InburgeringRaadsvoorstel

Raadsvoorstel Nummer: 260673 Aan:

De raad van de gemeente Hulst

Portefeuillehouder:

Wethouder A.A.V. Totté

Onderwerp:

Voorstel tot het vaststellen van de Verordening participatie, inkomen en inburgering Gemeente Hulst 2022.

Inleiding Door gewijzigde wet- en regelgeving vragen diverse bestaande verordeningen om aanpassing. Wij stellen voor om het bestaande beleid en de nieuwe regelgeving te bundelen in een nieuwe Verordening Participatiewet, Inkomen en Inburgering. Dit beleid is in samenwerking met de Adviesraad Sociaal Domein, Cliëntenraad Sociale Zekerheid en de gemeenten Sluis en Terneuzen tot stand gekomen. De reactie van de adviesraden is bijgevoegd en waar mogelijk in de stukken verwerkt. Reacties gericht op verdere uitwerking worden meegenomen in de nadere- en/of beleidsregels. De verordening is grotendeels voortzetting van bestaand beleid. Verder proberen we met de verordening te anticiperen op toekomstige wet- en regelgeving en te zorgen dat we wendbaar en flexibel zijn. De nieuwe opzet heeft ook als doel om het inzicht in de regelingen voor inwoners, bestuurders en medewerkers te vergroten. We hopen dat het bijdraagt aan het optimaal benutten van de kansen die onze voorzieningen en regelingen bieden. Op 1 januari 2022 is de nieuwe Wet inburgering ingegaan. In dit voorstel treft u een korte uitleg aan over deze wet, onze uitgangspunten en het financieel kader. Criteria om de doelen en maatschappelijke effecten te monitoren van deze nieuwe gemeentelijke taak worden opgenomen in de (toekomstige) managementinformatie. 1.

Situering van het onderwerp, aanleiding en probleemstelling Op 1 januari 2015 is de Participatiewet van kracht gegaan. Deze wet vervangt het voorgaande stelsel van Wet Werk en Bijstand, Wet Sociale Werkvoorziening en Wajong. Naar aanleiding hiervan stelden de Zeeuws-Vlaamse gemeenteraden in 2014 en 2016 verschillende verordeningen vast. In de afgelopen jaren hebben zich op verschillende gebieden ontwikkelingen voorgedaan. Dit maakt het nodig om het huidige beleid te actualiseren. Daarnaast krijgen we te maken met nieuwe en gewijzigde wet- en regelgeving in 2022. Allereerst een brede agenda (“breed offensief”) om de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. Ook is de nieuwe Wet inburgering 2021 op 1 januari 2022 ingegaan nadat deze eerder opnieuw met een half jaar is uitgesteld. Breed offensief Het doel van deze agenda is om mensen met een arbeidsbeperking voor langere tijd, onder betere voorwaarden, aan het werk te krijgen. Zo moet het makkelijker worden voor werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking aan te nemen. Daarnaast moeten kwetsbare inwoners meer hulp op maat kunnen vragen en wordt er een extra mogelijkheid geboden om niet alle inkomsten te korten op de uitkering om werk extra te stimuleren. Door de demissionaire status van het vorige kabinet had de Tweede Kamer het wetsvoorstel “breed offensief” (deels) controversieel verklaard.

De Tweede Kamer neemt na het aantreden van een nieuw kabinet een besluit over verdere behandeling. Wet inburgering 2021 Bij de nieuwe Wet inburgering is veel centraal geregeld. De gemeentelijke beleidsvrijheid is beperkt. De uitvoering is opgedragen aan het college van burgemeester en wethouders. Onze visie en uitgangspunten over de uitvoering van deze nieuwe taak staan verderop in dit voorstel. -1-

Raadsvoorstel Nummer: 260673 Welke opdrachten heeft de gemeenteraad? In artikel 8, 8a en 8b van de Participatiewet staat dat de gemeenteraad bij verordening regels moet stellen. In artikel 8 gaat het over regels met betrekking tot het verlagen van bijstand, het verlenen van een individuele inkomenstoeslag en het verlenen van een individuele studietoeslag. Op grond van artikel 8a dient uw raad regels op te stellen over ondersteuning bij arbeidsinschakeling, het aanbieden van voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling, tegenprestatie, scholing/opleiding, premie en het verrichten van werkzaamheden in een beschutte omgeving. Tot slot wordt uw raad in artikel 8b opgedragen regels te stellen over het ten onrechte ontvangen van bijstand en de bestrijding van oneigenlijk gebruik van de wet. In de nu voorliggende verordening komen deze opdrachten, inclusief de regels ten aanzien van het nieuwe inburgeringsstelsel, samen. 2. Oplossingen, eventuele alternatieven en beoogd resultaat In de nieuwe verordening staan voornamelijk regels en mogelijkheden zoals die zijn opgenomen in de oude, in te trekken, verordeningen. Daarnaast anticiperen wij op nieuwe en toekomstige regelgeving zoals de nieuwe Wet inburgering en het “breed offensief”. Zo nemen we de artikelen 2.4.17 lid 3 (ondersteuning op maat) en 2.6.1 (inkomensvrijlating) op.

Daarnaast is bijvoorbeeld artikel 3.2 (studietoeslag) algemener geformuleerd. Dit biedt ons de flexibiliteit om beter aan te sluiten bij wijzigingen in de landelijke wet- en regelgeving vanaf 01 april 2022. De vermogensgrens wordt namelijk geschrapt en de hoogte van de studietoeslag wordt wettelijk vastgelegd. Ons college wil vooruitlopend hierop de individuele studietoeslag verhogen. Hiermee komen we tegemoet aan een verzoek om in de geest van de voorgenomen harmonisering reeds een hoger bedrag te verstrekken. Definitief schrappen van de vermogenstoets is pas na inwerkingtreding van nieuwe wetgeving mogelijk. De basisbaan is als voorziening toegevoegd. Dit om mensen te ondersteunen die geen regulier werk kunnen vinden en niet in aanmerking komen voor een garantiebaan of beschut werk. Zo hebben die inwoners ook de kans op een duurzaam dienstverband. Basisbanen organiseren we samen met Dethon. Wij zijn van mening dat deze verordening bijdraagt aan de leesbaarheid van regelgeving. Er ontstaat zo meer overzicht en duidelijkheid voor inwoners, bestuurders en medewerkers. Onze hoop is dat iedereen de kansen pakt die onze voorzieningen en regelingen bieden. Tot slot wordt de integratie van nieuwe inwoners verbeterd en bespoedigd. De nieuwe Wet inburgering 2021 In de nieuwe Wet inburgering komt de regie over de uitvoering bij de gemeenten te liggen.

Het college wordt verantwoordelijk voor de maatschappelijke begeleiding en het financieel ontzorgen van statushouders. Het uitvoeren van een brede intake, het opstellen van een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) en de voortgang van het traject bewaken, is verplicht. Ook moeten wij inburgeringstrajecten voor statushouders inkopen. Een inburgeringstraject bestaat uit één van de drie leerroutes: de B1-route, de Onderwijs-route of de Zelfredzaamheidsroute (Z-route). Verder moet het traject in ieder geval de verplichte onderdelen Kennis Nederlandse Maatschappij (KNM), de Module Arbeidsmarkt & Participatie (MAP) en het Participatieverklaringstraject (PVT) bevatten. De taaleis wordt verhoogd van A2 naar B1. Gedurende de inburgering wordt het leren van de taal zoveel mogelijk gecombineerd met participatie (dualiteit). Het aanbod dat wij moeten doen, verschilt voor statushouders en gezins- en overige migranten. Dit verschil is aangebracht, omdat met name voor gezinsmigranten geldt dat er al een gezinslid hier in Nederland woont die de weg in de maatschappij kan wijzen. Daarnaast is de inschatting dat hun weerbaarheid en zelfredzaamheid groter is, omdat zij geen vluchtgeschiedenis hebben. Voor statushouders krijgt de gemeente dus meer wettelijke taken. Dit is hierna schematisch uitgewerkt.

-2-

Raadsvoorstel Nummer: 260673 Aanbod Brede intake en opstellen PIP Financieel ontzorgen Maatschappelijke begeleiding Leerroutes en KNM (kennis Nederlandse Maatschappij) Participatieverklaringstraject Module Arbeidsmarkt en Participatie Participatie

Statushouders X X X X X X X

Gezinsmigranten X

X X

Beleidsuitgangspunten Wij integreren statushouders en gezinsmigranten vlot en zonder schulden in onze samenleving, het liefst via duurzaam werk. Lokaal voeren we de wet uit met goed opgeleide consulenten. De individuele inburgeraars, en niet de regels, staan hierbij centraal. Iedereen krijgt een individueel plan, dat past bij de capaciteiten en persoonlijke omstandigheden. We bieden geruime tijd intensieve maatschappelijke begeleiding en financiële coaching. Deze ondersteuning wordt pas afgebouwd als de inburgeraar voldoende zelfredzaam is of kan aansluiten bij het reguliere ondersteuningsaanbod. Lokaal werken we hiervoor samen met VluchtelingenWerk, Hulst voor Elkaar en vrijwilligers. Voor de inkoop van de leerroutes werken we samen met de gemeenten Sluis en Terneuzen. De duale component in de trajecten geven we vorm via onder andere het WSP en Dethon. In de bijlage treft u een overzicht van het nieuwe stelsel, onze doelstellingen en uitgangspunten (bijlage 2). Monitoring We willen met de nieuwe Wet inburgering 2021 een aantal effecten bereiken, namelijk: • Alle inwoners hebben binnen hun mogelijkheden een goed taalniveau; • Nieuwe inwoners integreren beter en sneller; • Inburgeraars hebben een hoger taalniveau en vaker duurzaam werk; • Inburgeraars zijn zelfredzaam en ervaren minder vaak problemen.

Om deze doelstellingen te monitoren, ontwikkelen we passende indicatoren die we integreren in managementinformatie. Hierbij sluiten we aan bij de verantwoording die wij moeten afleggen aan de rijksoverheid via het systeem van Single information, Single audit (SiSa). Adviesraad Sociaal Domein en Cliëntenraad Sociale Zekerheid De verordening is voorgelegd aan de Adviesraad Sociaal Domein en de Cliëntenraad Sociale Zekerheid. De adviezen zijn bijgevoegd. (bijlage 3 en 4) Vooropgesteld zijn de aanbevelingen voor technische aanpassingen en formuleringen verwerkt. Onze reactie op de adviezen treft u in de bijlage. (bijlage 5). Reacties gericht op verdere uitwerking worden meegenomen in de nadere- en/of beleidsregels. De adviesraad en cliëntenraad worden hierbij betrokken. 3. Relatie met de programmabegroting De verordening heeft betrekking op het programma 06 Sociaal Domein. In de programmabegroting 2022 is opgenomen dat we als gemeente instaan voor passende ondersteuning wanneer inwoners onvoldoende instaat zijn om te voorzien in het eigen leven en de voorwaarden die daarvoor nodig zijn. Daarnaast is opgenomen dat de vraag en unieke situatie centraal staat en niet het aanbod tot ondersteuning. Deze verordening sluit aan bij deze doelstellingen. Met betrekking tot de nieuwe wet inburgering is een specifiek speerpunt opgenomen.

Daarnaast sluit het aan bij de speerpunten die opgenomen zijn in het coalitieprogramma 2018-2022. Een voorbeeld hiervan is het opkomen voor iedereen die aan de kant staat en het voorkomen dat inwoners tussen wal en schip belanden. 4. Planning (tijdspad) en uitvoering De nieuwe verordening treedt in werking op 1 maart 2022 en heeft derhalve pas gevolgen voor de aanvragen die na deze datum worden ingediend. Wij zullen de gevolgen van de nieuwe verordening en de nieuwe beleidsregels gedurende het komende jaar monitoren. De resultaten van deze monitoring zullen met uw gemeenteraad worden gedeeld. -3-

Raadsvoorstel Nummer: 260673 5. Financiële paragraaf Inkoop en financiering Gemeenten ontvangen voor de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering een bijdrage in de uitvoeringskosten (meicirculaire 2020). Deze bedragen zijn meerjarig geraamd voor dit specifieke doel. Naast een bijdrage in de uitvoeringskosten krijgt elke gemeente een specifieke uitkering (SPUK-inburgering) voor de kosten van inburgeringsvoorzieningen, zoals de leerroutes, de module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP), het Participatieverklaringstraject (PVT) en de maatschappelijke begeleiding. Op 30 september 2021 hebben wij de voorlopige beschikking 2022 ontvangen. Voor onze gemeente is dit € 168.785,-- gebaseerd op 21 volwassen asielstatushouders en 6 gezins- en overige migranten. In Zeeuws-Vlaanderen is afgesproken om 90% van deze middelen te bundelen om een basisinfrastructuur educatie en inburgering in Zeeuws-Vlaanderen te realiseren. In afwijking van het gemeentelijk inkoopbeleid investeren we in een duurzame relatie met de twee bestaande taalaanbieders, op basis van ‘leren en ontdekken’, die nu ook al een groot deel van de trajecten inburgering, educatie en laaggeletterdheid verzorgen. Via deze samenwerking en een vorm van meerjarige budgetfinanciering verwachten wij, ondanks de beperkte volumes, lokaal trajecten aan te kunnen bieden.

Voor de uitvoering van de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) werken we samen met drie gemeenten, Werk Service Punt Zeeuws-Vlaanderen (WSP) en Dethon. Daarnaast stellen we 10% van ons budget beschikbaar voor de inkoop van het Participatie Verklaringstraject (PVT) Om de dienstverlening aan ‘nieuwkomers’ te optimaliseren, wordt de samenwerking met VluchtelingenWerk en Hulst voor Elkaar geïntensiveerd. Hiervoor zijn afspraken gemaakt met beide partijen. We zijn van mening dat we meer kunnen bereiken voor onze inwoners als we de krachten bundelen. Implementatiemiddelen Doordat de invoering van de wet is opgeschoven zijn nog niet alle ontvangen incidentele middelen besteed aan de implementatie. Dit betreft de middelen uit 2020 en 2021. Deze niet bestede hebben bijgedragen aan positieve begrotings- en jaarrekeningsaldi. Onderstaand treft u een overzicht aan van de te ramen baten en lasten in 2022. Het structurele effect 2023 en verdere jaren zal worden verwerkt in de eerstvolgende bestuursrapportage, namelijk de voorjaarsnota 2022 Inkomsten SPUK inburgering 2022 Reeds geraamd in primitieve begroting Op te nemen in begrotingswijziging

€ 168.785 Nihil € 168.785

Uitgaven Inkoop leerroutes en Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) Inkoop Participatie verklaringstraject (PVT) Uitvoeringskosten (brede intake en personeelskosten) Maatschappelijke begeleiding (incl. Financiële zelfredzaamheid) Vluchtelingenwerk en Hulst voor Elkaar Inzet tolk (P.M.), overgang oude doelgroep en onvoorzien Totaal aan lasten Reeds geraamd in primitieve begroting Te ramen lasten in begrotingswijziging

Tegendekking € 151.906,50

SPUK inburgering 2022 (90%)

€ 16.878,50 € 93.000

SPUK inburgering (10%) Integratie-uitkering

€ 110.000 € 15.000

Middelen begroting 2022 Integratie-uitkering

€ 78.524

Integratie-uitkering

€ 465.309 € 110.000 € 355.309 -4-

Raadsvoorstel Nummer: 260673 Het saldo van de te ramen baten en lasten bedraagt € 186.524 negatief. Voorgesteld wordt om eenmalig een onttrekking uit te algemene reserve te doen van € 186.524. Zie hiervoor bijlage 6 begrotingswijziging 2022-08. 6. Voorstel Wij stellen uw gemeenteraad ter besluitvorming voor om: 1. Kennis te nemen van de gemeentelijke uitgangspunten rondom de nieuwe Wet inburgering 2021; 2. Het financieel kader inburgering te bekrachtigen; 3. De ‘Verordening participatie, inkomen en inburgering Gemeente Hulst 2022’ vast te stellen; 4. De navolgende verordeningen in te trekken: a. Verordening tegenprestatie Participatiewet; b. Verordening loonkostensubsidie en loonwaarde Participatiewet; c. Re-integratieverordening Participatiewet; d. Verordening individuele studietoeslag Participatiewet; e. Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ Hulst 2016; f. Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive; g. Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet; h. Verordening wachtlijstbeheer Wet sociale werkvoorziening; i. Handhavingsverordening sociale zekerheid; j. Verordening persoonsgebonden budget begeleid werken Wet sociale werkvoorziening; 5. In te stemmen met begrotingswijziging 2022-08 Verordening participatie, inkomen en inburgering Gemeente Hulst 2022.

Burgemeester en Wethouders van Hulst, De Secretaris, De Burgemeester,

Bijlage(n): 1. Verordening participatie, inkomen en inburgering Gemeente Hulst 2022 2. Beleidskader inburgering 3. Advies Adviesraad Sociaal Domein 4. Advies Cliëntenraad Sociale Zekerheid 5ab Gemeentelijke reactie op adviezen Adviesraad Sociaal Domein en Cliëntenraad Sociale Zekerheid. 6. Begrotingswijziging 2022-08 Onderliggende stukken (map leeskamer): Niet van toepassing. -5-