Bijlage 5: collegevoorstel Vlissingen herpositionering deel reserve centrumtaken

Registratiekenmerk: 2368291 / 2368478 Onderwerp: Voorstel herpositionering deel reserve centrumtaken

De raad besluit: 1. de ‘bestemmingsreserve regiobudget centrumtaken’ in te stellen per 1 januari 2024; 2. € 16.070.000 te onttrekken uit de ‘bestemmingsreserve centrumtaken’ en toe te voegen aan de ‘bestemmingsreserve regiobudget centrumtaken’; 3. deze besluiten te nemen onder voorbehoud van: • een schriftelijke verklaring van de 12 Zeeuwse gemeenten aan gemeente Vlissingen voor 1 maart 2024 dat zij in de toekomst niet opnieuw een beroep doen (gezamenlijk of afzonderlijk) op de resterende inhoud van de historische reserve; • instemming van alle Zeeuwse gemeenteraden met de partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024; 4. Dit voorstel is onder voorbehoud van goedkeuring door de Artikel 12-inspecteur en instemming van de provincie Zeeland als toezichthouder. Samenvatting De gemeente Vlissingen is met de andere 12 Zeeuwse gemeenten in gesprek over de historische reserve Centrumtaken. Hierin vallen de niet-bestede middelen voor beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en vrouwenopvang (VO) (de taken van Vlissingen als centrumgemeente) terug. Op grond van de Financiële-verhoudingswet maakt de reserve deel uit van de financiële positie van de gemeente Vlissingen. Er is financiële armslag van de Zeeuwse gemeenten nodig. Enerzijds voor het dekken van incidentele financiële risico’s voor de 13 regiogemeenten.

En anderzijds voor de ambities in de Regiovisie Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang Zeeland 2022-2025 voor de transformatie van beschermd wonen naar een beschermd thuis en innovatie. Daarom besluit het college de raad voor te stellen om een deel (€ 16.070.000) van de tot en met december 2023 opgebouwde reserve Centrumtaken te gebruiken om een in te stellen bestemmingsreserve bij het regiobudget BW, MO en VO te voeden. Inleiding Centrumtaken gemeente Vlissingen De gemeente Vlissingen is centrumgemeente voor de taken beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en vrouwenopvang (VO). Dat betekent dat Vlissingen via een integratie- (BW) en decentralisatie-uitkering (MO en VO) de middelen ontvangt voor de uitvoering van deze taken voor de regio Zeeland. Op grond van artikel 13, tweede lid, van de Financiëleverhoudingswet komen deze uitkeringen ten goede aan de algemene middelen van de gemeente. Ze maken dus deel uit van de financiële positie (begroting) van de gemeente Vlissingen. Gemeente Vlissingen is op grond van de Financiële verhoudingswet juridisch eigenaar van deze middelen. Op 1 juni 2017 heeft de gemeenteraad besloten om een bestemmingsreserve centrumgemeentetaken (hierna: (historische) reserve Centrumtaken) te vormen (registratienummer 765359). Een overschot of tekort voor BW, MO en/of VO komt ten goede/laste van deze reserve.

Zo blijven de middelen beschikbaar voor uitvoering van de centrumtaken. De huidige reserve is € 36,6 miljoen (31-12-2022, inclusief 1,8 miljoen vanuit het nationaal actieplan aanpak dak- en thuisloosheid).

Auteur: HAJM Peters Telefoonnummer: +31118487108

Registratienummer nota: 2368291 / 2368478

Voorgestelde uitname reserve Centrumtaken en reactie Zeeuwse gemeenten In het Artikel 12-rapport Vlissingen 2021-2022 adviseert de Artikel 12-inspecteur aan de beheerders van het gemeentefonds (de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister van Financiën) om over de periode 2021 en 2022 in totaal € 5 miljoen uit de reserve Centrumtaken in te zetten voor de sanering van de tekorten van het sociaal domein en werk & inkomen van de gemeente Vlissingen. NB: Op het moment dat dit voorstel wordt geschreven, hebben de fondsbeheerders nog niet gereageerd. Middels een zienswijze hebben de overige 12 Zeeuwse gemeenten, te weten Borsele, Goes, Hulst, Kapelle, Middelburg, Noord-Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Sluis, Terneuzen, Tholen en Veere bezwaar gemaakt tegen dit advies. Dit omdat zij vinden dat de middelen BW, MO en VO zouden moeten worden ingezet om ondersteuning te bieden aan kwetsbare inwoners in Zeeland. En niet voor de sanering van de tekorten van Vlissingen. Het college van Vlissingen heeft daarop besloten met de andere Zeeuwse gemeenten in gesprek te gaan over de inzet van een deel van de historische reserve Centrumtaken (de tot en met 31 december 2023 opgebouwde reserve) voor de centrumtaken. Partnerschapsafspraken vanaf 1 januari 2024 De Zeeuwse gemeenten zijn met elkaar in gesprek over het maken van partnerschapsafspraken.

Deze afspraken gaan over de invulling van het opdrachtgeverschap van BW, MO en VO en de daaraan verbonden financiële risico’s en verantwoordelijkheden. Over de partnerschapsafspraken wordt een apart voorstel voorgelegd aan alle Zeeuwse colleges en gemeenteraden. De historische reserve Centrumtaken maakt geen onderdeel uit van de partnerschapsafspraken. Daarom is het voorstel aan het college om een apart voorstel over de historische reserve voor te leggen aan de gemeenteraad van Vlissingen. De inhoud is tot stand gekomen in afstemming met de 12 Zeeuwse gemeenten. Wat willen we bereiken? We willen nu en in de toekomst passende ondersteuning bieden aan inwoners met een psychische kwetsbaarheid en inwoners die te maken hebben met (dreigende) dak- en thuisloosheid. We willen dat deze ondersteuning financieel mogelijk is en blijft. Relatie met uitvoering strategische visie Vlissingen 2040 ‘Blik op de toekomst’ •Grip op onze uitgaven •Financiële zelfstandigheid •Beperken risico’s •Bouwen aan een toekomstbestendige zorginfrastructuur Wat gaan we ervoor doen? Dictumpunt 1: de raad wordt voorgesteld de ‘bestemmingsreserve regiobudget centrumtaken’ in te stellen per 1 januari 2024 en € 16.070.000 te onttrekken uit de ‘bestemmingsreserve centrumtaken’ en toe te voegen aan de ‘bestemmingsreserve regiobudget centrumtaken’, ten behoeve van:

Blad 2 behorend bij 2368291 / 2368478

1.risicodekking: dekking voor de incidentele financiële risico’s zoals benoemd in het risico taxatie onderzoek van AEF, bijlage 2368492 'risico taxatie beschermd wonen regio Zeeland'. Er is onderzocht welke risico’s voortvloeien uit de voorgenomen financiële doordecentralisatie van BW, het woonplaatsbeginsel en het partnerschap. AEF benoemt onder andere het financiële risico voor de 13 regiogemeenten als meer cliënten instromen in BW dan voorzien, als minder cliënten uitstromen dan voorzien, als meer cliënten dan voorzien BW-voorzieningen buiten de regio afnemen en als landelijk wordt besloten tot een herijking van het objectieve verdeelmodel. 2.transformatie: investering voor het bouwen aan een toekomstbestendige zorginfrastructuur in lijn met de ambities in de Regiovisie Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang Zeeland 20222025 (hierna: de regiovisie): de transformatie van beschermd wonen naar een beschermd thuis. AEF benoemt een aantal beheersmaatregelen ten aanzien van de risico’s voor de Zeeuwse gemeenten. Deze maatregelen dragen bij aan de ambities in de regiovisie. We willen in Zeeland investeren in een toekomstbestendige zorginfrastructuur in lijn met de ambities in de regiovisie. Dat doen we met als basis de beheersmaatregelen van AEF. 3.innovatie: investering voor research en development in lijn met de ambities in de regiovisie.

In bijlage 2368490 'toelichting risicodekking, transformatie en innovatie' worden de drie onderdelen verder toegelicht. De raad wordt aanvullend voorgesteld aan dit besluit de volgende voorbehouden te verbinden: 1. instemming van alle Zeeuwse gemeenteraden met de partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang in Zeeland 2024. Met de partnerafspraken wordt er een regiobudget centrumtaken ingesteld waaraan thans voorgestelde bestemmingsreserve regiobudget centrumtaken onlosmakelijk is verbonden. Er wordt met andere woorden geen bestemmingsreserve regiobudget centrumtaken gevormd zonder regiobudget centrumtaken; 2. een schriftelijke verklaring van de 12 Zeeuwse gemeenten aan gemeente Vlissingen dat zij in de toekomst niet opnieuw een beroep doen (gezamenlijk of afzonderlijk) op de resterende inhoud van de historische reserve. Onderhavig voorstel is in samenspraak met alle gemeenten in Zeeland opgesteld. Voor risicodekking, transformatie en innovatie willen de Zeeuwse gemeenten op basis van het risicotaxatie onderzoek AEF en een eigen onderbouwing een bedrag van € 16.070.000 in de te vormen bestemmingsreserve regiobudget centrumtaken reserveren dat wordt gedekt vanuit de historische bestemmingsreserve Centrumtaken.

Adviesbureau Adlasz heeft een risico taxatie onderzoek uitgevoerd vanuit centrumgemeenteperspectief (bijlage 2368497 risicotaxatie beschermd wonen centrumgemeente Vlissingen'). Dit onderzoek brengt de (financiële) risico’s van de verschillende scenario’s in kaart. Het meest waarschijnlijke scenario op dit moment is dat er vooralsnog geen decentralisatie van beschermd wonen plaatsvindt, maar gemeenten in Zeeland wel komen tot partnerschapsafspraken. Het financiële risico voor gemeente Vlissingen in dit scenario wordt geschat op € 2.356.200. Daarnaast vindt er momenteel onderzoek plaats naar de best passende governance voor de inkoop van Jeugdhulp, BW, MO en VO. In het geval hierover Zeeuws breed overeenstemming wordt bereikt loopt het financiële risico voor gemeente Vlissingen op tot een bedrag van € 8.057.700.

Blad 3 behorend bij 2368291 / 2368478

Dit komt doordat Vlissingen als aanbestedende centrumgemeente juridisch verantwoordelijk blijft voor de lopende contracten met de zorgaanbieders BW en er het risico bestaat dat een nieuw op te richten gemeenschappelijke regeling deze verplichtingen niet wil overnemen. Daarnaast is er een (bestaand) tekort in de MO en VO dat momenteel wordt gedekt uit het positieve resultaat BW middelen. Het risico bestaat dat deze afspraken op enig moment niet meegaan in de Zeeuwse samenwerking. Voor beide scenario’s bevat de huidige reserve, ook na toevoeging van het bedrag van € 16.070.000 als bestemmingsreserve aan het te vormen regiobudget centrumtaken, voldoende middelen om de financiële risico’s die gemeente Vlissingen als centrumgemeente loopt op te vangen. Wat zijn de kanttekeningen en risico’s? Het risico bestaat dat één of meerdere gemeenten geen schriftelijke verklaring afleggen dat zij in de toekomst niet opnieuw een beroep doen op de resterende inhoud van de historische reserve centrumtaken. Op dat moment treedt onderhavig besluit voor wat betreft de vorming van een bestemmingsreserve regiobudget centrumtaken gelet op het voorbehoud in besluitpunt 3 niet in werking. Dit betekent dat de 12 gemeenten eerst de verklaring afgelegd moeten hebben voordat de bestemmingsreserve wordt ingesteld.

Door de Vlissingse faciliteiten waaronder ‘Het Witte Huis’ is er een relatief grote kwetsbare doelgroep die na behandeling of opvang structureel in Vlissingen verblijft. Deze doelgroep doet een groter beroep dan gemiddeld op openbare middelen (Participatiewet, Wmo, Jeugdwet etc.). Onduidelijk is of hiermee bij de financiering van de BUIG middelen (gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004) en de middelen van het Gemeentefonds voldoende rekening is gehouden. Adviesbureau Adlasz heeft hierop geen doorrekening kunnen maken omdat de benodigde informatie daartoe ontbreekt. Daarnaast heeft adviesbureau Adlasz niet kunnen beoordelen of en in hoeverre de objectieve verdeelmodellen in toerekende mate rekening houden met de specifieke Vlissingse situatie. Het college zal hier nader onderzoek naar doen. De fondsbeheerder (ministerie van Binnenlandse Zaken) heeft aangegeven een deel van de historisch opgebouwde reserve te willen gebruiken voor het kunnen beëindigen van de artikel 12-status van de gemeente Vlissingen. Besluitvorming hieromtrent is nog niet afgerond. Artikel 12 Dit voorstel dient te worden voorgelegd aan de Artikel 12-inspecteur en de provincie Zeeland als toezichthouder.

Dit voorstel is daarom onder voorbehoud van goedkeuring door de Artikel 12inspecteur en de provincie Zeeland als toezichthouder. Wat mag het kosten? De aan dit voorstel verbonden kosten bedragen € 16.070.000. In bijlage 2368490 'toelichting risicodekking, transformatie en innovatie' staat een overzicht van het bedrag dat per jaarschijf wordt ingezet voor de in de tabel genoemde zaken. Er wordt aangesloten bij de jaartallen van het objectieve verdeelmodel en ingroeipad behorende bij de doordecentralisatie van BW. Het te zijner tijd bevoegde bestuursorgaan kan besluiten om de niet-bestede middelen uit bovenstaande tabel opnieuw te bestemmen. Wat is de dekking? Dekking voor het gevraagde bedrag kan gevonden worden in de bestemmingsreserve centrumtaken.

Blad 4 behorend bij 2368291 / 2368478

Wat en hoe gaan we communiceren? Is publicatie in het gemeenteblad en/of opname in de decentrale regelingenbank vereist? Na het raadsbesluit, goedkeuring door de Artikel 12-inspecteur en instemming van de provincie Zeeland als toezichthouder, ontvangst van de in besluitpunt 3 bedoelde schriftelijke verklaringen van de 12 gemeenten in Zeeland en instemming van de Zeeuwse gemeenteraden met de partnerschapsafspraken voegen we het raadsbesluit toe aan de partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024. Bijlage(n) 2368490 Toelichting risicodekking, transformatie en innovatie 2368492 Risicotaxatie beschermd wonen in de regio Zeeland 2368497 Risicotaxatie beschermd wonen centrumgemeente Vlissingen Vertrouwelijkheid Intern

Blad 5 behorend bij 2368291 / 2368478