bestaande grondgebonden woningen met grote tuinen zijn in eigendom van senioren. We onderzoeken de mogelijkheden om woningbouw mogelijk te maken in zogenaamde hofjes. Daarbij is aandacht voor het voorkomen van eenzaamheid en in het in gezamenlijkheid zo lang mogelijk zelfstandig wonen. Naast nieuwbouw is er ook aandacht voor het aanpassen van bestaande woningen naar levensloopgeschikte woningen. Voorgaande is in lijn met de vastgestelde Woonzorgvisie gemeente Hulst. We werken aan een bijbehorend uitvoeringsprogramma.
We richten we ons op bouwen voor doorstroming en flexibele inzetbaarheid. Dat doen we niet alleen door de realisatie van levensloopgeschikte woningen, maar ook door het opbouwen van een flexibele schil en het bouwen van tiny houses (kleine woonvoorzieningen). We zorgen ervoor dat de plancapaciteit aansluit op de kwalitatieve behoefte. Aan de hand van het recent opgestelde plan van aanpak “Ruimte voor woonkwaliteit”, zorgen we voor ruimte in de woningbouwplanning om in te kunnen spelen op kansen en ontwikkelingen die zich voordoen. Samen met de provincie monitoren we jaarlijks de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte. Na diverse keren van uitstel is de inwerkingtreding van de Omgevingswet nu voorzien per 1 januari 2023. In de vorige jaren is geanticipeerd op de nieuwe wetgeving. Die trend zetten we door. We gaan meer aandacht besteden aan de participatie van omwonenden bij bouwplannen in hun omgeving. De komende periode stellen we daar beleid voor op. Ter voorbereiding op de nieuwe Omgevingswet zijn met de gemeenteraad diverse werkbijeenkomsten gehouden over de inhoud van de nieuwe omgevingsvisie. De gemeenteraad heeft gesteld dat de thema’s duurzaamheid en aanpassing aan de klimaatverandering nadere uitwerking verdienen. Daarna volgt een beschouwing over de gevolgen van de landbouw. Dat gebeurt voordat de omgevingsvisie wordt opgesteld.
De komende periode nemen we - in samenspraak met betrokkenen - thema’s ter hand. Deze verwerken we in de ontwerp omgevingsvisie Hulst. Wonen en zorg voor een gehandicapt kind of familie in de directe woonomgeving, vinden we gewenst. Hiervoor kan de gemeente vergunningen voor flexibele bouwconcepten voor een bepaalde duur afgeven. Als de zorgtaak is beëindigd, wordt de opstal verwijderd.
Pagina 71 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst WAT WILLEN WE BEREIKEN Krot of kans/tegengaan verpaupering. Wat gaan we ervoor doen: Planning:
• Voortzetting project KLUS (uitvoering 4e ronde). • Promotie Provinciale Impuls Wonen (PIW). Na bekendmaking en tijdens de openstellingstermijn van de subsidieregeling PIW : • De regeling actief promoten op social media en gemeentelijke website. • PIW actief onder de aandacht brengen bij woningeigenaren middels persoonlijke brieven. • PIW actief onder de aandacht brengen bij makelaars en corporaties. KLUS: • •
Indicator:
• PIW: • KLUS: • •
Actualiseren/inventariseren. Uitvoering 4e ronde van KLUS in gebied Terhole/Kuitaart, Walsoorden, Ossenisse en tussen gelegen polders 10 nieuwe verpauperde woningen aanpakken. Inventariseren voor ronde 5 van KLUS Aantal aanvragen uit de gemeente. start maken met 4e ronde. 10 Nieuwe verpauperde woningen op laten knappen dan wel te laten slopen (voor nieuwbouw).
Financiële middelen:
Geen gemeentelijke financiële middelen.
Risico's:
Geen.
Hof te Zandeplein, Kloosterzande. Wat gaan we ervoor doen:
• • • • • • •
Planning: Indicator:
Financiële middelen:
Risico's:
Verplaatsing bedrijf (gerealiseerd in 2019). Sloop bedrijfsopstallen (gerealiseerd in 2020). Bodemsanering (gerealiseerd in 2022). Overeenstemming bereiken met betrokken grondeigenaren en Woongoed (twee van de drie akkoord, laatste wordt in augustus 2022 verwacht). Bestemmingsplan in procedure brengen (september 2022). Plangebied bouw en woonrijp maken (planning tweede helft 2023, afhankelijk van doorlooptijd bestemmingsplanprocedure). Opgeknapt centrum van Kloosterzande met pleinfunctie, woningen en horecagelegenheid (2025).
Zie hierboven. • •
Aantal inwoners van Kloosterzande. Aantal bezoekers horecagelegenheid.
Er is budget beschikbaar gesteld door de gemeenteraad voor de exploitatie van het Hof te Zandeplein. Afhankelijk van de stijging van de bouwkosten zal aanvullend budget noodzakelijk zijn. De verplaatsing van de brandweerkazerne en gemeentewerkplaats is een apart project. Voor de daarvoor benodigde middelen moet nog besluitvorming plaatsvinden. De sloop van de brandweerkazerne en gemeentewerkplaats is wel opgenomen in de exploitatie van het Hof te Zandeplein. • • •
Hogere bouwkosten bij de ontwikkeling van het plan. Tegenvallende verkoop grond van woningen. Bezwaar- en beroepsprocedures.
Pagina 72 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Clinge-West, uitbreiding aan de Kerkstraat. Wat gaan we ervoor doen:
Indicator:
Uitbreiding van 10 vrijstaande woningen in het verlengde van de Kerkstraat te Clinge. Met name bedoeld om doorstroming in het dorp te creëren. Er is erg veel vraag naar woningen/kavels op Clinge. • Pachtontbinding agrarische gronden (augustus 2022). • Bestemmingsplanprocedure (start procedure augustus 2022). • Uitgifte kavels tweede helft 2023. Aantal inwoners Clinge.
Financiële middelen:
Voor dit project is budget beschikbaar gesteld door de gemeenteraad.
Planning:
Risico's:
• • •
Toenemende bouwkosten. Bezwaar- en beroepsprocedures bestemmingsplan. Tegenvallende verkoop van gronden. Echter zijn het maar vier kavels die door de gemeente worden uitgegeven dus dit risico is beperkt.
Groote Kreek II. Wat gaan we ervoor doen:
Planning:
Uitbreiding van de woonwijk Groote Kreek in Hulst. Gezien de toenemende vraag naar woningen en kavels in Hulst en opgaven zoals een toekomstbestendige en duurzame wijk met aandacht voor klimaatadaptatie. Het toevoegen van kwalitatief goede woningen zorgt voor doorstroming en lange verhuisketens. • • •
Grondverwerving eerste fase (december 2022). Bestemmingsplanprocedure eerste fase (start december 2022). Uitgifte kavels (eerste helft 2024).
Indicator:
Aantal inwoners van Hulst.
Financiële middelen:
Voor dit project is investeringskrediet beschikbaar gesteld door de gemeenteraad.
Risico's:
• • •
Toenemende bouwkosten. Bezwaar- en beroepsprocedures bestemmingsplan. Tegenvallende verkoop van kavels. Er is echter een geïnteresseerdenlijst, waardoor duidelijk is dat er vraag is naar woningen en kavels.
Pagina 73 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst
Omgevingswet. Wat gaan we ervoor doen:
De inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet is voorlopig 1 januari 2023. Voor deze datum moeten de onderstaande actiepunten zijn uitgevoerd. De omgevingsvisie moet in 2025 vastgesteld zijn. Het omgevingsplan in 2029. • • • • • • • • • •
Instellen adviescommissie ruimtelijke kwaliteit inclusief vaststellen verordening en aanpassing Nota ruimtelijke kwaliteit. (voltooid tweede kwartaal 2022). Vergunningverlening aangepast op de Wet kwaliteitsborging. (bezig, afronden laatste kwartaal 2022). Adviesrecht gemeenteraad vaststellen. (voltooid eerste kwartaal 2022). Participatiebeleid vaststellen. (ontwerp vastgesteld in juli 2022, definitieve vaststelling november 2022). Werkwijze tijdelijk omgevingsplan en opbouw structuur nieuw omgevingsplan. (afronden laatste kwartaal 2022) Nota grondbeleid op Omgevingswet (inclusief kostenverhaal) aanpassen. (afronden vierde kwartaal 2022) Legesverordening, mandaatregelingen en verordening planschade (nadeelcompensatie) aanpassen. (afronden vierde kwartaal 2022) Financiële arrangementen met uitvoeringsdiensten herzien. (afronden derde kwartaal 2022) Voorbereidingen voor het opstellen van een omgevingsvisie. (bezig, hoeft pas 2025 klaar te zijn) Software voor vergunningverlening, wijzigen omgevingsplan en opstellen toepasbare regels inrichten en aansluiten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). (afgerond eerste kwartaal 2022).
Planning:
Zie hierboven.
Indicator:
Continuering van de dienstverlening op het gebied van planologische procedures en vergunningen na inwerkingtreding OW. Voor de invoering van de Omgevingswet zijn in de begroting twee posten opgenomen: €100.000 voor opleiding en kennisdeling en €50.000 voor inhuur derden. Het opstellen van de Omgevingsvisie wordt betaald uit de inhuur van derden. Overige kosten worden betaald uit de post Structuur- en bestemmingsplannen.
Financiële middelen:
Risico's:
• • •
Opnieuw uitstel Omgevingswet. Onvoldoende capaciteit. Hoge structurele kosten en minder opbrengsten door leges.
Onderzoek doen naar leegstand met als doel deze woningen beschikbaar of geschikt maken voor woningzoekenden. Wat gaan we ervoor doen:
Planning:
Per halfjaar gaan worden woningeigenaren van langdurige leegstaande woningen in een kern (of wijk) aangeschreven. Dit is tweeledig: bewustzijn creëren en inzicht verkrijgen in oorzaak van de leegstand. Uiteindelijke doel is om kansrijke leegstaande woningen weer beschikbaar te maken voor de woningmarkt en om informatie uit de BRP/Forensenbelasting te controleren. In 2022 is reeds een start gemaakt met de kern Graauw. Per half jaar een kern of wijk. (Afhankelijk van de omvang).
Indicator:
Eigenaren wordt middels een gesloten vragenlijst gevraagd waarom de woning leegstaat. Hieruit blijkt hoeveel woningen daadwerkelijk leegstaan of voor andere doeleinden (en welke doeleinden) de woning gebruikt wordt.
Financiële middelen:
Ambtelijke inzet.
Risico's:
Te weinig respons op de uitvraag, waardoor geen realistisch beeld is te schetsen. Pagina 74 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst
Evenredige huisvesting van statushouders. Wat gaan we ervoor doen:
• •
• Planning:
Indicator:
Doorlopende (prestatie)afspraken met beide woningcorporaties voor het beschikbaar stellen van woningen om aan de taakstelling te voldoen. In de uitvoering is er doorlopend nauw contact over en weer tussen de gemeente en corporatie over de voortgang huisvesting taakstelling (plus eventuele extra statushouders in i.h.k.v. het plan van aanpak flexibilisering asielopvang) en de plaatsing van deze statushouders. Spreiding van huishoudens over de verschillende kernen.
Zowel voor de eerste als tweede helft van het jaar wordt er vanuit het Rijk een taakstelling toegewezen. Betreft een doorlopend proces in samenwerking met de woningcorporaties. Aantal geplaatste statushouders ten opzichte van het aantal statushouders dat geplaatst moet worden (taakstelling). Zowel voor de eerste als tweede helft van het jaar bestaat er een taakstelling.
Financiële middelen:
Niet van toepassing.
Risico's:
Geen vrijkomende geschikte sociale huurwoningen beschikbaar om huishoudens (statushouders) te huisvesten.
Faciliteren van starters op de woningmarkt. Wat gaan we ervoor doen:
• •
Planning: Indicator: Financiële middelen: Risico's:
Invoeren van een gemeentelijke starterslening (verordening), waarmee jonge koopstarters op de woningmarkt een zetje in de rug krijgen. Sturen op bouwen voor doorstroming om dynamiek in de woningmarkt te behouden en betaalbare bestaande koopwoningen voor de jongere koopstarter vrij te spelen.
• Vaststelling gemeenteraad eerste kwartaal 2023. • Doorlopend. Het aantal startersleningen dat wordt aangevraagd en verstrekt. De starterslening is een revolverend fonds. Voor de eerste drie jaar zullen er (nader te bepalen) financiële middelen beschikbaar moeten worden gesteld. (Macro-) Economische factoren die (indirect) van invloed zijn op de woningmarkt.
Pagina 75 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Wat mag het kosten?
PROGRAMMA 08 RUIMTE EN WONEN (bedragen x € 1.000)
Realisatie
Na wyz.
Raming
Raming
Raming
Raming
Lasten
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Bestaand beleid
3.946
5.214
2.695
2.595
2.595
2.595
Nieuw beleid/ombuigingen
100
130
waarvan incidenteel
100
130
waarvan incidenteel
Totaal lasten
100
3.946
5.214
2.695
2.695
2.725
2.595
2.908
4.047
1.893
1.743
1.743
1.743
Baten Bestaand beleid waarvan incidenteel
150
Nieuw beleid/ombuigingen waarvan incidenteel Totaal baten
2.908
4.047
1.893
1.743
1.743
1.743
Saldo baten en lasten
-1.039
-1.168
-802
-952
-982
-852
Mutaties reserves
-125
-230
-110
-160
-160
-160
Saldo programma
-1.164
-1.398
-912
-1.112
-1.142
-1.012
Pagina 76 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Verbonden partijen Perkpolder Beheer B.V., Hulst Het ontwikkelen van het woon- en recreatiegebied Perkpolder.
Pagina 77 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst
Pagina 78 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst
Pagina 79 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst
Pagina 80 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN
BESTUURSAKKOORD 2022-2026 Afspraken bestuursakkoord: Op basis van een vervangingsplan en technologische ontwikkelingen willen we het gemeentelijk wagenpark stapsgewijs verduurzamen zonder in te boeten op technische prestaties en inzetbaarheid. De begroting is meerjarig structureel sluitend. We streven naar een voldoende weerstandsvermogen met een minimale ratio van 1,0. Als de financiële ruimte beperkt is, worden er nieuwe prioriteiten gesteld. Voor de begroting 2023 en verdere jaren zijn afspraken gemaakt om de belastingen zoveel mogelijk te matigen, met inachtneming van landelijke ontwikkelingen. We verhogen de gemeentelijke belastingen gematigd, zoals in de begroting 2022 in meerjarig perspectief is vastgesteld. Rekening wordt gehouden met macro-economische gevolgen en gematigde lastendruk voor inwoners. Als de gemeente wordt gevraagd garant te staan voor het aangaan van geldleningen door derden, verenigingen en stichtingen, onderzoeken we of de gemeente de juiste instantie is om deze garanties te kunnen geven. Dit ook gelet op Rijksontwikkelingen en risico’s. Overschotten gebruiken we voor duurzaam financieel beleid, toevoeging aan reserve kapitaalgoederen dan wel de algemene reserve. Gemeentelijke samenwerking; daar waar sprake is van een financiële meerwaarde voor onze gemeente, werken we (regionaal) samen. Samenwerking mag geen doel op zich zijn.
We willen via de digitale weg onze dienstverlening uitbreiden. Dit betekent dat moet worden geïnvesteerd in nieuwe digitale systemen. De gemeentelijke organisatie moet flexibel blijven opereren met oog voor vernieuwing en maatschappelijke ontwikkelingen, kwaliteit, efficiency en effectiviteit van de dienstverlening. Door het Rijk zijn en worden nieuwe wettelijke eisen en voorwaarden gesteld voor de (digitale) informatiehuishouding voor onder meer de Wet open overheid, Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, Omgevingswet en de Wet digitale overheid. Informatiesystemen en de gemeentelijke bedrijfsvoering moeten hierop worden aangepast. Door toenemende technologische ontwikkeling wordt de bedrijfsvoering en dienstverlening kwetsbaar voor cyberdreiging. We hebben oog voor deze kwetsbaarheid en anticiperen hier tijdig op. De taken voor de toekomst hebben directe gevolgen voor de formatieve sterkte van de organisatie.
Pagina 81 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Niet programmagebonden eigen inkomsten De gemeente Hulst kent een zestal belastingheffingen waarvan de aanwending vrij is en die niet gebonden zijn aan een specifiek programma. Deze zijn: Onroerendezaakbelastingen (OZB); Hondenbelasting; Forensenbelasting; Toeristenbelasting; Precariobelasting; Reclamebelasting. De uitgangspunten voor de belastingen zijn nader geformuleerd in de Voorjaarsnota 2022, waarbij de begroting 2022 als basis heeft gediend. Een uitgebreide toelichting op alle eigen inkomsten uit heffingen, retributies en belastingen vindt u in de paragraaf lokale heffingen. Uitkeringen gemeentefonds 2023-2026 De uitkering gemeentefonds (UGF) 2023 en de UGF 2024-2026 zijn gebaseerd op de meicirculaire 2022 (gepubliceerd op 1 juni 2022). In de meicirculaire 2022 is het nieuwe verdeelstelsel opgenomen. Vanaf 2023 is de berekening van de UGF gebaseerd op het nieuwe verdeelstelsel. Ondanks de kritische adviezen van de ROB en VNG heeft het ministerie besloten het nieuwe verdeelmodel in te voeren. Vanwege de nog te onderzoeken onderdelen heeft men echter besloten het positieve herverdeeleffect per inwoner te beperkten tot € 7,50 in 2023, € 22,50 in 2024 en € 37,50 vanaf 2025. Voor Hulst bedraagt het positieve herverdeeleffect € 183,00 per inwoner.
Echter door de negatieve suppletie-uitkering van € 4,8 miljoen in 2023, aflopend tot € 4 miljoen in 2026 blijft dit voordeel uiteindelijk (vooralsnog) beperkt tot ongeveer € 1 miljoen structureel. Gezien de tijd die gemoeid is met nieuwe onderzoeken verwachten wij vooralsnog (binnen de planperiode) geen verdere positieve herverdeeleffecten. De onderwerpen die in elk geval nader onderzocht zullen worden en die tot nieuwe herverdeeleffecten kunnen leiden zijn: de centrumfunctie, eenouder-huishoudens en overige eigen middelen. Een tweede belangrijke wijziging in de werking van het gemeentefonds is het accres. Door de stijging van de rijksuitgaven stijgt het gemeentefonds op grond van de normeringssystematiek mee. In juni is ingestemd met het voorstel om het volume-accres van het gemeentefonds voor de jaren 2022, 2023, 2024 en 2025 te bevriezen op de stand Voorjaarsnota 2022. Vanaf 2026 is het accres vastgezet op een plus van in totaal 1 miljard euro bovenop de stand Miljoenennota 2022. Dat betekent dat er in deze periode alleen nog correcties te verwachten zijn voor Loon- en prijsstijgingen en taakmutaties. Daarnaast wordt een deel van de middelen voor de accres stijging achtergehouden om in te zetten voor het volkshuisvestingsfonds en de woningbouwimpuls. Desondanks stijgt het gemeentefonds in Hulst door de accressen met € 1,4 miljoen in 2022 tot € 7,7 miljoen in 2025.
In 2026 valt het accres terug tot € 4,3 miljoen. Aangezien er vanaf 2026 geen volume accressen meer zullen worden toegekend, betekent dit dat er (behalve voor opgelegde nieuwe taken) geen nieuwe middelen zullen worden toegevoegd voor nieuw(e) uitgaven/beleid na 2026. Daarnaast valt de uitkering in 2026 fors terug door de structurele doorwerking van de opschalingskorting. Deze is namelijk incidenteel geschrapt in 2023 t/m 2025, maar komt volledig terug vanaf 2026. Er wordt opnieuw eenmalig geld beschikbaar gesteld om de tekorten in de jeugdzorg te dekken. Inclusief de middelen voor taakmutaties is er in de meicirculaire 2022 voor 2023 bijna € 2,3 miljoen meer beschikbaar voor jeugd dan in de septembercirculaire 2021. Het Rijk gaat er daarbij vanuit dat de bezuinigingsmaatregelen uit de hervormingsagenda voor 2023 door de gemeenten gehaald zullen worden. Structureel gaan we er vooralsnog vanuit dat de tekorten die niet gedekt kunnen worden door maatregelen uit de hervormingsagenda alsnog door het Rijk gecompenseerd zullen worden. Er zal dan geen extra negatief budgettair effect ontstaan. De extra besparingen die het rijk wil realiseren (oplopend tot € 511 miljoen in 2027) zijn vooralsnog voor risico van het Rijk. Onderdelen UGF 2023-2026 Zoals reeds in de inleiding van dit onderdeel gemeld, zijn de hieronder vermelde overzichten gebaseerd op de meicirculaire 2022.
In deze circulaire worden de ontwikkelingen vermeld aangaande de Algemene uitkering (AU), de Integratie- en Decentralisatie uitkeringen (IU en DU) en de Integratie-uitkering Sociaal Domein (IU SD).
Pagina 82 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst De verschillende uitkeringen uit het gemeentefonds zijn als volgt geraamd: Gemeentefonds-uitkeringen
Primitief 2023
2024
2025
2026
Algemene uitkering
50.102.163
50.139.606
52.024.029
47.706.780
Integratie-uitkering WUW
174.989
179.014
183.131
187.343
Div. overige integratie-uitkeringen
407.898
407.898
402.898
402.898
totaal iu/du
582.887
586.912
586.029
590.241
Uitkering Sociaal Domein Participatie
3.873.118
3.678.190
3.596.059
3.506.005
Uitkering Sociaal Domein Zorg - Jeugd
-
-
-
-
Totaal uitkeringen Sociaal Domein
3.873.118
3.678.190
3.596.059
3.506.005
Totaal uitkering gemeentefonds
54.558.168
54.404.708
56.206.117
51.803.026
stelpost vrijval ruimte BCF
400.000
400.000
400.000
400.000
Totaal geraamd
54.958.168
54.804.708
56.606.117
52.203.026
-153.460
1.801.409
-4.403.091
Mutatie uitkering gemeentefonds
De belangrijkste redenen voor de bijstelling van de UGF ten opzichte van de begroting 2022 zijn: 1. Bijstelling van de accressen. Zoals vermeld is de uitkering structureel ongeveer € 1 miljoen hoger. 2. Naast de reële accresstijging zit in de accressen ook de compensatie voor loon en prijsstijgingen. Deze compensatie bedraagt ongeveer € 900.000 structureel per jaar. We schatten in dat de werkelijk benodigde compensatie voor loon- en prijsstijgingen op ongeveer € 1,8 miljoen per jaar uitkomt. 3. De herverdeling gemeentefonds. Hoewel deze op basis van het verdeelmodel ruim € 5 miljoen hoger zou moeten zijn wordt er een negatieve suppletie uitkering verrekend om het herverdeeleffect te beperken tot € 37,50 per inwoner. 4. Door de hogere afrekening van de onderuitputting BCF mag de stelpost worden verhoogd. In 2022 was hiervoor rekening gehouden met € 120.000. In de begroting 2023 houden we rekening met een uitkering van € 400.000 (75% van de toegestane stelpost). Uitkering Gemeentefonds 2023–2026 Bij de meerjarige berekening van de UGF moet een inschatting worden gemaakt van de ontwikkeling van de uitkeringsbasis. Voor de meeste maatstaven wordt daarin de inschatting van het Rijk gevolgd, omdat wijzigingen in die inschatting gevolgen hebben voor de uitkeringsfactor en omdat gedeeltelijk nog onbekend is wat de definities van de nieuwe maatstaven zijn.
Daar waar voor Hulst een afwijkende ontwikkeling ten opzichte van de landelijke trend verwacht wordt, zijn eigen inschattingen van de ontwikkeling van de maatstaven gebruikt. In de meerjarige berekening is rekening gehouden met eigen inschattingen voor de volgende maatstaven: 1. WOZ waarde woningen: Er is rekening gehouden met een waardestijging over 2021 van 15,2%, daarna constant. Omdat de rekentarieven meerjarig niet worden bijgesteld door het Rijk, moeten de WOZ waarden eveneens constant worden verondersteld. De invloed van de verandering van de WOZ waarden in de meerjarenraming op de UGF, zal worden gecompenseerd door de toekomstige bijstelling van de rekentarieven. Voor niet-woningen is rekening gehouden met 1%. 2. Inwoners: stijging 25 per jaar. 3. Jongeren: meerjarig daling met 50 per jaar. 4. Leerlingen voortgezet onderwijs: prognose Duo. 5. Leerlingen speciaal onderwijs: prognose Duo. 6. Bedrijfsvestigingen: constant. 7. Woonruimten: meerjarig constant. 8. Raming 2023 lopende prijzen, daarna tegen constante prijzen (dus gecorrigeerd voor compensatie van loon- en prijsmutaties). Voor de overige maatstaven wordt de trend gevolgd die door het Rijk is ingeschat. Onvoorzien en Nader Te Concretiseren Beleidsvoornemens Onvoorzien De post onvoorzien is opgebouwd uit twee onderdelen.
Enerzijds de post onvoorzien algemeen waarop middelen zijn gereserveerd voor uitgaven die “onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar” zijn. Deze wordt in 2023 geraamd op € 140.000.
Pagina 83 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Nader te concretiseren beleidsvoornemens Anderzijds wordt er een stelpost geraamd van nog nader te concretiseren beleidsvoornemens. Dit betreft voornamelijk beleid dat nog nadere invulling behoeft, waardoor de daarvoor beschikbare en/of benodigde budgetten nog niet op de programma’s worden geraamd. Voor 2023 gaat het om een budget van afgerond € 3.670.000 en is uit diverse stelposten opgebouwd, zoals in onderstaande tabel is weergegeven. Uiteraard zal besteding van deze budgetten aan de genoemde doelen pas plaatsvinden na voorafgaand raadsvoorstel en –besluit tot wijziging van de Programmabegroting. Overzicht Nader te concretiseren beleidsvoornemens Stelpost (afgerond op € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Versterken fysieke leefbaarheid Salarissen Beheerplannen vaste activa Brandweerkazerne/carnavalsloods Onderhoud kunstgras Hontenisse Recreatiestranden Taakmutaties AU (o.a. WOO) Klimaatakkoord (taakmutatie AU 2022) Nieuwbouw scouting 't Jagertje Digitalisering/Zaakgericht/Opleiding* Stelpost subsidiebeleid Reynaertcollege Pilot hondenspeelweides Structurele ontwikkelingen bestuursakkoord(MJR nr.11-18) Incidentele ontwikkelingen bestuursakkoord(MJR nr.20-28)
29.000 215.000 307.000 89.000 10.000 25.000 155.000 215.000 45.000 40.000 225.000 25.000 588.000 1.702.000
Totaal Nader te concretiseren beleidsvoornemens
3.670.000
29.000 430.000 307.000 89.000 10.000 25.000 155.000 45.000 200.000 40.000 225.000 25.000 893.000 3.405.000 5.878.000
29.000 430.000 307.000 89.000 10.000 25.000 155.000 45.000 200.000 40.000 225.000 25.000 1.253.000 4.680.000 7.513.000
29.000 430.000 307.000 89.000 10.000 25.000 155.000 45.000 200.000 40.000 225.000 25.000 1.253.000 2.833.000
Pagina 84 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Overhead Vanaf 2017 is het verplicht in de begroting een apart overzicht op te nemen van baten en lasten voor overhead, zijnde de niet direct aan het primaire proces (specifieke taakvelden) toe te rekenen apparaatskosten. Deze mogen niet worden doorbelast naar de programma’s. Het bedrag voor overhead bestaat voornamelijk uit de onderdelen huisvesting ambtelijk apparaat, algemene ICT-middelen, personeelslasten financiën, ICT, P&O, archief, huishoudelijke dienst, kosten voor scholing personeel, accountantskosten en materieelkosten. In deze begroting zijn de volgende lasten en baten opgenomen:
Overzicht Overhead Onderdeel
Lasten 2023
Baten 2023
Saldo 2023
Salarissen ondersteuning en algemene personeelskosten
8.545
113
-8.432
ICT/Automatisering
1.485
0
-1.485
Huisvesting
1.340
7
-1.332
11.370
121
-11.249,313
Vennootschapsbelasting Door het aannemen van de Wet modernisering vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen door de Eerste Kamer op 26 mei 2015 heeft de gemeente Hulst met ingang van 1 januari 2016 te maken met verplichtingen op het gebied van de vennootschapsbelasting. Al in 2015 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van alle mogelijk belastingplichtige activiteiten. Hiervan is in 2016 een impactanalyse gemaakt, waarna is bepaald welke strategieën ingezet kunnen worden om zowel de belastingplicht als de administratieve last te minimaliseren. Na deze analyse zijn we met de Belastingdienst in overleg getreden. Op 26 januari 2017 hebben wij van hen een brief over de belastingplichtige activiteiten ontvangen. In deze brief c.q. standpuntbepaling hebben ze ingestemd met onze standpunten. Als gevolg hiervan hadden we voor begrotingsjaar 2016 een vrijstelling voor het indienen van aangifte. Voor begrotingsjaren 2017 t/m 2022 zijn de standpuntbepalingen ongewijzigd gebleven. Ook voor 2023 verwachten we geen gewijzigde standpuntbepalingen. Als gevolg daarvan is er geen begrote post voor vennootschapsbelasting opgenomen. Mogelijk zal in de toekomst voor de cluster grondexploitatie wel sprake zijn van fiscale winst. Deze belasting wordt in dat geval door de opbrengst van deze cluster gedragen.
In het algemeen geldt dat de realisatiecijfers en de feitelijke omstandigheden van 2023 leidend zijn voor de werkelijke bepaling van de hoogte van de verschuldigde vennootschapsbelasting in 2023.
Pagina 85 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Wat mag het kosten?
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN (bedragen x € 1.000)
Realisatie
Na wyz.
Raming
Raming
Raming
Raming
Lasten
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Bestaand beleid
11.416
17.191
15.744
14.239
13.739
13.739
waarvan incidenteel Waarvan nieuw beleid/ombuigingen
2.120
500
waarvan Overhead
11.370
11.370
11.370
11.370
waarvan Treasury
49
49
49
49
Onvoorzien
0
70
140
140
140
140
11.416
17.261
15.884
14.379
13.879
13.879
a. Lokale Heffingen
5.972
5.434
6.066
6.239
6.374
6.509
b. Algemene uitkering
50.243
52.997
54.958
56.931
58.573
53.707
c. Dividend
50
20
0
0
0
0
d. Saldo financieringsfunctie
6
3.251
90
90
90
90
871
388
121
121
121
121
0
0
0
0
Totaal lasten
Baten
e. Overige algemene dekkingsmiddelen Waarvan nieuw beleid/ombuigingen Totaal baten
57.142
62.090
61.235
63.381
65.158
60.427
Saldo baten en lasten
45.726
44.828
45.351
49.002
51.279
46.548
Mutaties reserves
-1.333
-474
-61
-270
-270
-270
Saldo programma
44.392
44.354
45.290
48.731
51.008
46.277
Pagina 86 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Verbonden partijen N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Den Haag De N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak. PZEM N.V., Middelburg/GBE Aqua B.V., Rotterdam PZEM is de rechtsopvolger van DELTA NV. PZEM richt zich op productie, handel en levering van energieproducten en diensten aan de zakelijke markt. Gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland, Terneuzen Sabewa Zeeland is een uitvoeringsorganisatie, die de heffing en invordering verzorgt van waterschapsbelastingen (zuiveringsheffing, verontreinigingsheffing en de watersysteemheffingen) en gemeentelijke belastingen (zoals de onroerende-zaakbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing, honden- en toeristenbelasting). De bezwaar- en beroepschriften gericht tegen de belastingaanslagen en kwijtscheldingsverzoeken worden ook door Sabewa Zeeland behandeld. Daarnaast worden de taken en werkzaamheden in het kader van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) voor de bij Sabewa Zeeland aangesloten gemeenten uitgevoerd. Vanaf 2013 is Hulst bij deze gemeenschappelijke regeling aangesloten.
Pagina 87 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst BELEIDSINDICATOREN BESTUUR EN ORGANISATIE Besluit Begroting en Verantwoording (verplichte indicatoren programmabegroting) Indicator Formatie Bezetting Apparaatkosten Externe inhuur Overhead
Eenheid FTE per 1.000 inwoners FTE per 1.000 inwoners Kosten in € per inwoner Kosten in € Als % van totale loonsom Als % van totale lasten
Bron: eigen gegevens
Pagina 88 van 172
2022 6,49 6,23 € 655 € 566.000 3,90% 13,99%
2023 6,75 6,28 € 685 € 497.000 3,37% 13,84%
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst BEGROTINGSRESULTAAT NA BESTEMMING Het begrotingsresultaat na bestemming, dus inclusief onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves, bedraagt in 2023 een overschot van € 19.000. Dit resultaat bestaat uit een structureel voordeel van € 1.672.000 en een incidenteel nadeel van € 1.653.000. Voor de jaren na het begrotingsjaar worden voordelige saldi verwacht van € 18.000 (2024), € 110.000 (2025) en € 9.000 (2026).
Pagina 89 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst
RESERVES
bedragen x € 1.000 Omschrijving
Rekening 2021 Lasten
Begroting 2022
Baten
Lasten
Begroting 2023
Baten
Lasten
Begroting 2024
Baten
Lasten
Begroting 2025
Baten
Lasten
Begroting 2026
Baten
Lasten
Baten
Mutaties reserves:
0
60
0
101
0
0
0
0
0
0
0
0
892
764
557
948
607
673
657
598
707
598
757
598
0
0
0
114
0
0
0
0
0
0
0
0
Programma Onderwijs en Kinderopvang
0
188
20
94
0
0
0
0
0
0
0
0
Programma Sport cultuur en recreatie
141
257
13
933
13
10
13
0
13
0
13
0
Programma Sociaal domein
914
96
101
1.255
0
1.627
0
0
0
0
0
0
Programma Milieu
290
68
150
957
0
0
0
0
0
0
0
0
Programma Ruimte en wonen
772
647
230
0
160
50
160
0
160
0
160
0
Programma Bestuur en Veiligheid Programma Verkeer, Vervoer en Openbare Ruimte Programma Economische structuur en toerisme
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
1.674
341
1.278
804
306
245
306
36
306
36
306
36
Totaal na bestemming
4.683
2.421
2.349
5.205
1.086
2.605
1.136
634
1.186
634
1.236
634
Rente toevoeging/onttrekking
Pagina 90 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst
PARAGRAFEN Algemeen De in het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) voorgeschreven paragrafen moeten in het kader van het nieuwe duale stelsel een dwarsdoorsnede geven van het financiële beheersingsproces. Dit moet de raad in staat stellen haar kaderstellende en controlerende rol ten behoeve van een goede uitvoering van de beleidsprogramma’s te vervullen. Hoewel (gedeelten van) deze informatie op verschillende plaatsen in de begroting al naar voren komt, gelden de paragrafen in dit opzicht als verzamelpunt, die de lezer een overzicht bieden in de specifieke onderwerpen die de verschillende paragrafen behandelen. In het BBV worden zeven paragrafen voorgeschreven, die bezien vanuit het realiseren van de vastgestelde programma’s, grote financiële gevolgen kunnen hebben of van grote politieke betekenis zijn. Naast de voorgeschreven paragrafen staat het de gemeenteraad vrij om “eigen” paragrafen te definiëren om zo gemeente specifieke zaken inzichtelijk te maken. Halverwege 2018 is er voor gekozen om vanaf de jaarstukken 2017 een paragraaf “Informatiebeveiliging en Privacy” toe te voegen. Landelijk gezien liggen deze onderwerpen onder een vergrootglas. • • • • • • • • •
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Demografische ontwikkeling Bedrijfsvoering (inclusief rechtmatigheid) Verbonden partijen Grondbeleid Lokale heffingen Informatiebeveiliging en Privacy
Pagina 91 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Inleiding Het beleid omtrent weerstandsvermogen en risicobeheersing is vormgegeven in de nota risicomanagement en weerstandsvermogen. Deze nota is vastgesteld in de raadsvergadering van juli 2010. In het maatschappelijke verkeer is er een toenemende aandacht voor risico’s en de beheersing hiervan. Deze paragraaf is samengesteld op basis van de gehouden inventarisatie en zal periodiek worden geactualiseerd. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio tussen beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat met name uit de reserves (eigen middelen) en de mogelijkheden om extra middelen te verkrijgen. De benodigde weerstandscapaciteit volgt uit het kwantificeren van risico’s (kans * impact). Beschikbare weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit wordt gedefinieerd in financiële zin, d.w.z. als het beschikbare weerstandsbedrag dat wordt aangehouden ter afdekking van financiële verliezen die kunnen optreden, als risico’s zich feitelijk gaan manifesteren. De weerstandscapaciteit is opgebouwd uit een tweetal componenten, te weten: A. Weerstandscapaciteit uit vermogen B. Weerstandscapaciteit in de exploitatie. De eerste component is de incidentele weerstandscapaciteit.
De tweede component vormt de structurele weerstandscapaciteit. De totale beschikbare verwachte weerstandscapaciteit per 31 december 2023 heeft zich als volgt ontwikkeld (bedragen * € 1.000): Beschikbare weerstandscapaciteit Vermogenssfeer: a. Algemene Reserve b. Bestemmingsreserves - ten behoeve van egalisatie van tarieven - overige bestemmingsreserves c. Stille reserves Totale weerstandscapaciteit uit vermogen Exploitatiesfeer: a. Onbenutte belastingcapaciteit - OZB - Rioolrecht - Afvalstoffenheffing - Overige leges en rechten b. Onvoorzien c. Begrotings-/rekeningoverschot Totale weerstandscapaciteit uit exploitatie Totale weerstandscapaciteit
Begroting 2023
Realisatie 2021
6.399
6.725
3.751
4.761
10.150
11.486
2.555
1.851
140 19 2.714 12.864
2.101 3.952 15.438
De verwachte beschikbare weerstandscapaciteit uit vermogen van de gemeente Hulst bedraagt ultimo 2023 € 10.150.000. Op grond van de handreiking zoals die in de meicirculaire 2022 is opgenomen, benadert de onbenutte belastingcapaciteit voor het jaar 2023 een bedrag van € 2.555.000. Een berekening hiervan is in deze paragraaf opgenomen. Tot slot is in de begroting een saldo onvoorzien van € 140.000 opgenomen en bedraagt het begrotingsoverschot afgerond € 19.000. Weerstandscapaciteit uit vermogen Algemene reserve De begrote omvang van de algemene reserve bedraagt na aftrek van claims naar verwachting per 31 december 2023 € 6.399.000. Dit saldo wordt volledig meegewogen in de berekening van de weerstandscapaciteit. Bestemmingsreserves Het totaal van de bestemmingsreserves bedraagt op begrotingsbasis per 31 december 2023 € 7.878.000 waarvan: overige bestemmingsreserve € 3.751.000 dekkingsreserves € 4.127.000 Dekkingsreserves wordt niet meegewogen in de weerstandscapaciteit. De overige bestemmingsreserves worden na aftrek van claims (deze zijn al verrekend met bovengenoemde bedragen) volledig meegewogen in de berekening van de weerstandscapaciteit.
Pagina 92 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Stille reserves Stille reserves zijn activa die tegen nul zijn gewaardeerd en die bij verkoop leiden tot opbrengsten. De stille reserves hebben met name betrekking op aandelen en op gebouwen en terreinen die niet meer op de balans voorkomen. Weerstandscapaciteit in de exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit Artikel 12-gemeenten moeten gedurende de hele looptijd van de aanvraag én van de toekenning van de aanvullende uitkering van het gemeentefonds blijven voldoen aan het jaarlijks vastgestelde redelijk peil van eigen inkomsten. De berekening hiervan is als volgt: Berekening onbenutte belastingcapaciteit redelijk peil OZB 2023* PEW= OZB-percentage eigenaar woning PENW=OZB-percentage eigenaar niet-woning PGNW= OZB-percentage gebruiker niet-woning WW= waarde woningen WNWE= waarde niet-woningen eigenaren WNWG= waarde niet-woningen gebruikers Gemeente Hulst redelijk peil OZB 2023* verschil redelijk peil 2020 en tarief Gemeente Hulst verschil uitgewerkt op alleen woningen verschil uitgewerkt op woningen en niet woningen onbenutte belastingcapaciteit 2023
(afgeronde bedragen) 0,0018 0,001017 0,002235 0,001940 € 3.583.772.000 € 465.696.000 € 350.449.000 0,001219 0,0018 0,000581 € 2.081.000,00 € 474.000,00 € 2.555.000
* Bron: Meicirculaire Gemeentefonds 2022
Begrotingsoverschot / tekort Het begrotingsoverschot 2023 bedraagt naar verwachting afgerond € 19.000 en tevens is een bedrag van € 140.000 als onvoorzien opgenomen. Benodigde weerstandscapaciteit Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen moet de beschikbare weerstandscapaciteit worden afgezet tegen de gekwantificeerde risico’s (de benodigde weerstandscapaciteit). Risico= kans x gevolg Op basis van de inschatting van kans en gevolg wordt per risico berekend hoeveel geld er benodigd is om de risico’s financieel af te kunnen dekken. De kans dat alle risico’s met het maximale gevolg zullen optreden is namelijk erg klein. Dat rechtvaardigt het reserveren van een geringer bedrag om die risico’s op te vangen. Het verschil tussen de benodigde weerstandscapaciteit en beschikbare weerstandscapaciteit geeft inzicht in het totale weerstandsvermogen van de gemeente.
Pagina 93 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Risico inventarisatie In de volgende tabel worden de financiële risico’s samengevat die niet zijn afgedekt door beheersmaatregelen, waardoor deze door de beschikbare weerstandscapaciteit opgevangen dienen te worden. Financieel gevolg
Nr. Risico Sociaal Domein Het sociaal domein wordt met name gekenmerkt door een groot aantal open eind regelingen. Zo zijn er onder andere open eind regelingen bij de WMO, Jeugdzorg en collectief vervoer. Bij open eind regelingen is er sprake van een wettelijk recht, waarop een gerechtigde zich kan beroepen. De gemeente staat hierbij dan met name financieel aan de lat. De afgelopen jaren is binnen het sociaal domein zowel het gebruik (aantal) als het tarief (prijs) toegenomen. In begrotingsjaar 2023 vertegenwoordigen de ramingen voor WMO, Participatie/Buig en Jeugdzorg circa 1/3 deel van de totale structurele begrotingslasten. Daarnaast komen er de komende jaren ook nieuwe/aangepaste taken richting de gemeenten. Zo wordt onder andere Beschermd Wonen verder gedecentraliseerd. Ook komen er aanpassingen in Maatschappelijke Opvang en Inburgering. In de begroting 2023 zijn 1 incidentele inkomsten vanuit het Rijk verwerkt. Toegestaan is om deze incidentele middelen structureel op te nemen in het dekkingsplan. Hiermee ontstaat er in het dekkingsplan een onzekerheid van circa € 6 miljoen. De komende jaren zullen de daarbij behorende financiële risico's duidelijker moeten worden.
Perkpolder De gemeente is voor 100% aandeelhouder in Perkpolder Beheer B.V. De gemeente heeft een extern bureau onderzoek laten voeren naar de risico’s in dit project voor de gemeente Hulst. Dit onderzoeksbureau heeft geoordeeld dat het reëel ingeschatte risico momenteel € 6.000.000 bedraagt. Een andere benadering is de kans * effect methode. Het maximale effect bedraagt op enig moment € 2 24.000.000, namelijk de totale omvang van de borgstelling. Wanneer we uitgaan van een slagingspercentage van 75%, resteert er 25% risico.
De Statie In 2017 is er voor het project Life Style Village (herontwikkeling Morres-terrein) een herziening van het bestemmingsplan vastgesteld, een anterieure overeenkomst gesloten met De Mandemakers Groep (DMG) en een omgevingsvergunning voor de eerste fase verleend. Voor de verbindingszone tussen het Morres-terrein en de Absdaalseweg (het zogenaamde tussengebied) is de gemeente risicodrager. Voor het tussengebied zijn afspraken gemaakt in de anterieure overeenkomst met DMG en is een dekkingsreserve 'Ontwikkeling tussengebied LSV’ ingesteld van circa € 800.000, gebaseerd op plannen uit 2013 en eerder. Een substantieel deel van de dekkingsreserve is bedoeld voor het saneren van de bodem. Inmiddels is duidelijk dat de eerdere plannen in de huidige tijd niet meer realistisch en haalbaar zijn. Er wordt dan ook onderzocht of het 4 gebied op een alternatieve manier ontwikkeld kan worden. Om die reden is het risico bijgesteld naar € 200.000, wat overeenkomt met 25% van de dekkingsreserve. Daarmee wordt gehandeld in dezelfde lijn als bij andere projecten.
Pagina 94 van 172
€ 4.500.000
€ 6.000.000
€ 200.000
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Borgstellingen/garanties De gemeente staat borg voor leningen aangegaan door maatschappelijke instanties, bijvoorbeeld woningcorporaties e.d. Het saldo waarvoor eind 2020 borg gestaan wordt, is €30.000.000 (exclusief borgstelling Perkpolder Beheer B.V en exclusief borgstelling via WSW). Daarnaast staat de gemeente garant voor de aflossing van (een deel van de ) leningen van instellingen aan particulieren. Deze vorm van garantiestelling is een voorloper van de huidige Nationale Hypotheek Garantie. Eind 2020 bedraagt de restant schuld waarover risico wordt gelopen € 297.000. In de loop van 2020 zijn geen 5 aanvullende garanties versterkt. Het risico wordt ingeschat op 0,5%. De risico’s met betrekking tot de verstrekte borgstelling ten behoeve van het project Perkpolder zijn eerder afzonderlijk in deze inventarisatie opgenomen.
Verbonden Partijen De bijdragen aan onze verbonden partijen zijn de afgelopen jaren opgelopen. Ook hebben diverse verbonden partijen reeds reserves moeten inzetten om ondanks hogere bijdragen van gemeenten, hun tekorten te kunnen dekken. Voor begrotingsjaar 2023 zien we dat de gevraagde bijdragen veelal de VZG-norm overschrijden. Ook zijn er bij diverse verbonden partijen (nog niet vastgestelde) begrotingswijzigingen in opmaak. Hierbij worden hogere bijdragen van de gemeenten gevraagd. In de 6 begroting 2023 is hiervoor een stelpost opgenomen. Momenteel is onduidelijk of deze spelpost voldoende zal zijn. Gezien het structurele effect wordt de kans * impact relatief hoog ingeschat.
€ 150.000
€ 1.000.000
Diverse (overige) bedrijfsrisico's, zoals: prijsstijgingen projecten, PFAS/PFOS, Klimaat/Duurzaamheid, 7 Gemeenschappelijke Regelingen, Bedrijfsvoering. Totaal
p.m. € 11.850.000
Berekening weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit is afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.
Weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
=
Begroting 2023
Begroting 2022
12.864.000
14.305.000
11.850.000
1,1
12.300.000
1,2
Rekening 2021 15.438.000 12.390.000
1,2
Om het weerstandsvermogen minimaal op niveau te houden of te verbeteren, dient er rekening te worden gehouden met de volgende stappen: • extra kritisch kijken naar voorstellen waarbij als dekking de algemene reserve wordt genoemd; • bestemmingsreserves kritisch screenen en waar mogelijk vrij laten vallen ten gunste van de algemene reserve; • eventuele exploitatieoverschotten direct toevoegen aan de algemene reserve. Financiële kengetallen van de gemeente Hulst Begroting Begroting Begroting Mjr. 2024 Mjr. 2025 Mjr. 2026 2021 2022 2023 1 Netto schuldquote
74,43%
60,24%
75,85%
71,08%
66,08%
61,09%
64,56%
59,14%
76,91%
72,14%
67,13%
62,13%
2 Sovabiliteitsratio
18,98%
21,25%
19,00%
20,02%
21,46%
23,07%
3 Structurele exploitatieruimte
0,07%
0,76%
2,00%
5,00%
7,00%
1,00%
4 Grondexploitatie
2,25%
4,55%
3,50%
3,50%
3,50%
3,50%
5 Belastingcapaciteit
107,99%
106,29%
94,83%
94,83%
94,83%
94,83%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen
Pagina 95 van 172
Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst Ad 1 De netto-schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten er zijn waardoor een begroting minder flexibel wordt. De norm van de VNG ligt tussen 0 en 100. Boven een netto-schuldquote van 100 is de situatie kritiek. Er blijft dan weinig leencapaciteit over om de gevolgen van financiële tegenvallers door bijvoorbeeld een economische recessie op te vangen.