Bijlage 2 Uitvoeringsplan Kerkenvisie 2025-2030

Uitvoeringsplan Kerkenvisie 2025-2030 Vrijwel alle kerken in Hulst zijn waardevolle kerkgebouwen, zowel in cultuurhistorisch als in maatschappelijk opzicht. Kerkgebouwen zijn bakens in het landschap en in het hart van dorpen en steden. Met dit uitvoeringsplan geven we duidelijkheid over de inspanningsverplichting die de gemeente -bij het vaststellen van de kerkenvisie- op zich neemt. Gemeentelijke rol De primaire verantwoordelijkheid voor het behoud ligt bij de eigenaar van het kerkgebouw waarbij de gemeente ondersteunend wil zijn. Om deze reden draagt de gemeente financieel bij voor maximaal 50% bij herbestemmingsonderzoeken, participatietrajecten en inspectierapporten. Aanvullend daarop stellen we een financiële bijdrage beschikbaar waar de kerkeigenaren gebruik van kunnen maken bij restauratie of het realiseren van een nevenfunctie. Positie Aanvullend op de huidige taken gericht op instandhouding van kerkelijke Rijksmonumenten worden diverse faciliterende taken toegevoegd voor alle kerkgebouwen. Hierdoor ontstaat een beter contact met kerkeigenaren en meer inzicht in de instandhouding van de gebouwen. Wanneer de onderhoudsstaat van het gebouw sterk achteruitgaat en sprake is van langdurige leegstand zal de gemeente samen met de kerkeigenaar een participatietraject opstarten.

In deze situatie wordt de faciliterende positie aangevuld met een positie in waarin we de samenleving betrekken samen de kansen verkennen. Prioriteitstelling In de kerkenvisie staat dat bij 10 kerken de instandhouding van het gebouw binnen 5 jaar onder druk staat. Het betreft hier de Rooms-Katholieke kerken die hun oorspronkelijke functie hebben verloren of dreigen te verliezen. Actie gericht op het zoeken van een herbestemming is hierbij noodzakelijk. Het voorstel onder aanbeveling 6 kan hieraan bijdragen. In de kerkenvisie staat dat bij 13 kerken binnen 5 jaar actie is vereist. Bij deze kerken ligt dan ook de prioriteit. Gezien de beschikbare capaciteit kan ieder jaar maar een beperkt deel opgepakt worden. De ambitie is om binnen de gestelde 5 jaar voldoende acties te ondernemen. Omdat de instandhouding van deze kerken vooral maatwerk is, wordt voorgesteld om een menukaart aan mogelijkheden aan te bieden aan de kerkeigenaren. Deze menukaart bestaat uit: Kennisdeling onder kerkeigenaren (zie jaarlijks terugkerend proces) Waarden van beschermingswaardige kerken onderzoeken (voorstel onder 4) Cofinanciering bij herbestemming onderzoeken (voorstel onder 6) Cofinanciering bij participatietraject (voorstel onder 7) Cofinanciering voor inzicht in onderhoudsstaat, incl.

kleine herstellingen (voorstel onder 9) - Subsidieregeling voor onderhoud, restauratie, kerkbehoud en nevenfuncties - Financiële bijdrage voor herbestemming van kerken Slim combineren van de verschillende onderdelen is mogelijk. -

Aanbeveling Kerkenvisie 1. Onderzoek op gemeenteniveau kansen voor kerken in relatie tot de toekomst en leefbaarheid van kernen

2. Onderzoek op gemeentelijk niveau kansen voor kerken in relatie tot de toekomst en de leefbaarheid van de gemeente of zelfs de provincie 3. Start een structurele communicatie met het parochiebestuur

4.Onderzoek de waarden van kerkgebouwen

5.Actualiseer registratie van kerkelijke interieurs

6. Bevorder herbestemmingsonderzoe ken voor bedreigde kerkgebouwen

Voorstel In uitvoering: Kerkbesturen zijn uitgenodigd voor deelname aan de kerngesprekken in relatie tot het accommodatiebeleid. Enkele kerkbesturen zagen kansen om meer te doen met het kerkgebouw. De inwoners, ondernemers en organisaties zijn/worden uitgenodigd voor deelname aan Tour Inulst. De verwachting is dat ideeën en wensen voor de toekomst en leefbaarheid van de kernen worden opgehaald. Voorstel: Input ophalen en onderzoeken welke kansen voor kerken er zijn. Voorstel: Jaarlijks workshop organiseren met de verschillende beleidsafdelingen om de kansen en bedreigingen van kerken in beeld te brengen.

Middelen n.v.t.

In uitvoering: Structureel overleg minimaal 1x per kwartaal is gepland. Voorstel: Inspanning verrichten om het bisdom te betrekken. Aanvullend: Jaarlijks overleg met alle kerkeigenaren In overleg met de kerkeigenaar de waarden van de vijf beschermingswaardige kerkgebouwen conform de ‘waarderingscriteria van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed’ laten onderzoeken en het laten opstellen van een redengevende beschrijving. Voorstel: Inventariseren van de stand van zaken met betrekking tot de registratie van de kerkelijke interieurs. Indien nodig de kerkeigenaren op de hoogte brengen van het advies en de registratie laten actualiseren. Voorstel: Een herbestemmingsonderzoek is geen garantie tot herbestemming. Gezien de urgentie is het belangrijk om de kansen te onderzoeken en inzichtelijk te maken. De eerste verantwoordelijkheid hiervoor is bij de eigenaar van de kerk. Voor dit de uitvoering van dit onderzoek is subsidie beschikbaar bij Rijksdienst Cultureel Erfgoed van maximaal 70%. Budget vrijmaken om maximaal 10 herbestemmingsonderzoeken gedeeltelijk

n.v.t.

n.v.t.

Eenmalig: € 20.000,-

n.v.t.

Eenmalig: € 15.000,-

Aanbeveling Kerkenvisie 7. Betrek eigenaren dorpsraden en bewoners bij de toekomst van kerken

8. Onderzoek op provinciaal niveau of een professionalisering van een kerkenorganisatie mogelijk is. 9. Monitor op gemeentelijk niveau de Rijksmonumentale kerkgebouwen

10. Voer duurzaamheidsscans uit in combinatie met onderzoek naar neven – of herbestemming 11. Zet in op slimme werving van vrijwilligers 12. Wijs bij de gemeente Hulst een ‘kerken coördinator’ aan 13. Gemeentelijk erfgoedbeleid ontbreekt Subsidieregeling voor

te financieren. Gemeente draagt maximaal 50% van het niet-subsidiabele deel tot maximaal € 1500,- per kerk Voorstel Het participatietraject voor kerk in Graauw is waardevol, maar intensief. Kansen voor een geslaagd resultaat is onvoorspelbaar. Voorstel: Wanneer een kerkgebouw onverkoopbaar blijkt ondanks veelvuldige inspanningen van de eigenaar zal gemeente Hulst een informatiebijeenkomst organiseren in het betreffende dorp. Bij voldoende draagvlak zal de eigenaar en gemeente gezamenlijk een participatie coördinator inhuren om binnen een vastgestelde periode de mogelijkheden tot participatie te onderzoeken, te faciliteren en te borgen. Gemeente draagt maximaal 50% van de kosten voor één kerk per jaar. Voorstel: Kansen voor mogelijk onderzoek neerleggen bij provincie Zeeland. Provinciale en landelijke ontwikkelingen blijven volgen. Voorstel: Zorgen dat alle kerkeigenaren in samenwerking met de gemeenten een 2jaarlijks inspectierapport opstellen, bijvoorbeeld door de Monumentenwacht van Erfgoed Zeeland. De inspectie is inclusief kleine reparaties, schoonmaken van goten en rapportage. De kosten van de inspectie zijn voor 60% subsidiabel in de Sim (Subsidie instandhouding monumenten). Gemeente zal aanvullend maximaal 20% bijdragen met als tegenprestatie een kopie van het inspectierapport. Voorstel: De eerste verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de kerkeigenaar.

Gemeente draagt zorg voor kennisdeling. Voorstel: De eerste verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de kerkeigenaar. In uitvoering: Binnen de afdeling Wonen&Werken is een medewerker aangesteld als ‘kerken coördinator’. Voorstel: De komende 5 jaar uitvoering geven aan de Kerkenvisie. Na deze periode deze aanbeveling heroverwegen. Financiële middelen beschikbaar stellen

Middelen Jaarlijks: € 20.000,Periode 5jr: € 100.000,-

n.v.t.

Jaarlijks € 4.100,Periode 5jr: € 20.500,-

n.v.t.

n.v.t. n.v.t.

n.v.t.

Eenmalig:

beschermde religieuze gebouwen 2024-2028.

Tenderconstructie of stimuleringsregeling

Totaal: Gedurende looptijd 5 jaar;

voor onderhoud, restauratie, kerkbehoud en nevenfuncties. Voorwaardelijk dienen alle beschikbare subsidies aangevraagd te worden. Maximale subsidiabele bijdrage van 10% tot maximaal van € 10.000,Herbestemming realiseren binnen voorwaarden en gunning op basis van beoordelingscriteria /wensen eigenaar, dorp en gemeente. Per jaar maximaal twee kerken met een maximale cofinanciering van 10% tot maximaal van € 50.000,-

€ 160.000,-

Jaarlijks: € 100.000,Periode 5jr: € 500.000,-

€ 815.500,-

De gereserveerde bedragen voor zijn benodigd indien de kerkeigenaren bereidwillig zijn om diens zijde van de inspanningsverplichting uit te voeren. De mogelijkheid bestaat dat de gereserveerde bedragen ruim zijn ingeschat of dat de gemeentelijke voorwaarden (te) hoog worden beoordeeld. Jaarlijks evalueren en indien nodig bijsturen zorgt voor een gedragen regeling/ondersteuning van de kerkeigenaren. Slim combineren van de verschillende onderdelen is mogelijk.

De Kerkenvisie Hulst is een momentopname. De verwachting is dat de komende jaren veel zal veranderen op gebied van onderhoud, leegstand en herbestemming. Zoals in de kerkenvisie is aangegeven is structureel contact met kerkeigenaren gewenst evenals (boven)gemeentelijk onderzoek naar kansen voor kerken. Deze aanbevelingen zorgen voor een jaarlijks terugkerend proces. Hierin is de volgordelijkheid belangrijk zodat data gekoppeld kan worden aan wensen en wensen aan kansen. Jaarlijks terugkerend proces: 1. Inspectierapport van kerkgebouwen op laten stellen 2. Gesprek met kerkeigenaren, gericht op a. Persoonlijk contact b. Kerk: onderhoud status kerk, locatiebezoek kerk, duurzaamheid, kerkinterieurs c. Functies: status herbestemmingsonderzoeken, accommodatiebeleid, nevenfuncties d. Draagvlak: participatie, vrijwilligers, evenementen, verhuur van ruimten e. Financieel: Menukaart gemeente, subsidies, fondsen f. Urgentie: Bedreiging, prioriteitstelling 3. Workshop met beleidsafdelingen, gericht integrale aanpak en onderzoek naar bovengemeentelijke kansen 4. Kansen en bedreigingen inzichtelijk maken en acties uitzetten 5. Kerkenvisie updaten