C12nieuwsbrief OLAZ ZRD gemeenteraden

NIEUWSBRIEF Aan: Datum: Onderwerp:

Gemeenteraden van de deelnemende gemeenten in de GR O.L.A.Z. 29 februari 2024 VANG cijfers Zeeuwse gemeenten 2023 en nieuwsbrief 1e kwartaal 2024

VANG cijfers 2023 Bijgevoegd vindt u de VANG (Van Afval Naar Grondstof) cijfers over 2023 van de Zeeuwse gemeenten. Dit geeft de stand van zaken weer op weg naar het behalen van de VANG doelstelling: 75% recycling ofwel nog maximaal 100 kg restafval/inwoner per jaar. Bij de meeste gemeenten zijn de cijfers over 2023 iets verbeterd ten opzichte van 2022. Het gemiddelde VANG cijfer voor Zeeland ligt op 184 kg restafval/inwoner/jaar, dat is 4 kg lager dan vorig jaar. Er zijn ook gemeenten waarbij het VANG resultaat is verslechterd, afkeur van recyclebare afvalstromen (met name PMD) is hiervan de meest voorkomende oorzaak. Het afval dat wordt afgekeurd voor recycling wordt weer onderdeel van de totale hoeveelheid restafval omdat dit als restafval wordt verwerkt. De cijfers behoeven enige toelichting. 1. De hoeveelheden in kg/inwoner zijn opgebouwd uit drie onderdelen: a) de hoeveelheid brandbaar restafval die door of namens de gemeenten huis-aan-huis of via verzamelcontainers is ingezameld, b) de hoeveelheid grof huishoudelijk afval die is aangeboden op de milieustraten van de ZRD, en na verkleining als brandbaar restafval is verwerkt. c) de hoeveelheid sorteerbaar bouw- en sloopafval die is aangeboden op de milieustraten van de ZRD en die na sortering voor recycling als brandbaar restafval is verwerkt.

De hoeveelheden die zijn aangeboden op de milieustraten van de ZRD zijn toegerekend per inwoner, omdat de milieustraten regionaal beschikbaar zijn en inwoners van de ene gemeente soms gebruik maken van de milieustraat in een andere gemeente (niet zijnde hun woongemeente). In totaal is dat afgerond 24 kilo per inwoner. 2. Met name de meer toeristische gemeenten (Sluis, Veere, Noord-Beveland en SchouwenDuiveland) geven aan dat de cijfers voor hun gemeenten negatief worden beïnvloed door het toeristisch huishoudelijk afval. De gemeente Veere geeft bijvoorbeeld aan dat 28,5% van het aantal woonhuisaansluitingen bestaat uit recreatiewoningen en appartementen, waar in opdracht van de gemeente wel afval wordt opgehaald en waarvoor ook afvalstoffenheffing wordt betaald. De gebruikers van die woningen tellen echter niet mee als inwoners. Ook in de gemeenten Noord-Beveland, SchouwenDuiveland en Sluis is dat het geval. 3. De gemeente met de meest forse daling is de gemeente Reimerswaal die in 2023 een DIFTAR systeem heeft ingevoerd. Hierbij moet worden betaald voor het aanbieden van de restafval (per keer). De gemeenten Kapelle, Middelburg, Schouwen-Duiveland, Goes en Veere hebben dit systeem ook en per 2024 is ook de gemeente Tholen hiermee gestart (in combinatie met laagfrequente inzameling van het restafval). 4.

Afkeur van ingezameld PMD-afval (verontreinigd met restafval) speelt in een aantal gemeenten (vooral in Middelburg) een aanzienlijke rol in de hoeveelheid restafval/inwoner.

1

Kwaliteit PMD afval Zichtbaar is dat een aantal gemeenten een uitdaging hebben als het gaat om de kwaliteit van het ingezamelde PMD afval. PMD-afval is plastic verpakkingsafval, metalen verpakkingsafval (vooral blik) en lege drankverpakkingen. In een aantal gemeenten blijkt PMD-afval behoorlijk verontreinigd te zijn met restafval. De spelregels voor sortering en verwerking zijn aangescherpt. De ZRD keurt het aangeboden PMD-afval volgens de protocollen van het Afvalfonds Verpakkingen (de verpakkende industrie). Het Afvalfonds Verpakkingen keert geld uit voor het ingezamelde PMD aan de gemeenten. Veel ladingen worden nu helaas afgekeurd. Dit afgekeurde PMD-afval moet dan alsnog worden afgevoerd als brandbaar restafval. De kosten daarvoor bedragen ongeveer € 130,00/ton (verwerking, belasting en transport) terwijl de potentiële opbrengst van € 245,00/ton (2023) vervalt. In 2024 bedraagt deze vergoeding zelfs € 261,07/ton. Daarnaast worden door het Afvalfonds Verpakkingen extra op- en overslagkosten in rekening gebracht van € 29,00/ton. Totaal kost afkeur van PMD-afval een gemeente dus minimaal € 404,00/ton (exclusief transportkosten naar de overslaglocatie). Gemeenten bekijken samen met de ZRD wat we op het gebied van inzameling kunnen doen om de kwaliteit van het PMD-afval te verbeteren.

Het Afvalfonds Verpakkingen adviseert gemeenten de inzameling van PMD-afval bij voorkeur te laten plaatsvinden via doorzichtige plastic zakken, die huis-aan-huis worden opgehaald. Een ondergronds inzamelsysteem kent de hoogste kans op afkeur. Kennissessie raadsleden In december 2023 is door O.L.A.Z. een kennissessie voor raadsleden georganiseerd over de invloed van inzamelsystemen op de kwaliteit van het PMD-afval. Gezien de reacties en het aantal deelnemers kan dit een geslaagde sessie worden genoemd. Er zullen in de toekomst vaker dergelijke kennissessies worden georganiseerd.

Kwaliteit GFT afval Gelukkig is er ook goed nieuws te melden met betrekking tot de kwaliteit van het gescheiden ingezamelde GFT afval. Vanwege het O.L.A.Z. contract met de composteerinstallatie van Indaver in Nieuwdorp, zijn er in 2023 wekelijks sorteeranalyses uitgevoerd door een onafhankelijk bureau. Daarbij wordt het percentage verontreiniging in het GFT afval bepaald. In Zeeland lag dit in 2023 gemiddeld op (slechts) 1,7%. Dat is een heel goed resultaat en zal uiteindelijk leiden tot een lager verwerkingstarief. We zien in de sorteeranalyses die op restafval worden uitgevoerd, dat er nog steeds veel etensresten bij het restafval terechtkomen, terwijl die juist bij het GFT afval horen. Informatie- en communicatiecampagnes zullen daarop moeten worden ingericht. In 2024 worden de kwaliteitsanalyses voortgezet.

2

Toegangscontrole en -registratiesysteem Zeeuwse milieustraten Door de ZRD wordt in een projectorganisatie hard gewerkt om in 2024 het toegangscontrole en -registratiesysteem voor de Zeeuwse milieustraten te realiseren. Het voornemen was om dit in 2023 operationeel te hebben, maar dat is helaas niet gelukt vanwege de complexiteit van toegang in relatie tot de controle of de bezoeker afvalstoffenheffing betaald. Inmiddels zijn de alle projectpartners mee aan tafel en worden de voorbereidingen uitgewerkt voor het civieltechnische werk (aannemer, leverancier van slagbomen, lussen, kentekencamera’s, RFID en QR readers, netwerkbekabelingsleverancier). Daarnaast worden de voorbereidingen getroffen voor het ICT & data deel van dit project (toegangspassen, softwarekoppelingen) en de bijbehorende communicatie. Er zijn inmiddels concrete afspraken gemaakt met de gemeentelijke belasting samenwerkingsorganisaties over het aanleveren van WOZ object gegevens, het afsluiten van de bijbehorende verwerkersovereenkomsten (in het kader van de AVG) en de technische realisatie. Zodra de contracten met alle projectpartners zijn getekend kan ook de daadwerkelijke projectplanning worden opgesteld. Vooralsnog streven we naar een gefaseerde live gang (per regio) van het toegangscontrolesysteem in het vierde kwartaal van dit jaar.

De ZRD zal zodra het kan de inwoners over de ingangsdatum en werking van het systeem informeren. Circulair Ambachtscentrum De Bevelanden Adviesbureau Royal Haskoning DHV heeft in opdracht van O.L.A.Z. in 2020 een onderzoeksrapport gepresenteerd over de toekomst van de milieustraten in Zeeland. Voorgesteld werd de milieustraten toekomstbestendig te maken door ze in te richten op 3 niveaus: compleet-plus, compleet en basis en te bezien of regionale spreiding mogelijk was. Een milieustraat compleet-plus wordt landelijk een Circulair Ambachtscentrum (CA) genoemd. Het is een totaalconcept waarbij een milieustraat, kringloop, demontage, reparatie en hergebruik worden samengebracht en waar ruimte is voor educatie, startups en dagbesteding rondom het thema afval- en grondstoffen. Een milieustraat compleet is een milieustraat waar alle wettelijk verplichte milieustraatstromen kunnen worden ontvangen en die toekomstbestendig is of kan worden gemaakt. Een brengvoorziening op basisniveau behelst slechts een beperkt aantal milieustraatstromen.

Met regionale spreiding wordt bedoelt de realisatie van 3 grotere regionale compleet-plus milieustraten (Circulaire Ambachtscentra in de regio’s De Bevelanden - Goes, Walcheren – Middelburg/Vlissingen, Zeeuws-Vlaanderen - Terneuzen) naast het behoud van een aantal complete milieustraten (Hulst, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Sluis, Tholen en Veere) en het mogelijk behouden van 3 kleinere milieustraten met een brengvoorziening op basisniveau (Borsele, Kapelle, Noord-Beveland). Op basis van bovengenoemd onderzoeksrapport heeft het Algemeen Bestuur van O.L.A.Z. eind 2022 aan de Zeeuwse gemeenteraden een principebesluit voorgelegd. Daarin werd gevraagd of men kon instemmen met de uitkomsten in dit rapport en nadere uitwerking van dit principe. De meeste Zeeuwse gemeenteraden hebben met het principebesluit ingestemd, sommigen onder het stellen van voorwaarden, waaronder het uitvoeren van nader onderzoek. In een eerdere nieuwsbrief van O.L.A.Z. (17 mei 2023) bent u geïnformeerd over de inhoud van dit genomen principebesluit en zijn de overwegingen per gemeente opgenomen.

3

Conform het principebesluit is de ZRD in samenwerking met de begeleidingscommissie O.L.A.Z. en adviesbureaus Modulo en Buitenorganisatieadvies gestart met het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek voor regio De Bevelanden. Uitkomst haalbaarheidsonderzoek en besluit algemeen bestuur Op 29 februari 2024 heeft het Algemeen Bestuur van O.L.A.Z. ingestemd met de onderzoeksresultaten uit het rapport “Haalbaarheidsonderzoek CA de Bevelanden”. Het Algemeen Bestuur heeft tevens besloten dat de ZRD een CA De Bevelanden verder in detail zal uitwerken op plan Deltaweg in Goes ter vervanging van de huidige milieustraat in Goes. Onderdeel van dit besluit is ook dat de uitwerking en realisatie van CA De Bevelanden wordt gebruikt om kennis en ervaring op te doen voor de realisatie van de andere CA’s op Walcheren en in Zeeuws-Vlaanderen conform het eerder genomen principebesluit. Tevens is besloten om haalbaarheidsstudies uit te voeren voor de realisatie van een CA op Walcheren en in Zeeuws-Vlaanderen. Daarnaast is besloten om voor alle andere milieustraten in Zeeland te onderzoeken hoe zij ook van de realisatie van CA de Bevelanden kunnen profiteren door bijvoorbeeld de inzameling van kringloopgoederen (door bijvoorbeeld een donatiecontainer met terug levering aan lokale kringloopwinkels), gebruik van reparatiefaciliteiten etc.

Bij de detailuitwerking van CA De Bevelanden wordt tevens een koppeling voorzien (met de uitwerking van) een mogelijke verhuizing van de afdeling Openbare Ruimte van de gemeente Goes en de realisatie van een nieuw hoofdkantoor voor de ZRD en remise met synergievoordelen. Tot slot is besloten om alle milieustraten in Zeeland open te houden in de huidige vorm en in afwachting van ‘natuurlijke momenten’ en verkregen relevante data uit de toegangscontrole om op een later moment te bekijken of andere invulling wenselijk/noodzakelijk is. Informatiesessie Om de gemeenteraadsleden binnen O.L.A.Z. zorgvuldig te informeren over de uitkomsten van het onderzoek en het vervolgtraject, wordt in het 2e kwartaal van 2024 een informatiesessie georganiseerd over dit onderwerp. De uitnodiging voor deze sessie verloopt via de griffier van uw gemeente.

4

5