BWRaadsvoorstel tijdelijke afspr. over opdrachtgeverschap en bekostiging BW

Raadsvoorstel Nummer: 297012 Aan: Portefeuillehouder: Wethouder R. Ruissen

De raad van de gemeente Hulst

Onderwerp: tijdelijke afspraken over het opdrachtgeverschap en de bekostiging van beschermd wonen vanaf 2024 Inleiding 1. Situering van het onderwerp, aanleiding en probleemstelling Het huidige contract beschermd wonen loopt af op 1 januari 2024. Het is niet mogelijk om dit contract te verlengen. Dit betekent dat er opnieuw moet worden aanbesteed. Gelet op het belang van zorgcontinuïteit na 2023 is het noodzakelijk dat de publicatie van de aanbesteding 2024 op TenderNed uiterlijk in april 2023 plaatsvindt. We gaan er vanuit dat de financiële doordecentralisatie van beschermd wonen per 1 januari 2024 van start gaat. Dit betekent dat vanaf dat moment alle Zeeuwse gemeenten financieel en inhoudelijk verantwoordelijk zijn voor beschermd wonen. Op het moment van aanbesteden is er nog geen nieuwe governance voor beschermd wonen waar het opdrachtgeverschap voor de aanbesteding belegd kan worden. Centrumgemeente Vlissingen is bereid om als aanbestedende dienst en opdrachtgever namens de 13 gemeenten op te treden, mits er goede afspraken worden gemaakt over invulling van het opdrachtgeverschap en de daaraan verbonden financiële de risico’s en verantwoordelijkheden. We gaan er immers vanuit dat de gemeente Vlissingen per 1 januari 2024 niet meer alle middelen voor beschermd wonen ontvangt, maar dat deze middelen middels een ingroeipad onder alle 13 gemeenten worden verdeeld.

Achtergrond Met de doordecentralisatie worden - in plaats van alleen de huidige centrumgemeenten - álle gemeenten inhoudelijk en financieel verantwoordelijk voor de zorg en ondersteuning van hun inwoners met psychiatrische kwetsbaarheid. De doordecentralisatie is inmiddels een aantal keer uitgesteld. Zoals het er nu naar uitziet vindt de start van de doordecentralisatie plaats per 1 januari 2024. Op dit moment is hiervoor een wetswijziging van de Wmo in voorbereiding. Op grond van deze wetswijziging worden het woonplaatsbeginsel, het objectief verdeelmodel en verplichte samenwerkingsafspraken ingevoerd. De exacte inhoud van de verplichte samenwerkingsafspraken is nog niet bekend. Naar verwachting ligt dit in lijn met de uitgangspunten van de Norm voor Opdrachtgeverschap (hierna: NvO) voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang, waarmee gemeenten op 26 juni 2020 in VNG-verband hebben ingestemd. De NvO verplicht gemeenten binnen de eigen regio afspraken te maken over samenwerking en deze samenwerking vervolgens duurzaam vast te leggen. De afspraken in het kader van de NvO geven daarmee op langere termijn richting aan wat je als regio samendoet en hoe dit lokaal en bovenregionaal is verbonden. In Zeeland hebben de 13 gemeenten invulling gegeven aan de NvO met de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang in Zeeland 2022-2025 (hierna: regiovisie).

In Q1 van 2022 hebben alle 13 gemeenteraden ingestemd met de regiovisie. Partnerschapsafspraken, risico-taxatieonderzoek en governance Onderdeel van de regiovisie vormen de partnerschapsafspraken, de zakelijke kant van de samenwerking. De artikel 12 inspecteur van de gemeente Vlissingen is nog niet akkoord met de -1-

Raadsvoorstel Nummer: 297012 regiovisie, omdat er nog geen risico-taxatieonderzoek op basis van de voorgestelde afspraken heeft plaatsgevonden en daarnaast ontvlechtingsafspraken (voor het geval één of meerdere gemeenten uit de samenwerking willen treden) in de afspraken ontbreken. Het risico-taxatieonderzoek is nog niet uitgevoerd vanwege een aantal aspecten. Er is te veel onduidelijkheid over de eerder genoemde wetswijziging van de Wmo. Daarnaast zijn de gesprekken over de best passende governance voor beschermd wonen in Zeeland nog gaande. Dit vraagstuk wordt gezamenlijk opgepakt met het governancevraagstuk voor (de inkoop van) Jeugdhulp. Volgens de huidige planning wordt de nieuwe governance voor beschermd wonen en Jeugd per 1 januari 2025 geïmplementeerd. Gelet op de onderlinge verwevenheid van deze onderwerpen kan het risicotaxatieonderzoek pas plaatsvinden als er over al deze onderwerpen voldoende informatie bekend is. Afstemming hierover vindt plaats tussen gemeenten en met de artikel 12 inspecteur. De ontwikkelingen op deze onderwerpen worden op de voet gevolgd. Zodra mogelijk wordt u hierover nader geadviseerd. 2.

Oplossingen, eventuele alternatieven en beoogd resultaat Wat willen we bereiken? • Continuïteit in zorg (beschermd wonen) • Het opdrachtgeverschap voor de aanbesteding 2024 (en 2025) op een zorgvuldige manier tijdig regelen, zodat de aanbesteding uiterlijk in april 2023 gepubliceerd kan worden. Wat gaan we ervoor doen? We maken tijdelijke afspraken over het opdrachtgeverschap en de bekostiging van beschermd wonen voor de aanbesteding 2024 (en 2025) met de 13 gemeenten in Zeeland. We leggen deze afspraken vast in een samenwerkingsovereenkomst. Deze afspraken gaan in vanaf het moment van ondertekening van de overeenkomst en eindigen van rechtswege op het moment dat een nieuwe governance is ingericht en tussen partijen partnerschapsafspraken zijn gemaakt. De afspraken over de bekostiging van beschermd wonen zijn alleen van toepassing wanneer de doordecentralisatie daadwerkelijk in werking treedt. Samenwerkingsovereenkomst in hoofdlijnen Alle afspraken die aan dit besluit ten grondslag liggen zijn opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen 2023, zie bijlage 2. In hoofdlijnen gaan deze afspraken over: • • • •

De aanbesteding en het opdrachtgeverschap voor beschermd wonen in de periode 2024-2025 door de gemeente Vlissingen; Het te vormen regiobudget voor de bekostiging van beschermd wonen; De manier waarop de bekostiging plaatsvindt vanuit het regiobudget en hoe er wordt omgegaan met het resultaat (overschot/tekort) van het regiobudget; De manier waarop er tussen de 13 gemeenten wordt samengewerkt en advisering over beleid en financiën plaatsvindt.

Wat zijn de kanttekeningen en risico’s? • De middelen voor 2024 zijn toereikend om de inkoop en kosten van beschermd wonen (en tekorten maatschappelijke opvang en vrouwenopvang) te kunnen bekostigen uit de (historische) rijksbijdrage en eigen bijdragen die de gemeente Vlissingen ontvangt. Kortom, we lopen naar verwachting geen financieel risico.

-2-

Raadsvoorstel Nummer: 297012 • Indien deze afspraken niet tijdig tot stand komen, is er geen overeenstemming over een gezamenlijke aanbestedingsstrategie en kan er geen aanbestedingsprocedure worden doorlopen met de gemeente Vlissingen als aanbestedende dienst en opdrachtgever. Als de aanbesteding niet tijdig kan worden gestart bestaat een (zeer groot) risico op het ontbreken van continuïteit van zorg voor de inwoners uit Zeeland die gebruik maken van beschermd wonen c.q. de implementatietijd voor het nieuwe contract wordt erg kort waardoor een zorgvuldige implementatie daarvan niet gegarandeerd kan worden; • De aanbesteding heeft een looptijd van 1 jaar (2024), met de mogelijkheid om 1 jaar te verlengen (2025). Mocht de nieuwe governance beschermd wonen niet op 1 januari 2025 zijn ingericht dan is er inkooptechnisch dus geen probleem. Wel moeten gemeenten op dat moment (helft 2024, of zodra bekend is dat 1 januari 2025 niet wordt gehaald) met elkaar rond de tafel om te beoordelen of de huidige afsprakenset kan worden verlengd c.q. aanpassingen daarin nodig zijn. 3. Relatie met de programmabegroting Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) hebben gemeenten de verplichting om ervoor te zorgen dat alle inwoners die dat nodig hebben beschermd kunnen wonen. Door goede afspraken te maken zorgen we ervoor dat de doordecentralisatie zo soepel mogelijk verloopt.

Dit draagt bij aan het speerpunt “Van beschermd wonen naar beschermd thuis. Toename/verbetering van doorstroom vanuit beschermd wonen voorzieningen naar wonen in de wijk. Hulp/zorg vroegtijdig en flexibel inzetbaar en dichtbij beschikbaar” uit programma 6. 4. Planning (tijdspad) en uitvoering Besluitvorming gemeenteraden afgerond Publicatie aanbesteding 2024 Start nieuwe contracten

maart 2023 april 2023 januari 2024

Ter informatie wordt in bijlage 1 de aanbestedingsstrategie meegestuurd. Hierin is een uitgebreide planning van de aanbesteding opgenomen. 5. Financiële paragraaf Met de doordecentralisatie wordt het totale budget voor beschermd wonen dat beschikbaar is gesteld aan de centrumgemeente Vlissingen vanaf 1 januari 2024 via het objectief verdeelmodel doorgedecentraliseerd naar de 13 Zeeuwse gemeenten. Het tempo is bepaald door het landelijk vastgesteld ingroeipad van tien jaar. Vanaf 2033 is het budget volledig objectief verdeeld (zie onderstaande figuur).

-3-

Raadsvoorstel Nummer: 297012 Hiermee ontvangen regiogemeenten vanaf 1 januari 2024 budget voor de nieuwe cliënten beschermd wonen. Dit hangt samen met de invoering van het woonplaatsbeginsel dat inhoudt dat gemeenten (financieel) verantwoordelijk zijn voor de zorg van hun eigen inwoners, ook wanneer deze zorg buiten de eigen gemeentegrens wordt verleend. Dit bedrag neemt de komende jaren geleidelijk toe, conform het objectief verdeelmodel. Gemeente Vlissingen blijft naast de objectieve rijksbijdrage als gastheergemeente een historische integratie-uitkering ontvangen voor cliënten die op 1 januari 2024 al in zorg zijn. Daarnaast ontvangt gemeente Vlissingen en de eigen bijdragen van alle intramurale cliënten. De grootste wijziging met het aangaan van deze overeenkomst is de vorming van het regiobudget en de afwikkeling van het resultaat op de beschermd wonen middelen. De overschotten en tekorten op het regiobudget komen vanaf 2024 ten gunste of worden ten laste gebracht van alle 13 gemeenten. Daarnaast wordt de besteding van het regiobudget bepaald door de 13 gemeenten. Jaarlijks wordt hiervoor een werkbegroting opgesteld. De wijze waarop hierin wordt samengewerkt is ook opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst. In bijlage 3 is de concept werkbegroting toegevoegd om inzicht te geven in de grootorde van bedragen en de verschillende kostenposten van beschermd wonen.

De definitieve werkbegroting voor 2024 wordt vóór 1 juli 2023 opgesteld. De Rijksbijdrage beschermd wonen wordt door alle gemeenten budget- en resultaatneutraal opgenomen en verantwoord in de begroting en de jaarstukken en bestemd voor beschermd wonen. Dit betekent concreet dat de gelden die gemeenten in dit kader ontvangen geparkeerd blijven bij de gemeenten. De gelden worden bestemd als regiobudget en worden daarmee nog niet door gemeenten uitgegeven. Voor de gemeente Hulst zal dit in 2024 om ca. 300.000,- euro gaan. Deze afspraken zijn tijdelijk van aard en gelden totdat de nieuwe governance is ingericht en aanvullende partnerschapsafspraken zijn gemaakt. Deze afspraken gelden uiteraard niet wanneer de doordecentralisatie niet door gaat. In dat geval blijft gemeente Vlissingen als centrumgemeente verantwoordelijk en ontvangt zij alle middelen voor beschermd wonen. 6. Voorstel De raad besluit: 1. In te stemmen met de tijdelijke afspraken over het opdrachtgeverschap en de bekostiging van beschermd wonen, zoals verwoord in de samenwerkingsovereenkomst 2023 en daarmee met: a. de vorming van een regiobudget; b. het (na doordecentralisatie) op uniforme wijze en budget- en resultaatneutraal opnemen van de door de gemeenten te ontvangen Rijksbijdrage beschermd wonen in de begroting en de jaarstukken en deze te bestemmen voor beschermd wonen; c.

de afspraken over hoe om te gaan met een eventueel tekort of overschot tussen de 13 gemeenten. 2. Dit raadsbesluit geldt onder voorbehoud van instemming van de gemeenteraden van alle 13 Zeeuwsen gemeenten en de artikel 12-inspecteur in Vlissingen en geldt tot het moment dat een nieuwe governance voor beschermd wonen is ingericht en tussen partijen (aanvullende) partnerschapsafspraken zijn gemaakt.

-4-

Raadsvoorstel Nummer: 297012

Burgemeester en Wethouders van Hulst, De Secretaris, De Burgemeester,

Bijlage(n): Bijlage 1: aanbestedingsstrategie BW regio Zeeland 2024 Bijlage 2: samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen 2023 Bijlage 3: concept werkbegroting BW Zeeland 2022-2025 Bijlage 4: toelichting concept werkbegroting BW Zeeland 2022-2025 Onderliggende stukken (map leeskamer):

-5-