Accountantsverslag Sabewa 2025
Tekst van het document
Afbeelding wordt voor iedere gemeenschappelijke regelinggemaakt en dient hier aangepast te worden.
Accountantsverslag 2025 Sabewa Zeeland, 2 april 2026
Deloitte Accountants B.V. Park Veldzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan het algemeen bestuur van Sabewa Zeeland Postbus 1155 4538 AE TERNEUZEN Onderwerp Accountantsverslag 2025 Datum 2 april 2026 Ons kenmerk 26045419F2/MJ
Geacht bestuur, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2025 van de gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland. De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. In overeenstemming met NBA Alert 48 hebben wij in de controleverklaring een paragraaf ter benadrukking met betrekking tot de rechtmatigheid opgenomen. Dit doet geen afbreuk aan de strekking van ons oordeel. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 29 oktober 2025.
Behandeld door E.A. van de Linde MSc 088 288 8199 elvandelinde@deloitte.nl
Wij hebben dit accountantsverslag besproken met de directeur en de financieel adviseur d.d. 26 maart 2026. Graag lichten wij dit rapport ook toe aan het algemeen bestuur tijdens de vergadering d.d. 16 april 2026.
drs. R.M.J. van Vugt RA 088 288 1108 rvanvugt@deloitte.nl
Deloitte Accountants B.V.
Hoogachtend, Was getekend: drs. R.M.J. van Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
Bevindingen jaarrekening
7
• De financiële positie van uw gemeente
8
• Belangrijkste bevindingen uit onze controle
10
Interne beheersing
13
• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
14
Bijlagen
16
• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
17
• Bijlage A2 - Gecorrigeerde controleverschillen
18
• Bijlage A3 - Onzekerheden in de controle
19
• Bijlage B - Onafhankelijkheidsbevestiging
20
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
4
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen •
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het dagelijks bestuur. In overeenstemming met NBA Alert 48 hebben wij in de controleverklaring een paragraaf ter benadrukking met betrekking tot de rechtmatigheid opgenomen. Dit doet geen afbreuk aan de strekking van ons oordeel.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 236.700.
•
Naast onze opdrachtbevestiging zijn het de Bado, het controleprotocol, de financiële verordening en het normenkader dat door uw bestuur is vastgesteld op 27 november 2025 bepalend geweest voor onze controle.
•
Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.
Rechtmatigheid
•
Het dagelijks bestuur heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording alle fouten opgenomen groter dan de verantwoordingsgrens. In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het dagelijks bestuur. Wij hebben de conclusies van het dagelijks bestuur in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken. De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 236.740 respectievelijk € 20.000.
Welke verbeteringen zien wij?
Wij zien dat uw gemeenschappelijke regeling de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd:
Getrouwheid
Welke aandachtspunten zien wij?
© 2026 Deloitte Nederland
•
Uw organisatie heeft geïnvesteerd in het vervullen van vacatures. De financiële administratie is verder versterkt door het vervullen van een vacature, waardoor continuïteit is toegenomen.
•
De beoordeling door de Waarderingskamer voor 2025 is ruim voldoende, en in datzelfde jaar zijn de WOZ-beschikkingen tijdig verzonden. Dit is mede te danken aan de inzet van slimmer werken door middel van automatisering en robotisering, evenals het wegwerken van achterstanden met de nieuwe bezwaarafhandelingstool.
•
Sabewa heeft zich nadrukkelijk gericht op de voorbereiding van de nieuwe belastingapplicatie; door vertraging in de oplevering konden enkele voorgenomen verbeteringen nog niet worden geïmplementeerd. Desondanks zijn duidelijke stappen gezet, onder meer het actualiseren van processen rondom het innen, de invordering en de kwijtschelding. De genomen maatregelen verbeteren de basis voor verdere digitalisering en een efficiëntere uitvoeringsorganisatie zodra de nieuwe applicatie in gebruik wordt genomen.
•
Het traject van de jaarrekeningcontrole is succesvol verlopen; er zijn geen noemenswaardige afwijkingen geconstateerd die correcties in de jaarrekening hebben vereist.
Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •
In 2025 zijn zowel het aantal als de omvang van nieuwe aanbestedingsfouten toegenomen. Deze fouten zijn voornamelijk het gevolg van eerder gemaakte keuzes en van de manier waarop werkzaamheden in de praktijk zijn verlopen, waarbij de omvang en duur van opdrachten vooraf niet altijd volledig waren te voorspellen. Uw organisatie heeft gekozen om de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening aan de deelnemende gemeenten en het waterschap te waarborgen; in sommige gevallen zijn daardoor de aanbestedingsregels niet volledig nageleefd. We zien dat er meer aandacht is voor contractmanagement om herhaling te voorkomen, maar wij dringen erop aan extra en gerichte preventieve maatregelen te nemen.
•
Bij de oplegging van de dwangbevelkosten in 2025 is een onjuiste berekeningsformule toegepast, waardoor de behaalde dwangbevelopbrengsten te laag uitvielen. Abusievelijk is door de softwareleverancier een afwijkend percentage ingevoerd waardoor de fout is ontstaan. Door uw organisatie zijn maatregelen genomen om eerder in het proces een controle uit te voeren op de juiste invoer van de softwareleverancier. De impact per gemeente blijft onder de vastgestelde rapporteringsgrens. De opleggingen zijn door uw organisatie niet herzien.
•
Bij onze controle is vastgesteld dat bij enkele gemeenten waarbij de grondslag voor de rioolheffing gebaseerd is op het waterverbruik ten onrechte werd gebaseerd op de grondslag van 2024. Oorzaken waren complexe aanleveringen, een bewerkelijk verwerkingsproces en tijdsdruk. Wij adviseren de grondslag voortaan op actuele, werkelijke gegevens vast te stellen en structurele controlemomenten in te bouwen om rechtmatigheid en nauwkeurigheid te waarborgen. De organisatie heeft inmiddels procesaanpassingen en extra controlemomenten doorgevoerd; de financiële impact blijft onder de vastgestelde rapporteringsgrens.
•
Cybersecurity is cruciaal voor Sabewa Zeeland, aangezien de meeste processen afhankelijk zijn van de continuïteit en integriteit van geautomatiseerde gegevensverwerking met veel gevoelige (persoons)gegevens. Sabewa Zeeland heeft hier reeds de nodige stappen in gezet. We willen benadrukken hoe belangrijk het is om de digitale omgeving en innovatieve toepassingen verder te ontwikkelen. Deze ontwikkelingen zijn noodzakelijk om te voldoen aan wet- en regelgeving, de kwaliteit van de dienstverlening te waarborgen en de continuïteit van de organisatie te garanderen. Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
5
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Frauderisicoanalyse
Via interne controles besteedt uw gemeenschappelijke regeling passende aandacht aan de onderwerpen fraude en integriteit. Uw organisatie besteedt aantoonbaar aandacht aan het onderwerp fraude. Naar aanleiding van eerder advies is de frauderisicoanalyse geactualiseerd en op 12 juni 2025 door het dagelijks bestuur vastgesteld. Deze frauderisicoanalyse is opgenomen in de risicoanalyse zoals beschreven in het interne controleplan, waarmee de analyse formeel in de interne beheersingsomgeving is verankerd. Wij benadrukken het belang om: •
Periodiek (minimaal jaarlijks) te rapporteren over de uitkomsten, follow-up en effectiviteit van beheersmaatregelen aan het dagelijks en het algemeen bestuur.
•
De frauderisicoanalyse te blijven integreren in een overkoepelend risicobeleid, waarbij een expliciete koppeling wordt gelegd tussen (fraude)risico’s, beheersmaatregelen en interne controle.
•
Maatregelen en beheeractiviteiten actief te monitoren en bij belangrijke wijzigingen de analyse tijdig te actualiseren.
•
Aandacht te houden voor bewustwording (opleiding/communicatie) en waar mogelijk data-analyses als aanvullende detectie-maatregel in te zetten.
Door deze stappen te borgen, versterkt u de continuïteit en effectiviteit van de fraudepreventie en -detectie binnen uw organisatie. Tijdens onze controle over 2025 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.
Financiële positie
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een negatief rekeningresultaat 2025 ad € 168.000 (2024: positief € 243.000). Het negatieve resultaat wordt met name veroorzaakt door hogere automatiseringskosten als gevolg van de implementatie van de nieuwe belastingapplicatie. Deze kosten zijn voortgekomen uit de aanstelling van een regiefunctionaris voor het implementatietraject en door hogere juridische kosten. Daarnaast is het aandeel niet-verrekenbare btw toegenomen, waardoor de netto lasten verder zijn gestegen.
Interne beheersing
•
Op basis van de interim-controle 2025 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (directie) gedeeld, en zijn besproken d.d. 16 januari 2026.
Overig
•
Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.
•
In bijlage B is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
6
Bevindingen jaarrekening
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
7
Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw GR De vermogenspositie van uw gemeenschappelijke regeling De algemene reserve van Sabewa Zeeland is ultimo 2025 € 138.000 (exclusief resultaat 2025). Ultimo 2024 is er een bestemmingsreserve gevormd conform het besluit van het algemeen bestuur d.d. 27 september 2024 voor kosten ten aanzien van een technologieoplossing, afhandeling en proceskostenvergoedingen beroepszaken Wet WOZ 2023, wegwerken van achterstanden in het objectenbeheer en hogere niet compensabele BTW. In 2025 bedraagt deze bestemmingsreserve nihil. Gezien in het verleden behaalde rekening-resultaten worden verrekend met de deelnemers, beschikt Sabewa Zeeland niet over overige reserves om mogelijke risico’s op te vangen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt op hoofdlijnen ingegaan op de financiële risico’s. Hierbij merken wij op dat deze risico’s niet zijn gekwantificeerd. Wij adviseren het management ervoor zorg te dragen in komende risico-inventarisaties dit nader uit te laten werken. Saldo baten en lasten
Exploitatieresultaat (x € 1.000) Totale baten
8.985
Totale lasten
-/- 11.837
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
-/- 2.852
Af: stortingen in reserves
-/- 0
Bij: onttrekkingen aan reserves
2.746
Saldo mutaties reserves
2.746
Af: toevoeging aan voorzieningen
-/- 62
Bij: onttrekkingen aan voorzieningen
0
Saldo mutaties voorzieningen
-/- 62
Gerealiseerd resultaat
-/- 168
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeenschappelijke regeling het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door het algemeen bestuur genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeenschappelijke regeling hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
8
Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw GR Gerealiseerd resultaat (x € 1.000)
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2025 laat een negatief gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 2.852.000 zien, ten opzichte van een begroot negatief saldo van € 2.745.000 (begroting na wijziging).
500 300
De jaarrekening 2025 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een negatief gerealiseerd resultaat van circa € 168.000.
100 (100)
In de programmaverantwoording geeft het dagelijks bestuur per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het dagelijks bestuur de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht.
(300) (500) 2022
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1.000)
2024
2025
Mutaties in reserves (x € 1.000)
3.000 2.750 2.500 2.250 2.000 1.750 1.500 1.250 1.000 750 500 250 (250) (500) (750) (1.000) (1.250) (1.500) (1.750) (2.000) (2.250) (2.500) (2.750) (3.000)
3.000 2.750 2.500 2.250 2.000 1.750 1.500 1.250 1.000 750 500 250 (250) (500) (750) (1.000) (1.250) (1.500) (1.750) (2.000) (2.250) (2.500) (2.750) (3.000) 2022
© 2026 Deloitte Nederland
2023
2023
2024
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
2022
2025
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2023
2024
Interne beheersing
2025
Bijlagen
9
Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het dagelijks bestuur verplicht in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. Verantwoordings- en rapportagegrens Via het controleprotocol heeft het algemeen bestuur de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het dagelijks bestuur gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het dagelijks bestuur waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het dagelijks bestuur in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijken onrechtmatigheden welke de verantwoordingsgrens te boven gaan. Normenkader Het dagelijks bestuur heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht.
Dit normenkader is door het algemeen bestuur vastgesteld in haar vergadering d.d. 27 november 2025. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het dagelijks bestuur om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het dagelijks bestuur de financiële verordening heeft geactualiseerd. Deze zijn door het algemeen bestuur vastgesteld in haar vergadering d.d. 27 november 2025. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het dagelijks bestuur om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod. © 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Begrotingscriterium Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop het algemeen bestuur de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door het algemeen bestuur zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. Het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het dagelijks bestuur deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Dit is door de gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland ook gedaan in de financiële verordening. Hieruit blijkt het volgende: Uitgangspunt is dat overschrijdingen van lasten en overschrijdingen van investeringskredieten onrechtmatig zijn. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties: a.
Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren.
b.
Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling.
c.
De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage.
Hieruit blijkt een totale overschrijding van lasten programma’s van € 467.000. Hiervan past € nihil binnen het vooraf vastgestelde beleid en resteert een saldo van € 467.000 aan begrotingsonrechtmatigheden. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenschappelijke regelingen stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.
Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Die onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we op de volgende pagina nader toegelicht inclusief de wijze waarop het dagelijks bestuur deze in haar werkzaamheden heeft betrokken.
Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van laten zijn op zichzelf niet onrechtmatig en kunnen alleen onrechtmatig zijn als die niet tijdig aan het Algemeen Bestuur zijn gemeld. Wij hebben vastgesteld dat het dagelijks bestuur specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, zijnde controle op programmaoverschrijdingen waaronder een nulproef en controle op kredietoverschrijdingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
10
Rechtmatigheidsverantwoording Aanbestedingen
Misbruik en oneigenlijk gebruik
Uw gemeenschappelijke regeling voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit.
Voor misbruik en oneigenlijk gebruik zijn geen fouten geconstateerd boven de rapportagegrens.
Wij constateren over 2025 een toename in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van € 1.098.420, terwijl over 2024 nog sprake was van een fout van € 922.658. Het bedrag aan onrechtmatigheden over 2025 van € 1.098.420 heeft voor € 270.738 betrekking op drie nieuwe fouten in de naleving van de aanbestedingsregels in huidig boekjaar. Deze fouten zijn nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering gezien deze individueel de rapporteringsgrens overschrijden. In totaal heeft € 827.682 betrekking op een fout in de naleving van de aanbestedingsregels waarvan in 2023 besloten is – om de continuïteit en kwaliteit van de belastingheffing en inning te borgen - dit contract jaarlijks te verlengen totdat de nieuwe aanbesteding is gerealiseerd. De aanbestedingen voor verschillende contracten worden momenteel voorbereid. Daarnaast zijn de nieuwe fouten ontstaan door keuzes die enkele jaren geleden (2023 en 2024) zijn gemaakt ten behoeve van het waarborgen van de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening, wat nu resulteert in overschrijding van het drempelbedrag. We merken op dat er meer aandacht is voor contractmanagement om dergelijke fouten in de toekomst te vermijden, waarbij met name het verlengen van contracten onder de loep wordt genomen.
Desondanks is het belangrijk te erkennen dat, ondanks de getroffen maatregelen, de complexiteit van de materie en de regelgeving, evenals het aantal betrokken personen bij dit proces, het risico op het maken van fouten in de aanbestedingsprocedures niet te verwaarlozen blijft. Hierdoor blijft de repressieve controle van groot belang. Het is cruciaal dat in ieder geval expliciet geverifieerd wordt of een opdracht via de juiste procedure ‘in de markt’ is gezet. Om herhaling van deze onrechtmatigheden te voorkomen, dringen wij aan op het nemen van meer preventieve maatregelen.
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
11
Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het dagelijks bestuur van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met het algemeen bestuur. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze interim rapportage hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeenschappelijke regeling hierin heeft gezet. Uw organisatie besteedt aantoonbaar aandacht aan het onderwerp fraude. Naar aanleiding van eerder advies is de frauderisicoanalyse geactualiseerd en op 12 juni 2025 door het dagelijks bestuur vastgesteld. Deze frauderisicoanalyse is opgenomen in de risicoanalyse zoals beschreven in het interne controleplan, waarmee de analyse formeel in de interne beheersingsomgeving is verankerd. Wij benadrukken het belang om: •
Periodiek (minimaal jaarlijks) te rapporteren over de uitkomsten, follow-up en effectiviteit van beheersmaatregelen aan het dagelijks en het algemeen bestuur.
•
De frauderisicoanalyse te blijven integreren in een overkoepelend risicobeleid, waarbij een expliciete koppeling wordt gelegd tussen (fraude)risico’s, beheersmaatregelen en interne controle.
•
Maatregelen en beheeractiviteiten actief te monitoren en bij belangrijke wijzigingen de analyse tijdig te actualiseren.
•
Aandacht te houden voor bewustwording (opleiding/communicatie) en waar mogelijk data-analyses als aanvullende detectie-maatregel in te zetten.
Naast deze frauderisicoanalyse heeft uw gemeenschappelijke regeling diverse beleidsdocumenten zoals een gedragscode, klokkenluidersregeling en een vertrouwenspersoon aangesteld. De vertrouwenspersoon rapporteert periodiek op hoofdlijnen aan het dagelijks bestuur. Tijdens onze controle over 2025 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het dagelijks bestuur, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing.
Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Door deze stappen te borgen, versterkt u de continuïteit en effectiviteit van de fraudepreventie en -detectie binnen uw organisatie. © 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
12
Interne beheersing
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
13
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2025 Bevindingen interne beheersing 2025, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2025 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze rapportage 2025 gedateerd d.d. 16 januari 2026. Ten opzichte van de eerder gerapporteerde bevindingen hebben wij tijdens de eindejaarscontrole de volgende nieuwe bevindingen met betrekking tot de interne beheersing geconstateerd: Onjuiste berekeningsformule bij oplegging dwangbevelkosten: Bij de oplegging van dwangebevelkosten is in 2025 een onjuiste formule toegepast, waardoor de opbrengsten te laag zijn uitgevallen. Abusievelijk is door de softwareleverancier een afwijkend percentage ingevoerd waardoor de fout is ontstaan. De impact per gemeente blijft onder de vastgestelde rapporteringsgrens. De opleggingen zijn door uw organisatie niet herzien en er is geen naheffing opgelegd.
Door uw organisatie zijn maatregelen genomen om eerder in het proces een controle uit te voeren op de juiste invoer van de softwareleverancier. Wij adviseren daarbij een duidelijke taakscheiding tussen de invoer van de brondata en de controle hierop (vier-ogenprincipe).
Daarnaast is aangegeven dat burgers een bezwaar kunnen indienen wanneer zij signaleren dat de gehanteerde grondslag onjuist is, waarna correctie kan volgen (ook wanneer het bezwaar buiten de reguliere termijn wordt ingediend). Het hanteren van een niet-actuele grondslag kan ertoe leiden dat burgers ten onrechte te veel of te weinig worden belast. Wij raden aan de grondslag te baseren op de meest actuele, verifieerbare brongegevens, en alleen in uitzonderlijke situaties af te wijken na een schriftelijke, gemotiveerde en bestuurlijk vastgelegde beslissing. De organisatie heeft inmiddels procesaanpassingen en extra controlemomenten doorgevoerd. De financiële impact blijft onder de vastgestelde rapporteringsgrens van de betreffende gemeenten. Aanbestedingsonrechtmatigheden: Voor dit onderwerp verwijzen wij u voor de nadere uitwerking naar de paragraaf “Rechtmatigheidsverantwoording” in dit verslag. In die paragraaf treft u onze bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot preventieve maatregelen en contractmanagement.
Rioolheffing gebruikers – gebruik van verouderde grondslag: Voor enkele gemeenten, waarbij de grondslag voor de rioolheffing gebaseerd is op het waterverbruik, is voor 2025 (deels) nog de grondslag van 2024 gehanteerd. Uw organisatie gaf aan dat de oorzaak lag in complexe aanleveringen, een bewerkelijk verwerkingsproces en tijdsdruk, gecombineerd met het uitgangspunt dat grondslagen doorgaans stabiel zijn.
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
14
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2025 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving. Artikel 2:393 lid 4 BW schrijft voor dat een accountant rapporteert over zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controleprocedures worden gepland en uitgevoerd om de jaarrekening te controleren en niet om een mening te geven over de betrouwbaarheid en continuïteit van de financiële informatiesystemen (geheel of gedeeltelijk). Wij bevestigen dat onze controle van de jaarrekening over het jaar 2025 niet heeft geleid tot bevindingen die volgens ons onder uw aandacht moeten worden gebracht. Cybersecurity De impact van digitale gegevensverwerking neemt nog steeds verder toe. Aandacht voor cyber security is essentieel voor het management omdat cyberaanvallen kunnen leiden tot ernstige financiële verliezen, reputatieschade en verstoring van de bedrijfsvoering. Effectieve cyber security beschermt niet alleen bedrijfsgegevens en klantinformatie, maar draagt ook bij aan de continuïteit en betrouwbaarheid van de organisatie.
Ook voor de accountant is dit belangrijk omdat zonder voldoende aandacht voor cyber security, het risico bestaat dat financiële rapportages onjuist zijn door fraude of datalekken, wat de accountant verplicht om aanvullende controles uit te voeren en de risico’s beter te beoordelen. Daarbij zien wij dat het vaak ook van belang is om de impact van cyber risico's bij leveranciers en andere derde partijen mee te nemen in de risicobeoordeling.
Wij willen nogmaals de aandacht vestigen op het belang van verdere ontwikkeling van de digitale omgeving van Sabewa Zeeland en innovatieve toepassingen binnen deze omgeving. Deze ontwikkelopgave is noodzakelijk om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving, de kwaliteit van de dienstverlening op peil te houden en de continuïteit van de organisatie te waarborgen. Bescherming van persoonsgegevens De GDPR (General Data Protection Regulation) is in Nederland geïmplementeerd op basis van de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming). Wij controleren de naleving van de GDPRregelgeving niet. Echter, in verband met onze verantwoordelijkheid voor het controleren van de jaarrekening gaan wij wel na of er sprake is van materiële afwijkingen in de jaarrekening, in het kader van de GDPR. Hier is geen sprake van voor de jaarrekening over 2025.
Als onderdeel van onze controle hebben wij het management verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van cyberrisico’s, bijvoorbeeld als dit heeft geleid tot ongeautoriseerde wijzigingen in de IT-systemen of in de gegevens die met deze systemen worden beheerd, tot het openbaar worden van persoonsgegevens, andere vertrouwelijke gegevens of Intellectual Property, of tot het verstoren van de bedrijfsvoering. Tijdens deze gesprekken heeft het management aangegeven zich bewust te zijn van cyberrisico’s, en zijn er voorbeelden gegeven van de manier waarop zij deze beheerst. © 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
15
Bijlagen
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
16
A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 20.000. Aard van de fouten
Getrouwheid
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode (rentebaten):
€0
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode: •
Nvt
€0
Totaal getrouwheidsfouten
•
€0
Wij hebben van het dagelijks bestuur een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het dagelijks bestuur het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor nietgecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het dagelijks bestuur heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
17
A2 - Gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 20.000. Aard van de controleverschillen •
Getrouwheid
Nvt
€0
Totaal
€0
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
18
A3 - Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de onzekerheden groter dan de rapporteringstolerantie van € 20.000. Aard van de onzekerheden •
Getrouwheid
Nvt
€0
Totaal onzekerheden in de controle getrouwheid
•
€0
Wij hebben van het dagelijks bestuur een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het dagelijks bestuur het bovenstaande heeft bevestigd. Het dagelijks bestuur heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere onzekerheden.
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
19
B - Onafhankelijkheidsbevestiging •
Bevestiging onafhankelijkheid De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de organisatie van Deloitte ingebed.
•
Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onze onafhankelijke positie te waarborgen Deloitte beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen.
De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen. Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en, indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreigingen voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde ‘onafhankelijkheids-evaluatie’), wordt in het dossier opgenomen.
•
Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Deloitte wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt.
•
Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheids-voorschriften.
Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie:
De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen wordt periodiek door de externe toezichthouder getoetst.
•
Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.
Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken.
•
Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Deloitte.
•
Procedures voor de organisatie van periodieke trainingen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften.
Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om deze bedreiging weg te nemen.
•
Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven.
© 2026 Deloitte Nederland
Accountantsverslag 2025 | 26045419F2/MJ
Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties met de gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Deloitte, haar gevolmachtigden en haar medewerkers en de gemeenschappelijke regeling die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken die aan u gerapporteerd dienen te worden. Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Deloitte, een bestuurder of interne toezichthouder van Deloitte of een lid van het controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan de gemeenschappelijke regeling of een bij de gemeenschappelijke regeling betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels. Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid met een (geschatte) waarde van meer dan € 100 ontvangen of verstrekt, en zijn daarom van mening dat er geen sprake is van een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht.
Interne roulatie
Onze beoordeling heeft geen aanleiding gegeven om het komend boekjaar teamleden bij de gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland te rouleren.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
20
Deloitte verwijst naar een of meer van de volgende entiteiten: Deloitte Touche Tohmatsu Limited (“DTTL”), haar wereldwijde netwerk van aangesloten kantoren en hun gelieerde entiteiten (gezamenlijk de “Deloitte-organisatie” genoemd). DTTL (ook wel “Deloitte Global” genoemd) en elk van haar aangesloten kantoren en gelieerde entiteiten zijn juridisch afzonderlijke en onafhankelijke entiteiten, die elkaar niet kunnen verplichten of binden ten opzichte van derden. DTTL en elk DTTL-aangesloten kantoor en elke gelieerde entiteit is uitsluitend aansprakelijk voor haar eigen handelingen en nalatigheden, en niet voor die van elkaar. DTTL verleent geen diensten aan klanten. Ga naar www.deloitte.com/about voor meer informatie.Deloitte levert toonaangevende diensten op het gebied van audit en assurance, belasting- en juridische zaken, consulting, financieel advies en risicobeheer aan bijna 90% van de Fortune Global 500®-bedrijven en duizenden particuliere ondernemingen. Onze professionals leveren meetbare en blijvende resultaten die het vertrouwen van het publiek in de kapitaalmarkten helpen versterken, klanten in staat stellen te transformeren en te floreren, en de weg wijzen naar een sterkere economie, een rechtvaardigere samenleving en een duurzame wereld. Voortbouwend op een geschiedenis van meer dan 175 jaar is Deloitte actief in meer dan 150 landen en gebieden.
Ontdek op www.deloitte.com hoe de meer dan 415.000 medewerkers van Deloitte wereldwijd een verschil maken dat ertoe doet.Deze mededeling bevat uitsluitend algemene informatie en noch DTTL, noch haar wereldwijde netwerk van aangesloten kantoren of hun gelieerde entiteiten verstrekken via deze mededeling professioneel advies of diensten. Voordat u een beslissing neemt of maatregelen treft die van invloed kunnen zijn op uw financiën of uw bedrijf, dient u een gekwalificeerde professionele adviseur te raadplegen. Geen enkele entiteit binnen de Deloitte-organisatie is aansprakelijk voor enig verlies dat wordt geleden door een persoon die vertrouwt op deze mededeling. © 2026. Neem voor meer informatie contact op met Deloitte Nederland.