Programmabegroting 2023 (Definitief)

Netto-schuldquote =

(langlopende schulden + kortlopende schulden + crediteuren + overlopende passiva) -/- (langlopende uitzettingen + kortlopende vorderingen +liquide middelen + overlopende activa) totale baten voor bestemming

Norm Hulst Laag

tot 100%

Gemiddeld

100% tot 130%

Hoog

hoger dan 130%

Ad 2 De solvabiliteitsratio geeft aan de mate waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen (algemene reserve+ bestemmingsreserve + resultaat baten en lasten) als percentage van het totale balanstotaal. Bij een solvabiliteitsratio >80% is in de meeste gevallen sprake van een gemeente die per saldo geen schulden heeft.

Solvabiliteitsratio

=

Eigen vermogen (algemene reserve + bestemmingsreserve + nog te bestemmen resultaat balanstotaal

Norm Hulst Laag

tot 20%

Gemiddeld

20% en 50%

Hoog

hoger dan 50%

Ad 3 Het financiële kengetal “structurele exploitatieruimte” geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de begroting is. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om de structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er ruimte is voor nieuw beleid. Het toekomstperspectief m.b.t. de structurele exploitatieruimte is positief. Norm Hulst structureel ratio kleiner dan 0% (van AU+integratie- en decentralisatieuitkeringen) structureel ratio tussen 0% en 0,6% (van AU+integratie- en decentralisatieuitkeringen) structureel ratio hoger dan 0,6% (van AU+integratie- en decentralisatieuitkeringen)

Laag Gemiddeld Hoog

Ad 4. Het financiële kengetal “grondexploitatie” geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Grondexploitatie

=

boekwaarde in- en nog niet in exploitatie genomen gronden totale baten voor bestemming

Pagina 96 van 172

Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst

Een norm bepalen voor het kengetal grondexploitatie is lastig. De boekwaarde van de gronden in bezit zegt namelijk nog niets over de relatie tussen de vraag en aanbod van woningbouw dan wel m2-bedrijventerrein. De boekwaarde van de gronden geeft wel weer of een gemeente veel middelen heeft gestopt in haar grondexploitatie. Dit geld dient namelijk ook nog terugverdiend te worden. Om deze redenen is er geen norm verbonden aan het kengetal grondexploitatie. Ad 5. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de provincie of de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde (jaar t-1). Wanneer het kengetal uitkomt op ongeveer 100% betekent dit dat de woonlasten van de betreffende gemeente overeenkomt met het landelijke gemiddelde van een jaar eerder.

Pagina 97 van 172

Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Inleiding De kwaliteit van het openbaar gebied wordt door de inwoners vaak het meest intensief beleefd. Zaken als: zwerfvuil, verzakte stoeptegels, niet brandende lantaarnpalen, slecht onderhouden plantsoenen, moeilijk toegankelijke gemeentelijke gebouwen, zijn onderwerpen die de directe omgeving van de burgers raken. Zij hebben hier dan ook een duidelijke mening over. Ook de reacties die vanuit de wijk- en dorpsraden geuit worden, gaan vaak over het beheer van de openbare ruimte. De gemeente is als beheerder van deze openbare ruimte verantwoordelijk voor een groot aantal kapitaalgoederen. De gewenste kwaliteit van kapitaalgoederen zoals openbaar groen, water, wegen, kunstwerken, straatmeubilair, riolering, openbare verlichting en gebouwen bepaalt mede het voorzieningenniveau in de gemeente en de daarmee gemoeid zijnde (jaarlijkse) lasten. Daartoe wordt periodiek voor elk van genoemde kapitaalgoederen een nota vastgesteld door de raad. Hierin worden de kaders weergegeven voor het onderhoud(sniveau), de bijbehorende kosten, de normkostensystematiek en het meerjarig budgettair beslag. In deze paragraaf “onderhoud kapitaalgoederen” gaan we in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële gevolgen voor het beheer en het onderhoud van de kapitaalgoederen van de gemeente.

Voor verschillende kapitaalgoederen zijn inmiddels meerjarige onderhoudsplannen vastgesteld. Deze zullen moeten worden gekoppeld aan budgetten in de begroting. Verder moeten er antwoorden gevonden worden op vragen als: is het beheer in de gemeente goed geregeld? Is er behoefte aan het opstellen van onderhoudsbeleidsplannen, en zo ja, welke criteria gebruiken we? Hoe verhouden de in de begroting opgenomen onderhoudsbudgetten zich tot de onderhoudsplannen en de uitvoering ervan? Is er achterstallig onderhoud, en zo ja, hoe werken we die weg? Welke (financiële) risico’s lopen we? Als basis voor het vaststellen van beleid ten aanzien de gewenste kwaliteit van onderhoud en beheer van onze kapitaalgoederen zijn geautomatiseerde beheerpakketten geïmplementeerd op het gebied van wegen, riolering, openbaar groen, openbare verlichting en vastgoedbeheer. Wij kunnen nu de verschillen aangeven tussen bestaand beleid en gewenst beleid, alsmede de daaraan verbonden financiële gevolgen. Beheerplannen Voor het onderhoud van de verschillende kapitaalgoederen zijn voor 2023 en volgende jaren de volgende beheerplannen (-systemen) vastgesteld of in voorbereiding: Gereed Vaststelling

Looptijd t/m

Beheerplan

Programma

Wegen

Verkeer, vervoer en openbare ruimte

Ja

2019

2023

Openbare verlichting

Verkeer, vervoer en openbare ruimte

Ja

2018

2023

Riolering

Milieu (VGRP)

Ja

2022

2026

Wateren

Milieu (VGRP)

ja

2022

2026

Openbaar groen

Verkeer, vervoer en openbare ruimte en Sport, cultuur en recreatie

Ja

2019

2023

(Buitensport)accommodaties

Sport, cultuur en recreatie

Nee

Begraafplaatsen

Verkeer, vervoer en openbare ruimte

Ja

2021

2035

Gemeentelijk vastgoed

Diverse programma’s

Ja

2019

2024

Haven Walsoorden

Verkeer, vervoer en openbare ruimte

Ja*

* Beheerplan haven dateert van 2003. Is niet door de raad vastgesteld.

Sinds de vaststelling van de notitie “duurzaam financieel beleid” in 2012 worden, t.b.v. het onderhoud van kapitaalgoederen, de middelen uit vrijvallende kapitaallasten beschikbaar gehouden. Tevens is in de opbouw van de gemeentebegrotingen sinds 2011 financiële ruimte beschikbaar gesteld voor het effectueren van het beleid zoals dat jaarlijks in het meerjarenonderhoudsprogramma wegen is opgenomen. Met betrekking tot het beheer van de wegen, openbare verlichting en het groenbeheer zijn structurele middelen beschikbaar gesteld om het onderhoud op het gewenste niveau te brengen c.q. houden. Voor het aandeel wegen in integrale projecten en op zich zelf staande wegenprojecten zijn in de meerjarenraming 2022-2025 opnieuw middelen gereserveerd voor de MIP projecten.

Pagina 98 van 172

Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst

Wegen Kerncijfers Verhardingen Waarvan: • gesloten (asfalt) • gesloten (beton) • open (klinkers, tegels) • half (gravel, split)

1.741.931 m2 421.814 m2 21.893 m2 1.258.105 m2 40.118 m2

Beleid Wegenonderhoud bestaat uit dagelijks klein- en groot onderhoud en rehabilitatie (volledige vervanging wegconstructie aan het einde van de levensduur). De planningen van klein- en groot onderhoud zijn opgenomen in het wegenbeheerplan 2019-2023. Rehabilitatie maakt geen onderdeel uit van klein en groot onderhoud wegen. De rehabilitatie is opgenomen in het Meerjaren InvesteringsPlan wegen, waarbij de planning wordt afgestemd op de beschikbare middelen en de samenhang met rioleringsprojecten en wegbeheer. Afhankelijk van het project vindt een verdeling plaats tussen rehabilitatiekosten en overige kosten. De middelen worden jaarlijks gedoteerd aan de reserve MIP wegen waaruit de afschrijvingen van de investeringen worden gedekt. Hierdoor blijven voordelen op investeringen als gevolg van subsidies, aanbestedingsvoordelen en onderuitputting beschikbaar voor rehabilitatie. Bij het opstellen van het wegenbeheerplan is gebruik gemaakt van de beheersystematiek van de stichting CROW, bijgesteld naar aanleiding van de in 2020 uitgevoerde wegeninspecties. Binnen vermelde systematiek worden vier kwaliteitsniveaus onderscheiden, R-, R, R+ en R++. Voor het beheerplan wegen Hulst is uitgegaan van niveau R (laagste onderhoudsnorm zonder overschrijding van de richtlijn en voorkoming van risico’s; verzekerbaar zijn van schades).

Voor de vertaling van de technische R-norm naar beeldkwaliteit wordt de B-norm gehanteerd. Door het tijdig uitvoeren van klein onderhoud zoals het repareren van plaatselijke verzakkingen, losliggende tegels, boomwortelschades en dergelijke worden risico’s zoveel mogelijk vermeden, de beeldkwaliteit verhoogd en de service richting bewoners en gebruikers van de openbare ruimte verbeterd. Met betrekking tot de investeringen in het kader van herinrichting en reconstructie wegen is er in principe sprake van rehabilitatie en dus de mogelijkheid tot het maken van afwegingen over verkeersafwikkeling en/of inrichting. Aanleiding voor rehabilitatie kan ook voortvloeien uit afstemming met andere beleidsterreinen. Het is belangrijk dat de rehabilitatie van de wegen uitgevoerd wordt. Met andere woorden: aan het einde van de levensduur moeten zowel verharding als fundering volledig vervangen worden. Beschikbaar zijn van middelen voor rehabilitatie is essentieel om rioleringsprojecten en rehabilitatie van wegen op elkaar af te kunnen stemmen. In het VGRP is bij projecten waar de riolering vervangen wordt, ervan uitgegaan dat uitkomende bestratingsmaterialen hergebruikt worden. De kosten voor het vervangen van de fundering en het opnieuw leggen van de oude materialen worden uit de opbrengst rioolrechten gedekt.

Het hergebruiken van het bestratingsmateriaal heeft echter zeer nadelige gevolgen voor de kwaliteit. Voor het vervangen van de verhardingsmaterialen als onderdeel van rioleringsprojecten is gemiddeld ongeveer € 300.000 per jaar nodig. Deze kosten mogen niet ten laste van de voorziening riolering worden gebracht. De middelen voor het vervangen van bestratingsmateriaal bij rioleringsprojecten worden voortaan meegenomen in de planning voor het Meerjaren InvesteringsPlan wegen. Financieel kader De onderhoudskosten voor de korte en middellange termijn worden grotendeels bepaald door de huidige kwaliteit van de verhardingen en bestaat uit: Klein onderhoud: Het bedrag dat volgens de CROW-systematiek benodigd is voor het uitvoeren van Klein onderhoud aan zowel asfalt- en elementenverharding was geraamd op € 148.300 per jaar. Dit Klein onderhoud kan in eigen beheer worden uitgevoerd. De kosten daarvan zijn reeds in de begroting verwerkt en maken onderdeel uit van de totale kosten voor het dagelijkse onderhoud aan wegen (waarbij ook gladheidsbestrijding, onkruidbestrijding op verhardingen enz. worden uitgevoerd). Groot onderhoud: Na de weginspectie is door het wegbeheersysteem een basisplanning gegenereerd. Conform de systematiek is een zogenaamde maatregeltoets uitgevoerd.

Deze maatregeltoets, waarbij kritisch is gekeken naar de gekozen maatregelen en afstemming heeft plaatsgevonden met geplande projecten, heeft geresulteerd in een gemuteerde basisplanning. Hierin is berekend dat ten behoeve van uitvoering van het Groot onderhoud een bedrag van € 426.640 per jaar benodigd is (prijspeil 2018). Groot onderhoud ter plaatse van geplande projecten voor riolering of rehabilitatie (MIP wegen) is niet meegenomen in de raming van de kosten voor groot onderhoud. Pagina 99 van 172

Programmabegroting 2023 Gemeente Hulst In de begroting is voor 2023 een bedrag opgenomen van € 410.000 voor uitbesteed groot onderhoud. Hierbij is rekening gehouden met de CBS raming voor inflatie GWW algemeen van 36,8%. Daarnaast is een bedrag van € 60.000 voor het aandeel uitgevoerd groot onderhoud in eigen beheer. Door creatief om te gaan met de budgetten voor klein onderhoud en het combineren van de onderhoudsplanning van het wegbeheer en de planning van rioolbeheer en rehabilitatie valt, ondanks de budgettaire beperking 94 % van het wegenareaal binnen de gestelde kwaliteitsnormen. Ten aanzien van de investeringen (rehabilitatie) hebben een aantal projecten vertraging opgelopen. Enerzijds a.g.v. het uitlopen van de planning voor vervanging van kabels en leidingen door de nutsbedrijven, anderzijds hebben de PFAS/stikstof maatregelen ertoe geleid dat een aantal projecten nog niet is opgestart. Ten behoeve van de uitvoering van het MIP wegen 2023-2025 (rehabilitatie) wordt jaarlijks een structurele dotatie aan de reserve MIP wegen gedaan. De bijgestelde meerjarenplanning 2023-2026 zal in een afzonderlijk besluit worden vastgesteld. De geldende planning (op basis van het raadsbesluit van 16 december 2021) is hierna weergegeven, evenals een overzicht van projecten waarvoor uitvoering op de middellange termijn gewenst is.

Behalve het klein en groot onderhoud wegen om de kwaliteit van de wegen op orde te houden, wordt de kwaliteit eveneens beïnvloed door het dagelijkse onderhoud. Hierbij worden o.a. onderhoud aan abri’s, wegmeubilair enz. gladheidsbestrijding en onkruidbestrijding op verhardingen begrepen. De kosten voor onkruidbestrijding op verharding zullen naar verwachting fors stijgen door het nieuwe onderhoudscontract. Hiermee is in de begroting rekening gehouden.

Pagina 100 van 172