Bijlage 3: Risicotaxatieonderzoek Adlasz beschermd wonen centrumgemeente

Risicoanalyse beschermd wonen Vlissingen

30-10-2023

Inhoudsopgave 1. 2. 3. 4. 5.

Inleiding Risicotaxatie regio Risico’s centrumgemeente Overzicht risico's totaal Aanbevelingen

2 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Inleiding De gemeente Vlissingen is centrumgemeente voor het Beschermd Wonen (BW) in de provincie Zeeland. Met de voorgenomen decentralisatie van BW komen de taken als centrumgemeente voor de gemeente Vlissingen grotendeels te vervallen. Momenteel is nog onduidelijk of en wanneer de doordecentralisatie geëffectueerd wordt en wat de financiële impact daarvan is. Vooruitlopend op de veranderende wetgeving zijn er regionaal gesprekken gaande hoe de (mede door de wettelijke verplichting daaromtrent) regionale samenwerking in de toekomst vorm en inhoud moet krijgen. In de regiovisie Beschermd Wonen 2022 – 2025 is richting gegeven aan de toekomstvisie op het Beschermd Wonen in de regio na de doordecentralisatie. Daarnaast hebben de Zeeuwse gemeenten partnerschapsafspraken gemaakt omtrent onder andere de gezamenlijke inkoop van beschermd wonen. Deze partnerschapsafspraken gaan naar verwachting per 1 januari 2024 voor ten minste vijf jaar gelden. De meeste deelnemende gemeenten hebben de intentie uitgesproken om de gemaakte partnerschapsafspraken op den duur onder te brengen in een (nieuw op te richten) gemeenschappelijke regeling in de vorm van een openbaar lichaam. Vanuit het oogpunt van Vlissingen is in dit kader verzocht om een gedegen risicoanalyse in het perspectief van de eventuele decentralisatie en de regionale ontwikkelingen omtrent beschermd wonen.

In deze rapportage geven wij u inzicht in de risico’s die de gemeente Vlissingen als centrumgemeente loopt in het kader van beschermd wonen.

3 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Inleiding - Tijdlijn Wij schetsen u kort de ontwikkelingen omtrent BW van de afgelopen jaren. 2007: Vlissingen aangewezen als centrumgemeente beschermd wonen. Op dit moment zijn geen Zeeuwsbrede afspraken omtrent governance gemaakt.

2015: Vanaf dit jaar is het begrip ‘centrumgemeente’ uit de wet geschrapt. De VNG heeft met het Rijk afspraken gemaakt over het in stand laten van de materiële situatie omtrent beschermd wonen. De Zeeuwse gemeenten hebben vanaf dit jaar de gemeente Vlissingen gemandateerd voor het uitvoeren van beschermd wonen. 2022: De toegang beschermd wonen wordt vanaf dit jaar decentraal geregeld. Er zijn binnen de provincie afspraken gemaakt, waarbij de Zeeuwse gemeenten zelf hun toegang beheren. In 2022 is ook de “Regiovisie Beschermd Wonen Maatschappelijke opvang Zeeland 2022-2025” van kracht. 2024: Vanaf dit jaar gelden naar verwachting de partnerschapsafspraken die de Zeeuwse gemeenten hebben gemaakt. 2025: De intentie is uitgesproken om vanaf dit jaar een GR op te richten, waarin de Parnerschapsafspraken worden ondergebracht. 20??: Verdere doorcentralisatie BW (waaronder wijziging woonplaatsbeginsel). Of en wanneer de wetswijziging doorgang vindt is nu nog niet duidelijk. Bovenstaande is in de volgende tijdlijn gevisualiseerd:

4 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Inleiding – Scenario’s Hoe de tijdlijn zich in de toekomst gaat ontwikkelen is moeilijk te voorspellen, mede vanwege de afhankelijkheid van landelijke ontwikkelingen, waaronder wijzigende wet- en regelgeving inclusief de daarbij behorende budgetten. Daarnaast is er afhankelijkheid van de besluiten die de dertien Zeeuwse gemeenten in het samenwerkingsverband met elkaar nemen. De belangrijkste scenario’s voor (centrum)gemeente Vlissingen in een Zeeuwse samenwerking zijn in onderstaande tabel weergeven: Scenario

Kans op intreden

Toelichting

De samenwerkingsafspraken 2024 vinden onverhoopt geen doorgang.

Laag

De uitgangspositie van de gemeente Vlissingen is dat de samenwerkingsafspraken BW per 1 januari 2024 gaan gelden.

De samenwerkingsafspraken worden voor afloop van de looptijd beëindigd.

Laag

De samenwerkingsafspraken kennen relatief zware uittredingsbepalingen die uittreding bemoeilijken en ontmoedigen.

Wetswijzing beschermd wonen incl. decentralisatie vindt doorgang.

Voorlopig laag

De wens tot doorcentralisatie BW wordt al langer uitgesproken en er ligt ook al een concreet wetsvoorstel. Het is echter niet te verwachten dat er op korte termijn (< 2025) decentralisatie plaatsvindt (o.a. door val kabinet).

De samenwerkingsafspraken worden ondergebracht in een GR (waarbij alle Zeeuwse gemeenten intreden).

Tweeledig

De intentie om een GR op te richten ten behoeve van de inkoop BW is door verschillende Zeeuwse gemeenten uitgesproken. Er zijn echter ook gemeenten die hebben uitgesproken niet mee te willen doen in de GR.

Het is inherent aan de genoemde scenario’s dat meerdere scenario’s gelijktijdig, dan wel opvolgend, kunnen intreden. De risico’s voor de gemeente Vlissingen in een Zeeuws samenwerkingsverband moeten gewogen worden vanuit dit (onzekere) perspectief.

5 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Risicotaxatie regio – AEF Onderzoeksbureau AEF heeft in opdracht van de Zeeuwse gemeenten een onderzoek uitgevoerd naar de risico’s van een Zeeuwse samenwerking op het gebied van BW. De risico’s die voor alle dertien gemeenten gelden, zijn onverminderd van toepassing voor Vlissingen. In dit hoofdstuk zetten wij onze zienswijze over deze regionale risico’s en de bijbehorende risicodekking uiteen. De risicoanalyse voor Vlissingen als centrumgemeente wordt in het volgende hoofdstuk behandeld. AEF heeft de Zeeuwse risico’s in een tabelvorm samengevat. Deze is als volgt opgenomen in hun rapportage: Bron: “Risicotaxatie beschermd wonen in de regio Zeeland” – definitieve rapportage (AEF 14-07-2023)

6 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Risicotaxatie regio – Regionale notitie Naar aanleiding van het onderzoek AEF heeft de regio een notitie opgesteld waarin aan de gemeenteraad van Vlissingen wordt voorgesteld om een bedrag vanuit de historische reserve Centrumtaken te gebruiken voor een te vormen bestemmingsreserve van € 16,1 miljoen. Dit bedrag bestaat uit drie onderdelen: 1.

Risicodekking (€ 7,4 mln.)

2.

Transformatie (€ 8,4 mln.)

3.

Innovatie (€ 0,3 mln.)

Voor wat betreft de risicodekking zijn de incidentele risico’s uit het AEF-rapport (zie tabel op de vorige pagina) opgeteld. De structurele risico’s zijn daarbij buiten beschouwing gebleven. Dat veronderstelt dat de maatregelen onder de punten 2 en 3 als toereikend worden ervaren om te voorkomen dat de incidentele risico’s een structureel karakter krijgen. Het grootste risico wordt onderkend bij het incidentele risico ‘9: herijking objectief verdeelmodel’. In haar rapportage geeft AEF aan dat dit risico zich pas voordoet in de situatie waarin de wetswijziging doorgang vindt (en het objectieve verdeelmodel ingaat). Het wetsvoorstel omtrent BW is na de val van het kabinet controversieel verklaard.1 Daarom is het niet aannemelijk dat de wetswijziging vóór 2025 inwerking treedt. Gelet op de geplande bezuinigingen én de landelijke overschotten op het BW-budget, achten wij een landelijke uitname van het BW-budget niet onwaarschijnlijk. Om die reden lijkt het ons opportuun dit risico te handhaven. Het is echter onze inschatting dat dit risico structureel van aard is. (1) Commissie VWS: hervorming beschermd wonen controversieel (binnenlandsbestuur.nl)

7 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Risicotaxatie regio – Risicodekking Uitgaande van de hiervoor genoemde risico’s, is het de vraag hoe deze risico’s gedekt kunnen worden. Dit kan op twee manieren. Enerzijds vanuit de exploitatie (waarin de risico’s gedekt worden door de jaarlijkse baten) en anderzijds door het vormen van een reserve. Vanuit dat oogpunt hebben wij de risicodekking nader geanalyseerd. Daarbij hebben wij in ogenschouw genomen dat het BW-budget vanaf 1 januari 2024 ten gunste van de regio komt. In de analyse zijn wij uitgegaan van de “Concept werkbegroting beschermd wonen Zeeland 2023-2025”, waarbij wij de volgende aannames hanteren: •

Aanname 1: De uitname van het BW-budget vindt plaats op 1 januari 2025. Dit betekent een structurele wijziging in het budget.

1-jan-24 Ingangsdatum partnerfaspraken Start transformatie & innovatie

Noot: Dit is pessimistischer dan de inschatting van AEF, die uitgaat van een herijking vanaf het moment dat de verdere decentralisatie doorgang vindt. • •

Aanname 2: De historische trend met betrekking tot de budgetten en uitgaven in de regio wijzigt behoudens het voorgaande niet. Jaar:

Aanname 3: De effectiviteit van de maatregelen (transformatie en innovatie) is na één jaar zichtbaar.

•

Aanname 4: Alle incidentele risico’s doen zich voor: – Hogere instroom dan voorzien (ontstaat in jaar één, bouwt af in jaar twee).

Huidige situatie 2023

1-jan-25 Verwachte uitname BW-budget

Lagere BW-budgetten Partnerschapsafspraken 2024 2025 2026 2027 2028

Effectiviteit maatregelen:

Transformatie en innovatie

Impact risico's:

Incidentele risico's, incl. afbouw

– Lagere uitstroom dan voorzien (idem). – Instroom buiten regio hoger dan voorzien (idem, vanaf de verwachte wetswijziging in 2026). De impact van de incidentele risico’s is na één jaar het hoogst, hierna worden de effecten van de maatregelen zichtbaar. 8 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Risicotaxatie regio – Risicodekking Incidentele risico’s. De incidentele risico’s zullen zich niet eerder voordoen dan 1 januari 2024. Daarnaast is het niet de verwachting dat alle risico’s zich gelijktijdig op 1 januari 2024 voordoen. Daarom houden we in de financiële vertaling rekening met een tijdspanne van twee jaar: • Instroom hoger dan voorzien: € 674.000. € 674.000 / 2 jaar = € 337.000 per jaar, gedurende twee jaar: 2024 en 2025. • Uitstroom hoger dan voorzien: € 674.000. € 674.000 / 2 jaar = € 337.000 per jaar, gedurende twee jaar: 2024 en 2025.

• Instroom buiten regio hoger dan voorzien: € 247.000. € 247.000 / 2 jaar = € 123.500 per jaar, gedurende twee jaar. Dit risico doet zich pas voor vanaf de wetswijziging. Dit komt door het woonplaatsbeginsel in relatie tot de verdere decentralisatie. Daarom begroten wij de kosten van dit risico in 2026 en 2027. Werkbegroting. In de werkbegroting zien we voor de jaren 2024 en 2025 een positief nettoresultaat van respectievelijk € 8,4 miljoen en € 6 miljoen. Bij de doorrekening hebben we het gemiddelde resultaat genomen van deze jaren voor de doorrekening over de jaren 2024 t/m 2028. 2024 Verwacht saldo: Instroom hoger: Uitstroom lager:

Na correctie:

2025 € 7.200.000 € -337.000 € -337.000

€ 6.526.000

2026

2027

2028

Verwacht saldo: Instroom hoger: Uitstroom lager: Uitname budget:

€ 7.200.000 € -337.000 € -337.000 € -5.800.000

Verwacht saldo:

€ 7.200.000

Verwacht saldo:

€ 7.200.000

Verwacht saldo:

€ 7.200.000

Uitname budget: In buiten regio:

€ -5.800.000 € -123.500

Uitname budget: In buiten regio:

€ -5.800.000 € -123.500

Uitname budget:

€ -5.800.000

Na correctie:

€ 726.000

Na correctie:

€ 1.276.500

Na correctie:

€ 1.276.500

Na correctie:

€ 1.400.000

9 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Overzicht risico's totaal – doorrekening Op deze pagina zijn de budgettaire gevolgen van de risicodekking voor de komende vijf jaar inzichtelijk gemaakt. Doorrekening risico’s (vijf jaar) Jaar Resultaat werkbegroting 2024 € 7.200.000,00 2025 € 7.200.000,00 2026 € 7.200.000,00 2027 € 7.200.000,00 2028 € 7.200.000,00

Resultaat werkbegroting na aftrek risico’s € 6.526.000,00* € 726.000,00*** € 1.276.500,00** € 1.276.500,00** € 1.400.000,00

Incidentele risico's * Hogere instroom * Lagere uitstroom ** Instroom buiten regio hoger dan voorzien *** Uitname/herijking

€ 674.000 € 674.000 € 247.000 € 5.800.000

Cumulatief resultaat € 6.526.000,00 € 7.252.000,00 € 8.528.500,00 € 9.805.000,00 € 11.205.000,00

Incidenteel Incidenteel Incidenteel Structureel, per 2025

De doorrekening laat zien dat de incidentele risico’s binnen de exploitatie opgevangen kunnen worden. Zelfs in het geschetste scenario, waarbij alle incidentele risico’s zich voordoen en de uitname van het landelijke budget al in 2025 wordt geëffectueerd. Ook is te zien dat het begrote eigen vermogen na vijf jaar circa € 11,2 miljoen bedraagt. Op basis hiervan, is het niet nodig om voor genoemde risico’s een regionale voorziening te vormen.

10 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Risico’s centrumgemeente De meeste financiële risico’s hebben betrekking op Vlissingen als één van de dertien Zeeuwse gemeenten in het samenwerkingsverband. Deze risico’s zijn reeds benoemd door AEF. Daarnaast zijn er financiële risico's die gelden voor Vlissingen vanuit haar huidige rol als centrumgemeente BW. Deze risico’s hebben wij hierna uiteengezet. Let op!

Bij deze risico’s hebben we het bruto risicobedrag opgenomen, dit is het benadelingsbedrag indien het risico zich in de volle omvang voordoet. De kans op de impact en het intreden hiervan verschilt per scenario. Daarom sluiten wij dit hoofdstuk af met het overzicht waarin de bruto risico’s vertaald worden naar de netto risico’s per scenario en dus rekening houdend met partnerafspraken.

! 1. Desintegratiekosten: In geval van doorcentralisatie krijgt de gemeente Vlissingen te maken met desintegratiekosten. Hieronder wordt de financiële afwikkeling verstaan van de ontmanteling van de centrumfunctie in de huidige vorm. Hierbij valt te denken aan personele kosten (omscholing of wachtgeld) en de kosten die ingebed zijn in de organisatie (overhead).

Financiële vertaling, bruto risico: € 100.000 De centrumgemeentetaken zijn in de werkbegroting BW Zeeland begroot op € 50.000 per jaar. Wij verwachten dat de ontvlechting van deze centrumtaken ten minste drie jaar duurt, waarbij jaarlijks de kosten afnemen (jaar een: 100%, jaar twee: 70% & jaar drie: 30%). Formule: (€ 50.000 * 100%) + (€ 50.000 * 70%) + (€ 50.000 * 30%) = € 100.000

11 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Risico’s centrumgemeente ! 2. Aansprakelijkheid afbouw: Door de transformatieopgave zal de capaciteit klassiek BW naar verwachting met een derde afnemen. Van het huidige cliëntenbestand blijft een derde klassiek BW, een derde stroomt uit naar de Wlz en een derde gaat naar IBT. Zorginstellingen krijgen hierdoor te maken met leegstand. Het risico bestaat dat de zorginstellingen Vlissingen als (voormalig) opdrachtgever hiervoor aansprakelijk stellen. Financiële vertaling, bruto risico: € 9.100.000 De contracten BW hebben een looptijd van 2 jaar. Omdat de leegloop van toepassing is op klassiek BW, die naar IBT gaat, rekenen we met een sanering van 1/3e van de jaarbegroting BW (Post begroting 2024: Inkoop beschermd wonen all-inclusive (intramuraal) ad € 13.657.000). Formule: € 13.657.000 * 2 jaar * 1/3e ≈ € 9.100.000 ! 3. Frictiekosten CZW: Vlissingen is de opdrachtgever van het CZW-bureau als het gaat om beschermd wonen. Als de taken van het CZW-bureau elders (bijvoorbeeld in een GR) worden ondergebracht, is het de vraag of de capaciteit van het CZW-bureau meegaat Het risico bestaat – mocht dit niet meegenomen worden in de nieuwe structuur – dat SWVO Vlissingen als (voormalig) opdrachtgever aansprakelijk stellen voor de desintegratiec.q. frictiekosten die gepaard gaan met de leegloop.

Financiële vertaling, bruto risico: € 1.500.000 De taken van het CZW zijn in de werkbegroting BW Zeeland in 2024 en 2025 begroot op respectievelijk € 734.000 en € 786.000 per jaar. Wij verwachten dat de afbouw van de taken en de bijbehorende ontvlechting van het CZW ten minste drie jaar duurt, waarbij jaarlijks de kosten afnemen (jaar een: 100%, jaar twee: 70% & jaar drie: 30%). Formule: € 734.000 en € 786.000 is gemiddeld € 750.000 (€ 750.000 * 100%) + (€ 750.000 * 70%) + (€ 750.000 * 30%) = € 1.500.000 12 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Risico’s centrumgemeente (vervolg) ! 4. Lopende verplichtingen: Vlissingen blijft als aanbestedende centrumgemeente juridisch verantwoordelijk voor de lopende contracten met zorgaanbieders. Dit geldt ook zodra de GR wordt opgericht. Het risico bestaat dat de GR de contractuele verplichtingen niet wil of kan overnemen. Vlissingen zal hiervoor door de zorgaanbieders aansprakelijk worden gesteld.

Financiële vertaling, bruto risico: € 24.074.000 Vlissingen kan aansprakelijk gesteld worden voor de contractwaarde van één jaar (post begroting 2024: Subtotaal inkoop). ! 5. MO/VO buiten afspraken: De jaarlijkse tekorten op de maatschappelijke- en vrouwenopvang worden nu gedekt door het positieve resultaat op BW. Het risico bestaat dat de afspraken over MO/VO niet meegaan in het Zeeuwse samenwerkingsverband en dus achterblijven bij centrumgemeente Vlissingen. Het gemiddelde tekort op MO/VO in 2024 & 2025 is blijkens de werkbegroting € 2,7 miljoen per jaar. De gemeente Vlissingen verwacht dit tekort in circa vijf jaar af te bouwen. Financiële vertaling, bruto risico: € 8.100.000 + PM. De financiële vertaling van het risico is tweeledig. 1.) De kosten van het treffen van maatregelen (transformatieopgave). 2.) De vijfjarige afbouw van het jaarlijkse tekort van € 2,7 miljoen (jaar 1: 100%, jaar 2: 80%, jaar 3: 60%, jaar 4: 40% & jaar 5: 20%). 1.) Kosten maatregelen:

PM.

2.) Afbouw tekort:

€ 8.100.000

Formule: (€ 2.716.000 * 100%) + (€ 2.716.000 * 80%) + (€ 2.716.000 * 60%) + (€ 2.716.000 * 40%) + (€ 2.716.000 * 20%) ≈ € 8.100.000 13 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Risico’s centrumgemeente (vervolg) ! 6. Aanzuigende werking: Vlissingen stelt dat zij een aanzuigende werking heeft op zowel BW, MO als VO. Door de Vlissingse faciliteiten, waaronder ‘Het Witte Huis’, zien zij een relatief grote kwetsbare doelgroep die na behandeling of opvang structureel in Vlissingen verblijft. De stelling is dat deze doelgroep een groter beroep doet op openbare middelen (Participatiewet, Wmo, Jeugdwet, etc.) en dat daarmee bij de financiering van zowel de BUIG-middelen als de middelen uit het Gemeentefonds geen, dan wel onvoldoende, rekening is gehouden. Financiële vertaling, bruto risico: PM. Wij hebben geen doorrekening kunnen maken, omdat de benodigde informatie (waaronder de herkomstgemeente van cliënten, aantallen en bijbehorende kosten) ontbreekt. Wij kunnen daarnaast niet beoordelen of en in hoeverre de objectieve verdeelmodellen in toereikende mate rekening houden met de specifieke Vlissingse situatie. Wij adviseren de gemeente Vlissingen hier nader onderzoek naar te doen om dit te concretiseren.

14 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Risico’s centrumgemeente – financieel overzicht Wij hebben de hiervoor genoemde risico’s inclusief bruto bedrag in onderstaande tabel samengevat en gewogen per scenario: Risicodoorrekening BW Geen decentralisatie (=centrumfunctie Vlissingen) Wel decentralisatie Centrumgemeente Vlissingen Geen partnerschapsafspraken Wel partnerafspraken Wel GR Lichte GR Zware GR Risicotaxatie Netto risico Risicotaxatie Netto risico Risicotaxatie Netto risico Risicotaxatie Netto risico Risicotaxatie Netto risico # Risico Bruto risico 1 Desintegratiekosten € 100.000 N.v.t. € N.v.t. € Ernstig € 100.000 Ernstig € 100.000 Ernstig € 100.000 2 Aansprakelijkheid afbouw € 9.100.000 Matig € 3.185.000 Beperkt € 910.000 Beperkt € 910.000 Matig € 3.185.000 Beperkt € 910.000 3 Frictiekosten CZW € 1.500.000 Beperkt € 150.000 Beperkt € 150.000 Beperkt € 150.000 Beperkt € 150.000 Beperkt € 150.000 4 Lopende verplichtingen € 24.000.000 N.v.t. € N.v.t. € Beperkt € 2.400.000 N.v.t. € N.v.t. € 5 MO&VO: Afbouw € 8.100.000 Matig € 2.835.000 Beperkt € 810.000 Matig € 2.835.000 Matig € 2.835.000 Matig € 2.835.000 MO&VO: Transformatie PM. Matig PM. Beperkt PM. Matig PM. Matig PM. Matig PM. 6 Aanzuigende werking PM. Groot PM. Groot PM. Groot PM. Groot PM. Groot PM.

Totaal € 42.800.000 € 6.170.000 € 1.870.000 € 6.395.000 € 6.270.000 € 3.995.000 Na zekerheidsmarge € 5.553.000 € 1.683.000 € 5.755.500 € 5.643.000 € 3.595.500 Na opslag onvoorzien € 7.774.200 € 2.356.200 € 8.057.700 € 7.900.200 € 5.033.700

Toelichting tabel: • Per scenario hebben we de relevantie van ieder risico beoordeeld, hierbij hebben we de volgende scores gehanteerd: n.v.t. (0%), ernstig (100%), groot (75%), matig (35%) en beperkt (10%). De percentages geven aan welk deel van het bruto risico wordt doorgerekend in het netto risicobedrag. • We hanteren een zekerheidsmarge omdat niet alle risico’s zich gelijktijdig in volle omvang voor zullen doen. We corrigeren het totaal met 10%. • Aansluitend op het door de gemeente Vlissingen gehanteerde ratio weerstandsvermogen hanteren we een opslag van 40% voor onvoorzien. • De risico’s in het scenario ‘Geen decentralisatie – Wel GR’ schatten wij hoger in omdat het risico bestaat dat niet alle partnerafspraken overgaan in een GR waarbij alle dertien gemeenten deelnemen. 15 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Overige risico’s (en beheerskosten) Bij de risico-inventarisatie komen de volgende financiële risico’s naar voren die voor alle dertien Zeeuwse gemeenten gelden: ! Bestandsbeheer. Het bestandsbeheer van de Zeeuwse cliënten in BW is niet op orde waardoor het moeilijk (of zelfs onmogelijk) is om toekomstige kosten te voorspellen.

! Informatie-uitwisseling. Informatie-uitwisseling tussen de gemeenten en de registratiesystemen bij het CZW is niet op orde, waardoor sturingsinformatie (zowel beleidsmatig als financieel) omtrent het cliëntenbestand BW ontbreekt. Hierdoor ontstaat het risico op onvoorziene kosten en nadeclaraties. Financiële vertaling, beheerskosten: € 150.000 Het is niet mogelijk om een risicobedrag te noemen bij het bestandsbeheer en de informatie-uitwisseling. Om die reden hebben wij de kosten geraamd van het opschonen van de administratie, het aanschaffen en inrichten van een nieuwe applicatie en het ontwikkelen van een dashboard. Wij gaan ervanuit dat het berichtenverkeer ook wordt ingeregeld om tot een optimaal administratief proces te komen en invulling te geven aan een nog op te stellen administratieprotocol.

NB. Deze maatregelen zien we ook terug in de regionale transformatieopgave. Het is onze inschatting dat de door de regio ingeschatte kosten aan de lage kant zijn en wij stellen voor om het hogere bedrag in de berekening te betrekken. Wij hebben inhoudelijk niet gekeken naar de overige aspecten van de transformatieopgave, enkel daar waar uit onze risico-inventarisatie soortgelijke risico’s of posten voorkwamen.

16 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Overzicht risico’s totaal Op de voorgaande pagina’s hebben wij drie soorten risico’s onderkend, 1.) de risico’s AEF, inclusief de kosten genoemd in de regionale notitie (risicodekking, transformatie en innovatie), 2.) de risico’s voor centrumgemeente Vlissingen & 3.) de overige risico’s (en beheerskosten). Concluderend komen wij tot bijgaand financieel overzicht voor centrumgemeente Vlissingen. Onze belangrijkste overwegingen hierbij zijn: • De incidentele risico’s kunnen vanuit de exploitatie worden opgevangen, het is niet nodig hiervoor een reserve te vormen. • De kosten van transformatie en innovatie ramen wij iets hoger. Door het treffen van de maatregelen worden risico’s gemitigeerd waardoor structurele kosten in de toekomst voorkomen worden.

Claim risico's, transformatie en innovatie Ingeschat door regio Adlasz/Vlissingen Incidentele risico's € 7.400.000 € Transformatie € 8.400.000 € 8.550.000 Innovatie € 300.000 € 300.000 Risico's centrumfunctie € € 2.350.000 Totaal € 16.100.000 € 11.200.000 Risico's totaal

• Wij achten het scenario waarin geen decentralisatie plaatsvindt, Vlissingen centrumgemeente blijft met partnerschapsafspraken het meest waarschijnlijk. In dat geval begroten wij een bedrag ter hoogte van € 2,35 miljoen voor de risico’s van Vlissingen als centrumgemeente. NB. In dit overzicht hebben we het begrote cumulatieve resultaat binnen de samenwerking ter hoogte van circa € 11,2 miljoen (na vijf jaar) buiten beschouwing gelaten. NB. Onduidelijk is of en in hoeverre Vlissingen – hetzij via partnerschapsafspraken, hetzij via het vormen van een GR – formeel gedechargeerd kan worden van de taken en verantwoordelijkheden uit hoofde van de centrumfunctie. Indien dit niet het geval is, schatten wij het risico’s vanuit de centrumfunctie op circa € 7,7 miljoen (conform het scenario waarbij de partnerschapsafspraken geen doorgang vinden). Wij adviseren de gemeente dit juridisch te laten toetsen. 17 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Aanbevelingen

Beleidsregie

Naast de financiële risico’s onderkennen we risico’s die gericht zijn op de inrichting van de (toekomstige) regionale samenwerking. Governance De beleidsregisserende rol is cruciaal voor het laten slagen van de Zeeuwse samenwerking. Het is van belang dat de gemeente Vlissingen deze rol goed definieert en binnen de eigen organisatie belegt. Het door de gemeente Vlissingen beoogde beleid dient als input als een van de deelnemende gemeenten voor de Zeeuwse overlegstructuren. De dertien Zeeuwse gemeenten moeten binnen deze structuren uiteindelijk op één lijn komen om een adequate aansturing van het samenwerkingsverband te realiseren.

Uitvoeringsregie

Uitvoering

In tegenstelling tot de beleidsregisserende rol, kan discussie gevoerd worden over waar Vlissingen de uitvoeringsregisserende rol wil beleggen. Dit kan zowel in eigen beheer blijven als bij de uitvoerende partij. De dertien Zeeuwse gemeenten moeten het gezamenlijk eens worden over de invulling van deze rol. Bij het uitvoeren van het gezamenlijke beleid is eenduidigheid in de uitvoering gewenst. Hiermee wordt inefficiëntie voorkomen, wij adviseren om de concrete werkafspraken vast te leggen in een dienstverleningsovereenkomst.

18 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Aanbevelingen (vervolg) Eigenaarschap

Eigenaar

Opdrachtgever

Binnen samenwerkingsverbanden is per definitie sprake van twee conflicterende rollen; de rollen van eigenaar en de opdrachtgever. Het is van belang deze rollen te onderkennen en als zodanig te beleggen in de organisatie. Binnen de Zeeuwse samenwerking is sprake van dertien eigenaren en dertien opdrachtgevers. Het is van belang dat zij overeenstemming bereiken over doelen, resultaten, middelen en voorwaarden.

Hoogste prijs/rendement Risico’s onzekerheden bij de klant leggen Uniformiteit/standaardisatie (kosten lager) Financiering door de klant Doelmatigheid

Laagste prijs/kosten

Samenwerkingsvorm (GR)

Risico bij de eigenaar leggen Diversiteit/geen standaardisatie (flexibiliteit) Financiering door de eigenaar Doeltreffendheid

De dertien Zeeuwse gemeenten zijn bij het oprichten van een nieuwe GR gebonden aan de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr). Het risico bestaat dat de keuze valt op een GR/samenwerkingsvorm die niet aansluit op de doelstellingen van de Zeeuwse gemeenten. Het is van belang de gezamenlijke doelen te bepalen en de proportionaliteit en subsidiariteit van een te kiezen samenwerkingsvorm in dat licht te wegen. Stemverhoudingen en overlegstructuur De omvang van het samenwerkingsverband (dertien gemeenten en het verschil in belangen) kan de efficiëntie van het besluitvormingsproces negatief beïnvloeden. Wij adviseren een aangepaste stemverhouding of een versimpelde overlegstructuur te overwegen. De stemverhouding binnen de GR kan bijvoorbeeld afgestemd worden op de inwonersaantallen of het feitelijke aandeel cliënten in BW van de deelnemende Zeeuwse gemeenten. 19 Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Aanbevelingen (vervolg) Sturend

Uitvoerend

De gemeenten

de GR

Borging afspraken Hiervoor is ingegaan op governance, eigenaarschap, de samenwerkingsvorm en de overlegstructuur. Zodra de afspraken zijn gemaakt, is het van belang dat Vlissingen en de andere Zeeuwse gemeenten blijven toezien op naleving van de afspraken. In de afbeelding is weergegeven hoe in de PDCA-cyclus de kaderstellende rol (van Vlissingen/de Zeeuwse gemeenten) zich verhoudt tot de uitvoerende rol (van het uitvoerend orgaan). Bij de borging van de afspraken zijn een aantal onderdelen cruciaal:

✓ Controle: Het risico bestaat dat deelnemende gemeenten de afspraken niet naleven. Naleving van de vindt idealiter plaats via controles. Hierbij valt te denken aan controle op preventieve taken, P&C-stukken, administratieprotocollen, de dertien toegangen, de onafhankelijk deskundige en het kernteam.

✓ Beleid:

Door de couleur locale van de afzonderlijke deelnemende gemeenten kan het uniforme beleid verwateren. Het risico bestaat dat hierdoor verschillen in de regio ontstaan, waardoor de uniforme uitvoering in het gedrang komt. Dit vraagt om een uniforme beleidsregisserende rol van de dertien gemeenten.

✓ P&C:

Het risico bestaat dat er tekorten op het regiobudget ontstaan, waardoor de samenwerking onder druk komt te staan. Een adequaat ingeregelde P&C-cyclus waarbij tekorten en overschotten tijdig in beeld zijn, zorgt voor tijdige signalering (en daarmee de mogelijkheid tot tijdige sturing). Naast de financiële monitoring is daarmee ook de beleidsmatige monitoring (waaronder de transformatie- en innovatieopgave) relevant. 20

Inhoudsopgave

Inleiding

Risicotaxatie regio

Risico’s centrumgemeente

Overzicht risico's totaal

Aanbevelingen

Info@Adlasz.nl Ketelhavenstraat 45 5045 NG Tilburg KvK 52 06 32 40