NVA pamflet

Pamflet NVA

Maak ruimte voor autisme in jouw gemeente Een inclusieve maatschappij is een prachtig ideaal waar

Vanuit het VN-Verdrag Handicap zijn gemeenten

veel mensen achter staan. Een maatschappij waarin

verplicht om in hun beleidsplannen aan te geven hoe

iedereen mee kan doen. Waar mensen samenleven zonder

zij de inclusie van mensen met een beperking willen

vooroordelen of discriminatie. Een ideale maatschappij,

bevorderen en hoe zij hen betrekken bij de beleidsvorming.

waar ook veel gemeenten naar streven.

Ook zijn gemeenten vanuit het verdrag verplicht om een Lokale Inclusie Agenda op te stellen. Zodat mensen met

Voor mensen met autisme is die inclusieve samenleving

een beperking volwaardig kunnen participeren in de

helaas vaak nog ver weg. Zij lopen tegen uiteenlopende

samenleving, op alle gebieden zoals onderwijs, werk,

problemen aan en staan bovenaan allerlei vervelende

wonen en vervoer.

lijstjes. Zo vormen mensen met autisme een groot deel van de thuiszitters, schoolverlaters, jongeren in de gesloten jeugdzorg, wachtenden bij de ggz, werklozen en daklozen. Als het gaat om onbegrepen gedrag, depressies en suïcide scoren mensen met autisme helaas ook hoog. Het

De NVA denkt graag met gemeenten mee en stelt hieronder een aantal concrete maatregelen voor op allerlei beleidsterreinen. Zo wordt ook jouw gemeente autismevriendelijker!

risico op suïcide is onder mensen met autisme zelfs zeven keer hoger dan bij anderen. Autisten voelen zich door de samenleving vaak niet gehoord en gezien. Voor hen lijkt er soms geen plaats te zijn. Ondanks de vele kwaliteiten die

De Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) laat de stem

mensen met autisme hebben, waar de hele maatschappij

van mensen met autisme en hun naasten horen. De NVA is dé

van zou kunnen profiteren.

organisatie in Nederland die vanuit het perspectief van mensen met autisme en hun naasten bouwt aan een autismevriendelijke

Autisme heb je heel je leven en heeft invloed op alle

maatschappij; een maatschappij waarin mensen met autisme

levensterreinen. Problemen ontstaan vaak vooral op

optimaal geïntegreerd, geaccepteerd en zoveel mogelijk

overgangsmomenten (van school wisselen, van baan

zelfredzaam zijn.

wisselen, een scheiding), waardoor mensen met autisme kunnen uitvallen. Hun kwaliteit van leven kan vervolgens enorm achteruitgaan. Belangrijk is dat gemeenten juist op die momenten mensen met autisme ondersteunen en maatwerk bieden. Weltevreden 4a, 3731 AL De Bilt

Concrete maatregelen om jouw gemeente autismevriendel�ker te maken

Toegankelijkheid Eenduidig (autismevriendelijk) taalgebruik Mensen met autisme kunnen taal soms letterlijk nemen en zijn gevoelig voor onzorgvuldige of niet-eenduidige taal. Daarom is helder (autismevriendelijk) taalgebruik

Inclusiviteit

van belang, en voor iedereen (ook zonder autisme) prettig. Zo zou de gemeente taalniveau B1 als uitgangspunt moeten nemen voor communicatie met al haar burgers.

Ervaringskennis vanuit autisme

Niet alleen in geschreven informatie, maar ook aan

Betrek actief ervaringsdeskundigen met autisme

het loket bij gemeentelijke dienstverlening, tijdens het

bij het maken van gemeentelijk beleid. Monitor

‘keukentafelgesprek’, bij onafhankelijke cliëntondersteuners

vervolgens of het beleid voldoende aansluit bij de

en medewerkers die indicaties stellen.

inwoners met autisme.

Eén loket voor ondersteuningsvragen Het zou goed zijn als mensen met autisme terecht zouden kunnen bij één loket voor hun ondersteuningsvragen. Hierdoor is het helder waar ze met hun vragen moeten aankloppen en houden ze het overzicht.

Verkiezingen

Autismevriendelijke fysieke omgeving van schoolgebouwen

Mensen met autisme op de kieslijst

Veel kinderen met autisme hebben baat bij een

Als mensen - die onderdeel uitmaken van een

prikkelarme omgeving met een duidelijke structuur

minderheid - politiek actief zijn in gemeenten,

en voorspelbaarheid. Op scholen kunnen akoestische

worden gemeenteraden vanzelf inclusiever. Er wordt

demping en rustige kleuren al veel schelen. Kinderen

dan ‘automatisch’ meer rekening gehouden met

hebben soms ook behoefte aan rust als ze overprikkeld

toegankelijkheid en inclusiviteit. Politieke partijen

zijn. Stilteruimtes kunnen dan een simpele maar effectieve

zouden daarom ook mensen met autisme moeten

oplossing vormen.

meenemen op hun kieslijst.

NVA Gemeenteraadsverkiezingen | Jouw gemeente autismevriendelijker

Zorg Laagdrempelige ondersteuning zoals levensloopbegeleiding, zonder (herhaalde) indicaties Problemen ontstaan vooral op overgangsmomenten (van school wisselen, van baan wisselen, een scheiding), waardoor mensen met autisme kunnen uitvallen. Hun kwaliteit van leven kan vervolgens enorm achteruitgaan. Belangrijk is dat gemeenten juist op die momenten mensen met autisme ondersteunen en maatwerk bieden. Laagdrempelige ondersteuning zoals levensloopbegeleiding, zonder (herhaalde) indicaties, kan hierin voorzien. Zodat autistische inwoners kunnen rekenen op passende hulp en niet langer afhankelijk zijn van versnipperde hulpverlening.

Aandacht voor autisme en verstandelijke beperking Mensen met autisme en een verstandelijke beperking vallen vaak tussen wal en schip. Zij hebben andere behoeften dan mensen met autisme en een gemiddelde of hoge intelligentie. En ook dan mensen met alleen een

Wonen

verstandelijke beperking. Vergeet deze groep niet bij het maken van beleid en pas maatwerk toe.

Woonbehoefte autistische mensen Gemeenten moeten de woonbehoefte van

Keuzevrijheid van pgb

aandachtsgroepen (waaronder ook die van mensen met

Het borgen van de keuzevrijheid van pgb zoals in de

autisme) in kaart brengen en in die behoefte voorzien.

wet beschreven staat. Omdat iedere persoon met

Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan prikkelarme

autisme verschillend is en het autisme zich anders uit

woningen in een groene omgeving. In Tilburg zijn dat soort

per persoon, is het belangrijk dat er maatwerk via de

woningen al gerealiseerd voor mensen met autisme.

pgb kan worden toegepast. De dienstverlening via

Begeleid wonen jongeren met autisme Creëer meer mogelijkheden voor begeleid wonen voor

ZIN is vaak niet specifiek genoeg toegespitst op de persoonlijke situatie van de autistische persoon.

jongeren soms nog een stap te ver. Begeleid wonen is dan

Voldoende mogelijkheden voor logeeropvang vanuit de Jeugdwet

een goede tussenstap, waarbij ze ervaring opdoen met

Om ouders of vaste verzorgers te ontlasten, is

vaardigheden die nodig zijn om zelfstandig te wonen.

het van belang dat er voldoende aanbod is aan

jongeren met autisme. Zelfstandig wonen is voor deze

Urgentieverlening

logeeropvang vanuit de Jeugdwet. Zo kunnen kinderen met autisme gedurende een paar dagen,

Verleen urgentie als een inwoner met autisme

tijdens vakantie of een weekend elders verblijven.

aangeeft dat hij of zij ernstig lijdt onder de prikkels

Bijvoorbeeld in gespecialiseerde logeerhuizen,

in de huidige woonomgeving.

zorgboerderijen of gastgezinnen.

NVA Gemeenteraadsverkiezingen | Jouw gemeente autismevriendelijker

Bestaanszekerheid en werk Voorlichting aan werkgevers/ambtenaren over vooroordelen rondom autisme Mensen met autisme hebben kwaliteiten die werkgevers goed kunnen gebruiken. Zo zijn ze vaak betrouwbaar en loyaal en werken ze vaak hard. Om autistische mensen ook goed te laten functioneren op de werkvloer, zijn vaak maar kleine aanpassingen nodig. Zodat rekening wordt gehouden met de mogelijke prikkelgevoeligheid en de belastbaarheid van mensen met autisme. Voorlichting aan werkgevers en ambtenaren zou dit onder de aandacht kunnen brengen. Eventuele vooroordelen moeten worden bestreden.

Begeleiding van mensen met autisme indien nodig

Jeugdzorg

Om te voorkomen dat mensen met autisme problemen

Individuele begeleiding en maatwerk

ervaren tijdens belangrijke overgangsmomenten op het

Voor jongeren met autisme kan individuele

werk, zouden ze naast levensloopbegeleiding ook gebruik

begeleiding effectiever zijn, vanwege bijvoorbeeld hun

moeten kunnen maken van een jobcoach.

prikkelgevoeligheid. Omdat autisme zich bij ieder mens

Meer tijd en aandacht voor mensen met autisme die zijn uitgevallen

anders kan uiten, is maatwerk altijd van belang.

Stop met ABA

Voor mensen met autisme die zijn uitgevallen op de

Het Nederlands Autisme Register (NAR) heeft een

werkvloer, is het soms lastig om zelfstandig de draad

onderzoeksrapport over ABA (Applied Behavior Analysis)

weer op te pakken. Met tijd en aandacht en samen stap

opgesteld in opdracht van het ministerie van VWS. Het

voor stap toewerken naar herintreding, zijn ze vaak wel

risico op negatieve effecten van ABA, zeker op de langere

weer in staat om actief te worden.

termijn, is niet langer te negeren. ABA mag daarom op

Aandacht voor schoolverlaters van het voortgezet speciaal onderwijs met het uitstroomprofiel ‘arbeid’

geen enkele wijze worden opgedrongen of verplicht, zoals nu soms gedaan wordt door scholen, jeugdzorg of gemeenten. Verplichting zou verboden moeten worden. Als behandeling voor kinderen en jongeren met autisme

Leerlingen met autisme met een uitstroomprofiel

is ABA af te raden. Zorg voor kinderen met autisme mag

‘arbeid’ hebben extra begeleiding en training nodig in de

geen risico geven op trauma en schade op latere leeftijd.

vaardigheden die nodig zijn in een werkomgeving. Het

Veel ouders van kinderen met autisme en een (ernstige)

zou goed zijn als zij tijdens en na hun schooltijd begeleid

verstandelijke beperking geven aan dat er voor deze

worden in de zoektocht naar een baan, om hun kansen

doelgroep nauwelijks alternatieven zijn. Zij moeten écht

te vergroten.

iets te kiezen hebben.

NVA Gemeenteraadsverkiezingen | Jouw gemeente autismevriendelijker

Onderwijs Voorkom schooluitval door meer aandacht, maatwerk en flexibiliteit Uit ervaringsverhalen van jongeren met autisme blijkt steeds weer dat uitval voorkomen kan worden. Scholen moeten dan wel bereid zijn om de behoefte van jongeren met autisme centraal te stellen. Dat kan al door meer aandacht te geven, een flexibele opstelling en het nodige maatwerk.

Jongeren al in het laatste jaar van mbo/hbo begeleiden op weg naar werk Voor jongeren met autisme is het goed als zij in het laatste jaar van het mbo of hbo begeleid worden op weg naar werk. Uit diverse initiatieven, zoals Career Jumpstart, waarbij dit wordt toegepast, blijkt dat jongeren met autisme daarna gemakkelijker aan het werk komen. Het werk dat ze doen sluit ook beter aan op het niveau van hun opleiding.

Wachtlijsten voor speciaal onderwijs terugdringen Uit een peiling van het ministerie van Onderwijs blijkt dat één op de vijf scholen in het gespecialiseerd onderwijs een wachtlijst heeft. Bijna de helft van de leerlingen op een wachtlijst moet zes maanden of langer wachten. Hierdoor komen deze leerlingen thuis te zitten, wat veel stress oplevert en waar ook hun sociale contacten onder lijden. Ook levert dit onnodige vertraging op in hun schoolloopbaan.

Gemeenten moeten zorgen voor goed leerlingenvervoer De verantwoordelijkheid voor het vervoer van en naar school wordt steeds vaker afgewenteld op de toch al overbelaste ouders, of op de kinderen zelf. De rit in een volle touringcar is stressvol. En een (elektrische) fiets voor de kinderen is niet altijd een oplossing. Door bijkomende motorische problemen is zelfstandig door het verkeer fietsen niet altijd mogelijk of veilig. NVA Gemeenteraadsverkiezingen | Jouw gemeente autismevriendelijker

Sport & vrije tijd Kennis over autisme bevorderen bij sportclubs Mensen met autisme ervaren vaker stress. Sporten werkt goed om stress te verminderen. Samen sporten kan sociaal contact bevorderen. Om meer mensen met autisme te laten genieten van sport, is meer kennis nodig over autisme bij sportclubs. Zodat clubs rekening kunnen houden met specifieke behoeften van mensen met autisme en sporten aantrekkelijker wordt.

Voldoende toegankelijke vrijetijdsmogelijkheden voor kinderen en jongeren met autisme Er zijn niet genoeg toegankelijke vrijetijdsmogelijkheden voor kinderen en jongeren met autisme. Het is belangrijk

Participatie & suïcidepreventie

Denk dan aan een prikkelarme bioscoopvoorstelling of

Oog voor isolatie/eenzaamheid ouderen met autisme – gespreksgroepen

prikkelarme uurtjes bij musea en andere instellingen.

Ouderen met autisme kunnen door gebrek aan sociale

dat er voor hen ook voldoende prikkelarme activiteiten zijn.

contacten vereenzamen en in een sociaal isolement raken. Voor deze ouderen kan het fijn zijn om aan gespreksgroepen met andere ouderen met autisme deel

Maatschappelijke ondersteuning

te nemen. Zo blijven zij sociale contacten opdoen, en ervaren erkenning en herkenning die zij vaak niet in hun omgeving vinden.

Beschikbaarheid en betaalbaarheid hulp in de huishouding

Aandacht voor suïcidepreventie bij mensen met autisme

Voor mensen met autisme kan het lastig zijn om

Mensen met autisme hebben een zeven keer hogere

overzicht te houden op dagelijkse huishoudelijke

kans om suïcide te plegen dan andere mensen.

taken en kan de uitvoering daarvan te belastend

Het is daarom van belang dat gemeenten in het

zijn. Voor hen is het daarom belangrijk dat hulp in de

suïcidepreventiebeleid specifi ek beleid voor mensen

huishouding beschikbaar en betaalbaar is.

met autisme ontwikkelen en opnemen.

Voor vragen of opmerkingen over dit pamflet kun je mailen met Henri Mandemaker, belangenbehartiger NVA, via henri.mandemaker@autisme.nl NVA Gemeenteraadsverkiezingen | Jouw gemeente autismevriendelijker