GezondheidPreventie Akkoord ZVL (definitief)

Preventie Akkoord Zeeuws-Vlaanderen: een leven lang Gezond & Fit!

Inleiding Gezonde Zeeuws Vlamingen, daar gaan we voor! Zeeuws-Vlaanderen geeft met dit Preventie Akkoord invulling aan haar regionale taakstelling op het gebied van gezondheidsbeleid. Via dit Akkoord dragen wij ook bij aan de ambities van het Nationaal Preventie Akkoord. In het Nationaal Preventie Akkoord hebben landelijke partners zich verbonden op de volgende drie thema’s: terugdringen van overgewicht, roken en alcohol- en middelengebruik. Zeeuws-Vlaanderen heeft in december 2020 de Kadernota Regionaal Gezondheidsbeleid Zeeuws- Vlaanderen 2022-2025 vastgesteld. Deze nota is gemaakt door de drie gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen - Terneuzen, Sluis en Hulst - samen met de GGD. De Kadernota hanteert een brede visie op gezondheidsbevordering, vanuit het gedachtegoed ‘Positieve Gezondheid’. Hierbij gaat het niet alleen om de lichamelijke kanten van gezondheid, maar ook om het vermogen om de eigen mogelijkheden en beperkingen te hanteren, met het accent op welbevinden, eigen regie, veerkracht, participatie en zingeving. Vanuit deze brede visie zijn wij ervan overtuigd dat aan de slag gaan met schuldhulpverlening of arbeidsbemiddeling voor sommige inwoners een beter startpunt is voor het verbeteren van de gezondheid, dan een aanpak die zich alleen richt op een gezondere leefstijl. De Kadernota geeft ook prioriteit aan het verkleinen van gezondheidsachterstanden in Zeeuws-Vlaanderen.

Hierbij gaat het vooral om het terugdringen van de gezondheidsachterstand van mensen met een lage SES (bepaald op basis van opleidingsniveau en inkomen); groepen inwoners die substantieel meer chronische klachten ontwikkelen en vanuit hun sociaaleconomische situatie niet in staat zijn gezonde keuzes te maken.

Preventienetwerk Deze brede insteek beschouwen wij als

In 2025 is er een vitaal en professioneel

randvoorwaarde voor het realiseren van

preventienetwerk van maatschappelijke

een effectieve aanpak op de thema’s van

partijen, ondernemers, wijk- en bewoner-

het Nationaal Preventie Akkoord: roken,

sinitiatieven en de drie betrokken gemeen-

alcohol- en middelengebruik, en overge-

ten. Met dit akkoord bundelen wij al deze

wicht. Dit heeft vooral kans van slagen

krachten, vanuit de gedeelde ambitie om

als er ook aandacht is voor onderliggende

gezondheidsverschillen in Zeeuws-Vlaande-

factoren zoals gezondheidsvaardigheden,

ren te verkleinen.

armoede en de directe leefomgeving. De regio Zeeuws-Vlaanderen heeft al eerder

Wij nodigen alle regionale en lokale partijen

de krachten gebundeld om het gezond-

en partners van harte uit dit Preventie Ak-

heidsbeleid te verbeteren. Dit Preventie

koord te onderteken om zich daarmee in te

Akkoord geeft daar een extra impuls aan;

zetten voor de beweging naar een gezonder

we gaan voor een domeinoverstijgende,

Zeeuws-Vlaanderen.

regionale preventieaanpak, vertaald naar lokale accenten per gemeente. We ver-

Sluit u zich ook aan bij deze beweging?

binden waardevolle programma’s, maatschappelijke projecten, wijk- en buurtinitiatieven die toewerken naar een gezonde leefstijl. Met dit Preventie Akkoord streven we naar collectieve impact.

3

Collectieve ambities tot 2030 Gezonde leefomgeving Zeeuws-Vlaanderen is bij toeristen in trek vanwege

Schoolpleinen en sportparken gaan zo veel mogelijk

onze prachtige stranden, de ruimte en de natuur. We

open en krijgen meer eigentijdse beweegelementen.

gaan deze groene en blauwe ruimte beter ontsluiten

En we gaan ondernemers binnen toerisme en leisure

voor onze eigen inwoners. Voor senioren is de mobi-

actief betrekken bij (beweeg-)activiteiten voor en met

liteit een aandachtspunt bij de bovenlokale gebieds-

de inwoners. Dit leidt tot meer sociale verbanden tus-

ontwikkeling. Meer veilige fietspaden waar ook e-bikes

sen maatschappelijke organisaties, ondernemers en

en scootmobielen gebruik van kunnen maken. In de

inwoners. Natuurlijk breiden we het aantal rookvrije

kernen gaan we werken aan een beweegvriendelijke(-

plekken in Zeeuws-Vlaanderen verder uit. Niet alleen

re) openbare ruimte, met urban sports-voorzieningen

op de bekende locaties, zoals op en rond school- en

en groene ontmoetingsplekken in elke kern. Te den-

sportlocaties, maar ook in het uitgaansleven. Daar zal

ken valt aan openbare moes- en pluktuinen, waar ook

de handhaving van wet- en regelgeving worden aan-

voedseleducatie plaats kan vinden voor basisschool-

gescherpt om overmatig alcohol- en middelengebruik

leerlingen.

te voorkomen.

Mentale weerbaarheid jeugd / jongeren De Coronaperiode heeft een stevige wissel getrok-

voor jongeren. Gezinnen krijgen ondersteuning bij

ken op onze jongste generatie. Maandenlang geen

de opvoeding vanuit een inclusieve invalshoek. En we

onderwijs op school en geen sport, muziekles of an-

gaan de psychische druk die jongeren (kunnen) erva-

dere activiteiten buitenshuis. Met de versoepelingen

ren ook bespreekbaar maken via regionaal bekende

ontstaat weer ruimte voor contact. De scholen gaan

influencers op sociale media. Speciale aandacht is er

een inhaalslag maken op basis van de extra financiële

voor jongeren in de agrarische sector en jongeren die

steun richting het onderwijs. Cultuur en sport zullen in

in armoede opgroeien. De verantwoordelijke onder-

dit aanbod worden ingepast om kinderen en jongeren

wijs-, branche- en zorgorganisaties gaan vanaf nu hun

weer te stimuleren tot expressie. Huisartsen krijgen

krachten bundelen.

meer opties aangereikt naar een preventief aanbod

Vitaal ouder worden Zeeuws-Vlaanderen krijgt komende jaren te maken

zullen actief geïnstrueerd worden over symptomen

met een versnelde vergrijzing. Dit stelt niet alleen ho-

van alcohol- en middelengebruik en verwaarlozing en

gere eisen aan de zorg, zeker in combinatie met het

geïnformeerd worden over verwijzingsmogelijkheden.

vertrek van jongeren uit onze regio, maar vergt ook nu

Ten eerste laagdrempelige vitaliteitsactiviteiten in de

al aandacht voor sociale mobiliteit en preventie. Juist

buurt, zoals vrijwilligerswerk, samen wandelen, fietsen

nu, bij de huidige generatie veertigers en vijftigers. Het

of werken in de moestuin. Maar ook de meer gerichte

aanleren en vasthouden van een gezonde leefstijl staat

ondersteuning, zoals AA-groepen en andere lotge-

voorop. Maar we gaan ook onze bestaande lokale net-

noten-netwerken zullen actief versterkt worden. Ook

werken beter toerusten op signalering en ondersteu-

voor volwassenen en senioren zal de communicatie

ning van kwetsbare senioren, alleenstaande ouders,

komende jaren verschuiven naar digitale kanalen en

weduwen en weduwnaars. Denk aan mantelzorgers,

sociale media, waarbij bepaalde inwonersgroepen nog

vrijwilligers bij de belbus en de voedselbank, maar ook

wel gerichte ondersteuning nodig hebben.

zorgverleners, winkeliers en horecaondernemers. Zij

4

Inzet gemeente Sluis a) Specifieke doelstellingen Sluis

- Roken: ook in Sluis zal het beleid gericht op een gezonde, beweegvriendelijke leefomgeving geïn-

In de gemeente Sluis willen we de prioriteit binnen

tensiveerd worden. Vooral meer groen in wijken en

het preventiebeleid leggen bij sport en bewegen als

kernen vormt hierbij een prioriteit. De inzet is hier-

het belangrijkste middel om een gezonde leefstijl te

boven geformuleerd onder ‘Collectieve ambities tot

bevorderen. Sluis zal de inzet vanuit het Sportakkoord

2030’.

combineren met de mogelijkheden vanuit het Preventie Akkoord Zeeuws-Vlaanderen. Sport en bewegen

- Alcohol- en middelengebruik: naast voorlichting

voor iedereen, een veilig sportklimaat en vaardig in

en bewustwording in het onderwijs en binnen

bewegen; dat zijn de hoofddoelstellingen in Sluis.

sportverenigingen, zal de handhaving van wet- en

Een gezonde bevolking in een gezonde leefomgeving

regelgeving worden aangescherpt om overmatig

werkt door op alle terreinen van onze samenleving;

alcohol- en middelengebruik te voorkomen. Hiertoe

dat is dan ook wat Sluis wil bereiken via het Preventie

zoeken we de samenwerking met koplopers binnen

Akkoord. De sport- en beweegdeelname is in Sluis,

de horeca en werkgevers die hiervoor willen gaan.

afgezet tegen de regionale en landelijke cijfers, relatief laag. Van de ouderen voldoet 38% aan de beweegricht-

c) Criteria budgetverdeling

lijnen en 27% sport wekelijks. Daarmee is de sport- en beweegdeelname in Sluis relatief laag, afgezet ten opzichte van de regio en landelijke cijfers.

Alle lokale uitvoeringsorganisaties in Sluis, die het Preventie Akkoord Zeeuws-Vlaanderen hebben onder-

Er zijn meer laagdrempelige beweegactiviteiten ge-

tekend, kunnen een aanvraag indienen voor uitvoe-

wenst, vooral voor inwoners voor wie de weg naar de

ringsbudget, mits:

sportvereniging of sportschool niet vanzelfsprekend is. Het is ook zaak dit aanbod op een goede locatie (ook

- de voorgestelde activiteiten betrekking hebben op

digitaal) te presenteren. Verder is gerichte inzet nodig

ten minste één thema uit het Akkoord;

om inwoners van alle leeftijden binnen hun specifieke context (school, werk of buurt) te activeren, zowel qua

- er met ten minste één andere partner van het Pre-

vindplaatsen als verwijsmogelijkheden.

ventie Akkoord wordt samengewerkt; - de resultaten van de activiteit zichtbaar worden

b) Accenten op thema’s NPA

gemaakt door middel van ‘tellen en vertellen’, bijv. het meten van het aantal deelnemers én het delen

Alle drie de thema’s binnen het Nationaal Preventie

van hun ervaringen.

Akkoord zijn relevant binnen Sluis. Zo heeft 60% van de ouderen overgewicht, waarvan 20% obesitas. Van de volwassenen heeft 52% overgewicht, waarvan 13% obesitas. Wat roken, alcohol en middelengebruik betreft: 23% van de volwassenen in Sluis rookt en 20% is overmatig drinker (significant meer dan het Zeeuws gemiddelde). Van de ouderen rookt 7%, 3% is zware drinker en 15% is overmatig drinker. - Het terugdringen van overgewicht zal vooral via meer sport- en beweegactiviteiten bij alle leeftijdsgroepen aandacht krijgen, inclusief bewustwording over andere vitaliteitsbevorderende maatregelen, zoals gezonde voeding.

5

Inzet gemeente Hulst a) Specifieke doelstellingen Hulst

de jeugd geldt dat 26% van de 14/15 jarigen aan binge

In Hulst bestaat al veel preventief aanbod in de sfeer

heid). Dit is hoger dan het Zeeuwse gemiddelde van

van gezondheid, bewegen en cultuur. Alleen bereikt

22% (niet significant) en daarmee zorgelijk. Als het

dit aanbod niet altijd de inwonersgroepen die hier

gaat om de cijfers van overgewicht onder volwassenen

het meest bij gebaat zouden zijn, zoals inwoners met

scoort Hulst 48%, terwijl het Zeeuwse gemiddelde op

een lage SES, mensen met een beperking en gezinnen

49% ligt. Bijna de helft van de volwassen inwoners van

met een migratie achtergrond of met psychosociale

Hulst heeft dus te maken met overgewicht. Ook een

problematiek. Daarom leggen we in Hulst de volgende

signaal dat aandacht verdient.

drinken doet (meer dan 4-6 glazen bij een gelegen-

accenten: Daarom is de specifieke inzet op de drie thema’s van - Hulst zal focussen op het beter ontsluiten van be-

het Nationaal Preventieakkoord in Hulst:

staand aanbod, via eerstelijns zorg en het onderwijs, maar zeker ook via informele netwerken, peers

- Terugdringen overgewicht: dit zal bij alle leeftijds-

en influencers.

groepen aandacht krijgen via normaliseren van beweegactiviteiten, voedseleducatie en aandacht voor

- Werken aan een gezonde leefstijl zal voor alle

een gezonde leefstijl.

Hulstenaren de norm worden, zodat dit normaal wordt in elke context: op school, op de kinderop-

- Roken: ook in Hulst zal het beleid gericht op een

vang, op het werk en in de vrije tijd.

gezonde leefomgeving geïntensiveerd worden. De inzet is hierboven geformuleerd onder ‘Collectieve

- In Hulst komt meer gerichte inzet op de meest

ambities tot 2030’.

kwetsbare inwoners(groepen), hen weten te activeren kost de meeste tijd, energie en vergt dus een

- Alcohol- en middelengebruik: naast voorlichting en

extra financiële impuls.

bewustwording in het onderwijs en binnen sportverenigingen, zal er blijvende aandacht zijn om

- De onderlinge samenwerking tussen partners bin-

overmatig alcohol- en middelengebruik terug te

nen Hulst behoeft ook meer aandacht. Natuurlijk

dringen.

tussen onderwijs, sport, cultuur en zorg, maar er is ook structurele samenwerking nodig met lokale

c) Criteria budgetverdeling

werkgevers, winkeliers, horeca ondernemers en woningbouwcoöperaties. Zodat alle partijen elkaar weten te vinden en er een hechte ketensamenwer-

Alle lokale uitvoeringsorganisaties in Hulst, die het

king ontstaat.

Preventie Akkoord Zeeuws-Vlaanderen hebben ondertekend, kunnen een aanvraag indienen voor uitvoeringsbudget, mits:

b) Accenten op thema’s NPA

- de voorgestelde activiteiten betrekking hebben op

De drie thema’s binnen het Nationaal Preventie Ak-

ten minste één thema uit het Akkoord;

koord zijn ook actueel binnen Hulst. Op het thema roken voor volwassenen scoort Hulst met 14% relatief

- er met ten minste één andere partner van het Pre-

laag (niet significant) ten opzichte van heel Zeeland

ventie Akkoord wordt samengewerkt;

(19%). Toch roken dus nog 14 van de 100 volwassenen in Hulst. En hierbij geldt richting de jeugd: zien roken

- de resultaten van de activiteit zichtbaar worden

doet roken. Op het thema overmatig alcohol drinken

gemaakt door middel van ‘tellen en vertellen’, bijv.

door volwassenen scoort Hulst 17% ten opzichte van

het meten van het aantal deelnemers én het delen

14% in Zeeland. Hoewel ook dit cijfer niet significant

van hun ervaringen.

is, is het toch hoger dan het Zeeuws gemiddelde. Voor

6

Inzet gemeente Terneuzen a) Specifieke doelstellingen Terneuzen

b) Accenten op thema’s NPA

Binnen Terneuzen zal het accent verschuiven van

De drie thema’s binnen het Nationaal Preventie Ak-

beleid naar uitvoering; er is vooral behoefte aan een

koord zijn uiteraard ook relevant voor Terneuzen. Van

samenhangend aanbod om inwoners te ondersteu-

de volwassen inwoners tot 65 jaar heeft 17% ernstig

nen bij het aanleren en vasthouden van een gezonde

overgewicht of obesitas; dat is significant hoger dan

leefstijl. De problematiek in Terneuzen is stevig. Rond

het Zeeuws gemiddelde. 15% van de inwoners rookt

2030 is 20% van de inwoners in Terneuzen 75 jaar of

en drinkt overmatig. Eenzaamheid is een aandachts-

ouder. Daarnaast kan Terneuzen ook getypeerd wor-

punt voor zowel 65-minners als 65-plussers. De ver-

den als een gemeente met een lager sociaalecono-

schillen zijn vooral zichtbaar in vergelijking met de

misch profiel. Het besteedbaar inkomen is gemiddeld

Nederlandse cijfers. Veel volwassenen vanaf 19 jaar

lager dan in de rest van Nederland. Van de inwoners

bewegen te weinig: 66% van de 65-plussers en 50%

woont zelfs 6,4% in een huishouden onder de armoe-

van de inwoners onder de 65 jaar. Ook deze cijfers

degrens. En in 2020 ontving 14% van de jongeren tot

verschillen significant van het Zeeuws gemiddelde.

18 jaar een vorm van jeugdhulp (ten opzichte van 10% landelijk). De problematiek speelt tegenwoordig ge-

Onder 65-plussers drinkt 19% overmatig. Inwoners

meente breed. Daarom richten we ons op meerdere

hebben meer dan gemiddeld in Zeeland last van ge-

doelgroepen. Het motto is: niet stigmatiseren, maar

luidshinder en stof, rook of roet. De meeste overlast

normaliseren. Iedereen is gebaat bij een gezonde leef-

wordt veroorzaakt door industrie en scheepvaart.

stijl. Samengevat gelden voor Terneuzen de volgende

Terneuzenaren geven vaker aan zich psychisch onge-

prioriteiten:

zond(er) te voelen. Jongeren uit klas 2 en 4 van het VO ervaren veel stress, voldoen niet aan de beweegnorm,

- Normaliseren van een gezonde leefstijl via een ge-

drinken relatief weinig water, slapen slechter en voe-

meentebrede, integrale aanpak;

len zich minder gelukkig. Zij lijken daarbij op leeftijdsgenoten elders in Zeeland. Ze fietsen wel weer vaker

- We activeren meer vindplaatsen binnen flankerende

naar school en drinken minder alcohol. Hoe lager het

domeinen, zoals winkelcentra, schuldhulpverlening,

onderwijsniveau des te ongezonder jongeren leven.

sport- en welzijnslocaties, kinderopvang en scholen,

Ook zijn er vaker indicaties voor psychosociale proble-

informele netwerken en sociale media;

men.

- We gaan met alle relevante partijen een laagdrem-

De specifieke inzet op de drie thema’s van het Natio-

pelig aanbod samenstellen van gezondheid bevor-

naal Preventieakkoord in Terneuzen:

derende activiteiten voor alle inwoners. De promotie hiervan gebeurt niet alleen generiek, maar ook

- Terugdringen overgewicht: dit zal bij alle leeftijds-

gericht op verschillende typen verwijzers in Terneu-

groepen vooral aandacht krijgen via het normalise-

zen.

ren van beweegactiviteiten en aandacht voor een gezonde leefstijl.

- Bevordering van mentale weerbaarheid van jeugdigen.

- Roken: ook in Terneuzen wordt het beleid gericht op een gezonde leefomgeving geïntensiveerd. Zie de

- Blijvende aandacht voor een gezonde en groene

inzet onder ‘Collectieve ambities tot 2030’. Verleiden

leefomgeving zonder lawaai en fijnstof;

tot gezonde leefstijl in de openbare ruimte krijgt bijvoorbeeld vorm op het Busstation Terneuzen.

- Meer participatie van jongeren, volwassenen en se-

Een initiatief van de Provincie ter bevordering van

nioren (ook met een migratie-achtergrond of beper-

de vitaliteit, ook vanwege de regionale functie van

king) bij het ontwikkelen van een eigentijds aanbod

bushalte WST.

en passende communicatie.

7

- Alcohol- en middelengebruik: naast voorlichting en bewustwording in het onderwijs en binnen sportverenigingen, zal de handhaving van wet- en regelgeving worden aangescherpt om overmatig alcohol- en middelengebruik te voorkomen. Ook in Terneuzen zoeken we hiertoe de samenwerking met horecaondernemers en werkgevers die hiervoor willen gaan.

c) Criteria budgetverdeling Alle lokale uitvoeringsorganisaties in Terneuzen, die het Preventie Akkoord Zeeuws-Vlaanderen hebben ondertekend, kunnen een aanvraag indienen voor uitvoeringsbudget, mits: - de voorgestelde activiteiten betrekking hebben op ten minste één thema uit het Akkoord; - er met ten minste één andere partner van het Preventie Akkoord wordt samengewerkt; - de resultaten van de activiteit zichtbaar worden gemaakt door middel van ‘tellen en vertellen’, bijv. het meten van het aantal deelnemers én het delen van hun ervaringen.

Bronnen Cijfers afkomstig van de GGD-Gezondheidsmonitor en / of de website ‘waarstaatjegemeente.nl’.

8

Organisatie Gezamenlijk werken aan preventie vergt co-creatie om de regionale verbindingen te bepalen, in combinatie met lokale accenten per gemeente. Hoe gaan we hier vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid in de hectiek van alledag vorm aan geven? Het gaat niet alleen om het delen van kennis en ervaringen - ieder vanuit eigen expertise en ervaring - maar vooral om het verbinden van afzonderlijke initiatieven om zo toe te werken naar collectieve impact. De uitrol van dit Preventie Akkoord is daarmee een lerende beweging, waarin ruimte is om elkaar (beter) te leren kennen, barrières te overwinnen, elkaar de bal toe te spelen en samen successen te delen.

Preventienetwerk De partners die zich scharen achter dit Preventie Akkoord, vormen samen het Preventienetwerk Zeeuws-Vlaanderen. Deze groep bewaakt de samenhang binnen de uitrol van het Akkoord en adviseert over een transparante budgetverdeling binnen de drie gemeenten. De deelnemende organisaties zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van afspraken en het behalen van specifieke doelen. Elke gemeente houdt samen met de lokaal deelnemende organisaties bij (monitoren) hoe het staat met de voortgang van de uitrol van het Preventie Akkoord.

Lokale kernteams Elke gemeente stelt een lokaal kernteam samen. Het kernteam organiseert, ondersteunt, en/of monitort de lokale activiteiten en onderhoudt contact met de deelnemende organisaties over de voortgang.

Verdelen uitvoeringsbudget Voor de jaren 2022 en 2023 is elk jaar € 70.000 uitvoeringsbudget voor de regio Zeeuws-Vlaanderen beschikbaar. Hiervan gaat 10% naar de regionale coördinatie en gemeenschappelijke activiteiten. De overige 90% is beschikbaar voor activiteiten, in te brengen door lokale partijen.

Concrete jaarlijkse activiteiten / afspraken: Jaarlijkse netwerkbijeenkomst waar resultaten worden gedeeld en gezamenlijk successen worden gevierd; Gezamenlijke inzet / activiteiten (bijv. een jaarlijks terugkerende Stoptober-campagne).

9

Lijst van regionale partijen die het Preventie Akkoord ondertekenen: • Gemeente Sluis • Gemeente Hulst • Gemeente Terneuzen • Provincie Zeeland (onder voorbehoud) • GGD Zeeland • ZorgSaam Zeeuws-Vlaanderen • Nucleuszorg B.V. (Zeeuws-Vlaamse huisartsen) • Emergis (Geestelijke Gezondheidszorg en Emergis Preventie4) • Kinderopvang Zeeuws Vlaanderen • Zeeuwse Muziekschool • Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen • SportZeeland • Woongoed Zeeuws-Vlaanderen (onder voorbehoud) • Natuur & Zo • VO ZVL (Lodewijkcollege, praktijkschool Hulst, Reynaertcollege en Zwincollege) • Buurtzorg

Lijst van lokale partijen uit Sluis die het Akkoord ondertekenen: • Gemeente Sluis • Stichting Cultuureducatie Zeeuws Vlaanderen • ChrisFit-Gym Breskens • Match sportmanagement • SV Oostburg • St. Cultuureducatie Zeeuws Vlaanderen • SWEAT Healthcenter

10

Lijst van lokale partijen uit Hulst die het Akkoord ondertekenen: • Gemeente Hulst • Reynaertcollege Hulst • Kinderopvang De Tivoli • Scouting ‘t Jagertje • Dorpsraad Kloosterzande • AA Groep Hulst • Stichting Hulst voor Elkaar (uitvoerings- en welzijnsorganisatie) • Woonstichting Hulst • Plus Supermarkt Kloosterzande (onder voorbehoud) • Wijkraad Den Dullaert (onder voorbehoud)

Lijst van lokale partijen uit Terneuzen die het Akkoord ondertekenen: • Gemeente Terneuzen • EHBO Vereniging Koewacht • Lodewijk College (onder voorbehoud) • Aan-Z (uitvoerings- en welzijnsorganisatie) • Toonbeeld, Kunstorganisatie in Terneuzen • Apotheek BENU

11