Informatiesessie Raden en Staten Aandeelhoudersstrategie ZEH 15 november 2023

READ & DELETE BEFORE USING

Aandeelhoudersstrategie ZEH

Plenaire sessie Raden & Staten 15 november, 2023

If replacing the pattern/photo on this slide, first, click on and delete the pattern/photo. Then, click on the icon in the placeholder to select a new image. Size and crop if/as needed. Final image is 7.5”/190.5mm tall x 7.5”/190.5mm wide. Use images from our library.

Agenda en doelstellingen Agenda (18.00 – 19.30)

Doelstellingen

 Introductie

 Informeren over het proces

 ZEH en de huidige aandeelhoudersstrategie

 Toelichten trends in de elektriciteitsmarkt en beschouwing invulling publieke belangen

 Trends in de elektriciteitsmarkt

 Delen hoofdlijnen aandeelhoudersstrategie ZEH

 Beschouwing invulling publieke belangen

 Uitnodigen tot stellen vragen

 Hoofdlijnen aandeelhoudersstrategie  Q&A PwC

2

Om te komen tot een herziene aandeelhoudersstrategie ZEH hebben we een grondig proces doorlopen Proces (op hoofdlijnen)  Startgesprek gevoerd  Dialoog met aandeelhouders gevoerd  Conceptdocumenten (visiedocument en aandeelhoudersstrategie ZEH) uitgewerkt  Webinar over visiedocument en aandeelhoudersstrategie ZEH voor Raden & Staten opgenomen  Verificatiesessies met aandeelhouders georganiseerd  Aandeelhoudersstrategie ZEH incl. visiedocument gefinaliseerd  Vaststellen aandeelhoudersstrategie ZEH incl. visiedocument door Colleges • Behandelen aandeelhoudersstrategie ZEH incl. visiedocument (door Provincie en Gemeenten)

PwC

 •

Afgerond Nog uit te voeren

3

Gelet op het gewijzigde karakter van ZEH en de veranderingen op de elektriciteitsmarkt wordt de huidige strategie herzien We herzien de aandeelhoudersstrategie…

…de volgende elementen zijn van belang • Het bedrijf ZEH

Dragen de activiteiten ZEH bij aan het borgen publieke belangen? Is voortzetting, wijziging of beëindiging van aandeelhouderschap opportuun? Sluit de strategie aan op het gewijzigde karakter van ZEH en de ontwikkelingen in de (inter)nationale elektriciteitsmarkt?

PwC

• De ontwikkelingen in de elektriciteitsmarkt

• De publieke belangen/ het publieke aandeelhouderschap: – Betaalbaarheid – Duurzaamheid – Betrouwbaarheid – Veiligheid – Werkgelegenheid

4

De huidige aandeelhoudersstrategie dateert uit 2017... Hoofdlijnen strategie

Uitvoering strategie PZEM/Delta

Overheidsaandeelhouder behartigt diverse belangen

Streven naar een laag financieel risico en geen blootstelling aan commerciële risico’s (in de vorm van Wholesale-activiteiten en EPZ)

Energiegerelateerde activiteiten

Er dient een direct publiek belang aanwezig te zijn dat aandeelhouderschap rechtvaardigt

Duidelijke rol Vanwege het overstijgende publieke voor het Rijk t.a.v. belang is een duidelijke rol voor het kerncentrale te Rijk neergelegd Borssele

Milieu 

Sloe/ Wholesale 

Evides 

Enduris 

Zeeland net 

Retail 

EPZ

Overig*

ZEH EPZ

Overig* Zie volgende pagina

PwC

5

...en heeft het huidige ZEH tot gevolg gehad Huidige ZEH ZEH

Governance

Kenmerken:

Governance:

•

Structuurvennootschap

•

Raad van Bestuur

•

Houdstermaatschappij

•

Raad van Commissarissen

•

Belangrijke financiële rol ten opzichte van de kerncentrale

•

Aandeelhouders

•

Aandeelhouderscommissie

•

•

Platte organisatiestructuur met 8,5 FTE in dienst

Geen ondernemingsraad

&

Governancedocumentatie (o.a.) : •

Aandeelhoudersstrategie

•

Dividendbeleid

Deelnemingen EPZ 70% aandelenbelang, waaronder de kerncentrale

BMC 50% aandelenbelang

NPG Willebroek

&

50% aandelenbelang

PPA in Gemini

I

PwC

Belangen in SET Fund I en II, restdossiers en activa

6

NL elektriciteitsmarkt in vogelvlucht In 1998 is de Elektriciteit- en Gaswet vastgesteld – start van de marktliberalisering

Marktordening (op hoofdlijnen)

Opwekking • Energieproductie • Leveren van aanvullende diensten, zoals frequentieregeling • Particulier/publiek eigendom

Transmissie • Elektriciteit transporteren naar distributienetwerken • Vraag en aanbod balanceren in het systeem • Publiek eigendom (wettelijk)

Distributie • Elektriciteit distribueren van transmissienetwerk naar eindgebruikers • Publiek eigendom (wettelijk)

Verkoop • Commerciële verkoop van elektriciteit aan eindgebruikers • Particulier/publiek eigendom

EPH + andere producenten

60+ leveranciers

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) als wetgever en de Autoriteit Consument en Markt (ACM) als toezichthouder PwC

7

De energietransitie heeft een grote impact op de NL en internationale elektriciteitsmarkt/ voorziening Trends

PwC

Omschrijving Beleidsfocus op elektrificatie en decarbonisatie

• Beleidsfocus op het terugdringen van broeikasgasuitstoot • Voorbeelden van beleidsakkoorden zijn het Parijsakkoord, EU Green Deal en het Klimaatakkoord

Opkomst van duurzame energie

• Sterke groei van het aanbod van duurzame energiebronnen zoals wind- en zonne-energie • Toenemende aandacht voor (nieuwe) kerncentrales

Hogere kosten vanwege de energietransitie

• Hogere energiekosten voor de eindgebruiker

Decentrale ontwikkeling

• Decentrale initiatieven van burgers en bedrijven (bijv. zonnepanelen) • Energie wordt dichter bij gebruik opgewekt

Toenemende internationale samenwerking

• Nederland is steeds meer geïntegreerd met de rest van Europa • Beter in te spelen op de volatiliteit van hernieuwbare energie

Verdiepingen op volgende pagina's

8

Duurzame energie groeit sterk in Nederland Productie 20302 (TWh)

Opgesteld elektrisch vermogen 2015-2030 (GW)

Aanvulling op KEV 2022 raming voor 21GW Wind op Zee ambitie in 20301

57

55 43 32

34

33

35

46

48

60

59

61

73 5

63

126 17

16

51 8

55

Wind op zee

15

Wind op land

24

Zon

37 26

2 16

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Bron: KEV 2022 PwC

Realisatie Prognose

1) 2)

Voor een deel van deze windparken is de (verwachte) ingebuikname pas in 2031 Opgesteld o.b.v. verhouding tussen vermogen en productie uit II3050 studie

6 8

Overig (o.a. Steenkool) Gas

2030 9

De energietransitie vergt komende decennia forse investeringen o.a. in de netten Investeringen netbeheerders (reëele netto Capex, € mld.) 10

8

6

4

2

0 2010

2011

2012

Bron: Netbeheer Nederland PwC

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Prognose

2029

2030

Werkelijk 10

Totale Nederlandse systeemkosten voor elektriciteit en gas verdubbelen tussen '20 en '30 en stijgen daarna door Prognose NL systeemkosten voor Elektriciteit en Gas (reëel) +30% €56mld. +92% €43mld. 35% (€15mld.) €22mld. 46% (€10mld.) 21% (€5mld.) 33% (€7mld.) 2020

23% (€10mld.) 42% (€18mld.) 2030F

35% (€20mld.)

Belasting1

26% (€15mld.)

Netbeheerkosten

39% (€22mld.)

Leveringskosten

2040F

Bron: KEV 2022, Netbeheer Nederland PwC

1)

Energiebelasting + BTW van 21% voor huishoudens en bedrijven meegenomen, deel bedrijven kunnen BTW aftrekken die over omzet wordt betaald aan de belastingdienst

11

Publiek aandeelhouderschap in ZEH is niet het juiste instrument om Zeeuwse belangen rond de elektriciteitsvoorziening in te vullen Publieke belangen elektriciteitsvoorziening •

De (de)centrale overheid heeft geen invloed op de prijsvorming van elektriciteit, verder is ZEH beperkt qua grootte en heeft ZEH geen consumententak

•

ZEH heeft geen direct belang in de regionale netbeheerder

Betaalbaarheid

Betrouwbaarheid

Betrouwbaarheid

•

Markpartijen zijn primair aan zet om te investeren in duurzame energieprojecten in Zeeland

•

Verandering t.a.v. het aandeelhouderschap in ZEH en haar deelnemingen heeft geen directe impact op de werkgelegenheid in ZEH

•

Werkgelegenheid De Rijksoverheid draagt verantwoordelijkheid over het (veiligheids)beleid ten aanzien van kerncentrales

Duurzaamheid

Werkgelegenheid

Veiligheid (specifiek voor kerncentrale)

PwC

Duurzaam

ZEH is niet het juiste instrument om de Zeeuwse belangen rond de elektriciteitsvoorziening in te vullen

12

Het publieke aandeelhouderschap van ZEH is geen effectief instrument om de betaalbaarheid te beschermen Publieke belangen betaalbaarheid

 De (de)centrale overheid heeft geen invloed op de prijsvorming van elektriciteit op de groothandelsmarkt, waardoor het ook niet mogelijk is om de Zeeuwse burger te voorzien van goedkopere elektriciteit

 Op deze markt is namelijk veel concurrentie, omdat de opwekking is geliberaliseerd (er zijn meerdere aanbieders actief) en de Nederlandse markt fysiek is gekoppeld aan buitenlandse markten  Verder is ZEH zeer beperkte qua grootte en heeft ZEH geen consumententak

PwC

13

Marktpartijen investeren in opwekcapaciteit en netbeheerders in netten – ZEH heeft geen belang meer in regionale netbeheerder Publieke belangen betrouwbaarheid

 Door het (inter)nationaal gekoppelde elektriciteitsnetwerk is het niet mogelijk dat ZEH specifiek voor de regio in de elektriciteitsbehoefte voorziet  Binnen de geliberaliseerde markt is het primair aan de commerciële marktpartijen en de netbeheerders en niet aan de overheid om te investeren in voldoende opwekcapaciteit  Verder zijn de netbeheerders primair verantwoordelijk om het net te verzwaren en uit te breiden. In het uiterste geval kunnen de aandeelhouders overwegen om te investeren in flexibele technologieën, wanneer marktpartijen dit niet van de grond krijgen, en/of te investeren in Stedin (netbeheerder verantwoordelijk voor distributienet in Zeeland)

PwC

14

Marktpartijen en/of energiecoöperaties investeren in duurzaamheid Publieke belangen duurzaamheid

 Marktpartijen en/of energiecoöperaties zijn primair aan zet om te investeren in duurzame energieprojecten in Zeeland  Er is veel interesse, gegeven de klimaatdoelstellingen en de economische en technologische vooruitgang van onder andere zonne- en windenergie. De overheid biedt een ruim palet aan (investerings)subsidies ter ondersteuning van de investeringen  Dividend uit ZEH is eventueel aan te wenden om duurzame energieprojecten financieel te ondersteunen. Dit betreft wel een vrije keuze van de individuele aandeelhouder en is niet direct gerelateerd aan het aandeelhouderschap of de aandeelhoudersstrategie van ZEH

PwC

15

Verandering t.a.v. het aandeelhouderschap in ZEH heeft geen directe impact op de werkgelegenheid in ZEH Publieke belangen werkgelegenheid

 Duurzame energieprojecten en/of nieuwe kerncentrales genereren potentieel werkgelegenheid in Zeeland en kunnen het regionale vestigingsklimaat verbeteren  De overheid kan dergelijke projecten financieel ondersteunen  ZEH heeft 8,5 FTE in dienst. Verandering in het aandeelhouderschap in ZEH (en haar deelnemingen) hebben in de basis geen directe impact op de werkgelegenheid, die ZEH (zelf) biedt

 Tevens dienen aandeelhouders zich bewust te zijn dat het aan de directie en RvC is om het personeelsbeleid binnen ZEH c.q. de onderliggende deelnemingen vorm te geven. Aandeelhouders hebben hier geen directe invloed op

PwC

16

Aandeelhouderschap in ZEH is geen instrument om het (veiligheids)beleid te bepalen Publieke belangen veiligheid

 De kerncentrale in Borssele en mogelijk nieuwe kerncentrales zijn onderhevig aan streng (veiligheids)beleid gezien de grote impact bij een eventuele calamiteit  Wettelijk is bepaald dat de Rijksoverheid verantwoordelijkheid voor dit beleid draagt (geen rol voor regionale/lokale overheden)

PwC

17

Dit betekent dat we op hoofdlijnen de aandeelhoudersstrategie uit 2017 bevestigen Doelstellingen herziene aandeelhoudersstrategie en verschillen met 2017 Energiegerelateerde activiteiten

Omgang met EPZdeelneming

•

Inzet om commerciële energie gerelateerde activiteiten te beëindigen

•

Geen verschil: nog steeds inzet om commerciële energie gerelateerde activiteiten te beëindigen

•

Vervreemden van belang van 70% in EPZ aan de Rijksoverheid (voorkeur) Ander scenario is het vervreemden van het belang aan (een) private partij(en) Bij vervreemding optuigen van alternatief construct voor borgen draagvlak (verdieping op volgende pagina) Als bovenstaande niet lukt, dan optie dat decentrale overheden gedeeltelijk aandeelhouder worden van EPZ

•

Geen verschil: nog steeds belangrijke rol voor Rijksoverheid bij omgang met EPZ-deelneming Verschil: mogelijkheid om als decentrale overheid gedeeltelijk aandeelhouder te blijven, mits risico's worden gereduceerd (en andere scenario's niet haalbaar blijken) Verschil: bij vervreemding wordt maatschappelijk draagvlak via alternatief construct ingericht

Streven naar behoud van aandeelhouderswaarde vanuit goed rentmeesterschap en in overeenstemming met het dividendbeleid

•

Uitkeren van financiële middelen in ZEH conform het dividendbeleid

•

• • •

Huidige aandeelhouderswaarde Financiële middelen PwC

•

•

•

•

•

Geen verschil: nog steeds streven naar behoud van aandeelhouderswaarde Verschil: behoud aandeelhouderswaarde i.o.m. dividendbeleid Verschil: uitkeren financiële middelen conform het dividendbeleid

Dividendbeleid vastgesteld na 2017

18

Bij vervreemding van EPZ-deelneming wordt maatschappelijk draagvlak via alternatief construct geborgd Ter borging van het behoud van draagvlak ten aanzien van de kerncentrale te Borssele is het noodzakelijk alternatieve instrumenten te overwegen Er zijn diverse instrumenten beschikbaar afhankelijk van de wensen en belangen (randvoorwaarden) van de huidige aandeelhouders: •

Publieke instrumenten

•

Private instrumenten

•

Daarnaast zijn hybride constructen denkbaar, waarbij publieke en private instrumenten gecombineerd of aan elkaar gekoppeld kunnen worden, ten behoeve van het lokale draagvlak.

Belangrijk is dat op gestructureerde wijze wordt nagedacht over wat een gepast construct is

PwC

19

Q&A

Zijn er vragen?

PwC

20

Appendix

PwC

21

Dit betekent dat we op hoofdlijnen de aandeelhoudersstrategie uit 2017 bevestigen Doelstellingen herziene aandeelhoudersstrategie • Energiegerelateerde activiteiten

• •

Omgang met EPZdeelneming

• •

• Huidige aandeelhouderswaarde Financiële middelen PwC

•

Inzet blijft om de betrokkenheid van aandeelhouders bij commerciële energie gerelateerde activiteiten te beëindigen Vanuit deze doelstelling beoordelen aandeelhouders aan hen voorgestelde plannen en investeringsvoorstellen vanuit ZEH per casus Vervreemden van het belang van 70% in EPZ aan de Rijksoverheid (voorkeur). De kerncentrale te Borssele heeft namelijk een evident nationaal publiek belang in verband met de veiligheid van de kerncentrale. Bovendien kleven er (financiële) risico’s aan het eigenaarschap in de kerncentrale die door decentrale overheden niet te dragen zijn Een ander scenario is het vervreemden van het belang aan (een) private partij(en) In een situatie waarin bovengenoemde scenario’s niet haalbaar blijken, is een alternatief scenario dat decentrale overheden na verkoop van (de resterende deelnemingen van) ZEH, gedeeltelijk aandeelhouder worden van EPZ. Uitgangspunt is daarbij wel dat de daarbij behorende (financiële) risico’s worden gemitigeerd Bij het eventueel investeren in en uiteindelijk vervreemden van de huidige belangen in de commerciële energie gerelateerde activiteiten moet gestreefd worden naar behoud van aandeelhouderswaarde vanuit goed rentmeesterschap en in overeenstemming met het dividendbeleid Uitkeren van financiële middelen in ZEH conform het dividendbeleid 22