Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda Zeeuws Vlaanderen 2021-2025
Tekst van het document
RAPPORT Klimaatadaptatiestrategie & uitvoeringsagenda Zeeuws – Vlaanderen 2021 - 2025 Gemeenten Sluis, Hulst & Terneuzen Klant:
Dhr. M. Verhoosel, Dhr. H. Raanhuis, Dhr. G. Davidse
Referentie: BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 Status:
S0/P01.01
Datum:
13-1-2022
Projectgerelateerd
HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.
Stationsplein 21 4461 HP Goes Water & Maritime Trade register number: 56515154 +31 88 348 98 00 T info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W
Titel document: Klimaatadaptatiestrategie & uitvoeringsagenda Zeeuws – Vlaanderen 2021 -
2025 Sub titel: Gemeenten Sluis, Hulst & Terneuzen Referentie: BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 Status: P01.01/S0 Datum: 13-1-2022 Projectnaam: Klimaatadaptatiestrategie gemeente Sluis, Hulst & Terneuzen Projectnummer: BH3583 Auteur(s): Arnold Wielinga
Opgesteld door: Arnold Wielinga Gecontroleerd door: Emmely Schot Datum: 13-01-2022 Goedgekeurd door: Emmely Schot Datum: 13-01-2022
Classificatie Projectgerelateerd
Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
ii
Projectgerelateerd
Inhoud 1
Inleiding
1
2
Klimaatadaptatiestrategie Zeeuws Vlaanderen 2021- 2025
3
2.1
Werken met labels
3
2.2
Verankeren van de klimaatadaptatie strategie in alle lagen van onze organisaties
6
2.3
Maken van een overzicht van ‘effectieve klimaatregelen’ met bijbehorende ‘rekentool’ 6
2.4
We werken een klimaatrobuust beheer en onderhoud uit
7
2.5
We zijn een lerende organisatie
7
2.6 Bestuurlijk vaststellen klimaatadaptatiestrategie 2021 - 2025 (inclusief het I-report) en de bijbehorende uitvoeringsagenda 2021 - 2025. 8
3
Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Zeeuws Vlaanderen 2021 - 2025
9
3.1
Impulsregeling klimaatadaptatie
9
3.2
Invulling geven aan de te doorlopen stappen voor het DPRA
9
13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
iii
Projectgerelateerd
1
Inleiding
In 2018 is het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) verschenen. Het DPRA is een gezamenlijk plan van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk om Nederland klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. De eerste stap was de kwetsbaarheid voor hemelwateroverlast, grondwateroverlast en – onderlast (verdroging), hittestress en risico op overstroming in beeld te brengen, de zogenaamde ‘stresstest’. De resultaten van deze stresstest zijn opgenomen in het bijbehorende I-report. De tweede stap betreft ‘het gesprek aangaan over de resultaten van deze stresstest’, de zogenaamde ‘risicodialoog’. Een risicodialoog is geen moment opname, maar een continu proces en in die zin nooit ‘klaar’. Het doel van de risicodialoog is: • • •
Het onder de aandacht brengen van de klimaatrisico’s bij de collega’s binnen de gemeenten (intern) en relevante stakeholders (zoals woningbouw corporaties, GGD, hulpdiensten, etc.), ondernemers en inwoners van Zeeuws Vlaanderen (extern), Bewustwording van de risico’s bij iedereen (het weten), Het zelf gaan nadenken over hoe deze risico’s verminderd / opgelost kunnen worden (het willen) en hier, op basis van een concreet handelingsperspectief, actief mee aan de slag gaan als onderdeel van hun dagelijkse werk (het werken).
In Zeeuws Vlaanderen zijn al veel stappen gezet als onderdeel van de risicodialoog. Denk aan de enquête onder de inwoners. Bij concrete (her)inrichtingsprojecten van de openbare ruimte gaat de projectleider van de gemeente altijd in overleg met ‘de buurt’. Als onderdeel van dit overleg worden de resultaten uit de klimaatstresstest meegenomen. Ook bij nieuwe ontwikkelingen neemt klimaatadaptatie een nadrukkelijke plek in. Op die manier geven de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen een structurele en continue invulling van de risicodialoog met inwoners en ondernemers.
13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
1
Projectgerelateerd
Het I-report is de basis om een gesprek aan te gaan tijdens de voorbereiding van ruimtelijke (her)inrichtingsprojecten van de openbare ruimte en nieuwe ontwikkelingen. Om deze gesprekken eenduidig te kunnen voeren, zijn een aantal gedeelde randvoorwaarden, uitgangspunten en wensen noodzakelijk: de klimaatadaptatiestrategie. De klimaatadaptatiestrategie geeft het handelingsperspectief om de kennis uit de stresstest, de risicodialoog en de informatie uit het I-report in onderling overleg en afstemming met collega’s door te vertalen in de relevante beleidsstukken van de verschillende beleidsvelden en ontwerpen voor (her)inrichtingen van de openbare ruimte. Op deze wijze willen de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen vorm geven aan het toekomstbestendig ontwerpen en het toetsen van plannen (watertoets verbreed naar klimaattoets). De klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda van Zeeuws Vlaanderen geven invulling aan de stappen uit het DPRA.
13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
2
Projectgerelateerd
2
Klimaatadaptatiestrategie Zeeuws Vlaanderen 2021- 2025
2.1
Werken met labels
Het DPRA heeft bewust niet vastgelegd wat een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van de openbare ruimte precies inhoudt. De haalbaarheid hiervan binnen de verschillende geografische regio’s in Nederland is namelijk heel verschillend. Elke regio moet daarom zelf bepalen wat voldoende klimaatbestendig en waterrobuust inhoudt. De concrete vraag is dan ook: wat is het streven in Zeeuws Vlaanderen uit oogpunt van de klimaatthema’s (hemel)wateroverlast, droogte en hitte om een gezonde en leefbare openbare ruimte te behouden en / of te realiseren, zodat het ook in de toekomst een gebied is waar het fijn wonen, werken, ontmoeten en recreëren is? Om dit concreet te maken, wordt gebruik gemaakt van een label systematiek (zie tabel). Op basis van de uitkomsten van de stresstest is aan elke straat in het bebouwde gebied van Zeeuws Vlaanderen per thema een label gekoppeld aan de huidige situatie (kaart “labels huidige situatie” in het I-report). Thema
Wateroverlast
Wateroverlast
Wateroverlast
Droogte
Hitte
Hitte
Wateroverlast / Droogte en Hitte
Label
Water-opstraat (Herwijnen bui: 93 mm in 70 minuten)
Water tegen de panden Herwijnen bui (93 mm in 70 minuten)
Hitte risico
Percentage groen in openbaar terrein
Maximaal 0 - 5 cm waterdiepte op straat
Bij geen van de panden in de straat
Gemiddeld laagste grondwatersta nd (GLG) in openbaar terrein Tussen 70 - 100 cm - mv (vanwege voorkeur GHG meer dan 70 cm-mv, mag vanuit GLG ook minder zijn)
Gevoels temperatuur
A
Gemiddelde hoogste grondwaterst and (GHG) in openbaar terrein Meer dan 70 cm - mv
PET waarde van < 29°C
UHI tussen 0 - 0,5 graden
> 25% van de straat
B
Maximaal 5 - 8 cm waterdiept e op straat
Bij maximaal 0 - 10% van de panden in de straat
Tussen 50 - 70 cm mv
Tussen 100 - 130 cm mv
PET waarde tussen de 29 - 35°C
UHI tussen 0,5 0,9 graden
Tussen 15 25% van de straat
C
Maximaal 8 10 cm waterdiepte op straat Maximaal 10 15 cm waterdiepte op straat
Bij maximaal 10 - 20% van de panden in de straat Bij maximaal 20 - 30% van de panden in de straat
Tussen 40 50 cm - mv
Tussen 130 180 cm - mv
PET waarde tussen de 35 - 41°C
Tussen 10 15% van de straat
Tussen 20 40 cm - mv
Tussen 180 250 cm - mv
PET waarde tussen de 41 - 46°C
UHI tussen 0,9 - 1,9 graden UHI tussen 1,9 - 2,8 graden
Meer dan 15 cm waterdiepte op straat
Bij meer dan 30% van de panden in de straat
Minder dan 20 cm - mv
Meer dan 250 cm – mv
PET waarde van > 46°C
UHI meer dan 2,8 graden
Minder dan 5% van de straat
D
E
Tussen 5 - 10% van de straat
DPRA heeft aangegeven dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht moet zijn. Heel bewust is voor dit jaartal gekozen, omdat de openbare ruimte gemiddeld 1x in de 25 tot 30 jaar ‘op de schop gaat’. Dit betekent dat als vanaf nu bij elke ruimtelijke herinrichting van de openbare ruimte deze volledig klimaatbestendig en waterrobuust ingericht wordt, Zeeuws Vlaanderen in 2050 hieraan voldoet.
13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
3
Projectgerelateerd
Vooralsnog streven naar voldoen aan label B. In Zeeuws Vlaanderen streven we vooralsnog naar label B voor de thema’s (hemel)wateroverlast, droogte en hitte. Als alle openbare ruimte in Zeeuws Vlaanderen voor de thema’s (hemel)wateroverlast, droogte en hitte voldoet aan label B, is de openbare ruimte klimaatbestendig en waterrobuust.
Na elke herinrichting van de bestaande openbare ruimte moet het label voor elk thema minimaal één stapje omhoog tot label B voor dat thema is bereikt. In de kaart “labels huidige situatie 2021” is te zien dat in meerdere straten voor verschillende thema’s op dit moment een label D of E geldt. Het streven is vooralsnog ook voor deze straten (op termijn) voor elk thema label B te bereiken. Doelmatigheid en werk met werk maken staan echter voorop. Bovendien is de beschikbare ruimte binnen de bestaande openbare ruimte vaak beperkt en moeten veel relevante ruimtelijke functies hier een plek krijgen. Tenslotte spelen er meerdere ruimtelijke transities (denk aan energietransitie, mobiliteit transitie, woningbouwopgave, etc.) die kansen en aandachtspunten (zowel in de tijd als in de ruimte) met zich meebrengen voor klimaat adaptatie maatregelen. Daarom is het streven bij een herinrichting van de bestaande openbare ruimte voor alle thema’s label B te realiseren. Als dat niet haalbaar is, is de minimaal te realiseren verbetering dat elk thema bij elke herinrichting van de bestaande openbare ruimte minimaal 1 label omhoog gaat (tot label B is bereikt). Aangezien de bestaande openbare ruimte gemiddeld 1x in de 25 tot 30 jaar ‘op de schop gaat’, zal de realisatie van een klimaatbestendige en waterrobuuste openbare ruimte in dat geval niet in 2050 volledig gerealiseerd zijn.
Bij straten waar voor een bepaald thema al een label A of B aanwezig is in de bestaande openbare ruimte, mag na (her)inrichting de situatie nooit verslechteren. Bij geen enkele (her)inrichting is het toegestaan een label ‘achteruit’ te gaan.
13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
4
Projectgerelateerd
De komende jaren ervaring opdoen met de labels en de labels daarna (mogelijk) aanpassen en gebied specifiek maken. Het overal streven naar label B voor alle thema’s ‘klinkt mooi’, maar nu al is duidelijk dat label B niet voor alle thema’s overal haalbaar is. Daarom gaan we de komende jaren ervaring opdoen met de labels en de haalbaarheid daarvan. Bij de herziening van deze strategie in 2025 zullen niet alleen de labels zelf geupdate worden, maar ook per thema een gebiedsdekkende kaart gemaakt worden waarop staat aangegeven welk label per thema op elke locatie wordt nagestreefd in 2050. Vanuit die optiek heeft de huidige kaart “labels huidige situatie 2021” waarde als ‘signaalfunctie’.
Een voorbeeld is het thema wateroverlast-GHG. Op verschillende locaties is de gemiddelde hoogste grondwaterstand zodanig hoog dat label B op een doelmatige wijze niet is te realiseren. Op die locaties wordt gekeken wat binnen de scope van (her)inrichtingsprojecten in de openbare ruimte mogelijk is aan verbeteringen en kan het zo zijn dat hier het doel op label C, D of zelfs E wordt gesteld. Het uitgangspunt is ook voor deze locaties dat na een (her)inrichtingsproject de situatie nooit slechter mag zijn dan bij aanvang van het project. Bij nieuwe ontwikkelingen gelden zowel voor (toekomstig) particulier als nieuw openbaar terrein dat de ontwikkeling minimaal volgens label B gerealiseerd wordt. Bij nieuwe ontwikkelingen hebben we de kans ‘om het in één keer goed te doen’. Om dit te bereiken, vertalen we de uitgangspunten van label B, inclusief de ontwerpeisen en inrichtingsprincipes, door naar alle relevante beleidsstukken (omgevingsvisie -plan, rioleringsplan, groenbeleid, verkeersbeleid, ruimtelijke visies – paraplu bestemmingsplan, etc.) en gaan hier ook op handhaven. De labels worden vertaald naar ontwerpeisen en inrichtingsprincipes, zodat de ontwerpteams van de openbare ruimte hier concreet mee aan de slag kunnen. We hebben er bewust voor gekozen om de labels getalsmatig in te vullen.
Hierdoor hebben de ontwerpteams bij een (her)inrichting van de openbare ruimte nu al een gevoel bij de labels. De labels moeten wel door vertaald worden in ontwerpeisen en inrichtingsprincipes (van watertoets naar klimaattoets).
13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
5
Projectgerelateerd
Een eerste versie van deze doorvertaling naar ontwerpeisen en inrichtingsprincipes vindt in Zeeuws verband plaats in 2022, zodat vanaf dat moment ervaring opgedaan kan worden met deze (concept) ontwerpeisen en inrichtingsprincipes. Bij de concrete uitwerking van deze ontwerpeisen en inrichtingsprincipes betrekken we deelnemers uit ‘de ontwerpteams’ binnen Zeeuws Vlaanderen, zodat de ontwerpeisen en inrichtingsprincipes kunnen rekenen op draagvlak. Bij de herziening van deze strategie in 2025 worden de ontwerpeisen en inrichtingsprincipes definitief.
2.2
Verankeren van de klimaatadaptatie strategie in alle lagen van onze organisaties
De komende jaren zorgen we er, als onderdeel van de risicodialoog, voor dat we het gedachtengoed uit deze klimaatadaptatie strategie verankeren in alle lagen van onze organisatie. Denk hierbij vooral aan de doorvertaling in de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Maar het gaat verder dan dat. Bij de herziening van deze klimaatadaptatie strategie in 2025 is het de bedoeling dat klimaatadaptatie bij alle collega’s in zowel het ruimtelijke als het sociale domein onderdeel is van het dagelijkse denken en handelen en daarmee als een volwaardig onderdeel wordt meegenomen als mede ordenend principe bij ruimtelijke (her)inrichtingsprojecten. Dit betekent dat we de komende jaren ook een organisatorische opgave hebben. Hiervoor is het noodzakelijk dat bij elke gemeente een ‘bruggenbouwer klimaatadaptatie’ benoemd wordt en deze persoon hiervoor voldoende tijd krijgt.
2.3
Maken van een overzicht van ‘effectieve klimaatregelen’ met bijbehorende ‘rekentool’
In 2022 maken we in Zeeuws verband een overzicht van effectieve klimaatregelen. Dit maken we voor alle drie de thema’s: wateroverlast, verdroging en hittestress. Deze maatregelen geven niet enkel onze eigen ontwerpteams handelingsperspectief bij (her)inrichtingsprojecten, maar ook initiatiefnemers / ontwikkelaars. Deze effectieve klimaatregelen zullen we in Zeeuws verband in 2023 ondersteunen met een ‘rekentool’ waarmee initiatiefnemers / ontwikkelaars kunnen berekenen of hun ontwikkeling klimaat 13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
6
Projectgerelateerd
robuust genoeg is. Bijkomend voordeel van deze rekentool is dat de initiatiefnemer / ontwikkelaar met de uitkomst hiervan direct een vergunningaanvraag kan doen bij de plantoetsers van de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen. Daarnaast werken we in 2024 op niveau van de provincie Zeeland ook een toegankelijk overzicht van effectieve klimaatregelen uit welke onze inwoners kunnen toepassen op hun eigen perceel. In bestaand bebouwd gebied is vaak 2/3 tot 3/4 deel van de ruimte in handen van particulieren. Voor een echt klimaatrobuuste inrichting en een prettige en gezonde leefomgeving is het dus ook belangrijk dat onze inwoners hun eigen percelen klimaatrobuust gaan inrichten. Het is de bedoeling dat we tijdens de tweede DPRA cyclus actief ‘het gesprek aangaan’ met onze inwoners en ze daarbij onder meer wijzen op deze mogelijk klimaatregelen op eigen perceel.
2.4
We werken een klimaatrobuust beheer en onderhoud uit
Het functioneren van klimaatrobuuste maatregelen en inrichtingen hangt sterk af van het beheer en onderhoud daarvan. Daarom gaan we de komende jaren in overleg met onze beheerders om te kijken wat de mogelijkheden zijn en werken een eerste concept hiervan in Zeeuws verband in 2023 uit. Denk daarbij aan het meer geschikt maken van de bodem voor infiltratie, maar tegelijkertijd ook het voorkomen van plaagsoorten en het bevorderen van de biodiversiteit. Bij de herziening van deze klimaatadaptatie strategie in 2025 werken we een ‘paragraaf beheer en onderhoud’ uit.
2.5
We zijn een lerende organisatie
Het DPRA werkt met cycli van 6 jaar. Momenteel zitten we in de eerste cyclus van 2020 – 2025. Wij gebruiken deze eerste cyclus om onze werkwijze (en klimaatadaptatiestrategie) te optimaliseren. Ook gebruiken we deze periode om onze basisgegevens te verbeteren. Jaarlijks doen we een tussentijdse evaluatie van het I-report (welke kaarten worden er veel gebruikt? Welke ontbrekende kaarten zijn wenselijk? Welke kaarten worden minder gebruikt en waarom? etc.), de manier waarop we als gemeenten binnen Zeeuws Vlaanderen samenwerken op het vlak van klimaatadaptatie en deze klimaatadaptatiestrategie. 13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
7
Projectgerelateerd
De basisgegevens welke in het I-report gebruikt zijn om de kaarten van de stresstest te vervaardigen, kunnen op elk gewenst moment ge-update worden. Ook kunnen op elk gewenst moment kaarten toegevoegd worden met informatie welke verkregen wordt uit bijvoorbeeld een (mogelijk op termijn) nog te realiseren grondwatermeetnet in (delen van) Zeeuws Vlaanderen en de resultaten van 2D water-op-straat berekeningen. Eind 2024 starten we met een herziening van de stresstest resultaten, nieuwe ronde risicodialogen, optimalisatie van het I-report en uitwerken van een klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda voor 2026 - 2031, zodat deze eind 2025 gereed zijn en bestuurlijk vastgesteld kunnen worden. Gedurende deze eerste cyclus blijft het I-report intern (binnen de gemeenten, mogelijk wel delen met waterschap en provincie). Het is de bedoeling dat het I-report bij de start van de tweede cyclus begin 2026 wordt gedeeld met externe stakeholders, ondernemers en inwoners. Het werken met labels maakt monitoring ‘eenvoudig’. De kaart “labels huidige situatie 2021” geeft, zoals de naam al aangeeft, de huidige situatie weer. De komende jaren vinden allerlei (her)inrichtingsprojecten en andere (ruimtelijke) ontwikkelingen plaats. Als deze ontwikkelingen klimaatrobuust uitgevoerd worden, zijn de effecten hiervan in 2025 te zien in de kaart “labels huidige situatie 2025”.
In 2025 kunnen we dan tevens een “verschilkaart 2021 – 2025” maken, zodat duidelijk is in hoeverre de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen de afgelopen jaren klimaat robuust hebben gehandeld en of de gemeenten op schema liggen voor een klimaatrobuuste inrichting in 2050. Deze kaarten kunnen als verantwoording naar de gemeentebesturen gebruikt worden voor elke cyclus van het DPRA.
2.6
Bestuurlijk vaststellen klimaatadaptatiestrategie 2021 - 2025 (inclusief het I-report) en de bijbehorende uitvoeringsagenda 2021 2025.
Om de in deze klimaatadaptatiestrategie opgenomen doelstellingen te kunnen waarmaken, hebben we voldoende budget en capaciteit nodig. Bovendien moeten we weten of er draagvlak voor deze klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda 2021 – 2025 is binnen onze gemeenten. Daarom laten alle drie de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen deze klimaatadaptatiestrategie (inclusief het I-report) en bijbehorende uitvoeringsagenda 2021 – 2025 bestuurlijk vaststellen in 2022.
13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
8
Projectgerelateerd
3
Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Zeeuws Vlaanderen 2021 2025
3.1
Impulsregeling klimaatadaptatie Vanaf 1 januari 2021 kunnen gemeenten, provincies en waterschappen gebruik maken van de Impulsregeling klimaatadaptatie. Via die regeling kunnen ze een bijdrage van het Rijk krijgen voor klimaatadaptatie maatregelen. De subsidie kan gebruikt worden om klimaatadaptatie maatregelen versneld uit te voeren, om al geplande ruimtelijke projecten uit te breiden met klimaatadaptatie maatregelen, of om nieuwe klimaatadaptatie maatregelen op te pakken. De subsidie kunnen de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen aanvragen via de werkregio van het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie waar ze deel van uitmaken. Dit betekent dat de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen samen met andere partijen in de werkregio een maatregelpakket opstellen voor de periode tot en met 2027, en ze samen een investeringsvoorstel indienen bij het Rijk.
Een van de voorwaarden om een bijdrage via de Impulsregeling Klimaatadaptatie te kunnen aanvragen, is een bestuurlijk vastgestelde klimaatadaptatiestrategie (gebaseerd op de stresstesten en risicodialogen) en uitvoeringsagenda. De tabel met maatregelen en projecten in deze ‘Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Zeeuws Vlaanderen 2021 - 2025’ is gebaseerd op de doelstellingen uit de ‘Klimaatadaptatiestrategie Zeeuws Vlaanderen 2021 – 2025’. De klimaatadaptatie maatregelen die de gemeenten willen indienen voor de Impulsregeling klimaatadaptatie van het Rijk zijn hieraan toegevoegd. Dit is een proces wat de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen onder regie van de provincie Zeeland gezamenlijk oppakken met de andere gemeenten en het waterschap in Zeeland.
3.2
Invulling geven aan de te doorlopen stappen voor het DPRA
De tabel met maatregelen en projecten, zoals opgenomen in deze uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2021 – 2025, geeft een overzicht van de activiteiten die de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen gedurende deze eerste planperiode van het DPRA (gezamenlijk) nog moeten doorlopen. De tabel is bewust zo smart mogelijk uitgewerkt: “Wie doet wat, waarom, hoe, waar, wanneer en wat kost het?” Op deze wijze zijn de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen er zeker van dat ze alle noodzakelijke en wenselijke stappen in het DPRA proces gedurende de eerste plancyclus doorlopen.
13-1-2022
KLIMAATSTRATEGIE & UITVOERINGSAGENDA
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
9
Projectgerelateerd
Maatregel / project (wat)
Trekker (wie)
Waarom
Hoe
Waar
Wanneer
Wat kost het?
Verankeren klimaatadaptatiestrategie in alle lagen van de gemeentelijke organisatie (incl. benoemen bruggenbouwer). Jaarlijkse evaluatie I-report klimaatadaptatie Zeeuws Vlaanderen (incl. kleine aanpassingen / verbeteringen I-report o.b.v. deze evaluatie)
Alle drie de gemeenten individueel.
Via een te benoemen bruggenbouwer.
Binnen elke gemeente individueel.
2021 - 2025
Gemiddelde inzet bruggenbouwer per gemeente = 4 uur per week.
Via een jaarlijks te plannen bijeenkomst waarbij we door een extern bureau ondersteund worden in de voorbereiding, de bijeenkomst zelf en de uitwerking (verslaglegging).
Eenduidig voor heel Zeeuws Vlaanderen.
Jaarlijks
Jaarlijks 1 dag voor de trekker / bruggenbouwer binnen elke gemeente.
Uitwerken inrichtingsprincipes en ontwerp eisen voor ruimtelijke (her)inrichtingen en toevoegen als tabblad in het I-report.
Eenduidig voor heel Zeeland invullen.
Als de klimaatadaptatiestrategie geen onderdeel wordt van het dagelijks handelen binnen elke gemeente, is het onmogelijk voor 2050 een klimaatrobuuste inrichting te realiseren (opgave DPRA). Gedurende de eerste plancyclus van het DPRA doen we ervaring op met het I-report, de daarin opgenomen kaarten en labels. Jaarlijks evalueren we dit, zodat we bij de herziening in 2025 een concreet overzicht hebben wat er aangepast, verbeterd, toegevoegd, etc. moet worden. Deze inrichtingsprincipes en ontwerpeisen geven de ontwerpteams bij (her)inrichtingen concrete uitgangspunten en randvoorwaarden voor een klimaatrobuuste (her)inrichting, gekoppeld aan de labelsystematiek.
Van Watertoets naar Klimaattoets / straat van de toekomst.
Eenduidig voor heel Zeeland.
Samen met de inrichtingsprincipes en ontwerpeisen geeft deze uitwerking van effectieve klimaatregelen een concreet handelingsperspectief voor zowel de interne ontwerpteams binnen de gemeenten, als initiatiefnemers en ontwikkelaars.
Via factsheets, zodat het in 1 oogopslag voor een initiatiefnemer / ontwikkelaar duidelijk is hoe de klimaatregel werkt.
Deze rekentool maakt het voor initiatiefnemers / ontwikkelaars eenvoudig hun plannen te toetsen op klimaatrobuustheid. Voor de gemeente zit het voordeel erin dat de toetsing van deze plannen i.h.k.v. de vergunningaanvraag veel sneller en soepeler verloopt. (Ervaringen bij andere gemeenten is dat er niet of nauwelijks nog discussie is met initiatiefnemers / ontwikkelaars.) Naast (her) inrichting van de openbare ruimte speelt ook het beheer en onderhoud van die openbare ruimte een belangrijke rol bij het klimaat robuust maken van de openbare ruimte.
Via een digitale rekentool waarin de gemeenten ook in staat zijn te sturen in de gewenste typen klimaatregelen die de initiatiefnemer / ontwikkelaar toepast (bijvoorbeeld Nature Based Solutions).
Eenduidig voor heel Zeeland.
Door het beheer van de verschillende assets in de openbare ruimte ook door de bril van klimaatadaptatie te bekijken en zo gezamenlijk met de beheerders te bepalen hoe het beheer en onderhoud geoptimaliseerd kan worden. Via en eenvoudig overzicht van klimaatregelen die zodanig zijn uitgewerkt dat de individuele inwoner / ondernemer direct aan de slag kan, eventueel gekoppeld aan subsidieregelingen.
Eenduidig voor heel Zeeland.
Alle drie de gemeenten gezamenlijk.
Uitwerken effectieve klimaatregelen openbare ruimte Zeeland en toevoegen als tabblad in het I-report: - Uitsplitsing naar mogelijkheden bodem en watersysteem, typen bebouwing, etc. - Visualisatie - Welk beheer en onderhoud nodig is - Kosten - Voor- en nadelen
Eenduidig voor heel Zeeland invullen.
Uitwerken ‘rekentool klimaatrobuust (her)inrichten en (ruimtelijk) ontwikkelen’ en als tabblad toevoegen aan het Ireport.
Eenduidig voor heel Zeeland invullen.
Uitwerken klimaatrobuuste beheer en onderhoud principes en toevoegen als tabblad in het I-report.
Eenduidig voor heel Zeeland invullen.
Uitwerken ‘Wat kan ik als inwoner en / of ondernemer zelf doen?” Effectieve klimaatregelen voor particuliere terreinen / gebouwen. En als tabblad toevoegen aan het I-report
Eenduidig voor heel Zeeland invullen.
Evaluatie en herziening I-report Klimaatadaptatie Zeeuws Vlaanderen: - Stresstest - Klimaatadaptatiestrategie (incl. labelsystematiek) - Uitvoeringsagenda - Concept inrichtingsprincipes en ontwerpeisen - Effectieve klimaatregelen - Klimaatrobuuste beheer en onderhoud principes - Bepalen inzet risicodialoog 2026 2031
Alle drie de gemeenten gezamenlijk.
13-1-2022
(Waterschap en provincie ook onderdeel maken van de projectgroep).
Steeds meer inwoners en ondernemers beseffen zich ‘dat het anders moet’. Ze willen hun particuliere terreinen meer klimaatrobuust (her)inrichten. Denk aan groene daken, afkoppelen, ontharden / vergroenen, etc. Vaak weten de inwoners en ondernemers niet precies hoe ze dat moeten doen. DPRA werkt in cycli van 6 jaar. De stappen (stresstest, risicodialoog, klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda) worden telkens opnieuw doorlopen. Belangrijk onderdeel: verbeterde basisgegevens (kaarten) invoeren. Bijvoorbeeld de basisgegevens voor thema wateroverlast gemeenten Hulst en Terneuzen verbeteren aan de hand van 2D berekeningsresultaten vanuit een rioleringsmodel en / of nieuwe meetgegevens van de grondwaterstanden toevoegen.
Daarnaast jaarlijks externe inhuur € 4.500 (per gemeente € 1.500)
Eenduidig voor heel Zeeland.
2022
2022
Uitwerken in Zeeuws verband, mits alle deelnemende partijen hiermee akkoord gaan. Financiën zijn / worden binnen de KasZ geregeld. Uitwerken in Zeeuws verband, mits alle deelnemende partijen hiermee akkoord gaan. Financiën zijn / worden binnen de KasZ geregeld.
Update van de tabbladen in het I-report en vaststellen klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda 2026 – 2031, doormiddel van een jaarlijkse evaluatie.
2023
Uitwerken in Zeeuws verband, mits alle deelnemende partijen hiermee akkoord gaan. Financiën zijn / worden binnen de KasZ geregeld.
Eenduidig voor heel Zeeland. (op mogelijk de koppeling aan de subsidieregelingen na.) Eenduidig voor heel Zeeuws Vlaanderen.
2023
2024
Uitwerken in Zeeuws verband, mits alle deelnemende partijen hiermee akkoord gaan. Financiën zijn / worden binnen de KasZ geregeld. Uitwerken in Zeeuws verband, mits alle deelnemende partijen hiermee akkoord gaan. Financiën zijn / worden binnen de KasZ geregeld.
Eind 2024 – 2025 (bestuurlijke vaststelling november – december 2025)
5 dagen voor de trekker / bruggenbouwer binnen elke gemeente en deelname aan 2 werksessies door een groter team van elke gemeente. Daarnaast externe inhuur € 75.000 (Per gemeente € 25.000)
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
A1
Projectgerelateerd
Maatregel / project (wat)
Trekker (wie)
Waarom
Hoe
Waar
Wanneer
Wat kost het?
Kloosterzande fase 3 en 4
Gemeente Hulst
2022-2024
€ 695.000,- inclusief BTW
Gemeente Hulst
Gescheiden stelsel, afkoppelen en water bergen en infiltreren in gekoppelde vijvers Diverse oppervlakkige maatregelen
Hele kern
Maatregelen uit onderzoek Toekomstbestendige waterhuishouding Kloosterzande Maatregelen uit onderzoek Toekomstbestendige waterhuishouding Heikant Maatregelen uit onderzoek Toekomstbestendige waterhuishouding St. Jansteen en Kapellebrug Maatregelen uit onderzoek Toekomstbestendige waterhuishouding Hulst Maatregelen uit onderzoek Toekomstbestendige waterhuishouding Vogelwaarde Maatregelen uit onderzoek Toekomstbestendige waterhuishouding Hengstdijk Maatregelen uit onderzoek Toekomstbestendige waterhuishouding overige kernen Inventariseren knelpunten en kansen, inclusief klimaatadaptatie Integrale benadering openbare ruimte
Wateroverlast en sterk schommelende grondwaterstanden Wateroverlast en sterk schommelende grondwaterstanden
Hele kern
2022-2050
-
Gemeente Hulst
Wateroverlast en droogte
Diverse ondergrondse en oppervlakkige maatregelen
Hele kern
2022-2050
-
Gemeente Hulst
Wateroverlast en droogte
Diverse ondergrondse en oppervlakkige maatregelen
Hele kernen
2022-2050
-
Gemeente Hulst
Wateroverlast en droogte
Diverse ondergrondse en oppervlakkige maatregelen
Hele kern
2022-2050
-
Gemeente Hulst
Wateroverlast en droogte
Diverse ondergrondse en oppervlakkige maatregelen
Hele kern
2022-2050
-
Gemeente Hulst
Wateroverlast en droogte
Diverse ondergrondse en oppervlakkige maatregelen
Hele kern
2022-2050
-
Gemeente Hulst
Wateroverlast en droogte
Diverse ondergrondse en oppervlakkige maatregelen
Hele kernen
2022-2050
-
Gemeente Sluis
Alle kernen
2022-2050
-
Gemeente Sluis
Alle kernen
2022-2050
-
Afkoppelen verhard oppervlak/herinrichting
Gemeente Sluis
2022
-
Realisatie robuuster hemelwatersysteem
Gemeente Sluis
2022-2023
-
Afkoppelen verhard oppervlak/herinrichting
Gemeente Sluis
Weijkmanstraat/ Broodmanstraat, Breskens Minnepoortstraat, IJzendijke Pr. Mauritsstraat/Dorpsst raat, Retranchement
2022-2023
-
Afkoppelen verhard oppervlak/aanpak problemen. Wateroverlast/herinrichting
Gemeente Sluis
Molenweg e.o. Hoofdplaat
2022-2023
-
Analyse oplossen wateroverlast diverse locaties
Gemeente Sluis
Technopark/v.d. Slikkestraat e.o.
2022
-
Optimalisatiestudie
Gemeente Sluis
Zeekraalstraat e.o., Nieuwvliet-Bad
2022
-
Afkoppelen verhard oppervlak/aanpak problemen/ wateroverlast/herinrichting
Gemeente Sluis
Zilversmidstraat/Kloo sterstraat, Sluis
2023-2024
-
Afkoppelen verhard oppervlak/aanpak problemen, wateroverlast/herinrichting
Gemeente Sluis
Callenfelstraat/Zuidw al e.o., Oostburg
2023-2024
-
Potentiële wateroverlastlocatie (programmalijn 1 SAZ+) waterrobuust inrichten
Gemeente Terneuzen
Water kan niet weg uit gebied
Noorderdokken, Terneuzen
2021-2024
€ 99.000 (bijdrage gemeente Terneuzen)
Potentiële wateroverlastlocatie (programmalijn 1 SAZ+) waterrobuust
Gemeente Terneuzen
Water blijft nu op straat staan tussen drempels
Wijk Katspolder, Terneuzen
2021-2024
€ 41.000 (bijdrage gemeente Terneuzen)
13-1-2022
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
A2
Projectgerelateerd
Maatregel / project (wat)
Trekker (wie)
Waarom
Potentiële wateroverlastlocatie (programmalijn 1 SAZ+) waterrobuust inrichten
Gemeente Terneuzen
Grondwatermeetnet (pilot)
Hoe
Waar
Wanneer
Wat kost het?
Water stroomt in 'badkuip'
Koewacht
2021-2024
€ 198.000 (bijdrage gemeente Terneuzen)
Gemeente Terneuzen
Water vasthouden en benutten
Sluiskil
2020-2024
€ 46000 (bijdrage gemeente Terneuzen)
Robuust watersysteem
Gemeente Terneuzen
Water vasthouden en benutten
Gehele gemeente
2021-2030
Helofytenfllter - voor milde ontzilting (reductie microverontreinigingen) en industrieel watergebruik.
Gemeente Terneuzen
Verbeteren waterkwaliteit, waterberging, rietbed en biodiverse inpassing.
2021-2024
Ondergrondse zoetwateropslag
Gemeente Terneuzen
Gemeente Terneuzen ten Zuiden van DOW terrein Gemeente Terneuzen ten Zuiden van DOW terrein
Gemeente Terneuzen, DOW + andere partijen en vaste bijdrage 25 procent deltafonds/75 procent dow
2022-2023
40 procent deltafonds /60 procent dow
inrichten
13-1-2022
BH3583-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
A3