CSZMemo reactie op vragen Groot Hontenisse m.b.t. jaarverslag Clientenraad 2020

Memo Aan

: Commissie Samenleving

CC

:

Datum

: 7 september 2021

Van

: College

Betreft

: Reactie op vragen Groot Hontenisse over Jaarverslag Cliëntenraad 2020

Op 1 juni 2021 heeft het college een memo naar de griffier gestuurd over het jaarverslag van 2020 van de Cliëntenraad Sociale Zekerheid. In deze memo heeft het college een inhoudelijke reactie gegeven op het jaarverslag, om de raad zowel het perspectief van de Cliëntenraad als het college over het jaar 2020 mee te geven. De memo is behandeld in de vergadering van de commissie Samenleving op 30 juni 2021. Naar aanleiding van deze memo heeft Groot Hontenisse per e-mail vragen gesteld om in een volgende commissievergadering te bespreken. Hieronder treft u de reactie van het college aan op de gestelde vragen. 1. Het verstrekken van, evt. geanonimiseerde, gegevens aan de Cliëntenraad Groot Hontenisse (hierna: GH): Transparantie en openheid is de basis, samen met wederzijds vertrouwen, om tot een goede samenwerking te komen en te blijven. Dat dit niet altijd, bvb vanwege privacy, niet altijd gemakkelijk is, mag duidelijk zijn. We willen meegeven dat gevraagde info die bvb privacy-gevoelig , geanonimiseerd gedeeld kan worden, waardoor het onderwerp toch inhoudelijk besproken kan worden. Hoe denkt het college daar over? Antwoord: Het college is van mening dat de Cliëntenraad met name onderwerpen ter sprake brengt die voor een deel van de doelgroep relevant zijn. Zij vertegenwoordigen immers de doelgroep van de Participatiewet. De verwachting is dat t.b.v.

van de evaluatie van beleid voornamelijk kan worden volstaan met het inzage geven in lijstwerk of rapportages. Deze moeten dan wel uit de systemen gegenereerd kunnen worden. Daarbij zijn we afhankelijk van de mogelijkheden van die systemen. In het kader van de AVG dient er een onderliggend doel te zijn voor het verstrekken van gegevens. Er zal bij een verzoek om informatie met de Cliëntenraad overlegd worden in hoeverre de gevraagde (privacygevoelige) gegevens dienen voor het beoogde doel. Mochten privacygevoelige gegevens absoluut noodzakelijk zijn om een onderwerp te bespreken, dan zal de mogelijkheid onderzocht worden of die gegevens geanonimiseerd verstrekt kunnen worden. Daarnaast dienen we ervoor te waken dat gegevens niet herleid kunnen worden. Bij kleine aantallen bijvoorbeeld per kern afweging maken of het wel of niet verstrekt kan worden. 2. Uitbreiding Gemeentepolis GH: Het college nuanceert dit onderwerp. Blijft wel de vraag waarom de CR nou niet tijdig betrokken is geweest. De CR spreekt van een gemiste kans. Dat kunnen we alleen maar onderschrijven. Participatie, meedenken, staat toch bij ons allen hoog in het vaandel. Echter de CR adviseert wederom om het eigen risico alsnog in de gemeentepolis op te nemen en dat zonder dat de premies dan verhoogd worden.

De motivatie van de CR is dat het overnemen van hun advies “significante baten oplevert, zoals minder schulden en een betere gezondheid v d deelnemers. Zij hebben dan minder betalingsachterstanden, doen minder aanvragen voor de bijzondere bijstand medische kosten. Er zal minder zorgmijding zijn, wat een betere gezondheid v d deelnemers op langere termijn oplevert. Blijft dus een tegenstelling tussen college en CR. GH verzoekt het college om ons uitgebreider te informeren en de plussen en minnen, de financiële en inhoudelijke kaders in beeld te brengen tov het advies van de CR.

1

Antwoord: Het is nu nog niet mogelijk om een reactie op deze vraag te geven. Dit onderwerp wordt nog besproken tijdens overleg tussen Cliëntenraad, de Adviesraad Sociaal Domein en de gemeente op 25 november 2021. De uitkomst van het overleg en een inhoudelijke reactie vanuit het college volgt nog. 3. Sport voor minima GH: Klinkt prima. Betekent dit dat er gekeken gaat worden naar het advies dat de CR geeft om met fitnesscentra in gesprek te gaan om de mogelijkheid te onderzoeken om het financieel mogelijk te maken om ook op de “gewone” fitnesscentra “ te kunnen sporten ? Antwoord: We zouden van de Cliëntenraad graag horen voor welke doelgroep sporten momenteel niet (voldoende) mogelijk is binnen de reguliere voorzieningen van Hulst voor Elkaar en wat de redenen hiervan zijn. We willen ook weten hoe groot de doelgroep is. Als college kiezen we voor de insteek om allereerst te bekijken hoe deze doelgroep zo goed mogelijk geholpen kan worden binnen bestaande mogelijkheden. We denken daarbij aan mogelijkheden die Hulst voor Elkaar biedt, het budget van maatschappelijke participatie wat ingezet kan worden voor sporten en zorgverzekeringen die bij bepaalde medische klachten een aanbod hebben voor sport. 4. Uitvoering armoedebeleid door Leergeld GH: Pagina 5: de CR vindt dat het armoedebeleid onder gemeentelijke verantwoordelijkheid hoort te vallen.

Gebruikers moeten omschreven aanspraken hebben en moeten bezwaar en beroep kunnen aantekenen. Dat is nodig om vanuit kwalitatief oogpunt een effectief kindarmoede beleid te voeren, daarbij moeten kinderen/jongeren en hun ouders betrokken worden bij het maken van beleid. De CR noemt dit noodzakelijk. GH is het daar mee eens. Wat gaat hier niet goed ? Staan wij als gemeente te veel op afstand bij de uitvoering van het armoedebeleid ? Ontbreekt het aan actuele input om ons beleid vorm te kunnen geven ? Antwoord: De samenwerking met Stichting Leergeld is geformaliseerd middels een overeenkomst waarin heldere afspraken zijn gemaakt. De afspraken worden in gezamenlijkheid bepaald. De 3 gemeenten stemmen hierover periodiek af met Leergeld. Zolang Leergeld deze afspraken nakomt, hoeft het hebben van een eigen werkwijze als stichting geen probleem te zijn. Naast Leergeld zijn er diverse andere organisaties actief op gebied van ondersteuning aan minima waar inwoners geen bezwaar en beroep kunnen indienen, bijvoorbeeld Schuldhulpmaatje. Het college staat voor een breed ‘informeel’ hulpaanbod waar inwoners terecht kunnen bij (vaak particuliere) organisaties en het gesprek aan gaan over passende ondersteuning. Organisaties werken ook onderling samen, zodat inwoners goed doorverwezen kunnen worden.

Het college is van mening dat de uitvoering van het minimabeleid niet op teveel afstand staat. 5. Stavaza vroegsignalering GH: Pagina 6: Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening. Advies: zsm helpen, zorgvuldig en maatwerk. Logisch. Vroeg-signalering is per 1 januari taak van gemeente ( Wet gemeentelijke schuldhulpverlening). Wat is de stand van zaken in onze gemeente ? Antwoord: Momenteel staan we nog voor het implementeren van het systeem waarmee vroegsignalen kunnen worden ontvangen en behandeld. Er wordt gewerkt aan het maken van afspraken met woningcorporaties en andere vaste lasten partners hierover. Er vinden ook gesprekken plaats met Stichting Hulst voor Elkaar over hun rol als centrale toegang in het proces van vroegsignalering. 6. Transparantie in uitvoering rechtmatigheidsonderzoeken GH: CR dringt aan op transparantie bij uitvoering van reguliere rechtmatigheidsonderzoeken en fraudeonderzoeken. De CR krijgt gevraagde gegevens niet , die ontbreken , worden niet bij gehouden, terwijl dit volgens de CR wel moet. Volgens de gemeente zijn de gevraagde gegevens niet relevant voor de CR. De CR stelt dat het aan hen is om te bepalen of gegevens voor hen relevant zijn of niet. Ook “voorkeursbehandeling” valt. Graag een reactie van het college hierop. 2

Antwoord: Tijdens het overleg van 30 juni 2021 is tussen gemeente en Cliëntenraad gesproken over rechtmatigheidsonderzoeken. Aan de hand van 3 vragen van de Cliëntenraad is een toelichting gegeven op dit onderwerp. Onderstaande is een samenvatting van hetgeen is opgenomen in het verslag: De gemeente legt het aantal afgenomen rechtmatigheidsonderzoeken vast. Op het overzicht dat uit ons registratiesysteem wordt gegenereerd, staat geen aanleiding van het onderzoek. Dit is alleen in het betreffende dossier in te zien. Het opnemen van de aanleiding van het onderzoek op het overzicht is niet wenselijk vanwege het vele handmatige werk dat hiermee gemoeid is. Ook willen we voorkomen dat er op basis hiervan gestigmatiseerd kan worden. De aanleiding voor een rechtmatigheidsonderzoek kan zijn: een signaal van buitenaf (bijvoorbeeld van inwoners), een signaal dat de consulent oppikt of een themacontrole. Hierbij wordt het uitkeringsbestand tegen het licht gehouden en worden opvallende zaken onderzocht. Denk hierbij bijvoorbeeld aan personen die al geruime tijd een uitkering ontvangen en nooit bijzondere bijstand hebben aangevraagd. Ook kan er een bestandsvergelijking worden uitgevoerd. Dat betekent dat het Inlichtingenbureau (extern gespecialiseerd bureau) opvallende zaken bij ons meldt op basis van gegevens die bekend zijn bij o.a. UWV, Belastingdienst et cetera.

De Cliëntenraad is gevraagd om leden met vragen over rechtmatigheidsonderzoeken te ondersteunen, bijvoorbeeld door gezamenlijk hun zorgen kenbaar te maken bij de gemeente. Het college vindt het van wezenlijk belang dat zorgen van cliënten m.b.t. rechtmatigheidsonderzoeken worden weggenomen en dat problemen op dit gebied in goed overleg worden opgelost.

Addendum 7. Delen van medische gegevens GH: Hierover lezen we in jaarverslag 2020 blz 3 toch een andere reactie v d CR wat betreft “Er zijn afspraken met de CR gemaakt.” Zelfs het “niet acceptabel” wordt gebruikt. Lastig voor ons om nu te moeten bepalen of er overeenstemming is tussen CR en college . Graag duidelijkheid. Antwoord: Het college heeft in de memo van 21 mei j.l. reeds gereageerd op dit schrijven van de Cliëntenraad. Als leden van de Cliëntenraad signalen horen van hun leden dat er onjuist gehandeld zou zijn door de gemeente, vragen we de Cliëntenraad om dit bespreekbaar te maken, bij de betreffende consulent of bij de gemeentesecretaris (die dan optreedt als mediator). Dit was reeds besproken tijdens het gezamenlijke overleg op 21 april 2021. Dit onderwerp blijft een punt van aandacht tijdens de gezamenlijke overleggen tussen Cliëntenraad en gemeente. 8. Individuele inkomenstoeslag GH: Het antwoord lezende , “zorgvuldig met weging “ klinkt goed. Toch zegt de CR niet tevreden te zijn met de gang van zaken ( zeer onwenselijk, nog dieper de armoede in). Het gesprek hierover met de gemeente loopt nog om dit te bereiken voor de cliënten, aldus de CR. Is hier nog een meningsverschil zoals we uit jaarverslag kunnen lezen ? Antwoord: Er wordt momenteel gewerkt aan nieuw beleid waar ook de individuele inkomenstoeslag onderdeel van is. We zullen t.z.t.

het advies van de Cliëntenraad verwachten op dit onderwerp, waarbij de bestaande vragen over de inzet van dit instrument ook meteen worden meegenomen.

3

9. Inzicht in besteding Klijnsmagelden GH: Onze vraag blijft staan, in lijn met de opmerking van de CR dat het vrijgemaakte geld door het Rijk voor kinderarmoede daar ook voor ingezet moet worden en niet voor andere zaken. Graag inzicht in deze cijfers. Goed eerder in de memo te lezen dat Klijnsma-gelden voor bestrijding kinderarmoede een prioriteit in het overleg heeft. Antwoord: De ‘Klijnsmagelden’ zijn bedragen die gemeenten sinds 2017 ontvangen om armoede onder kinderen te bestrijden. Voor 2021 krijgt gemeente Hulst €73.983 aan Klijnsmagelden (Decentralisatie-uitkering Armoedebestrijding kinderen). De Klijnsmagelden worden gereserveerd voor armoedebeleid en worden besteed aan voorzieningen voor kinderen. Hoe zijn de Klijnsmagelden ingezet? In 2017 is het minimabeleid regionaal geüniformeerd. Vanwege extra beschikbare rijksmiddelen zijn de voorzieningen voor kinderen uitgebreid: Doelgroepverbreding: voor 2017 was het 4-18 jaar en na 2017: 0-18 jaar; Educatief kindpakket: er was al een fietsenregeling. Sinds 2017 worden ook laptops en andere zaken i.k.v. onderwijs verstrekt; Jeugdfonds Sport en Cultuur: norm verbreed van 110% naar 120%; Maatschappelijke participatie is in 2018 verhoogd van €45 naar €100. Samengevat is het aanbod verruimd, de doelgroep verbreed in leeftijd en inkomensgrens en zijn regelingen verruimd.

Hieronder zijn de uitgaven aan kindvoorzieningen in beeld gebracht: Uitgaven kindvoorzieningen Leergeld

Uitgaven 2019 €39.378

Uitgaven 2020 €37.001

Begroot 2021 €51.000

Jeugdfonds Sport en Cultuur

€27.530

€15.985

€30.000

Totaal

€66.908

€52.986

€81.000

Beschikbare Klijnsmagelden

€74.332

€61.910

€73.983

Naast bovenstaande voorzieningen profiteren kinderen ook van de volgende voorzieningen: Voedselen Kledingbank en Maatschappelijke participatie. Daarmee kan gesteld worden dat Klijnsmagelden in de gemeente Hulst volledig ingezet worden voor de bestrijding van armoede onder kinderen.

10. Alternatief voor mensen die niet aan werk raken GH: Ook in jaarverslag 2020 komt de CR hier op terug: “…signalen dat cliënten langdurig, gratis voor hun uitkering bij of via Dethon moeten gaan werken, onder naam van re-integratie en/of ervaringsstage.” Advies van de CR: maak duur van de projecten overzichtelijk minimaliseer om meer in scholing te investeren, zodat uitstroom naar een betaalde baan mogelijk wordt. Alternatief voor degenen die niet aan betaald werd komen: vrijwilligerswerk. Wat vindt het college van dit advies ? Antwoord: Het college streeft ernaar zoveel mogelijk cliënten uit te laten stromen naar betaald werk. Re-integratietrajecten, scholing en vrijwilligerswerk kunnen daar onder andere aan bijdragen. Er dienen ook instrumenten te zijn die een zinvolle daginvulling mogelijk moeten maken wanneer het vinden van betaald werk niet lukt. Er wordt gewerkt aan een nieuwe verordening op gebied van participatie, inkomen en inburgering. Alle beschikbare instrumenten worden daarin toegelicht. Hierbij is de Cliëntenraad inmiddels om advies gevraagd. We zullen dit advies betrekken bij de verdere totstandkoming van de verordening.

4