D03Jaarverslag 2020 Clientenraad Sociale ZekerheidMEMO

Memo Aan

: Gemeenteraad

CC

:

Datum

: 21 mei 2021

Van

: College

Betreft

: Jaarverslag 2020 Cliëntenraad Sociale Zekerheid

De Cliëntenraad heeft ons recent het jaarverslag over 2020 toegestuurd. Een woord van dank is gepast voor de inzet van de Cliëntenraad in het afgelopen jaar. We willen benadrukken dat we op de goede weg zijn en dat we elkaar goed weten te vinden. Tijdens de gezamenlijke overleggen geven we openheid van zaken over diverse onderwerpen, zoals bijzondere bijstand en schuldhulpverlening of bespreken we recente ontwikkelingen zoals de ‘boodschappenaffaire’. We hebben ons gezamenlijk ingezet voor constructieve samenwerking en willen dat in 2021 continueren. We dienen we op te merken dat er in het jaarverslag over 2020 verschillende zaken herhaald worden uit het jaarverslag 2019. Vanuit de gemeenteraad zijn er vragen gesteld over het jaarverslag 2019. We hebben die vragen in december 2020 beantwoord. Over de onderwerpen die in beide jaarverslagen aan bod komen, volstaan we met het in een addendum benoemen van onze reacties daarop. De Cliëntenraad benoemt nog een aantal zaken waarop we hieronder nader ingaan: • Pagina 2 en 6 Transparantie en openheid De Cliëntenraad verzoekt de gemeente om transparantie en openheid over uitvoering van beleid en om het delen van opgevraagde gegevens. Uiteraard is het in het belang van zowel de Cliëntenraad als de gemeente om bestaand beleid te evalueren.

De Cliëntenraad is vrij om gevraagd en ongevraagd schriftelijk advies uit te brengen over de vorming, uitvoering, de controle en de evaluatie van het gemeentelijke beleid, en over manier waarop regelgeving wordt uitgevoerd (zie art. 2 lid 2 Verordening cliëntparticipatie gemeente Hulst). Dit betekent evenwel niet dat alle informatie de Cliëntenraad hiervoor graag zou willen inzien, ook beschikbaar is. En als de informatie beschikbaar is, is de vraag of dat ook gedeeld kan worden. Cliëntenraad en gemeente zijn met elkaar hierover in gesprek om te onderzoeken wat wel mogelijk is. Een werkbare manier om informatie te delen, is het geven van uitleg over gehanteerde procedures en werkwijzen. • Pagina 3 Uitbreiding Gemeentepolis De Cliëntenraad geeft aan niet betrokken te zijn geweest bij totstandkoming uitbreiding Gemeentepolis. We willen dit nuanceren. Tijdens diverse overleggen is de uitbreiding van de Gemeentepolis aan bod gekomen. De Cliëntenraad heeft alle vrijheid om hierover (on)gevraagd advies uit te brengen. Bij dit traject was zorgvuldigheid geboden tussen het enerzijds duidelijk krijgen van de financiële en inhoudelijke kaders van de uitbreiding van de Gemeentepolis, regionale afstemming en het (tegelijkertijd) betrekken van adviserende partijen zoals de Cliëntenraad.

• Pagina 4-5 Sport voor bijstandsgerechtigden De gemeente stelt het op prijs dat de Cliëntenraad dit onderwerp op de agenda plaatst: bewegen en werken aan een gezonde leefstijl is ontzettend belangrijk. De Cliëntenraad vraagt aandacht voor het toegankelijk maken van sport voor bijstandsgerechtigden. Met name voor die

inwoners met gezondheidsbeperkingen, of die vanwege stage of een traject niet kunnen meedoen met het sportaanbod van Hulst voor Elkaar. Begeleiding bij het sporten kan zeker meerwaarde hebben. Hier kunnen ook lifestylecoaches van Hulst voor Elkaar bij ondersteunen. Dan kan zowel digitaal als fysiek (groepslessen en individuele begeleiding). Dit aanbod is gratis. De gemeente staat ervoor open om samen met de Cliëntenraad te onderzoeken hoe de hiervoor genoemde groep bijstandsgerechtigden kan worden ondersteund bij het sporten. • Pagina 4 Verantwoordelijkheid armoedebeleid De Cliëntenraad is van mening dat armoedebeleid onder de gemeentelijke verantwoordelijkheid dient te vallen. Inwoners die gebruikmaken van de diensten van Stichting Leergeld, zouden bezwaar en beroep moeten kunnen indienen tegen een besluit van de stichting. Stichting Leergeld maakt afwegingen binnen de kaders die het college met de stichting heeft afgesproken. Het betreft hier regionale afspraken die gemaakt zijn tussen Stichting Leergeld en de 3 ZeeuwsVlaamse gemeenten. In het regionaal geüniformeerde minimabeleid Zeeuws-Vlaanderen liggen de kaders vast. Dit beleid is op 13 juli 2017 unaniem aangenomen door de gemeenteraad. Daarnaast ligt er een samenwerkingsovereenkomst ten grondslag aan de uitvoering van taken van Stichting Leergeld. Hierin liggen o.a.

de voorwaarden vast om aanspraak te kunnen maken op ondersteuning, alsmede afspraken over financiering en evaluatie. De 3 Zeeuws-Vlaamse gemeenten zijn niet de enige die gebruik maken van Stichting Leergeld en een deel van de uitvoering van hun minimabeleid in handen van deze stichting legt. Leergeld Nederland is een vereniging van in totaal 112 lokale Stichtingen Leergeld en is actief in 74% van de Nederlandse gemeenten. In geval er geschillen zijn, dient er eerst contact opgenomen te worden met Stichting Leergeld. In uiterste gevallen kan de gemeente benaderd worden. De Cliëntenraad vraagt ook aandacht voor het betrekken van kinderen/jongeren en hun ouders bij het maken van beleid inzake (kinder)armoede. De gemeente staat open voor voorstellen van de Cliëntenraad met betrekking tot dit onderwerp. • Pagina 7 Vooruitblik 2020 Informatie en communicatie: de Cliëntenraad vraagt aandacht voor de toegankelijkheid en begrijpbaarheid van informatie: een cruciaal punt wat in de ambtelijke organisatie volop aandacht krijgt. Als de gelegenheid zich voordoet, vragen we de Cliëntenraad om mee te lezen bij bepaalde teksten voor bijstandsgerechtigden, zoals ook bij de Gemeentepolis is gedaan. Vanuit de gemeente willen we ook aandacht vragen voor de website van de Cliëntenraad.

Gezien de positie van de Cliëntenraad, kan de website een goede rol vervullen in het informeren van de doelgroep over bestaande regelingen, nieuwe ontwikkelingen et cetera. We hebben tijdens het gezamenlijke overleg met de Cliëntenraad op 21 april het jaarverslag 2020 besproken. De volgende prioriteiten voor 2021 zijn daarbij benoemd: - Overleg met de Adviesraad Sociaal Domein; - Overleg met de gehele Cliëntenraad waarbij 2 (nog te bepalen) onderwerpen uitgediept worden; - Toelichting op het proces van rechtmatigheidsonderzoeken door de teamleider Werk & Inkomen; - De manier waarop de gemeente de z.g.n. ‘Klijnsmagelden’ inzet in het kader van kinderarmoede; - Website Cliëntenraad: informatie over minimaregelingen, informatie over activiteiten Cliëntenraad (jaarverslag, verslagen met gemeente); - Tijdig inspelen op nieuwe ontwikkelingen op gebied van sociale zekerheid.

2

Addendum De gemeente heeft n.a.v. vragen van Groot Hontenisse (hierna: GH) op diverse onderwerpen uit het jaarverslag 2019 een reactie gegeven. Veel van die onderwerpen komen tevens aan bod in het jaarverslag 2020. Hieronder volgt de inhoudelijke reactie van de gemeente op de onderwerpen die voorkomen in beide jaarverslagen. De paginanummering van het jaarverslag 2020 wordt aangehouden. • Jaarverslag 2020; pagina 2 Eigen risico Jaarverslag 2019: 2.13 Chronisch zieken en Gemeentelijke polis: “ … armoede onder chronisch zieken onder minima is toegenomen. …. de regeling voor chronisch zieken – 250 euro jaarlijkse tegemoetkoming chronisch zieken – terug in te voeren….. De Cliëntenraad constateert ook dat veel cliënten de medische zorg mijden en/of uitstellen vanwege het hoge eigen risico. De Cliëntenraad pleit daarom om het eigen risico in de Gemeenpolis op te nemen. ” Vraag GH: Hoe staat de wethouder tegenover het pleidooi van de CR om het eigen risico op te nemen in de Gemeentepolis? Antwoord: De gemeente heeft ervoor gekozen om bij het afsluiten van de Gemeentepolis een substantiële korting te verstrekken op de aangeboden pakketten, niet op het wettelijk verplicht eigen risico. De reden hiervan is dat wel iedere cliënt per maand zijn/haar premie betaalt, maar dat niet iedere cliënt het volledige eigen risico gebruikt.

• Jaarverslag 2020: pagina 3 Medische gegevens opvragen Jaarverslag 2019: 2.1 Privacy , medische dossiers: “regelmatig van de achterban dat de gemeente hun medische gegevens opvraagt en zelfs hun volledige medische dossiers. …. mag de gemeente geen medische gegevens opvragen, ook met de toestemming van de cliënt niet … Cliënten voelen zich snel onder druk gezet …. afhankelijke positie van de gemeente …. De Cliëntenraad adviseert de gemeente om de wet te volgen.” Vraag GH: Dit klinkt verontrustend. CR adviseert wet te volgen. Logisch. Wat is er met deze signalen en dit advies gedaan ? Antwoord: In het kader van de privacy zal de gemeente in beginsel geen medische gegevens en/of medische dossiers opvragen. Wel dient de gemeente zich in sommige gevallen een beeld te vormen van de mogelijkheden voor de inzetbaarheid van de cliënt op de arbeidsmarkt. Hiertoe kan het noodzakelijk zijn dat de cliënt enige duidelijkheid geeft over eventuele (tijdelijke) medische beperkingen. Met de Cliëntenraad is gesproken over signalen van cliënten. Er zijn afspraken met de Cliëntenraad gemaakt over de wijze waarop in dit soort gevallen bemiddeld kan worden. • Jaarverslag 2020: pagina 3 Individuele inkomenstoeslag: Jaarverslag 2019: 2.2 Indiv inkomenstoeslag: “maatwerk hoort te leveren ….

niet zo maar uitgaan van een snel perspectief op inkomensverbetering van de cliënt en de toekenning van de Individuele Inkomenstoeslag zonder meer af te wijzen. …. om min mogelijk toe te kennen. …. komen vaak duur te staan, … rollen zo nog dieper de armoede in.” Maatwerk is een prima streven. Maar uit wat we lezen is dat in onze gemeente niet altijd van toepassing. Vraag GH: Wat is de visie van de wethouder hierop ? Antwoord: De beoordeling van het verzoek voor individuele inkomenstoeslag gebeurt zorgvuldig met weging van alle op dat moment relevante factoren. Hierbij kan o.a. gedacht worden aan armoede, inkomensperspectief, uitstroombevordering et cetera. • Jaarverslag 2020: pagina 4 Bijhouden reden voor uitstroom uit bijstand Jaarverslag 2019: 2.6 Ontwikkeling bijstand 2019: “de reden(en) voor uitstroom van cliënten bijhoudt.” De CR vraagt om een overzicht v d uitstroom. Wij kunnen ons daar in vinden, want het zegt veel over de uitstroom. Er kan lering uit getrokken worden. Vraag GH: Hoe ziet de wethouder dit ?

3

Antwoord: De gemeente houdt periodiek het aantal cliënten bij. Op basis hiervan kan een uitstroompercentage in beeld worden gebracht. Dit uitstroompercentage zegt evenwel nog niets over de inzet van de gemeente, de inzet van de cliënt of de reden van uitstroom. In dit laatste zit ook een privacy-aspect verborgen. • Jaarverslag 2020: pagina 4-5 Sport toegankelijk maken Jaarverslag 2019: 2.8 Sport voor uitkeringsgerechtigden: “ De Cliëntenraad constateert dat de meeste behoefte van de cliënten is om een degelijke korting voor een abonnement voor een sportcentrum te krijgen. …. een kleine groep van cliënten door de gemeente uitgenodigd …. echter niet voldoende. …. adviseert de gemeente om met fitnesscentra (in Hulst zijn dat Delta en Bodyline) in gesprek te gaan om de mogelijkheid te onderzoeken om voor cliënten een flinke korting te bieden zodat sport toegankelijk wordt en blijft.” Vraag GH: Wat is de reactie van de wethouder op dit advies ? Antwoord: Iedere cliënt heeft een eigen verantwoordelijkheid om voldoende te bewegen. Dat kan op heel laagdrempelige manieren zoals wandelen, fietsen en sporten m.b.v. Tv-programma’s en YouTube filmpjes. Daarnaast biedt Stichting Hulst voor Elkaar een laagdrempelig beweegaanbod in kernen en wijken. De gemeente subsidieert dit ook. Verder biedt bijvoorbeeld zorgverzekeraar CZ in de Gemeentepolis een aanbod aan dat is gericht op preventie.

• Jaarverslag 2020: pagina 5 Besteding geld (kinder)armoedebeleid Jaarverslag 2019: 3.1 Financiële mogelijkheden/bezuinigingen: “extra middelen die de gemeente ontvangt, zoals voor bijvoorbeeld armoedebestrijding, dan ook voor dát doel gebruikt worden en niet om andere tekorten op te vangen.” Vraag GH: Deze oproep kan op 2 manieren uitgelegd worden. De gemeente besteedt extra middelen voor het gestelde doel en de CR wil dat zo houden. Of de extra gelden worden niet ingezet voor het gestelde doel, maar om tekorten op te vangen. Welke van de 2 is de juiste ? Antwoord: Het geld dat het Rijk beschikbaar stelt voor de bestrijding van armoede wordt voor de bestrijding van (kinder)armoede ingezet. • Jaarverslag 2020: pagina 6 Werken met behoud van uitkering Jaarverslag 2019: 2.11 Dethon Hulst: signalen binnen dat cliënten regelmatig langdurig gratis voor hun uitkering bij Dethon moeten gaan werken, onder mom van re-integratie en/of ervaringsstage….. De Cliëntenraad adviseert de gemeente om meer in scholing te investeren om daadwerkelijke uitstroom naar een betaalde baan te bewerkstellen.” Vraag GH: Hoe staat de wethouder tegenover dit advies van de CR ? Antwoord: Re-integratie is altijd maatwerk. Als scholing hieraan bijdraagt, wordt dat uiteraard ingezet.

Het volgen van een re-integratietraject blijft daarnaast belangrijk, omdat het cliënten ondersteunt op het vlak van arbeidsritme, arbeidsethos, sociale vaardigheden et cetera. Wanneer cliënten langer dan verwacht een re-integratietraject volgen, betekent dit dat er meer tijd nodig is om de cliënt uit te laten stromen uit de bijstand. Met het inzetten van de transformatie binnen Dethon is er nog meer nadruk komen te liggen op het ontwikkelen van cliënten. • Jaarverslag 2020; pagina 7 Tegenprestatie Zie antwoord op vraag hierboven (2.11). • Jaarverslag 2020: pagina 7 Ondersteuning kwetsbare mensen Jaarverslag 2019: 3.8 Ondersteuning van mensen in kwetsbare situaties: beroep kunnen doen op professionele ondersteuning. Opvolgen door de Cliëntenraad samen met de gemeente wat de huidige situatie is en wat de geplande ontwikkelingen hierbij zijn. Vraag GH: Gebeurt dit in gezamenlijkheid ? Antwoord: De gemeente biedt laagdrempelige ondersteuning aan via Stichting Hulst voor Elkaar (de toegang). Voor professionele ondersteuning is de gemeente veelal aangewezen op externen.

4

• Jaarverslag 2020: pagina 7-8 Re-integratietrajecten Jaarverslag 2019: 3.9 Re-integratie trajecten/eerlijke kansen: “de klant centraal, niet dwingen maar reële kansen bieden. …. moet men als gemeente streven naar uitstroom, die de grootste kans op weer opnieuw opname in het arbeidsproces bewerkstelligt.” Vraag GH: Is dit iets wat niet goed loopt ? Een streven ? Antwoord: De gemeente voert de Participatiewet uit. Daarin liggen rechten en plichten voor cliënten vast. Binnen de ruimte die de Participatiewet biedt, levert de gemeente maatwerk. Dat betekent onder andere dat er gekeken wordt naar de wensen en mogelijkheden van cliënten.

5