FUSIEPORaadsvoorstel 20210604 090056 656 1.3

Raadsvoorstel Nummer: 236822 Aan:

Portefeuillehouder:

De raad van de gemeente Hulst

Wethouder D.J.G.M. van Damme

Onderwerp: Voorstel tot instemming fusie, statuten, toezichtkader Primair Onderwijs ZeeuwsVlaanderen

Inleiding De volgende schoolbesturen in het primair onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen zijn voornemens om een bestuurlijke fusie aan te gaan per 1 augustus 2021: Scholengroep ProBaz,Onderwijsgroep Perspecto, Scoba en SKO Hulst. Aanleiding om met elkaar in gesprek te treden en een onderzoek te starten naar een bestuurlijke fusie is de sterk veranderende omgeving van het onderwijs op de scholen zoals de daling van het aantal leerlingen in de regio, de veranderende behoeftes van ouders en leerlingen en de veranderende wet- en regelgeving. Met de fusie beogen de schoolbesturen een samenwerking zonder barrières gericht op het bieden van hoge onderwijskwaliteit en benaderbaar, bereikbaar en herkenbaar onderwijs. Een fusie maakt het volgens de participerende schoolbesturen mogelijk om expertise meer gericht in te zetten, snelle en laagdrempelige kennisdeling te realiseren, goede ontwikkelmogelijkheden aan te bieden en een breed onderwijsaanbod in stand te houden. Dat is beter mogelijk met een fusie dan met een informele samenwerking aldus de schoolbesturen. Na de fusie ontstaat een schoolbestuur met in totaal 39 scholen voor basisonderwijs en speciaal basisonderwijs met zo’n 5600 leerlingen.

De stichting bestuurt zowel openbare scholen, katholieke scholen, protestants-christelijke scholen, interconfessionele scholen als samenwerkingsscholen (hetgeen algemeen toegankelijke scholen zijn waarin zowel openbaar onderwijs als bijzonder onderwijs wordt verzorgd). De naam voor de nieuwe stichting is nog niet bekend. 1. Situering van het onderwerp, aanleiding en probleemstelling De positie van het openbaar onderwijs binnen het toekomstige gefuseerde bestuur en het toezicht daarop de gemeenteraad ondergaan als gevolg van de fusie in de voorgestelde statuten geen wettelijke wijziging. Er zijn geen argumenten om de goedkeuring aan de voorgestelde fusie en de voorgestelde wijziging van statuten te onthouden. 2. Oplossingen, eventuele alternatieven en beoogd resultaat Aangezien de gemeenteraad de goedkeuring aan de fusie en aan de wijziging van de statuten alleen kan weigeren als de overheersende invloed van de overheid in het bestuur niet is verzekerd voor zover het openbaar onderwijs betreft en deze invloed verzekerd blijft in de gedane voorstellen en daarnaast ook de spreiding, instandhouding en wezenskenmerken en de waarborgen van het openbaar onderwijs geen wijzigingen ondergaan als gevolg van deze fusie, zijn er geen argumenten om de goedkeuring aan de voorgestelde fusie en de voorgestelde wijziging van de statuten te onthouden.

Er wordt structuur en inhoud gegeven aan de wijze waarop de gemeenteraad het toezicht op het openbaar onderwijs invult. 3. Relatie met de programmabegroting In programma 04 onderwijs en kinderopvang heeft uw raad opgenomen in te zetten op het behoud van een breed, kwalitatief en financieel aantrekkelijk aanbod van -1-

Raadsvoorstel Nummer: 236822 onderwijsvoorzieningen in Hulst en de regio Zeeuws-Vlaanderen. Bij deze fusie is het primair onderwijs toekomstbestendig. 4. Planning (tijdspad) en uitvoering Wettelijk kader: bevoegdheid gemeenteraad De openbare scholen in de gemeente Hulst worden op dit moment bestuurd door de Onderwijsgroep Perspecto. Perspecto is een samenwerkingsbestuur in de zin van artikel 17 van de Wet op het primair onderwijs. Dit betekent dat Perspecto het bevoegd gezag is van zowel openbare scholen als bijzondere scholen. Ten aanzien van het openbaar onderwijs heeft de gemeenteraad de volgende taak: - het uitoefenen van toezicht op het in standhouden van de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs; - het waarborgen van continuïteit van het openbaar onderwijs binnen de gemeente. Conform artikel 22 lid 5 van de huidige statuten van de Onderwijsgroep Perspecto dienen de raden van de gemeenten waarin scholen voor openbaar onderwijs zijn gelegen goedkeuring te verlenen aan de voorgestelde bestuurlijke fusie (de huidige statuten van de Onderwijsgroep Perspecto, destijds nog handelend onder de naam Stichting Scholengroep Leertij, zijn opgenomen in bijlage 5). Dat zijn de gemeenteraden van Terneuzen en Hulst. Het openbaar onderwijs in de gemeente Sluis (Stichting Escalda Scholen) participeert namelijk niet in de fusie.

Conform het bepaalde in de statuten kan de gemeenteraad zijn instemming aan een fusie slechts onthouden indien een overheersende invloed in het bestuur voor zover het openbaar onderwijs betreft niet is verzekerd. Op basis van eventueel andere bezwaren ten aanzien van de fusie kan de gemeenteraad haar goedkeuring dus niet onthouden. Conform artikel 17 van de Wet op het primair onderwijs en artikel 21 lid 5 van de huidige statuten van de Stichting Perspecto dienen de raden van de gemeenten waarin scholen voor openbaar onderwijs zijn gelegen ook goedkeuring te verlenen aan de voorgestelde wijziging van de statuten. Ook hier geldt dat een gemeenteraad zijn goedkeuring met een wijziging van de statuten slechts kan onthouden indien een overheersende invloed in het bestuur voor zover het openbaar onderwijs betreft niet is verzekerd. De betrokken schoolbesturen hebben nu uw raad verzocht om goedkeuring te verlenen aan de fusie en de wijziging van de statuten van de Onderwijsgroep Perspecto. Ook verzoeken zij om het in dit kader opgestelde toezichtkader vast te stellen (zie bijlagen 1,2,3). Fusie-effectrapportage Met het oog op het voorgenomen besluit tot fusie is door de fusiepartners een Fusieeffectrapportage opgesteld waarin de doelen en de effecten van de beoogde fusie zijn opgenomen en is weergeven hoe de inrichting van de gefuseerde organisatie wordt vormgegeven.

U wordt in dit kader naar de in bijlage 4 opgenomen rapportage verwezen. Met in inachtneming van het bepaalde in artikel 63b lid 2 sub j van de Wet op het primair onderwijs hebben de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Hulst, Sluis en Terneuzen positief geadviseerd ten aanzien van de wenselijkheid van de voorgestelde fusie. Op basis van deze fusie-effectrapportage zijn de gemeenschappelijke medezeggenschapsraden gevraagd om instemming te verlenen aan de voorgenomen fusie. Deze raden hebben inmiddels ingestemd met de fusie. Dit geldt ook voor de betrokken raden van toezicht van de participerende schoolbesturen. Ten slotte heeft ook de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op grond van artikel 64c van de Wet op het primair onderwijs de voorgenomen fusie goedgekeurd. Openbaar onderwijs Zoals hierboven is aangegeven kan de gemeenteraad de goedkeuring aan de fusie en aan de voorgestelde wijziging van de statuten alleen onthouden indien de overheersende invloed -2-

Raadsvoorstel Nummer: 236822 van de overheid in het bestuur niet is verzekerd voor zover het openbaar onderwijs betreft. Aan de hand van dit criterium zal de vraag van de schoolbesturen om goedkeuring te verlenen aan het besluit tot fusie en tot wijziging van de statuten dus getoetst moeten worden. Deze overheersende invloed wordt bepaald door het geheel aan waarborgen dat is ingebouwd bij de fusie en in de statuten ten aanzien van wezenskenmerken en de continuïteit van het openbaar onderwijs. Overigens geldt het onderstaande ook ten aanzien van de door de gefuseerde stichting te besturen samenwerkingsscholen voor zover daarin wordt voorzien in openbaar onderwijs. Continuïteit De voorgenomen fusie heeft als zodanig geen gevolgen op het aantal scholen, de spreiding van de scholen en de denominatie van de scholen. Met de fusie wordt blijkens de overlegde Fusie-effectrapportage het versterken van de kwaliteit van het onderwijs en de bereikbaarheid nagestreefd met als doel het behoud van een divers palet aan scholen. Dit sluit aan bij de inhoud van het vastgestelde Voorzieningenplan in Hulst waarin met de schoolbesturen afspraken zijn gemaakt over het waarborgen van de denominatieve verscheidenheid van het aanbod aan scholen. Gelet op dit gegeven draagt de fusie dus bij aan de instandhouding van de scholen en dus aan de continuïteit van het openbaar onderwijs.

Wezenskenmerken Als het gaat om de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs dan kunnen mede gelet op het daaromtrent bepaalde in de wet en de gehanteerde formuleringen door de landelijke onderwijsorganisaties in het openbaar onderwijs, in elk geval de volgende kenmerken worden genoemd: - het onderwijs is toegankelijk voor alle kinderen zonder onderscheid van godsdienst of levensbeschouwing; - het personeel is benoembaar zonder onderscheid van godsdienst of levensbeschouwing, ras, etc.; - het onderwijs draagt bij aan de ontwikkeling van de leerlingen met aandacht voor de godsdienstige, levensbeschouwelijke en maatschappelijke waarden zoals die leven in de Nederlandse samenleving en met onderkenning van de betekenis van de verscheidenheid van die waarden; - het onderwijs wordt gegeven met eerbiediging van ieders godsdienst of levensbeschouwing; - er bestaat ruimte voor het volgen van godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs.

In de door de te fuseren schoolbesturen voorgelegde statuten (bijlage 2) van de fusieorganisatie worden voor zover de gefuseerde stichting het bevoegd gezag is van het openbaar onderwijs deze wezenskenmerken expliciet benoemd: - Artikel 4 lid 9: De openbare scholen en samenwerkingsscholen van de stichting zijn toegankelijk voor alle leerlingen zonder onderscheid naar godsdienst of levensovertuiging; - Artikel 16 lid 4: Medewerkers aan openbare scholen zijn op gelijke voet benoembaar; - Artikel 4 lid 6: Het onderwijs aan de openbare scholen draagt bij aan de ontwikkeling van de leerlingen met aandacht voor de godsdienstige, levensbeschouwelijke en maatschappelijke waarden zoals die leven in de Nederlandse samenleving en met onderkenning van de betekenis van de verscheidenheid van die waarden; - Artikel 4 lid 6: Openbaar onderwijs wordt gegeven met eerbiediging van ieders godsdienst of levensbeschouwing. Waarborgen Daar waar het het gaat om het waarborgen van de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs is in de statuten nog het volgende opgenomen: - Artikel 2 lid 1: Ten aanzien van het doel van de stichting: De stichting heeft zonder -3-

Raadsvoorstel Nummer: 236822 winstoogmerk ten doel het geven van openbaar onderwijs. - Artikel 4 lid 1: Het College van Bestuur borgt op stichtingsniveau de (invulling van de) grondslag en de identiteit van de afzonderlijke scholen. Door het College van Bestuur wordt in het strategisch koers- of beleidsplan aangegeven op welke wijze vorm en inhoud wordt gegeven aan de identiteit van de katholieke, protestants-christelijke en interconfessionele scholen en het karakter van de openbare scholen en hoe deze worden geborgd. - Artikel 4 lid 2: Aan de grondslag en identiteit onderscheidenlijk het openbaar karakter van de school wordt op schoolniveau vormgegeven. In het schoolplan van de scholen wordt ruimte ingebouwd voor levensbeschouwelijke vorming en identiteitsaspecten. Door het College van Bestuur wordt een commissie identiteit ingesteld ter uitwerking en behartiging van de identiteitsaspecten binnen de scholen en het onderwijs. - Artikel 5 lid 2 sub a (samenwerkingsschool): De identiteitscommissie adviseert gevraagd en ongevraagd het bevoegd gezag over alle aangelegenheden die betrekking hebben op de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het openbare karakter en de identiteit van de samenwerkingsschool.

- Artikel 5 lid 2 sub b (samenwerkingsschool): Bij de samenstelling van de identiteitscommissie is sprake van een evenwichtige verdeling tussen openbaar en bijzonder onderwijs. - Artikel 7: De leden van het College van Bestuur dienen de grondslag en het doel van de stichting te onderschrijven. - Artikel 10 lid 4: Bij de samenstelling van de Raad van Toezicht wordt zorggedragen voor een evenwichtige spreiding naar grondslag en identiteit onderscheidenlijk het openbaar karakter van de door de stichting bestuurde scholen. - Artikel 10 lid 16: Voorwaarde voor benoeming in de Raad van Toezicht is het onderschrijven van grondslag en doelstelling van de stichting. - Artikel 11 lid 2 sub a: de Raad van Toezicht houdt toezicht op: a. de verwezenlijking van grondslag en doelstelling van de stichting. Toezicht gemeenteraad De overheersende invloed van de overheid in het bestuur voor wat betreft het openbaar onderwijs wordt vormgegeven door het toezicht door de gemeenteraad. De gemeenteraad houdt in dit kader toezicht op de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs en de bijbehorende waarborgen en de continuïteit van het openbaar onderwijs binnen de gemeente.

Conform de nu voorgestelde statuten wordt dit op de volgende wijze vormgegeven: - Artikel 17 lid 4: De vaststelling van de financiële jaarstukken kan pas plaatsvinden na overleg met de gemeenteraad; - Artikel 18 lid 2: Het College van Bestuur van de stichting dient jaarlijks aan de gemeenteraad verslag uit over de werkzaamhedente brengen , waarbij in elk geval aandacht wordt geschonken aan de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs; - Artikel 18 lid 3: De wijze waarop de gemeenteraad het toezicht uitoefent wordt in overleg tussen het College van Bestuur en de gemeenteraad nader vormgegeven in een door de gemeenteraad vast te stellen toezichtkader; - Artikel 19 lid 4: De statuten kunnen niet zonder de goedkeuring van de gemeenteraad worden gewijzigd; - Artikel 20 lid 5: Een besluit tot fusie of splitsing van de stichting kan niet worden genomen zonder de goedkeuring van de gemeenteraad. Naast bovenstaande instrumenten heeft de gemeenteraad op grond van artikel 17 lid 8 van de Wet op het primair onderwijs nog de mogelijkheid om in geval van ernstige taakverwaarlozing door het bestuur of functioneren in strijd met de wet, voor zover het openbaar onderwijs betreft, de maatregelen te nemen die hij nodig acht om de continuïteit van het onderwijsproces te waarborgen voor zover het openbaar onderwijs betreft.

Gelet op het bovenstaande kan het gefuseerde schoolbestuur de in de statuten opgenomen wezenskenmerken van het openbaar onderwijs en de in dat kader opgenomen waarborgen dus niet zonder goedkeuring van de gemeenteraad aanpassen. Ook moet het schoolbestuur -4-

Raadsvoorstel Nummer: 236822 via het jaarverslag verantwoording afleggen over de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs. Conclusie De positie van het openbaar onderwijs binnen het toekomstige gefuseerde bestuur en het toezicht daarop door de gemeenteraad ondergaan als gevolg van de fusie in de voorgestelde statuten geen wezenlijke wijziging. De introductie van een toezichtskader is overigens wel nieuw en geeft juist meer inhoud en structuur aan de uitvoering van het toezicht. Aangezien de gemeenteraad de goedkeuring aan de fusie en aan de wijziging van de statuten alleen kan weigeren als de overheersende invloed van de overheid in het bestuur niet is verzekerd voor zover het openbaar onderwijs betreft en deze invloed verzekerd blijft in de gedane voorstellen en daarnaast ook de spreiding, instandhouding, wezenskenmerken en de waarborgen van het openbaar onderwijs geen wijzigingen ondergaan als gevolg van deze fusie, zijn er geen argumenten om de goedkeuring aan de voorgestelde fusie en de voorgestelde wijziging van de statuten te onthouden. Toezichtkader Zoals opgenomen in artikel 18 lid 3 van de voorgestelde statuten wordt de wijze waarop de gemeenteraad het toezicht op het bestuur uitoefent in overleg met het College van Bestuur nader vormgegeven in een door de gemeenteraad vast te stellen toezichtkader.

In bijlage 3 is het voorstel opgenomen voor dit toezichtkader. In het bijgevoegde toezichtkader wordt allereerst aangegeven waar het toezicht van de gemeenteraad zich op richt: dat zijn de borging en uitvoering van de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs en de continuïteit van het onderwijs. In het toezichtkader wordt vervolgens een jaargesprek geïntroduceerd tussen het College van Bestuur van de stichting en het college van burgemeester en wethouders over de borging en uitvoering van wezenskenmerken van het openbaar onderwijs. Van dit jaargesprek brengt het college verslag uit aan de gemeenteraad. Ook is in het toezichtkader voorzien in een meer actieve informatieverstrekking van het schoolbestuur aan de gemeenteraad. Naast het reeds verplichte jaarverslag wordt ook het strategisch beleidsplan gedeeld, worden klachten gedeeld die betrekking hebben op de algemene toegankelijkheid van het openbaar onderwijs en is een aantal specifieke aangelegenheden benoemd waarin het schoolbestuur de gemeenteraad actief dient te informeren en dan vooral als het gaat om zaken die de continuïteit van het onderwijs raken. Anderzijds krijgt de gemeenteraad ook zelf de mogelijkheid om het schoolbestuur te verzoeken om nader inzicht te verschaffen in de naleving van het beleid.

Conclusie Het nu voorliggende toezichtkader geeft ten opzichte van de huidige situatie meer inhoud en structuur aan de wijze waarop de gemeenteraad het toezicht op het openbaar onderwijs invult. 5. Financiële paragraaf Aan dit besluit zijn geen kosten verbonden. 6. Voorstel Positief advies uitbrengen m.b.t. de bestuurlijke fusie tussen de Scholengroep ProBaz, Onderwijsgroep Perspecto, Scoba en SKO Hulst per 1 augustus 2021, instemmen met de voorgestelde wijziging van de statuten en het vast stellen van het toezichtskader.

Burgemeester en Wethouders van Hulst, De Secretaris, De Burgemeester,

-5-

Raadsvoorstel Nummer: 236822 Bijlage 1. Statuten Stichting Scholengroep Leertij Fusie_ Bijlage 2. gemeenten_brief instemming statuten Bijlage 3.Fusie effect rapportage Bijlage 4. Statuten PO Zeeuws-Vlaanderen fusiestichting 20-5-21 NKSR-Gemeentennotaris Bijlage 5. Fusie_gemeenten_toezichtkader openbaar onderwijs.pdf Onderliggende stukken (map leeskamer):

-6-