AdviesrechtRaadsvoorstel verzwaard adviesrecht en delegatie

Raadsvoorstel Nummer: 260971 Aan:

Portefeuillehouder:

De raad van de gemeente Hulst

Wethouder J.P. Hageman

Onderwerp: Voorstel tot het vaststellen van de werkwijze omtrent het verzwaard adviesrecht en delegatiebesluit Hoofdstukindeling:

1. Inleiding 1.1 Leeswijzer 2. Verzwaard adviesrecht 2.1 Huidige situatie 2.2 Toekomstige situatie 2.3 Wijzigingen in rolverdeling college-gemeenteraad 2.4 Op welke verzoeken is dit advies van toepassing? 2.5 Proces 2.6 Drempelwaardenlijst 3. Delegatiebesluit 3.1 Huidige situatie 3.2 Toekomstige situatie 3.3 Voorgestelde oplossing 4. Samenvatting 5. Financiële consequenties 6. Overige aspecten

-1-

Raadsvoorstel Nummer: 260971

1.Inleiding Zoals het er nu naar uit ziet, treedt op 1 juli 2022 de Omgevingswet in werking. Met de komst van de Omgevingswet dienen processen en procedures opnieuw onder de loep te worden genomen en te voldoen aan de eisen die de wet meegeeft. Het verzwaard adviesrecht en delegatiebesluit zijn er daar twee van. Op grond van artikel 16.15, eerste lid van de Omgevingswet dient de gemeenteraad als het gaat om een aanvraag om van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit aan te geven in welke gevallen zij een bindend advies wil uitbrengen. Daarnaast dient de gemeenteraad opnieuw aan te geven voor welk soort aanvragen -die niet passen in het Omgevingsplan – het besluit wordt gedelegeerd aan het college. Dit advies vormt het voorstel voor het verzwaard adviesrecht en delegatiebesluit. 1.1 Leeswijzer In het tweede hoofdstuk wordt het verzwaard adviesrecht behandeld. Dit hoofdstuk is onderverdeeld in een overzicht tussen de huidige en de toekomstige situatie, de wijzigingen die de Omgevingswet aanbrengt in de rolverdeling tussen college en gemeenteraad, het proces, de gevallen waarvoor het verzwaard adviesrecht van toepassing is en als laatst een voorstel voor een drempelwaardenlijst. Hoofdstuk drie vormt het voorstel voor het delegatiebesluit. Ook dit hoofdstuk is onderverdeeld in paragrafen over de huidige en toekomstige situatie en de voorgestelde oplossing.

In hoofdstuk vier wordt het voorstel toegelicht.

2. Verzwaard adviesrecht 2.1 Huidige situatie Voor activiteiten in strijd met het bestemmingsplan (‘buitenplanse omgevingsplanactiviteiten’, straks zogenaamde OPA’s) welke middels een uitgebreide vergunningprocedure worden behandeld, kan de gemeenteraad in de huidige situatie beslissen dat er ‘geen bedenkingen’ zijn met een zogenoemde ‘verklaring van geen bedenkingen’ (VVGB). Om het werkbaar te houden heeft uw raad gevallen aangewezen waarin die verklaring van geen bedenkingen niet nodig is. Voor alle overige gevallen is deze verklaring dus wel nodig. Wijzigingen van bestemmingsplannen zijn altijd de bevoegdheid van de raad, tenzij de wijziging op dat onderdeel is gedelegeerd aan het college. Ter informatie is de huidige VVGB-lijst bijgevoegd als bijlage 1. 2.2 Na invoering Omgevingswet Onder de Omgevingswet is het precies omgekeerd. Dan wijst de gemeenteraad gevallen aan waarin wel een bindend advies nodig is van de raad om af te wijken van het omgevingsplan. Voor de nietaangewezen gevallen vervalt het adviesrecht (art 16.15a lid b. onder 1 Omgevingswet). Het college is bevoegd gezag van de buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. 2.3 Kleine wijzigingen in rolverdeling In essentie blijft de rolverdeling tussen de gemeenteraad en het college van B&W na de inwerkingtreding van de Omgevingswet onveranderd.

Met het bestaand raadsinstrumentarium (het indienen van amendementen, moties, schriftelijke/mondelinge vragen, recht van onderzoek de actieve informatieplicht van het college van B&W) houdt de gemeenteraad gedurende het beleidsen besluitvormingsproces vinger aan de pols en stuurt op de gewenste doelen. Het college van B&W krijgt wel meer bevoegdheden bij de uitvoering van het beleid. De gemeenteraad stuurt enkel op hoofdlijnen en het monitoren van de resultaten. Het college van B&W blijft het bevoegd gezag voor de omgevingsvergunning. Door de gewijzigde procedures onder de Omgevingswet (meer initiatieven kunnen met een vergunning worden verleend, zonder dat aanpassing van een Omgevingsplan nodig is) zal het aantal te verlenen vergunningen voor het college toenemen. Met de omgevingsvisie en het omgevingsplan legt de raad de doelen vast en stuurt op de realisatie hiervan, zoals gebruikelijk is binnen een gemeente. De omgevingsvisie dient klaar te zijn vóór 3112-2025 en het omgevingsplan voor 31-12-2029. Over initiatieven en (bouw)plannen die passen -2-

Raadsvoorstel Nummer: 260971 binnen het omgevingsplan, maar waarvoor een vergunning is vereist, geeft het college van B&W eenvoudig en snel uitsluitsel. Onder de huidige wetgeving kan het college van B&W ook een omgevingsvergunning voor een initiatief of (bouw)plan dat in strijd is met het bestemmingsplan verlenen. Hiervoor is instemming van de gemeenteraad nodig als het initiatief boven de drempel op de VVGB lijst valt. In dat geval geldt nu de uitgebreide procedure van 26 weken. Daarvoor in de plaats komt met de inwerkingtreding van de Omgevingswet een verkorte procedure (reguliere 8 weken) inclusief verzwaard, bindend adviesrecht voor de gemeenteraad. Het college van B&W mag daar niet van afwijken. 2.4 Om welke verzoeken gaat het? Het verzwaard adviesrecht is van toepassing op initiatieven die middels een omgevingsvergunningprocedure in afwijking van het Omgevingsplan worden doorlopen. Een wijziging van het Omgevingsplan (huidige bestemmingsplanprocedures) blijft een bevoegdheid van de gemeenteraad. Procedure: Voorbeelden:

Bevoegd gezag:

Verzwaard adviesrecht van toepassing:

Waarom deze procedure?

Uitzondering:

Omgevingsvergunning Bijvoorbeeld het wijzigen van een kantoorgebouw naar appartementen, bouw van een uitkijktoren, aanleggen parkeerterrein, bouw van woningen (zonder dat elders een woning moet worden wegbestemd). College Gemeenteraad kan verzwaard adviesrecht van toepassing verklaren op aangewezen gevallen. Ja, op de aangewezen gevallen in de drempelwaardenlijst óf wanneer het college besluit om bepaalde verzoeken alsnog voor te leggen (vanwege bijvoorbeeld politieke gevoeligheid of bezwaren uit de omgeving) De omgevingswet schrijft voor dat vergunningverlening sneller en beter moeten worden afgehandeld. De reguliere 8 weken procedure wordt straks de standaard. Daarom wordt zoveel mogelijk de voorkeur gegeven aan een omgevingsvergunning.

Wijziging Omgevingsplan Verzoeken waarbij op een locatie een bestemming moet worden verwijderd, zoals het slopen van een verouderde woning en uitruilen van de bouwtitel naar een andere locatie (ruimte-voorruimte, rood-voor-rood regeling). Gemeenteraad

Nee, want de gemeenteraad dient de wijziging vast te stellen.

Deze procedure wordt enkel toegepast als er geen andere procedure mogelijk is, bijvoorbeeld wanneer op een andere locatie een bestemming moet worden verwijderd om het initiatief mogelijk te maken. College is bevoegd gezag voor de besluitvorming op initiatieven die zijn gedelegeerd aan het college (huidige wijzigingsbevoegdheden). Zie hoofdstuk 3.

Een verzoek voor een ruimte-voor-ruimtewoning waarbij een agrarisch bedrijf wordt wegbestemd wordt dus altijd aan de gemeenteraad voorgelegd, omdat dergelijke verzoeken enkel met een wijziging van het omgevingsplan mogelijk zijn. De gemeenteraad is bevoegd gezag voor het wijzigen van het Omgevingsplan. De gemeenteraad kan het wijzigen van bepaalde onderdelen van het omgevingsplan delegeren aan het college. Voor een toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 3 van dit voorstel: het Delegatiebesluit.

-3-

Raadsvoorstel Nummer: 260971 2.5 Proces Termijnen De omgevingswet maakt dat ook afwijkingen van het omgevingsplan middels een reguliere procedure te vergunnen zijn. Ook als een initiatief voor verzwaard adviesrecht aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. Dat betekent dat er een uiterste beslistermijn van 8 weken geldt, met een mogelijkheid van een eenmalige verlenging van 6 weken. Er zijn enkele gevallen waarbij de termijn kan worden verlengd, onder meer op verzoek van de aanvrager of als het bevoegd gezag dat beslist, vanwege aanzienlijke gevolgen en mogelijke bedenkingen van belanghebbenden. De gemeenteraad moet bij het bepalen van de lijst meewegen dat de Omgevingswet als doel heeft om besluitvorming over initiatieven sneller en overzichtelijker te laten verlopen. Het voorstel is om het verzwaard adviesrecht in het vooroverlegtraject te laten plaatsvinden. Dit heeft als voordeel dat de 8 weken termijn nog niet is gestart. De beslistermijn van maximaal 8 weken is namelijk niet haalbaar als het verzoek ook aan de gemeenteraad moet worden voorgelegd. Behandeling in reguliere raadscyclus Het initiatief wordt behandeld tijdens een vergadering van de raad en vooraf besproken tijdens een raadscommissie. Het voorstel is vergelijkbaar met de huidige wensen en bedenkingen. Het college brengt tijdens een raadscommissie het initiatief ter sprake en licht zo nodig het plan toe.

Tijdens de behandeling komen eventuele wensen en bedenkingen van de raad ten aanzien van het voorliggende initiatief ter sprake. Dat kunnen opmerkingen zijn over de bouwhoogte, oppervlakte, maar ook de wijze waarop participatie is vormgegeven. Behandelde onderwerpen worden in een advies verwoord en meegegeven aan het college. Het is een bindend advies Het door de raad gegeven advies dient door het college toegepast te worden in het besluit op de aanvraag om de omgevingsvergunning. Het kan daarbij bijvoorbeeld gaan om aanvullende of afwijkende voorwaarden met betrekking tot de uit te voeren activiteit. Ook kan de raad hebben aangegeven verdere onderbouwing op bepaalde onderdelen te wensen. Initiatiefnemers kunnen het advies van de gemeenteraad verwerken in hun plan en vervolgens definitief aanvragen. Dan begint de 8 weken termijn te lopen. Beslistermijn maximaal 8 weken Vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet vervalt de lex silencio positivo in het omgevingsrecht. Dit betekent dat er vanaf 1 juli 2022 niet langer een vergunning van rechtswege ontstaat wanneer er niet tijdig beslist wordt op een aanvraag voor een omgevingsvergunning op grond van de Omgevingswet. De mogelijkheid op dwangsom blijft wel van toepassing.

Het is dus zaak dat het plan vooraf goed is afgestemd, zodat er na het indienen van de definitieve vergunning geen grote onderdelen meer gewijzigd moeten worden en het plan binnen 8 weken vergund kan worden. In bijlage 2 bij dit advies is het proces schematisch weergegeven. 2.6 Drempelwaardenlijst Dat gevallen kunnen worden aangewezen voor verzwaard adviesrecht, betekent immers niet dat deze ook moeten worden aangewezen. Het is wenselijk om hier een genuanceerde beslissing over te nemen met bepaalde afwegingen, waaronder: 1. de rol van de gemeenteraad; 2. de werkdruk van de gemeenteraad; 3. de beslistermijn van vergunningaanvragen onder de Omgevingswet; 4. het voortzetten van de huidige werkwijze. Voor een toelichting op voorgenoemde afwegingen wordt verwezen naar bijlage 3 bij dit voorstel.

-4-

Raadsvoorstel Nummer: 260971 In de raadsinformatiebijeenkomst (hierna: rib) van 8 december 2021 en 12 januari 2022 is een voorgestelde werkwijze voor het bepalen van de gevallen voor het verzwaard adviesrecht besproken. U wenst enerzijds een lijst op te stellen met gevallen waarbij ze een bindend advies wenst uit te brengen. Anderzijds wil de raad de mogelijkheid behouden om over andere gevallen – die niet in de lijst zijn opgenomen óf onder de drempelwaarde vallen – alsnog te kunnen adviseren. De afweging om een initiatief toch voor te leggen aan de gemeenteraad kan worden gemaakt door het college, ongeacht de drempelwaardenlijst. Bijvoorbeeld als er sprake is van politieke gevoeligheid of er reeds bezwaren kenbaar zijn gemaakt uit de omgeving. De voorgestelde werkwijze levert enerzijds duidelijkheid (drempelwaardelijst) en anderzijds maatwerk daar waar nodig en houdt rekening met de genoemde afwegingen. De voorgestelde drempelwaardenlijst is bijgevoegd als bijlage 4 bij dit voorstel.

3. Delegatiebesluit 3.1 Huidige situatie In de huidige bestemmingsplannen zijn wijzigingsbevoegdheden opgenomen. De activiteiten waarvoor een wijzigingsbevoegdheid is opgenomen, kunnen worden vastgesteld door het college in plaats van de gemeenteraad. Dit betreft vaak algemene wijzigingen, waaronder: - Burgemeester en wethouders zijn bevoegd de bestemming 'Agrarisch' te wijzigen ten behoeve van vormverandering van een bouwvlak, mits wordt voldaan aan de voorwaarden. Zo dient de wijziging nodig te zijn voor de toekomstige bedrijfsuitvoering en moet er sprake zijn van een goede ruimtelijke ordening. - Burgemeester en wethouders zijn bevoegd om bij de beëindiging van een agrarisch bedrijf de bestemming 'Agrarisch' met de op de verbeelding opgenomen aanduiding 'bouwvlak' te wijzigen in de bestemming 'Wonen' met de aanduiding 'specifieke vorm van wonen voormalig agrarisch bedrijf', mits wordt voldaan aan de voorwaarden. Het aantal woningen mag hierbij niet toenemen. Deze wijzigingsbevoegdheden staan al jaren in de Hulsterse bestemmingsplannen. Per jaar worden circa 1 of 2 wijzigingsbevoegdheden gebruikt. 3.2 Toekomstige situatie De raad is het bevoegde gezag ten aanzien van de vaststelling van het omgevingsplan. Op grond van de Omgevingswet is het mogelijk om de vaststelling van delen van het omgevingsplan te delegeren aan uw college en hier voorwaarden aan te verbinden.

Gedacht kan worden aan wijzigingen van het Omgevingsplan voor initiatieven van derden (zoals bijvoorbeeld het wijzigen van Agrarisch naar Wonen van een voormalig agrarisch bedrijf), maar ook het verwerken van reeds verleende vergunningen in het Omgevingsplan. 3.3 Voorstel om voorlopig geen grote wijzigingen aan te brengen Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet blijven de huidige bestemmingsplannen voorlopig van kracht totdat er een nieuw Omgevingsplan is gemaakt voor het gehele grondgebied. Zoals eerder genoemd is hier tot en met 2029 de tijd voor. Planning is om te starten in 2023. Aangezien de huidige bestemmingsplannen automatisch worden omgezet naar een tijdelijk omgevingsplan middels het overgangsrecht en daarmee de inhoud van de wijzigingsbevoegdheden niet wijzigt, is het voorstel om deze bevoegdheden ook na inwerkingtreding van de Omgevingswet te behouden. Bij het opstellen van het Omgevingsplan, waar u als gemeenteraad vroegtijdig bij betrokken wordt, kunnen de wijzigingsbevoegdheden onder de loep genomen worden en indien gewenst worden gewijzigd. Tot die tijd blijven de bestaande wijzigingsbevoegdheden in stand, maar verandert het begrip naar ‘delegatiebevoegdheden’.

-5-

Raadsvoorstel Nummer: 260971 Het wordt voorgesteld om twee extra categorieën – naast de bestaande wijzigingsbevoegdheden – toe te voegen aan het delegatiebesluit. Dit betreffen de volgende punten: 1. Verwerking van verleende buitenplanse omgevingsplanactiviteiten in het omgevingsplan (wettelijke verplichting om dit verwerken); 2. Verwerking van een door de raad vastgestelde ruimtelijke beleidsnotitie (bijvoorbeeld een beleidsnotitie als ‘huisvesting tijdelijke werknemers) in het omgevingsplan voor zover dit bepaald is in de beleidsnotitie. Als meer duidelijk is over de Omgevingswet en de mogelijkheden ten aanzien van het delegatiebesluit kunnen op een later moment meer categorieën worden toegevoegd aan deze lijst.

4. Samenvatting In dit advies is zowel het verzwaard adviesrecht als delegatiebesluit besproken. Deze paragraaf vat de wijzigingen tussen de huidige situatie en na inwerkingtreding van de omgevingswet samen en somt het voorstel op. Wat wijzigt er ten opzichte van de huidige werkwijze? Huidige situatie Omgevingsvergunningen

Bestemmingsplannen

Complexe initiatieven die boven de drempelwaarde van de VVGB lijst vallen, worden aan de raad voorgelegd voor wensen en bedenkingen. Worden vastgesteld door de gemeenteraad

Aantal omgevingsvergunningen in verhouding tot bestemmingsplanwijzigingen

In 2021 werden er 109 vergunningen in afwijking van het bestemmingsplan verleend. 14 bestemmingsplannen werden vastgesteld.

Wijzigingsbevoegdheden en delegatiebesluiten

Er zijn wijzigingsbevoegdheden in bestemmingsplannen opgenomen. Het college is bevoegd gezag voor het vaststellen van wijzigingen

Na inwerkingtreding Omgevingswet Complexe initiatieven die boven de drempelwaarde van het verzwaard adviesrecht vallen, worden aan de raad voorgelegd voor wensen en bedenkingen. Bestemmingsplannen worden één Omgevingsplan, wat wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Ook kleinere wijzigingen van het Omgevingsplan (postzegelplannen) worden door de gemeenteraad vastgesteld. Na inwerkingtreding kunnen meer initiatieven in afwijking van het Omgevingsplan met een reguliere procedure vergund. De Omgevingswet maakt de procedure sneller. Het aantal vergunningprocedures ten opzichte van Omgevingsplanwijzigingen zal toenemen omdat dit de kortst mogelijke procedure betreft. De gemeenteraad kan voor bepaalde gevallen het verzwaard adviesrecht van toepassing verklaren (middels drempelwaardelijst én afweging college). Omgevingsplanwijzigingen blijven altijd de bevoegdheid van de raad. De bestaande wijzigingsbevoegdheden gaan automatisch over naar het tijdelijk omgevingsplan, maar heten dan -6-

Raadsvoorstel Nummer: 260971 die binnen de bevoegdheden passen. De raad heeft deze namelijk bij vaststelling van het bestemmingsplan gedelegeerd.

delegatiebesluiten. Twee aspecten worden extra gedelegeerd aan het college, namelijk het verwerken van reeds verleende vergunningen (wettelijke verplichting) en het verwerken van reeds vastgestelde beleidsregels/verordeningen door de gemeenteraad.

5. Financiële consequenties De invoering van de Omgevingswet brengt kosten met zich mee. Dit voorstel heeft daar geen grote invloed op. De grootste kostenposten betreffen het aanschaffen van nieuwe softwarepakketten, opleiden van personeel en arbeidsuren.

6. Overige aspecten (communicatieve, personele en organisatorische): De vastgestelde werkwijze, drempelwaardenlijst en delegatiebevoegdheden worden samengevat in een document en gepubliceerd via de gebruikelijke kanalen.

Voorstel: Instemmen met: - De voorgestelde werkwijze omtrent het verzwaard adviesrecht; - De voorgestelde drempelwaardenlijst; - De voorgestelde werkwijze omtrent delegatiebesluiten; - Het besluit publiceren; Burgemeester en Wethouders van Hulst, De Secretaris, De Burgemeester,

Bijlage(n):

1. Bestaande VVGB lijst 2. Schematisch overzicht proces verzwaard adviesrecht 3. Afwegingen om te komen tot een drempelwaardenlijst 4. Voorstel drempelwaardenlijst verzwaard adviesrecht

-7-