BwBijlage 2. Advies ASD regiovisie BW en MO 2022-2025

A ADVIESRAAD SOCIAAL DOMEIN Secretariaat: Sportlaan 16 4561KZ Hulst, tel 0653456144, theaderijcke@gmail.com

Hulst, 11 januari 2022 Aan het college van Burgemeester en wethouders p/a S.Claessens@gemeentehulst.nl S.van.Dorsselaer@gemeentehulst.nl Betreft: Advies ‘Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang Zeeland’ Geacht College, Verwijzend naar uw brief dd. 29 november 2021 inzake “Adviesaanvraag regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Zeeland 2022 – 2025” ontvangt u hierbij het advies van de Adviesgroep Sociaal Domein. Algemeen In de regiovisie wordt geschetst op welke wijze de 13 Zeeuwse gemeenten vorm willen geven aan de doorcentralisatie van Beschermd Wonen per 1 januari 2023. De constructie van Centrumgemeente wordt losgelaten en Hulst wordt zelfstandig verantwoordelijk voor het lokale beleid, de uitvoering ervan en de financiering. Het betreft een kwetsbare groep van mensen met een psychische beperking en mede daarom is uiterste zorgvuldigheid vereist. Inhoudelijk verschuift het accent van “Beschermd Wonen” naar “Beschermd Thuis”. Er komt dus meer nadruk te liggen op begeleidings- en ondersteuningsvormen in de vertrouwde thuissituatie of zo dichtbij als mogelijk. De ASD ondersteunt dit uitgangspunt. In zijn algemeenheid is de ASD van oordeel dat de regiovisie een zorgvuldig pad heeft uitgezet, goede inhoudelijke keuzes maakt en een overzichtelijke agenda biedt. Om deze reden geeft de ASD dan ook positief advies aan deze regiovisie.

Het succes zal echter afhangen van de verdere uitwerking en de bestuurlijke daadkracht. In dit verband geeft de ASD een aantal suggesties en opmerkingen mee, waarbij de opbouw van de regiovisie wordt gevolgd. Versnellingsagenda De genoemde visie en uitgangspunten worden door de ASD onderschreven. Bij de terechte keuze om het accent te leggen op ambulante zorg zo dicht mogelijk bij huis wil de ASD toch een waarschuwing meegeven. In de ouderenzorg heeft dit uitgangspunt geleid tot

1

misbruik om te zwaar door te zetten op terugdringing van (semi)intramurale plaatsen. Thuiszorg kent haar grenzen en die moeten gerespecteerd worden. Verder ondersteunt de ASD ten volle de integrale aanpak van wonen, werk/inkomen en versterken zelfvertrouwen/zelfredzaamheid. Dit wordt het best gerealiseerd met een duidelijk en stevig casemanagement. We adviseren hierbij een goed werkend netwerk met liefst zo min mogelijk verschillende hulpverleners rondom dezelfde persoon en geen lappendeken van al te veel hulpverleners. Om wie gaat het Het gaat om mensen die als gevolg van psychische of psychosociale problemen niet (meer) zelfstandig thuis kunnen wonen. Dit is een kwetsbare groep en de problematiek raakt ook het gezin, familie en werkkring van deze mensen. Terecht dus dat gezocht wordt naar een goede aansluiting bij en medeondersteuning door de naasten. De ASD adviseert om hierbij zeker gebruik te maken van de expertise van Ypsilon. Bij het inpassen van beschermende woonvormen in de wijken is het belangrijk om de inwoners hierbij in een vroeg stadium te betrekken om een goede integratie te bevorderen. De dorps- en wijkraden kunnen hierbij diensten bewijzen. Naast onafhankelijke cliëntondersteuning wijst de ASD ook op het belang van het mentorschap. Hierbij wordt ook de juridische positie van de cliënten geborgd in de interactie met de hulpverleners.

De eigen bijdrage hiervan dient eventueel door de bijstandswet ondersteund te worden. Preventie en vroegsignalering De ASD onderschrijft ten volle het belang van een integrale, preventieve aanpak met daarbij aandacht voor inkomen, huisvesting, werk, zinvolle participatie en een sociaal netwerk. Dit is een complex samenhangend geheel en het is dus terecht dat gezocht wordt naar een werkbare methode om er zo vroeg mogelijk bij te zijn. De keuze voor een pilot om het effect te zien van de inzet van ervaringsdeskundigheid wordt dan ook ondersteund. De ASD pleit hierbij voor een zo licht mogelijke verantwoordingstoets om zoveel mogelijk energie over te houden voor de inhoudelijke aspecten van de pilot en onnodige bureaucratie te vermijden. Het uitwisselen van kennis en nieuwe ideeën wordt door de ASD toegejuicht. Hierbij willen we wel opmerken dat “de buitenwacht” eerder noodzakelijke hulp signaleert dan de persoon zelf. Hierin dient een afweging gemaakt te worden. Toegang De ASD onderschrijft het uitgangspunt van een lokale toegang voor nieuwe en bestaande cliënten. De inzet van een expertteam en onafhankelijk deskundige is volgens de ASD niet alleen in 2022 van belang, maar ook in de volgende jaren. De ASD pleit er dan ook voor om hier structureel gepast gebruik van te maken en daar financiële middelen voor te reserveren.

De evaluatie in september 2022 zal volgens de ASD slechts het karakter van een tussenevaluatie kunnen hebben, aangezien de aanloopperiode tekort is voor definitieve conclusies. Wonen Een eigen woonplek, waar mensen zich echt thuis voelen is enorm belangrijk. Het is zelfs een basisvoorwaarde voor een stabiel zelfbewustzijn. Hierbij gaat het niet alleen om de stenen, maar ook om de verbondenheid met de wijk of dorp en goed netwerk van familie en vrienden/kennissen. De ASD stelt met voldoening vast dat hierover in Weer Thuis prestatieafspraken zijn gemaakt en durft erop te vertrouwen dat die gerealiseerd worden. De krappe woningmarkt zal hierbij ongetwijfeld voor uitvoeringsproblemen zorgen. Dit mag echter niet belemmeren dat steeds

2

gezocht zal worden naar een optimale integratie in dorp of wijk. We verwijzen hierbij naar onze opmerkingen in de inleiding dat dorps- en wijkraden hier een goede rol in kunnen spelen. Bij de ambulantisering herhalen we onze oproep om de grenzen van de thuiszorg te respecteren. Er dient rekening mee gehouden te worden dat de mantelzorg en het sociale netwerk ook hun grenzen hebben.

Voorzieningen en ondersteuningsbehoeften De ASD neemt kennis van de stelling dat het momenteel ontbreekt aan een (flexibel inzetbare) intensieve begeleiding. De doelgroep heeft behoefte aan voldoende continuïteit en nabijheid van hulpverleners. De ASD heeft hier geen pasklaar advies over, maar gaat ervan uit dat de gemeente hier binnen het WMO-palet verbeteringen voor zoekt. Het is duidelijk dat het ondersteuningsaanbod van voorzieningen en diensten nog volop in ontwikkeling is. Het gaat hierbij om spreiding in de regio, de schaal van voorzieningen en de aard van de tussenvormen. De ASD adviseert hierover een goed overleg te structureren tussen de gemeenten, de zorgorganisaties en de woningaanbieders. Een goede balans tussen de stenen en de sociale componenten blijft hierin van groot belang. Inkoop, contractbeheer, toezicht en kwaliteit De doelstelling van een passend ondersteuningsaanbod is min of meer vanzelfsprekend. Hierbij dient wel beantwoord te worden wat daaronder wordt verstaan. (zie ook opmerkingen bij vorig hoofdstuk). Ook bij de sturingscriteria is de HOE-vraag nog niet helder. Wellicht dat dit in de contracten met de zorgaanbieders in goed overleg kan ingevuld worden. De ASD vindt het wijs om de komende jaren nog gezamenlijk in te kopen en onderschrijft het streven naar meerjarige contracten met aanbieders.

De ASD adviseert uitdrukkelijk om die niet eenzijdig op te leggen, maar in goed overleg te streven naar realistische uitgangspunten, die recht doen aan de beoogde transformatie. Wellicht staat dit op gespannen voet met de principes van marktwerking, maar de ASD vindt dat de markt ondergeschikt is aan een gezamenlijk verantwoordelijkheidsgevoel voor het gehele proces. Een integrale aanpak houdt ook in dat niet al te zwaar wordt ingezet op afzonderlijke producten, maar op een samenhangend geheel, waarbij zorg- en woningaanbieders complementair aan elkaar functioneren. De ervaring in andere sectoren leert ook om voorzichtig te zijn met te fijnmazige verantwoording (bureaucratie!). Zorg dat de professional in de lead kan blijven en zich vooral met het hulpverleningsproces kan bezig houden. Bij een meerjarig contract en behoefte aan continuïteit hoort ook een passend tarief. Bekostiging en partnerschap Dit hoofdstuk beschrijft hoe de gemeenten onderling zullen omgaan met de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor inhoud en financiering van een langdurige periode. De ASD heeft onvoldoende inzicht in de uitwerking van zo’n proces om hier advies over te geven. Het lijkt er echter heel sterk op dat hier goed over nagedacht is en dat er verregaande bereidheid is om hier een zorgvuldig overgangstraject van te maken, waarbij doorcentralisatie van de hulp een uitdrukkelijk doel is.

De ASD wacht met vertrouwen dit traject af. Governance De invulling van de governance ligt nog open. Gezien de complexiteit van de samenwerking zou dit een risico kunnen zijn. Het is dan ook goed dat de continuïteit van de transformatie geborgd is door in 2022 centrumgemeente Vlissingen te mandateren voor de uitvoering van beschermd

3

wonen. Ook de uitdrukkelijke wens van alle gemeenten om hier samen een succes van te maken geeft vertrouwen. De uiteindelijke bestuursvorm dient een afspiegeling te zijn van de mate waarin lokale dan wel gezamenlijke keuzes worden gemaakt. De verwachting is dat dit zal verschuiven naar meer lokale uitvoering. Bij de besluitvorming in 2022 dient dan ook gekeken worden naar een flexibele vorm, die aansluit op de veranderende realiteit. Het uitgangspunt van “zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig” wordt door de ASD onderschreven. Monitoring en evaluatie Een permanente evaluatie en monitoring is heel belangrijk, zeker in deze uitdagende transformatie met zoveel stakeholders. De ASD maakt hierbij onderscheid tussen koude registratiegegevens (data), die belangrijk zijn om zicht te houden op kwantitatieve en kwalitatieve ontwikkelingen, zowel financieel als inhoudelijk. Het streven om dit zoveel mogelijk digitaal te verzamelen met zo weinig tijdsbeslag van de hulpverleners wordt ondersteund. De ASD mist in dit hoofdstuk dat er gestructureerd overleg gevoerd wordt met alle stakeholders om vanuit de praktijk en met de voeten in de Zeeuwse klei te horen wat er op de werkvloer gebeurt.

Welke nieuwe inzichten ontstaan? Wat loopt goed en waar zijn er problemen? Het gaat om de hele keten en elke schakel moet gehoord worden en op veilige manier kunnen rapporteren en voortgangsvoorstellen kunnen inbrengen. De complementariteit staat voorop. De ASD adviseert om live-bijeenkomsten met de stakeholders te beleggen om een gezamenlijke focus te krijgen en te houden. Omdat dit per gemeente een nieuw proces is, raad de ASD aan om intervisie te starten tussen de ambtenaren van verschillende gemeenten. Zo wordt van elkaar geleerd en kan een ieder met zijn twijfels bij anderen terecht. Bijlagen De bijlagen worden gezien als een toelichting en onderbouwing van de eerder behandelde hoofdstukken. De ASD neemt deze voor kennisgeving aan. Tenslotte Zoals door u gevraagd in de aanbiedingsbrief is de ASD graag bereid met u mee te denken in de verdere uitrol van deze regiovisie. De ASD gaat ervan uit dat hier ook andere stakeholders bij betrokken worden. Met name Ypsilon zou hierbij vanuit de mantelzorg een grote rol kunnen vervullen. De doorcentralisatie is een complex proces en er zullen zeker onverwachte hindernissen opduiken. De gemeenschappelijke inzet waarmee deze visie tot stand kwam, geeft echter vertrouwen dat deze gezamenlijk opgepakt en opgelost worden. De ASD wenst u hierbij in het belang van de doelgroep alle succes.

We kijken uit naar de ‘uitvoeringsagenda’ waarin een en ander concreet beschreven zal worden. Mede namens de voorzitter A. Schelfhout en de voorzitter van de werkgroep WMO A. de Bakker, met vriendelijke groet.

4

T. de Rijcke, secretaris

5