Bijlage 2: Economische foto Hulst

Economische foto gemeente Hulst Subtitel 3 juni 2024

2

Economische foto gemeente Hulst

Inhoudsopgave 1.

2. 3.

4.

Inleiding

3

1.1 1.2

3 3

Aanleiding en proces Leeswijzer

Brede economie

4

2.1

Economische kerngegevens gemeente Hulst

4

Economische gebieden en thema’s

11

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

12 16 20 21 23

Bedrijventerreinen Retailgebieden Zorg Vrijetijdseconomie Landbouw

Opgaven economisch Hulst

24

4.1 4.2 4.3

24 24 24

Kansen Opgaven Keuzes

Economische foto gemeente Hulst

1. Inleiding 1.1 Aanleiding en proces Het huidige Economisch Beleidsplan 2019-2022 van de gemeente Hulst is niet meer actueel. U wilt daarom een nieuw economisch beleidsplan opstellen. Een eerste stap (na startoverleg) in dit proces is het maken van een economische foto van de gemeente Hulst. Het concept hiervan ligt voor u. De foto geeft een beeld van de actuele stand van zaken van economisch Hulst. Dit vormt de basis om het gesprek aan te gaan (college, raad, externe belanghebbenden) over de toekomst en welke strategische keuzes gemaakt moeten worden in het economisch beleid van de gemeente.

Figuur 1: Stappenplan naar nieuw economisch beleid gemeente Hulst

1

Vliegende start en evaluatie huidig beleid Actuele economische foto Hulst

2

5 6

3

Eerste consultatieronde: bepalen accenten en agenderen thema’s

4

Toekomstvisie economisch Hulst in scenario’s Tweede consultatieronde: kiezen en acties uitwerken

Economisch beleidsplan inclusief uitvoeringsagenda

1.2 Leeswijzer In het eerste hoofdstuk gaan we in op de brede economische kerngegevens van de gemeente Hulst. In dit hoofdstuk schetsen we het algemene beeld van de economie, en de onderliggende trends en ontwikkelingen die daarin meespelen. In het tweede hoofdstuk gaan we in op de belangrijkste economische gebieden en thema’s. We beginnen met een algemeen beeld van de bedrijventerreinen waarin we de huidige uitgangspositie schetsen. Ditzelfde doen we vervolgens voor de winkelgebieden. Vervolgens verdiepen we de drie meest kenmerkende sectoren voor de economie van Hulst. Tot slot sommen we staccato de belangrijkste kansen, opgaven en keuzes op waar Hulst de komende jaren voor staat.

3

4

Economische foto gemeente Hulst

2. Brede economie Hieronder verdiepen we eerst de bredere economische kenmerken van de gemeente Hulst. Hoe staat de gemeente economisch gezien ervoor, ook in perspectief van de regio en provincie? We zoomen in op een aantal economische kerngegevens van Hulst op het gebied van demografie, arbeidsmarkt en bijvoorbeeld pendelbewegingen. Verder kijken we naar de opbouw en ontwikkeling van de werkgelegenheid.

2.1 Economische kerngegevens gemeente Hulst Demografische ontwikkeling: grijze druk neemt toe De afgelopen tien jaar is het aantal inwoners van de gemeente Hulst licht gestegen met zo’n 1% naar circa 27.600 inwoners. Volgens de PBL/CBS Regionale bevolkings- en huishoudensprognose blijft het aantal inwoners in Hulst in de periode 2021 tot 2035 ongeveer gelijk. In de vijftien jaren daarna (2035-2050) wordt een afname van rond de 2,5% voorspeld. Qua leeftijdsopbouw van de bevolking zien we duidelijk vergrijzing in Hulst: voor alle leeftijdsgroepen onder de 45 jaar is het aandeel van de bevolking lager vergeleken met het gemiddelde in Nederland, terwijl het aandeel voor alle leeftijdsgroepen daarboven hoger is. Vergrijzing zien we ook terug in de ontwikkeling van de grijze druk (het aandeel 65-plussers ten opzichte van de beroepsbevolking). Dit aandeel nam in de afgelopen tien jaar toe met negen procentpunten tot circa 47,5%.

Figuur 2: Bevolkingsontwikkeling 20212035 (bron: CBS, 2021)

Figuur 3: Netto arbeidsmarktparticipatie 2014-2023 74,0%

72,0% 70,0% 68,0% 66,0% 64,0% 62,0% 60,0% 58,0% 56,0% 2014

2015

2016

Hulst Bron: CBS (2024), bewerking Stec Groep

2017

2018

Zeeland

2019

2020

Nederland

2021

2022

2023

5

Economische foto gemeente Hulst

Arbeidsmarkt: vergrijzing zorgt voor lage arbeidsmarktparticipatie De vergrijzing vertaalt zich in een relatief lage arbeidsmarktparticipatie. In bovenstaand figuur is de netto arbeidsmarktparticipatie in Hulst afgezet tegen de provincie en heel Nederland. De netto arbeidsmarktparticipatie is het aandeel van de werkzame beroepsbevolking binnen de totale bevolking. Dit aandeel ligt in Hulst aanzienlijk lager dan zowel het provinciaal als landelijk gemiddelde. Minder theoretisch opgeleiden, meer middelbaar opgeleiden en praktisch geschoolden Onderstaande figuur biedt inzicht in de opleidingsachtergrond van inwoners van de gemeente Hulst ten opzichte van het Nederlands totaal. Het aandeel theoretisch opgeleiden (HBO/WO) ligt in Hulst aanzienlijk lager ten opzichte van het nationaal gemiddelde, terwijl het aandeel middelbaar opgeleiden aanzienlijk hoger is. Het aandeel praktisch geschoolden ligt ook iets hoger in Hulst.

Figuur 4: Opleidingsniveau bevolking 15-75 jaar (2021)

23%

28% 26%

32%

Laag

Nederland

Hulst

Middelbaar Hoog

42% 49% Bron: CBS (2022), bewerking Stec Groep

Het lagere aandeel theoretisch opgeleiden in Hulst is te verklaren door het gebrek aan onderwijsinstellingen in de gemeente en de regio. Er is één instelling met onderwijs op MBOniveau in Zeeuws-Vlaanderen: Scalda in Terneuzen. Inwoners die een theoretische opleiding willen volgen moeten de gemeente verlaten, en keren vaak niet terug naar Hulst.

Figuur 5: Gemiddeld besteedbaar inkomen t.o.v. regio en Nederland € 51.000 € 49.000 € 47.000 € 45.000 € 43.000 € 41.000 € 39.000 € 37.000 € 35.000 Hulst Bron: CBS (2022), bewerking Stec Groep

Zeeuws-Vlaanderen

Nederland

6

Economische foto gemeente Hulst

Besteedbaar inkomen Hulst hoger dan regio, maar lager dan nationaal gemiddelde Hulst is binnen de regio Zeeuws-Vlaanderen relatief welvarend. Het gemiddeld besteedbaar inkomen ligt in Hulst op €48.000 per huishouden per jaar. Dit is circa 3,7% hoger dan de regio. Wel is dit circa 1,2% lager dan het nationaal gemiddelde. Hulst kenmerkt zich duidelijk als woongemeente Gemeente Hulst heeft veel minder banen dan de omvang van de beroepsbevolking. Gemiddeld in Nederland ligt de verhouding tussen het totaal aantal banen (11,6 miljoen1) en de (potentiële) beroepsbevolking (10,2 miljoen2) op 1,14. In Hulst ligt deze verhouding op 0,54. Hulst laat zich dus duidelijk kenmerken als een woongemeente. Dit betekent dat veel Hulstenaren dagelijks voor hun werk naar bedrijven en instellingen buiten de gemeente pendelen. Tegelijkertijd is de instroom van werkenden van buiten naar Hulst vrij beperkt, mede omdat wel een relatief groot deel (44%) van de Hulsterse beroepsbevolking in de eigen gemeente werkt3. De gemeente Hulst heeft dan ook een sterk negatief pendelsaldo. De meeste dynamiek is er met de gemeente Terneuzen: circa 3.000 Hulstenaren werken in Terneuzen (o.a. bij het ziekenhuis en de industrie in de Kanaalzone, zoals DOW) en omgekeerd werken er zo’n 1.000 Terneuzenaren in Hulst.

Verder valt op dat er ongeveer 1.100 Hulstenaren voor hun werk pendelen naar steden als Middelburg, Rotterdam, Breda en Goes. Hoewel specifieke cijfers hierover ontbreken, wordt er ook veel gependeld naar werkgevers in België (Antwerpen, Gent en kleinere steden over de grens zoals Sint-Niklaas). Met zo’n 41 kilometer is de gemiddelde woon-werkafstand in de gemeente Hulst ruim twee keer zo hoog als landelijk (circa 20 kilometer4).

Tabel 1: Arbeidspendel en pendelsaldo Hulst (2021) – afgerond op honderdtallen Gemeente

Inkomende pendel

Uitgaande pendel

Terneuzen

1.000

3.000

-2.000

Middelburg

100

200

-100

Rotterdam

-

300

-300

Sluis

100

100

0

Vlissingen

100

100

0

Breda

100

100

0

Goes

-

200

-200

Ridderkerk

-

200

-200

Overige gemeenten

-

600

-600

1.400

4.800

-3.400

Totaal

Pendelsaldo

Bron: CBS (2021), bewerking Stec Groep

1

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/20/arbeidsmarkt-in-eerste-kwartaal-iets-minder-krap

2

https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-beroepsbevolking/beroepsbevolking

3

Landelijk woont en werkt bijna 4 op de 10 werknemers in dezelfde gemeente. Zie: https://www.cbs.nl/nlnl/nieuws/2017/32/bijna-4-op-de-10-werkt-en-woont-in-dezelfde-gemeente 4 https://www.pbl.nl/actueel/nieuws/afstanden-woon-werkverkeer-nemen-toe-hoogopgeleide-fulltime-werkendeman-reist-het-verst

7

Economische foto gemeente Hulst

Figuur 6: Woon-werkplaats en -afstand van Hulstenaren in landelijk perspectief

Bron: CBS, 2016

Ontwikkeling van de werkgelegenheid volgt ongeveer dezelfde trend als de regio De totale werkgelegenheid in de gemeente groeit sinds 2017. In de jaren daarvoor was er sprake van afname en stagnatie van de werkgelegenheid. Onderstaande figuur zet de ontwikkeling van werkgelegenheid in Hulst af tegen dat van Zeeuws-Vlaanderen. We stellen vast dat de werkgelegenheid in Hulst ongeveer dezelfde trend volgde als de regio over de afgelopen tien jaar.

Figuur 7: Relatieve werkgelegenheidsgroei afgelopen tien jaar t.o.v. regio 106 104 102 100 98 96

94 92 2014

2015

2016

2017 Hulst

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Zeeuws-Vlaanderen

Bron: RIBIZ (2023), bewerking Stec Groep

Dienstensectoren goed voor twee derden van Hulster werkgelegenheid Onderstaande figuur laat de verdeling van werkgelegenheid naar sectoren in Hulst zien. De vier grootste sectoren in Hulst zijn de vier dienstensectoren. Samen zijn deze goed voor circa twee derde van de werkgelegenheid in de gemeente. Circa 30% van de werkgelegenheid in Hulst is in de sector Overheid, zorg en onderwijs; daarbinnen is het overgrote aandeel in de zorg (zie hoofdstuk 3.3). Daarmee is het met afstand de grootste sector. Detailhandel is de tweede grootste

8

Economische foto gemeente Hulst

sector met circa 15% van de werkgelegenheid in de gemeente, gevolgd door Dienstverlening en ICT met circa 12% en Horeca, leisure en overige diensten met circa 10%. De traditionele sectoren volgen daarop met alle ongeveer een even groot aandeel van een kleine 10%. Tot slot valt op dat circa 7% van de werkgelegenheid valt binnen de sector Landbouw. Dit is weliswaar de kleinste sector, maar desalniettemin is een aandeel van circa 7% voor deze sector groot als we dit vergelijken met de rest van het land.

Figuur 8: Verdeling werkgelegenheid Hulst naar sectoren (2023) Bouw, handel en reparatie

9%

Detailhandel 31%

15%

12%

Dienstverlening & ICT Horeca, leisure en overige diensten Industrie Landbouw

8% 7%

10%

8%

Logistiek en groothandel Overheid, zorg en onderwijs

Bron: RIBIZ (2023), bewerking Stec Groep

Figuur 9: Ontwikkeling werkgelegenheid Hulst naar sectoren (2014-2023) 12000 10000

8000

Overheid, zorg en onderwijs Logistiek en groothandel

Landbouw 6000

Industrie

4000

Horeca, leisure en overige diensten Dienstverlening en ICT

2000

Detailhandel

0 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

Bouw, handel en reparatie

Bron: RIBIZ (2014-2023), bewerking Stec Groep

Overheid, zorg en onderwijs hard gegroeid over afgelopen tien jaar, Detailhandel flink gedaald Bovenstaande figuur laat de ontwikkeling van werkgelegenheid per sector zien over de afgelopen tien jaar. Het valt meteen op dat in die periode de sector Overheid, zorg en onderwijs met circa 20% hard is gegroeid. Concreet zijn er circa 535 banen in deze sector bijgekomen. Deze groei is volledig te wijten aan groei in de zorgsector en valt dus samen met de toegenomen vergrijzing. Verder zijn de sectoren Bouw, handel en reparatie (+ 34%) en Dienstverlening en ICT (+ 22%) ook fors in aandeel gegroeid. Werkgelegenheid in de sector detailhandel is met circa 26% daarentegen flink afgenomen. Concreet zijn er circa 525 banen in deze sector verdwenen. Het is aannemelijk dat dit te maken heeft met de flinke toename van online detailhandel en de gepaarde afname van activiteiten in fysieke winkels.

9

Economische foto gemeente Hulst

Figuur 10: Werkgelegenheid per sector in vergelijking tot de regio 100% Overheid, zorg en onderwijs

90% 80%

Logistiek en groothandel

70%

Landbouw

60%

Industrie

50% 40%

Horeca, leisure en overige diensten

30%

Dienstverlening & ICT

20%

Detailhandel

10% Bouw, handel en reparatie 0% Hulst

Zeeuws-Vlaanderen

Bron: RIBIZ (2023), bewerking Stec Groep

Overheid, zorg en onderwijs en Detailhandel kenmerkend voor Hulst ten opzichte van de regio Bovenstaande figuur zet de verdeling van werkgelegenheid naar sectoren voor Hulst af tegen de regio. De Hulster economie kenmerkt zich ten opzichte van de regio met een groot aandeel werkgelegenheid in de sectoren Overheid, zorg en onderwijs en Detailhandel. Verder is het aandeel werkgelegenheid in de sector Industrie fors kleiner ten opzichte van de regio.

Tabel 2: Bedrijfsvestigingen Hulst per sector ten opzichte van de regio Hulst Vestigingen

Zeeuws-Vlaanderen Banen

Vestigingen

Banen

Bouw, handel en reparatie

330

915

1.290

3.895

Detailhandel

235

1.520

1.080

5.595

Dienstverlening & ICT

625

1.215

2.405

6.480

Horeca, leisure en overige diensten

450

1.025

1.820

5.590

Industrie

150

800

615

9.025

Landbouw

380

745

1.380

3.105

Logistiek en groothandel

220

845

975

5.695

Overheid, zorg en onderwijs

455

3.275

1.635

13.695

2.845

10.335

11.205

53.080

Totaal Bron: RIBIZ (2023), bewerking Stec Groep

Economische foto gemeente Hulst

Vestigingen in Hulst gemiddeld kleiner ten opzichte van de regio Onderstaande tabel biedt inzicht in het aantal vestigingen en het aantal banen per sector in de gemeente Hulst en regio Zeeuws-Vlaanderen. Daaruit kunnen we opmaken dat bedrijfsvestigingen in Hulst gemiddeld iets kleiner zijn dan in de regio: gemiddeld circa 3,6 banen per vestiging in Hulst ten opzichte van gemiddeld circa 4,7 banen per vestiging in de regio (landelijk ligt dit op ongeveer 5 banen per vestiging).

10

Economische foto gemeente Hulst

3. Economische gebieden en thema’s De economie van Hulst vertaalt zich ruimtelijk. Binnen Hulst zijn de bedrijventerreinen, winkelgebieden en het buitengebied de belangrijkste plekken waar economische activiteiten zijn te vinden. Daarnaast zijn her en der verspreid in de woonwijken bedrijven te vinden. Aan deze gebieden zijn sectoren gekoppeld. Op de bedrijventerreinen zien we bijvoorbeeld vooral sectoren als de bouw, handel en reparatie, industrie en groothandel/logistiek. In de winkelgebieden gaat het vooral om detailhandel en horeca en verschillende soorten dienstverleners. In het buitengebied zijn landbouwbedrijven de belangrijkste spelers. In dit hoofdstuk zoomen we dieper in op de belangrijkste plekken en sectoren van de Hulsterse economie. Achtereenvolgens gaan we in op (1) de bedrijventerreinen, (2) de retailgebieden, (3) de zorg, (4) vrijetijdseconomie en (5) de landbouw/buitengebied.

Figuur 11: Economische gebieden Hulst

11

12

Economische foto gemeente Hulst

3.1 Bedrijventerreinen

Bron data: IBIS (2022), kaart gemaakt door Stec Groep

Tabel 3: Aandeel in Hulster economie Vestigingen

Werkgelegenheid

Voorraad vastgoed

200

2.135

632.600 m2

7% van totaal

21% van totaal

16% van totaal

Bron: RIBIZ (2023), IBIS (2022) en BAG (2024), bewerking Stec Groep

21 bedrijventerreinen volgens IBIS, aantal grotere terreinen waarvan Hogeweg het belangrijkst De gemeente Hulst telt volgens de meest recente IBIS-gegevens 21 officiële bedrijventerreinen. Het terrein Hogeweg bestaat uit drie officiële delen welke apart zijn opgenomen in IBIS. Veruit het grootste bedrijventerrein is Hogeweg. De drie delen van het terrein tellen bij elkaar 76 hectare en circa 975 banen. Daarnaast is er nog een aantal andere grotere terreinen: De Statie (Tol-Morres) met circa 34 hectare en circa 420 banen, Walsoorden met 22 hectare en circa 95 banen, en Hoek en Bos met circa 15 hectare en circa 325 banen. Verder zijn er vier kleinere bedrijventerreinen van circa 5-10 hectare: De Verrekijker, Gentsevaart West, Hengstdijkseweg en Bospad Tiberghienweg. Tot slot zien we veel zeer kleine terreintjes van tussen de 1-3 hectare. Van 2022 op 2023 grote sprong in netto voorraad door realisatie grootschalige logistiek In IBIS constateren we een grote sprong in de netto voorraad van 2022 op 2023. Dit is te verklaren door de realisatie van enkele grootschalige logistieke kavels in de gemeente Hulst op het terrein Hogeweg. Dit is enerzijds ingegeven door de strategische ligging van Hulst ten opzichte van North Sea Port en Port of Antwerp.

Anderzijds is dit ingegeven doordat er geen of te weinig ruimte was voor de realisatie van logistieke kavels op bestaande logistieke hotspots.

13

Economische foto gemeente Hulst

Tabel 4: Overzicht bedrijventerreinen Netto voorraad in hectare

Uitgegeven oppervlakte in hectare

Bospad Tiberghienweg

5,8

5,8

0

40

Bossestraat

1,2

1,2

0

0

De Statie (Tol-Morres)

33,8

33,8

0

420

De Verrekijker

10,5

10,5

0

30

Dobbelaar Warandastraat

1,1

1,1

0

15

Gentsevaart West

8

8

0

70

Hengstdijkseweg

6,4

6,4

0

15

Hoek en Bos

14,8

14,8

0

325

Hogeweg

50

47,4

2,6

965

Hogeweg Logistiek

20

0

20

0

Hogeweg V

6

3,7

2,4

10

Mortier Wilhelminastraat

2,2

2,2

0

5

Polenlaan

1,2

1,2

0

0

Pr. Rooseveltstraat

2,4

2,4

0

5

Rapenburg

1,4

1,4

0

95

St. Janstraat

1

1

0

10

Stroperstraat

1,3

1,3

0

5

Van Looij Warandastraat

2

2

0

5

Walsoorden

22

22

0

95

Zoutestraat 2

1,75

1,75

0

30

192,85

167,95

25

2.140

Terrein

Totaal

Nog uitgeefbaar

Banen

Bron: IBIS (2022), bewerking Stec Groep

Werkgelegenheid op bedrijventerreinen in Hulst toegenomen, maar minder hard dan in de regio Werkgelegenheid op bedrijventerreinen is in de gemeente over de afgelopen tien jaar toegenomen met circa 3% tot een totaal van circa 2.135 banen. In de regio Zeeuws-Vlaanderen is het echter ongeveer twee keer zo hard gegroeid met circa 6%.

Tabel 5: Werkgelegenheid op bedrijventerreinen Hulst t.o.v. de regio (2014-2023) 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Hulst

2.075

2.125

2.180

2.235

2.080

2.115

2.090

2.130

2.135

2.135

Regio

16.775

16.915

17.085

17.260

17.485

17.895

17.755

17.695

17.655

17.765

Bron: IBIS (2022), bewerking Stec Groep

14

Economische foto gemeente Hulst

Bescheiden aandeel Hulst binnen de regionale bedrijventerreinenmarkt Circa 19% van de vestigingen en 12% van de banen op bedrijventerreinen in Zeeuws-Vlaanderen zijn op bedrijventerreinen in Hulst gevestigd. Hulst heeft dus een bescheiden aandeel binnen de regionale bedrijventerreinenmarkt. De constatering dat het aandeel vestigingen op bedrijventerreinen binnen de regio hoger ligt dan het aandeel banen betekent dat Hulst veel relatief kleine bedrijven kent en dus meer een mkb-gemeente is.

Figuur 12: Relatieve werkgelegenheidsontwikkeling op bedrijventerreinen Hulst 110 108 106 104 102 100 98 96 2014

2015

2016

Hulst

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Zeeuws-Vlaanderen

Bron: RIBIZ (2014-2023) en IBIS (2014-2023), bewerking Stec Groep

In bovenstaande figuur van relatieve werkgelegenheidsgroei zien we duidelijk dat er in Hulst van 2017 op 2018 een forse afname is van werkgelegenheid op bedrijventerreinen. In bovenstaand tabel zien we dat het gaat om circa 155 banen. Uit analyse blijkt dat dit (voor een groot deel) te verklaren is door het faillissement van Pabo in 2018.

Figuur 13: Werkgelegenheid op bedrijventerreinen naar sector 11%

19%

Bouw, handel en reparatie Consumentendiensten Dienstverlening & ICT

24%

12%

Industrie Landbouw

8% 2%

Logistiek en groothandel Overheid, zorg en onderwijs

24%

Bron: IBIS (2022), bewerking Stec Groep

Bedrijventerreinen belangrijk voor klassieke bedrijventerreinsectoren Bovenstaande figuur biedt inzicht in de verdeling van werkgelegenheid op bedrijventerreinen naar sectoren. Hierin zijn Detailhandel en Horeca, leisure en overige diensten vanwege hun beperkte omvang gebundeld tot de sector Consumentendiensten. We zien dat werkgelegenheid op bedrijventerreinen logischerwijs veel meer is geconcentreerd in de klassieke bedrijventerreinensectoren Bouw, handel en reparatie (circa 20%), Industrie (circa 25%), en

15

Economische foto gemeente Hulst

Logistiek en groothandel (circa 25%). Het aandeel van deze sectoren ligt op bedrijventerreinen veel hoger vergeleken met de totale economie. Bedrijventerreinen zijn voor deze sectoren dus van grote waarde. Daarentegen is het aandeel in alle dienstensectoren (Consumentendiensten, Dienstverlening en ICT, en Overheid, zorg en onderwijs) fors lager.

Figuur 14: Sectorale vergelijking Hulst met de regio 100% 90% 80%

Overheid, zorg en onderwijs

70%

Logistiek en groothandel

60%

Landbouw

50%

Industrie

40%

Dienstverlening & ICT

30%

Consumentendiensten

20%

Bouw, handel en reparatie

10% 0%

Hulst

Zeeuws-Vlaanderen

Bron: IBIS (2022), bewerking Stec Groep

Relatief meer diensten op bedrijventerreinen ten opzichte van de regio Bovenstaande figuur vergelijkt de werkgelegenheid naar sectoren op bedrijventerreinen van Hulst met de regio. We zien dat de dienstensectoren (Consumentendiensten, Dienstverlening & ICT, en Overheid, zorg en onderwijs) in Hulst een groter aandeel op bedrijventerreinen hebben ten opzichte van de regio. Bedrijven uit deze sectoren hoeven vanuit hun bedrijfsactiviteiten niet noodzakelijk op een bedrijventerrein gevestigd te zijn. Verder is te zien dat het aandeel Industrie en Logistiek en groothandel juist kleiner is ten opzichte van de regio.

Figuur 15: Aanbod bedrijfsruimte op bedrijventerreinen Hulst 2019-2024 12,0% 11,0% 10,0% 9,0% 8,0% 7,0% 6,0% 5,0% 4,0% 3,0% 2,0% 1,0% 0,0%

Frictieniveau

2019 H1 2019 H2 2020 H1 2020 H2 2021 H1 2021 H2 2022 H1 2022 H2 2023 H1 2023 H2 2024 H1 Bron: Stec Groep - Aanbodmonitor Bedrijfsruimte op Bedrijventerreinen (2019-2024)

Aanbod op bedrijventerreinen schommelt tussen gezond en overmatig leegstandsniveau Het aanbod van bedrijfsruimte op bedrijventerreinen schommelt de afgelopen jaren tussen een gezond frictieniveau van circa 5% en een overmatige leegstand van circa 10%. Dat maken we op uit bovenstaande figuur. Op het meest recente peilmoment is de leegstand op een gezond niveau

16

Economische foto gemeente Hulst

van circa 5%. Een dergelijk leegstandsniveau zorgt ervoor dat voldoende marktdynamiek mogelijk is. Daarmee hebben bedrijven met een verhuiswens normaal gesproken voldoende opties om door te stromen naar een ander pand.

3.2 Retailgebieden

Bron data: Locatus (2024), bewerking Stec Groep

Tabel 6: Aandeel retail in Hulster economie Vestigingen

Werkgelegenheid

Voorraad vastgoed

360

1.960

346.900 m2

13% van totaal

19% van totaal

9% van totaal

Bron: RIBIZ (2023), Locatus (2024) en BAG (2024), bewerking Stec Groep

Tabel 7: Overzicht winkelgebieden Winkelgebied

Aantal vestigingen

Aandeel vestigingen

Centrum Hulst

150

71%

16.800

19%

Stationsplein Hulst

30

16%

20.600

24%

Morres

10

4%

46.800

54%

Centrum Sint Jansteen

20

9%

2.100

2%

Totaal

210

Bron: Locatus (2024), bewerking Stec Groep

WVO in m2

86.300

Aandeel WVO

17

Economische foto gemeente Hulst

Hulst heeft vier retailgebieden In de gemeente Hulst zijn vier retailgebieden te onderscheiden. Dit zijn Centrum Hulst, Stationsplein Hulst, Morres, en Centrum Sint Jansteen. Bovenstaand tabel laat zien dat Centrum Hulst het belangrijkste winkelgebied is met circa 70% van de vestigingen in de gemeente. Het beslaat echter slechts circa 20% van de totale winkelvloeroppervlakte (WVO). Dit is te verklaren omdat het vooral gaat om kleinschalige winkels. Winkelgebied Morres heeft daarentegen met maar circa 5% van de vestigingen circa 55% van de totale winkelvloeroppervlakte. Dit is te verklaren omdat hier meerdere grote woonwinkels zijn gevestigd.

Drie hoofdvormen van detailhandel Dagelijkse boodschappen

Recreatief winkelen

Doelgericht winkelen

De aankoop van food en non-food met

Recreatief winkelen gaat voor een groot

Voor niet-frequent gekochte artikelen (bv.

een dagelijks karakter (bv. drogist,

deel om beleving (ontspannen, rondkijken,

doe-het-zelf, meubels, etc.) geldt dat

bloemen, etc.) staat centraal. Een

‘dagje uit’). Consumenten willen vermaakt

vindbaarheid, zichtbaarheid en

compleet assortiment en goede

worden, met een mix van grote winkels

bereikbaarheid van belang zijn. Omdat de

bereikbaarheid/parkeren spelen een

met boeiende aanbiedingen, kleine

producten laagfrequent gekocht worden is

belangrijke rol in de keuze voor het type

winkels met een verrassend assortiment

de consument bereid een langere afstand

winkelgebied. De frequentie van winkelen

en aanvullende voorzieningen zoals

af te leggen. Combinatiebezoeken vinden

is hoog (meerdere keren per week) en

restaurants/cultuur/historie. De consument

beperkt plaats, hoogstens bij winkels in

vindt plaats in de directe omgeving; de

is bereid om grotere afstanden af te

dezelfde branche (bezoek van meerdere

reisbereidheid van consumenten is in de

leggen voor recreatief winkelen. Onder

meubel- of lampenwinkels). Onder deze

regel relatief laag. Onder deze vorm valt

deze vorm vallen de Locatus branches

vorm vallen de Locatus branches In/Om

de Locatus branche Dagelijks.

Mode & Luxe en Vrije Tijd.

het Huis en Detailhandel Overig.

Figuur 16: Samenstelling verkooppunten Hulst naar type verkooppunt

11%

12% Dagelijks 16%

17%

Recreatief

Detailhandel

Doelgericht Cultuur & Ontspanning Horeca

17% 25%

Bron: Locatus (2024), bewerking Stec Groep

3%

Diensten Leegstand

18

Economische foto gemeente Hulst

Bijna de helft van verkooppunten in winkelgebieden in Hulst is detailhandel Detailhandel is goed voor circa 45% van de verkooppunten in de Hulster winkelgebieden. Detailhandel is onderverdeeld in drie categorieën: dagelijks, recreatief en doelgericht (zie kader hierboven voor een toelichting). Doelgericht en Recreatief hebben beide ruim 15%, Dagelijks is iets minder op ruim 10%. Verder is Horeca goed voor circa een kwart van de verkooppunten in winkelgebieden, en ruim 15% valt binnen Diensten. Met 3% van de verkooppunten is Cultuur & Ontspanning de kleinste groep. De leegstand in de Hulster winkelgebieden is circa 11%.

Figuur 17: Vergelijking samenstelling per winkelgebied naar type verkooppunt 0%

20%

Recreatief

Doelgericht

40%

60%

80%

100%

Diensten

Leegstand

Centrum Hulst Stationsplein Hulst Morres Centrum St Jansteen Hulst Totaal Dagelijks

Cultuur & Ontspanning

Horeca

Bron: Locatus (2024), bewerking Stec Groep

Hulst kent verschillende typen winkelgebieden, elk met een eigen karakter Centrum Hulst is een zeer gevarieerd winkelgebied waar bezoekers veel beleving wordt geboden. Er is een breed aanbod van verschillende typen detailhandel, horeca, diensten en aangevuld door een klein deel cultuur & ontspanning. Verder is een groot deel van de leegstand in de Hulster winkelgebieden te vinden in het centrum van Hulst. Centrum Sint Jansteen is ook een gevarieerd winkelgebied, alleen binnen de detailhandel is doelgerichte detailhandel verreweg het grootst. Het aandeel dagelijkse en recreatieve detailhandel is heel klein. In dit gebied zien we daarnaast dat het aandeel horeca relatief groot is. Stationsplein Hulst is een ondersteunend winkelgebied, en kenmerkt zich als zodanig met een grote meerderheid van de verkooppunten in de drie detailhandelscategorieën en relatief weinig horeca, diensten en cultuur & ontspanning. We zien dat Morres een geheel monofunctioneel winkelgebied is, met uitsluitend Doelgerichte detailhandel. Recreatieve detailhandel en diensten afgenomen, horeca neemt juist weer toe Onderstaande figuur laat de historische ontwikkeling zien van het aanbod in de Hulster winkelgebieden uitgesplitst naar type.

Qua detailhandel zien we dat het aanbod in dagelijkse en doelgerichte detailhandel schommelt rond hetzelfde niveau, maar dat de recreatieve detailhandel significant is gedaald sinds 2018. Dit is in lijn met wat we in de rest van het land zien. De horeca is in de Hulster winkelgebieden na een dalende trend tot 2022 sterk toegenomen over 2023-2024 tot het hoogste niveau in jaren. Het aandeel diensten daalt juist sinds 2022. Het segment cultuur & ontspanning nam af in de jaren na de Coronapandemie, maar neemt sinds dit jaar weer toe. De leegstand is na een forse afname tussen 2018 en 2023 weer toegenomen van 2023 op 2024.

19

Economische foto gemeente Hulst

Figuur 18: Historische ontwikkeling verkooppunten in winkelgebieden per type 60 50 40 30 20 10 0 Dagelijks

Recreatief

Doelgericht

2015

2018

Cultuur & Ontspanning

Horeca

2021

2023

2022

Diensten

Leegstand

2024

Bron: Locatus (2024), bewerking Stec Groep

Hulst biedt in vergelijking tot de regio meer een beleving Onderstaande figuur vergelijkt de samenstelling naar typen verkooppunten van alle winkelgebieden in Hulst met alle winkelgebieden in de regio. Het algemene beeld is dat Hulst binnen de regio zich onderscheidt met een meer gevarieerd aanbod dan de regio als geheel. Het aandeel detailhandel ligt net iets lager dan de regio als geheel. Het aandeel Horeca en Diensten is daarentegen aanzienlijk groter dan de regio. De winkelgebieden in Hulst bieden dus vanuit het totaal bekeken veel meer een beleving. Ook is de leegstand een stuk lager vergeleken met de regio. Binnen de detailhandel zien we dat Hulst ten opzichte van de regio aanzienlijk minder aandeel heeft in de recreatieve detailhandel. Dit terwijl het aandeel doelgerichte detailhandel (onder meer het grote supermarktaanbod) juist aanzienlijk hoger ligt.

Figuur 19: Vergelijking samenstelling typen verkooppunten met regio 100% 90% 80%

Leegstand

70%

Diensten

60%

Horeca

50%

Cultuur & Ontspanning

40%

Doelgericht

30%

Recreatief

20%

Dagelijks

10% 0% Zeeuws-Vlaanderen

Hulst

Bron: Locatus (2024), bewerking Stec Groep

Hulst goed op weg met realiseren ambities retailstructuurvisie 2025 In 2017 heeft Stec Groep samen met de gemeente Hulst een retailstructuurvisie 2025 opgesteld. Hierin is de retailstructuur van destijds geanalyseerd en is een visie en strategie bepaald voor de

20

Economische foto gemeente Hulst

toekomst met acties voor de korte, middellange en lange termijn. De gemeente is inmiddels goed op weg met het realiseren van de daarin vastgestelde ambities. Denk aan het verbeteren van de verbinding tussen het Stationsplein en Centrum Hulst, het tot stand brengen van een verbinding tussen Morres Wonen en de binnenstad, het versterken van het gebied rondom de Bierkaai (o.a. realisatie van nieuwe bioscoop, horeca en herhuisvesting van bibliotheek) en het verder opwaarderen van de openbare ruimte. Al met al draait de retail in de kern Hulst relatief goed. Daarbuiten heeft de retail het wel een stuk lastiger, vooral ook door gebrek aan opvolging, waardoor bijvoorbeeld speciaalzaken verdwijnen.

3.3 Zorg

Bron data: RIBIZ (2023), bewerking Stec Groep

Tabel 8: Grootste werkgevers in de zorg in Hulst Werkgever

Kern

Soort zorg

Banen

Tragel

Clinge

Gehandicaptenzorg

Circa 580

De Blaauwe Hoeve

Hulst

Verpleeghuis

Circa 480

ZorgSaam Thuis

Hulst

Thuiszorg

Circa 370

Bron: RIBIZ (2023)

Zorg goed voor ongeveer een kwart van de banen in de gemeente In onderstaande tabel zien we dat de sector Overheid, zorg en onderwijs goed is voor ruim 30% van de totale werkgelegenheid in Hulst. Dit betekent concreet circa 3.275 banen. Wanneer we deze sector verder uitsplitsen zien we dat circa driekwart van deze banen binnen de zorgsector vallen (zie onderstaande tabel). Het totaal aantal banen in de zorg in Hulst komt daarmee op circa

21

Economische foto gemeente Hulst

2.450. Dit is circa 24% van het totaal aantal banen in de gemeente. Hiermee zou de zorg als aparte sector de grootste sector zijn in Hulst op het gebied van werkgelegenheid.

Tabel 9: Uitsplitsing Overheid, zorg en onderwijs naar subsectoren Subsector Zorg

Aandeel totaal

Banen

Vestigingen

Aandeel totaal

2.450

24%

330

12%

Onderwijs

460

4%

120

4%

Openbaar bestuur en overheidsdiensten

370

4%

5

0,2%

3.280

32%

455

16%

Totaal Overheid, zorg en onderwijs Bron: RIBIZ (2023), bewerking Stec Groep

Samenwerking Zeeuwse Zorgcoalitie werkt aan terugdringen dreigend personeelstekort Ondanks de vele banen in de zorgsector in Hulst dreigt er een personeelstekort. Zoals we in hoofdstuk 2.1 al hebben geconstateerd vergrijst de bevolking in Hulst in redelijk hoog tempo, net als in de rest van Zeeland. Dit terwijl arbeidskrachten steeds schaarser worden. De Zeeuwse Zorgcoalitie constateert dat dit tekort zal oplopen zonder ingrijpen. Daarom wordt er hard gewerkt aan 8 prioritaire thema’s die in het Regioplan Zeeland worden genoemd om het personeelstekort grotendeels in te lopen.

3.4 Vrijetijdseconomie

Bron: RIBIZ (2023), bewerking Stec Groep

22

Economische foto gemeente Hulst

Tabel 10: Grootste werkgevers in sector detailhandel in Hulst Werkgever

Kern

Soort bedrijf

Banen

Albert Heijn XL

Hulst

Supermarkt

Circa 180

Morres Wonen

Hulst

Meubelwinkel

Circa 140

Plus Mangnus

Kappellebrug

Supermarkt

Circa 100

Bron: RIBIZ (2023)

Tabel 11: Grootste werkgevers sector horeca, leisure en overige diensten in Hulst Bedrijf

Kern

Soort bedrijf

Banen

Paviljoen ’t Schor

Graauw

Restaurant

Circa 40

Het Bonte Hert

Hulst

Restaurant

Circa 35

Grieks restaurant Rhodos

Hulst

Restaurant

Circa 25

Bron: RIBIZ (2023)

Vrijetijdseconomie goed voor ongeveer een kwart van de banen en vestigingen In onderstaande tabel zien we dat de sector Detailhandel goed is voor circa 15% van de totale werkgelegenheid in Hulst, en dat daarnaast Horeca, leisure en overige diensten goed is voor circa 10%. Deze twee sectoren vormen samen de vrijetijdseconomie, dat hierdoor samen goed is voor ongeveer een kwart van de werkgelegenheid in Hulst (zie onderstaande tabel). In totaal gaat het om circa 2.540 banen. Dit is circa 25% van het totaal aantal banen in de gemeente. Het aandeel van het totaal aantal vestigingen is ongeveer hetzelfde (circa 24%).

Tabel 12: Uitsplitsing vestigingen en banen Vrijetijdseconomie naar subsectoren Sector

Banen

Aandeel totaal

Vestigingen

Aandeel totaal

Detailhandel

1.520

15%

235

8%

Horeca, leisure en overige diensten

1.020

10%

450

16%

Totaal Vrijetijdseconomie

2.540

25%

685

24%

Bron: RIBIZ (2023), bewerking Stec Groep

Hulst werkt met toeristisch ontwikkelplan aan versterking vrijetijdseconomie Met het Toeristisch Ontwikkelplan Hulst 2022-2026 werkt Hulst aan het verder versterken van de vrijetijdseconomie in de gemeente. Hierin wordt de ambitie voortgezet om in te zetten op de drie speerpunten: het versterken van de vesting, het versterken van de Scheldekust en het versterken van de verbinding tussen de vesting en de Scheldekust. Verder wordt er ingezet op het uitbreiden van verblijfsmogelijkheden om het aandeel bezoekers met een meerdaags verblijf te vergroten. Een meerdaags verblijf heeft namelijk ook een stuwend effect (meer bestedingen) voor horeca, detailhandel en bezienswaardigheden. Een ander belangrijk aspect is het versterken van het totale aanbod van bezienswaardigheden in Hulst. Dit kan onder andere worden gerealiseerd door het op de kaart zetten van streekproducten, het beleefbaarder maken van het landschap door routes aan te leggen, en het ontwikkelen van het onthaalstructuur.

Economische foto gemeente Hulst

3.5 Landbouw

Bron data: RuimtelijkePlannen (2013), bewerking Stec Groep

Landbouwsector aanzienlijk groter dan gemiddeld in Nederland De landbouwsector is voor Hulst ook een sector van groot belang. Uit figuur 8 blijkt dat de sector goed is voor circa 7% van de werkgelegenheid. Dit aandeel ligt ruim boven het Nederlands gemiddelde van 4%. Verder is het aandeel van landbouw binnen het totale vestigingenbestand circa 13%. Ook dit aandeel ligt ruim boven het Nederlands gemiddelde van 6%. Verder laat onderstaande kaart duidelijk zien dat een overgroot deel van het grondgebied van de gemeente bestemd is als Agrarisch of Agrarisch met waarden5. Landbouwsector staat voor grote veranderingen In de komende jaren staat de landbouwsector voor grote veranderingen. Schaalvergroting in de landbouw heeft het speelveld al veranderd, en dit zal de komende jaren verder toenemen. Verder zijn er beperkende ontwikkelingen (denk bijvoorbeeld aan stikstofwetgeving) die drukken op de sector vanwege het effect van de landbouw op de natuur. Hierdoor zoeken agrariërs naar een verbreding van economische activiteiten. Denk aan crossovers met andere sectoren. Een voorbeeld hiervan is het telen van benodigdheden voor biobased materialen in de bouw. Maar denk ook aan zorgboerderijen en kampeerboerderijen.

5

Agrarisch met waarden houdt in dat naast de agrarische functie er sprake is van bepaalde landschaps- of natuurwaarden. Bepaalde beschermingsmaatregelen zien toe op het behoud van deze waarden.

23

Economische foto gemeente Hulst

4. Opgaven economisch Hulst 4.1 Kansen •

•

Versterken en verbreden vrijetijdseconomie: Het versterken en verbreden van de vrijetijdseconomie is een grote kans voor Hulst in de komende jaren. Denk aan het toevoegen of uitbreiden van bezienswaardigheden, het verbreden van de overnachtingsmogelijkheden en het versterken van het detailhandelsaanbod. Ontwikkelen nieuw aanbod op bedrijventerreinen: de recente provinciale bedrijventerreinenprognose laat voor de regio Zeeuws-Vlaanderen een aanzienlijke uitbreidingsvraag zien tot 2040. Een deel van deze vraag spitst zich toe op Hulst. Enerzijds gaat het daarbij om ruimtebehoefte vanuit lokale ondernemers. Anderzijds is Hulst laatste jaren nadrukkelijker op de kaart komen te staan van grotere investeerders en ruimtevragers in de logistiek, groothandels en diverse soorten productiebedrijven. De ligging tussen de havengebieden van North Sea Port en Antwerpen, gecombineerd met het krappe aanbod rondom Hulst (Vlaanderen, West-Brabant, andere delen van Zeeuws-Vlaanderen/Zeeland) maken Hulst potentieel een aantrekkelijke vestigingslocatie.

4.2 Opgaven •

• •

•

Vergrijzing en grijze druk: Vergrijzing en grijze druk vormt een van de belangrijkste opgaven voor Hulst in de komende jaren. De grijze druk is al hoog, en naar verwachting zal de vergrijzing de komende jaren doorzetten. Dreigend arbeidstekort: De vergrijzing leidt ertoe dat een arbeidstekort dreigt. Vooral voor de zorgsector is dit al langer in beeld als bedreiging. Landbouwsector staat voor grote veranderingen: De landbouwsector staat de komende tijd voor veel veranderingen. Er liggen opgaven voor het verbreden van economische activiteiten, het bieden van nieuw perspectief voor boeren en het invullen van vrijkomende agrarische bebouwing met nieuwe economische dragers. Leegstand in Centrum Hulst: Het winkelgebied Centrum Hulst kampt met een relatief hoge mate van leegstand. Met de Retailvisie zijn belangrijke stappen gezet in het terugdringen hiervan en het compacter en attractiever maken van de binnenstad. Voor de komende jaren blijft dit een heel belangrijke opgave. Daarbij is ook zinvol om de koppeling te leggen met mogelijke beter benutten kansen op bedrijventerreinen.

Zijn er bijvoorbeeld bedrijven/activiteiten op bedrijventerreinen gevestigd die met wat inspanning en ondersteuning een waardevolle toevoeging kunnen zijn voor een vestigingsplek in en rondom de binnenstad? Dit versterkt de binnenstad en speelt ruimte vrij op de bedrijventerreinen waardoor eventueel ook minder nieuwe uitleg nodig is. Wat is hiervoor nodig? En wat andere maatregelen die kunnen bijdragen aan het borgen en vestereken van Hulst als aantrekkelijke stad om te wonen, werken en bezoeken?

4.3 Keuzes •

Voor wie ontwikkelt Hulst de komende jaren nieuw bedrijfsruimte op bedrijventerreinen? Er is behoefte bij lokale ondernemers naar uitbreidingsruimte. Er liggen echter mogelijk ook kansen om nog meer logistieke kavels te ontwikkelen vanwege de strategische ligging. Dit brengt echter ook uitdagingen met zich mee. Denk aan draagvlak onder bewoners en ondernemers in de gemeente, en aan de benodigde ingrepen in het weggennet om verwante

24

Economische foto gemeente Hulst

•

•

vervoersbewegingen te faciliteren. In het recent geactualiseerde bedrijventerreinenprogramma Zeeuws-Vlaanderen is voor Hulst een beoogde uitbreiding van zo’n 8,5 hectare bruto opgenomen. De meest logische locatie hiervoor is Hogeweg VI, conform de structuurvisie Hogeweg. Mocht dit niet haalbaar zijn, dan is het de bedoeling om een alternatieve locatie (tot maximaal 14 hectare bruto) te zoeken zo dicht mogelijk bij het grootschalige bedrijventerrein. Keuzes zijn nodig of Hulst nog extra bedrijventerrein wil ontwikkelen, voor wie en vooral ook met welk doel. Dit vraagt onder meer keuzes in welke economie Hulst wil nastreven; een kernkeuze voor het nieuwe economische beleidsplan. Hoe komt Hulst tot mogelijke oplossingen voor het dreigend personeelstekort? Vanuit de Zeeuwse Zorgcoalitie worden er al stappen gezet op het dreigend personeelstekort voor de zorgsector op Zeeuws niveau aan te pakken. Kan de gemeente aanvullende stappen zetten? Hoe zet Hulst zich in om de vrijetijdseconomie te versterken? Er zijn verschillende aspecten waar de gemeente zich op kan richten als het aankomt op de vrijetijdseconomie. Daarin moeten keuzes gemaakt worden. Hoe kan de gemeente zich effectief inzetten op het uitbreiden van de overnachtingsmogelijkheden? Zijn er koppelkansen met de veranderende landbouwsector? Denk bijvoorbeeld aan kampeerboerderijen.

Hoe werkt Hulst aan het invullen van leegstaande panden in het centrum? Ligt hier een kans voor kleinschalige kantoorlocaties in de aanloopstraten om zo de levendigheid in het centrum te vergroten?

Colofon Datum: 3 juni 2024 Projectnummer: 23.386 Opdrachtgever: Gemeente Hulst Opdrachtnemer: Stec Groep Adviseurs: Evert-Jan de Kort en Robin Brooke Stec Groep Onderzoek en advies over wonen, werken en leefomgeving Postbus 217, 6800 AE Arnhem Willemsplein 5, 6811 KA Arnhem 026 - 751 41 00 info@stec.nl www.stec.nl

25