Accountantsverslag Gemeente Hulst 2022 - versie 6 juli 2023 WG
Tekst van het document
Accountantsverslag 2022 Gemeente Hulst, 6 juli 2023
Deloitte Accountants B.V. Park Veldzigt 25 Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Hulst Postbus 49 4560 AA HULST Datum
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Hulst. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Hulst.
6 juli 2023
Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Hulst hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt.
Ons kenmerk
De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hulst. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt.
Behandeld door
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 30 november 2022 (kenmerk 2211A3355/IB) en met ons auditplan, dat op 1 december 2022 is besproken in de commissie Middelen.
2307ED45A7/ATG B. Schmelzer MSc RA 088 288 3199 BSchmelzer@deloitte.nl drs. R.M.J. van Vugt RA 088 288 2888 RvanVugt@deloitte.nl
Wij hebben onze bevindingen met de commissie Middelen besproken. Wij hebben onze (concept) rapportage op 29 juni 2023 tijdens de bijeenkomst met uw commissie Middelen besproken. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, het afdelingshoofd bedrijfsvoering, het hoofd planning & control, het hoofd financiële administratie en de controller. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. R.M.J. van Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
8
Bevindingen jaarrekening
10
•
De financiële positie van uw gemeente
11
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
18
Interne beheersing
25
•
26
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
27
•
28
Overige aangelegenheden
Bijlagen
29
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
30
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
31
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
32
•
Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022
34
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
38
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 3
Bestuurlijke samenvatting 2307ED45A7/ATG/4
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 930.000 respectievelijk € 2.790.000.
Financiële positie
•
De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten opzichte van 2021.
•
Het eigen vermogen in 2022 toegenomen van € 23,7 miljoen per ultimo 2021 naar € 33,5 miljoen per ultimo 2022.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2022 bedraagt € 22,1 miljoen (2021: € 15,4 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Hulst onderkende en aanwezige risico’s van € 12,8 miljoen (2021: € 12,4 miljoen).
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat in 2022 van € 5,5 miljoen (2021: voordelig € 2,1 miljoen). Dit batige saldo komt hoofdzakelijk door verschillende incidentele baten. Op pagina 15 van dit verslag gaan wij nader in op de belangrijkste oorzaken voor dit batige saldo.
•
Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie ontwikkeld en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
•
Per balansdatum is de boekwaarde van de gronden in exploitatie € 3,1 miljoen (2021: 1,9 miljoen). Als gevolg van de voorzieningen voor verlieslatende complexen van € 0,8 miljoen (2021: € 0,3 miljoen) bedraagt de balanswaarde € 2,3 miljoen (2021: € 1,9 miljoen).
•
Als gevolg van macro-economische marktontwikkelingen heeft uw gemeente de ingerekende parameters in de gronden in exploitatie bijgesteld. Wij hebben de parameters beoordeeld en kunnen daarmee instemmen.
•
Nieuwe projecten Gronden in exploitatie: - Hof te Zandeplein: Gedurende 2022 is de grondexploitatieopzet Hof te Zandeplein vastgesteld. De exploitatie bevindt zich in de voorbereidingsfase. Daarbij zijn sloop- en saneringswerkzaamheden uitgevoerd. Er zijn conform planning nog geen verkopen gerealiseerd. - Groote Kreek II: Eind 2022 zijn de agrarische gronden van het beoogde gebied opgekocht. Met oog op dat de grondexploitatieopzet omstreeks eind 2023 dan wel begin 2024 aan de raad ter vaststelling wordt voorgelegd zijn de gronden als ‘warme gronden’ onder de Materiële vaste activa in uw jaarrekening verantwoord.
Gronden in exploitatie
Naleving van de Europese Uit de controle 2022 zijn geen rechtmatigheidsfouten gebleken. Wij hebben controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels aanbestedingsregels. Dit omvatte het uitvoeren van een spendanalyse en detailcontroles. Bij een spendanalyse worden de crediteuren van de afgelopen 4 jaar gecontroleerd op juiste wijze van aanbesteding.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/5
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Sociaal domein
De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2022 verstrekt, vanwege rechtmatigheidsafwijkingen. Wij hebben de in de jaarrekening verantwoorde PGB’s voor een bedrag van € 247.000 aangemerkt als onzeker. De gemeente voert geen interne controles uit naar de rechtmatige besteding van de PGB’s, wat wij met oog op de omvang van de onzekerheid in relatie tot de omvang van onze materialiteit voor onzekerheden begrijpen.
Interne beheersing
Op basis van de interim-controle 2022 hebben wij geconstateerd dat de interne beheersing op onderdelen verder is geprofessionaliseerd. Zo is functiescheiding gerealiseerd binnen de processen voor het maken van handmatige journaalboekingen (memoriaalboekingen) en het muteren van crediteurenstamgegevens. Onze belangrijkste bevindingen zijn met uw afdeling financiën gedeeld.
Rechtmatigheidsverantwoording
Tot en met boekjaar 2022 is de naleving van wet- en regelgeving, de rechtmatigheid, onderdeel van de accountantscontrole. Daarbij rapporteren wij in onze controleverklaring over dit onderwerp. Het college is met ingang van boekjaar 2023 verantwoordelijk voor het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording, wat verplicht onderdeel wordt van uw jaarstukken. In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over de naleving van wet- en regelgeving. De verantwoordelijkheid voor het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording verschuift daarmee ten opzichte van voorgaande jaren van de controlerend accountant naar het college. Wij hebben op verschillende momenten met uw ambtelijke organisatie gesproken over deze verandering. Medewerkers van uw organisatie hebben op 15 februari 2023 onze actualiteitensessie over dit onderwerp bijgewoond. Wij merken op dat uw ambtelijke organisatie op de hoogte is van de veranderingen. Wij hebben vernomen dat uw organisatie is gestart met de voorbereidingen op de rechtmatigheidsverantwoording. De voorbereidingen worden de komende periode verder uitgewerkt, waarna naar verwachting eind 2023 de activiteiten om te kunnen komen tot een rechtmatigheidsverantwoording operationeel zullen zijn.
Kwaliteit verslaggeving
Wij hebben het door het management toegepast proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk en consistent worden gebruikt.
Frauderisicoanalyse
Een overkoepelende (fraude)risicoanalyse, waarin ook de koppeling wordt gelegd tussen onderkende risico’s en beheersmaatregelen is nog niet opgesteld. Wij adviseren het management deze op te stellen, bijvoorbeeld met gebruikmaking van de ‘fraudedriehoek’, als vast onderdeel van de interne-beheersingsomgeving en de conclusies te delen met het college en de gemeenteraad.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/6
2307ED45A7/ATG/7
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2022, dat op 20 april 2023 is vastgesteld door de gemeenteraad.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Toelichting uitgebreide controleverklaring De controleverklaring bij de jaarrekening heeft een belangrijke maatschappelijke functie. Daarin geeft de accountant namelijk weer of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de resultaten en financiële positie, en of de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Gebruikers van jaarrekeningen hebben aangegeven behoefte te hebben aan meer inzicht in de door de accountant ter zake uitgevoerde werkzaamheden. Dit heeft in combinatie met een wijziging van de Nadere Voorschriften Controleen Overige Standaarden (de voorschriften voor het uitvoeren van een accountantscontrole) geresulteerd in een uitgebreidere tekst van de controleverklaring bij uw jaarrekening 2022. Hierin doen wij in het hoofdstuk ‘Informatie ter ondersteuning van ons oordeel’ aanvullend verslag over onze controleaanpak voor frauderisico’s, naleving van wet- en regelgeving, en de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Hulst hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Hulst uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.
Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd.
Wij hebben niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle een niet-gecorrigeerde feitelijke afwijking geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed is op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij hebben dit niet-gecorrigeerde controleverschil opgenomen in Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen.
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT.
Wij hebben geen controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2022, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2022. Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk: ‘Analyse begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen niet meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/8
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2022, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’.
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Hulst Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2022.
Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar.
Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit:
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. •
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/9
Bevindingen jaarrekening 2307ED45A7/ATG/10
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2022 bedraagt € 13,2 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 7,7 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 circa € 5,5 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 circa 40,1% van het balanstotaal (ultimo 2021: 32,2% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2021.
Eigen vermogen (x € 1.000)
2022
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
25.810
21.447
17.789
17.024
Tussentijdse resultaatbestemming
7.684
2.261
1.497
155
Gerealiseerd resultaat
5.530
2.101
2.161
610
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
13.214
4.363
3.658
765
Eigen vermogen per 31 december
39.024
25.810
21.447
17.789
Exploitatieresultaat (x € 1.000)
Saldo baten en lasten
Totale baten
94.061
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Totale lasten
-/- 80.846
Saldo mutaties reserves
-/-7.684
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Gerealiseerd resultaat
5.530
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
13.214
Af: stortingen in reserves
-/- 12.801
Bij: onttrekkingen aan reserves
Overige aangelegenheden
5.117
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/11
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 13,2 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 4,7 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2022 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 5,5 miljoen.
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1.000) 15.000 10.000 5.000
In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
-
2019
2020
2021
2022
Mutaties in reserves (x € 1.000) 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 -
2019
2020
2021
2022
Gerealiseerd resultaat (x € 1.000) 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 -
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2019
Interne beheersing
2020
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/12
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Hulst (begroot en werkelijk over de periode 2019-2022) Solvabiliteit Solvabiliteit
50% 40%
10%
30% 20%
5%
10% 0%
De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteit is in 2022 toegenomen.
Grondexploitatiequote
15%
2019
2020
Begroot
2021
0%
2022
Grondexploitatiequote 2019
Werkelijk
2020
Begroot
Netto schuldquote 80% 60% 40% 20% 2019
2020
Begroot
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2021
Werkelijk
2022
De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Sprake is van een zeer lage grondexploitatiequote als gevolg van een lage stand van de voorraad grondexploitaties. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Sprake is verder van een afname van de netto schuldquote in 2022.
100%
0%
2021
2022
Werkelijk
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/13
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Hulst (begroot en werkelijk over de periode 2019-2022)
120% 100% 80% 60% 40% 20% 0%
Belastingcapciteit
Belastingcapaciteit
De belastingcapaciteit geeft inzicht in de belastingdruk ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Het gaat hierbij om de onroerende zaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Deze ratio wordt uitgedrukt in een percentage waarbij 100% gelijk is aan het landelijk gemiddelde.
2019
2020
Begroot
2021
De belastingcapaciteit van uw gemeente is lager dan het begrote percentage en ligt onder het landelijk gemiddelde. In de paragraaf weerstandsvermogen van het jaarverslag wordt een verdere toelichting en analyse gegeven van deze kengetallen als ook een beoordeling van de hoogte van de kengetallen ten opzichte van de eigen normen.
2022
Werkelijk
Structurele exploitatieruimte
Structurele exploitatieruimte 8% 6% 4% 2% 0% -2% -4%
2019
2020
Begroot
Bestuurlijke samenvatting
2021
De ratio structurele exploitatieruimte biedt een belangrijk inzicht in de financiële positie van uw gemeente. Deze ratio geeft inzicht in welke mate uw gemeente in staat is structurele financiële tegenvallers op te vangen en ruimte bestaat voor nieuw beleid. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. Uw gemeente heeft de afgelopen jaren een positieve structurele exploitatieruimte gerealiseerd. Wij merken op dat deze ratio gebaseerd is op de gerealiseerde cijfers over het boekjaar. Deze ratio houdt geen rekening met begrote, toekomstige resultaten.
2022
Werkelijk
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/14
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting (na wijziging)
Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1.000)
De jaarrekening 2022 sluit met een positief saldo op de baten en lasten (exclusief mutaties reserves) van circa € 13,2 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. De werkelijke lasten over 2022 liggen lager dan de geraamde lasten. De werkelijke baten liggen hoger dan de geraamde baten. Het resultaat op programmaniveau toont een positief resultaat. Zoals ook uit de in de jaarrekening opgenomen analyse van het resultaat op hoofdlijnen blijkt is dit gevolg van voornamelijk incidentele baten op verschillende programma’s. Hierna nemen wij een overzicht op van de belangrijkste oorzaken voor de afwijkingen ten opzichte van de bijgestelde begroting. Omschrijving
Bedrag (x € 1.000)
Hogere algemene uitkering
€ 771
Opvang Oekraïnse vluchtelingen en crisisnoodopvang
€ 2.872
Vrijval voorziening wethouderspensioenen
€ 742
Nog uit te voeren posten
€ 560
Saldo overige incidentele mee- en tegenvallers
€ 289
De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren. Wij adviseren u nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
15.000 12.500 10.000 7.500 5.000 2.500 -
Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000) 100.000 90.000 80.000 70.000 60.000
Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022
Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000) 100.000 90.000 80.000 70.000 60.000
Overige aangelegenheden
Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/15
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2022; de ratio weerstandsvermogen is met 0,5 toegenomen van 1,25 in 2021 naar 1,73 in 2022.
Het weerstandsvermogen is van zodanige omvang dat uw gemeente ruim in staat is de door u geïdentificeerde risico’s af te dekken. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag. Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 22,1 miljoen (2021: € 15,4 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.
25
Benodigde weerstandscapaciteit
10
De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 12,8 miljoen (2021: € 12,4 miljoen). Ten opzichte van 2021 is hiermee sprake van een lichte toename van de gekwantificeerde risico’s met € 0,4 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
20 15 5 -
2019
2020
2021
2022
Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 2,00 1,75 1,50 1,25 1,00 0,75 0,50 0,25 -
2019
Interne beheersing
2020
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/16
2307ED45A7/ATG/17
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Per balansdatum is de boekwaarde van de gronden in exploitatie € 3,1 miljoen (2021: 2,2 miljoen). Als gevolg van de voorzieningen voor verlieslatende complexen van € 0,8 miljoen (2021: € 0,3 miljoen) bedraagt de balanswaarde € 2,3 miljoen (2021: € 1,9 miljoen).
Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot 5 P’s: •
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
Met oog op de omvang van deze jaarrekeningpost alsmede de schattingen die een rol spelen bij de nog te maken kosten (€ 4,3 miljoen) en de te realiseren opbrengsten (€ 6,8 miljoen) is deze balanspost relevant voor de accountantscontrole. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met • de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. • Op de volgende pagina gaan wij nader in op de ontwikkelingen van de boekwaarde van de grondexploitaties.
•
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten? Interne beheersing
Overige aangelegenheden
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/18
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Recapitulatie ontwikkeling balanswaarde De ontwikkeling van de balanswaarde van de gronden in exploitatie is als volgt samen te vatten:
€ 6,0
2021 Bedrag x € 1.000
€ 4,0
Balanswaarde 1 januari
1.856
3.393
€ 1,0
Bij: vermeerderingen
1.639
227
-/- 1.156
-/- 1.764
Balanswaarde 31 december
2.339
1.856
Geraamde nog te maken kosten
4.315
2.342
-/- 6.990
-/- 4.620
-/- 336
-/- 422
Geraamde nog te realiseren opbrengsten Per saldo nog te realiseren winst (negatief = winst)
In de paragraaf grondbeleid van het jaarverslag wordt een uitgebreide toelichting gegeven op de ontwikkeling van bovenstaande cijfers, scenario-analyses en (financiële) risico’s die met de grondexploitaties gemoeid zijn. Volledigheidshalve verwijzen wij hiernaar.
De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd). Waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen dan wel tussentijdse winst op basis van de Percentage of Completion (POC)-methode moet worden genomen.
€ 5,0
2022 Bedrag x € 1.000
Af: verminderingen
Tussentijdse winstneming
Balanswaarde grondbedrijf (x 1 miljoen)
€ 3,0 € 2,0 € 0,0
2019
2020
2021
2022
In de periode van 2019 tot en met 2021 is de balanswaarde van uw grondbedrijf afgenomen als gevolg van gerealiseerde verkopen. Gedurende 2022 is het saldo toegenomen. Dit komt onder meer door de vaststelling van de grondexploitatieopzet Hof te Zandeplein, die een balanswaarde van € 1,0 miljoen heeft. Eind 2022 heeft uw gemeente agrarische percelen opgekocht voor een mogelijke toekomstige grondexploitatie, de Groote Kreek II. De planvorming voor deze grondexploitatieopzet is momenteel onderhanden. De verwachting is dat de grondexploitatieopzet van Groote Kreek II eind 2023 of begin 2024 aan de raad ter vaststelling wordt voorgelegd. Het saldo van de investering in de gronden, circa € 3 miljoen, is opgenomen onder de materiële vaste activa als “warme gronden.”
Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2022 voor € 87.000 aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2021: € 183.000). Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/19
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij de belangrijkste grondexploitaties binnen uw gemeente geselecteerd voor nadere controle. Van deze (deel)projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. Verder hebben wij hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd, een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet om ons een afzonderlijk oordeel te vormen over de grondexploitatie. Wij hebben specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.
De rekenrente voor actualisatie van grondexploitaties is juist berekend De bij de actualisatie van de grondexploitaties gehanteerde rekenrente is berekend op basis van de voorschriften van de Commissie BBV waarbij voor het huidige jaar is uitgegaan van een rente van 1,5% op jaarbasis. Ditzelfde percentage wordt voor de komende jaren gehanteerd in de calculaties. Uitgaande van de voorschriften van de commissie BBV is een bijstelling niet aan de orde. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2022 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/20
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel.
De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. In de figuur hieronder hebben wij de programma’s met een lastenoverschrijding opgenomen. Lastenoverschrijdingen (x € 1.000) 800 700 600 500 400 300 200 100 Ruimte en Wonen
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening
Bestuur en Veiligheid
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Lastenoverschrijding voor verrekening met de reserves’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2022. De geconstateerde kostenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt hebben gezien de oorzaak en toelichting geen gevolgen voor de strekking van het rechtmatigheidsoordeel in de controleverklaring.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/21
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Van belang is de interne frauderisicoanalyse jaarlijks te blijven actualiseren zodat dit een vast onderdeel blijft van de interne beheersingsomgeving.
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Wij benadrukken de noodzaak om op basis van een jaarlijks te ramen inkoopbehoefte en een actueel contractregister vooraf (preventief) vast te stellen dat de voorgenomen inkopen plaatsvinden volgens de juiste aanbestedingsprocedure. Ondanks deze maatregelen kan uw gemeente in de praktijk, door de complexiteit van de materie en regelgeving, en de hoeveelheid bij dit proces betrokken personen, toch een aanbestedingsprocedure organiseren welke niet in lijn is met de Europese aanbestedingsregels. Hierdoor blijft de repressieve controle van belang. Daarbij moet in ieder geval expliciet worden nagaan of een opdracht via de juiste procedure ‘in de markt’ is gezet.
Naleving van de Europese aanbestedingsregels Wij hebben controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels. Dit omvatte het uitvoeren van een spendanalyse en detailcontroles. Bij een spendanalyse worden de crediteuren van de afgelopen 4 jaar gecontroleerd op juiste wijze van aanbesteding. Uit de controle 2022 zijn geen rechtmatigheidsfouten gebleken. In het voorkomen van onrechtmatigheden blijft het noodzakelijk dat met de Europese aanbestedingsrichtlijnen in de bedrijfsvoering rekening wordt gehouden. Wij hebben het college verzocht passende maatregelen te nemen om onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen en maatregelen te nemen om de gevolgen zoveel mogelijk weg te nemen.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/22
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management
Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen
Gerechtelijke procedures, claims en overige juridische zaken
Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.
Gedurende 2022 is de CAO-gemeenten gewijzigd. Als gevolg van de wijzigingen in de CAO-gemeente heeft uw gemeente beoordeeld of een voorziening verlofsparen gevormd dient per balansdatum. Per 31 december 2022 is geen sprake van een saldo verlofsparen. Uw gemeente heeft hierdoor geen voorziening verlofsparen opgenomen.
Op verschillende momenten gedurende onze controle hebben wij met uw gemeente gesproken over lopende gerechtelijke procedures, claims en overige juridische zaken. Hieronder benoemen wij enkele belangrijke zaken:
Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld (bijv. actuarissen, taxateurs, belastingspecialisten en derivaten specialisten) bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.
Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor wat betreft het bovenwettelijk verlof is geconstateerd dat dit een gelijkblijvende omvang kent. Om die reden is tevens voor deze verplichting terecht geen voorziening gevormd.
•
Precariobelasting kabels en leidingen Enduris B.V.: Zie paragraaf hiervoor.
•
Perkpolder Beheer B.V.: Het college is van mening dat geen ongeoorloofde staatsteun is verleend aan Perkpolder Beheer B.V. Wij hebben op basis van de jaarrekeningcontrole van de gemeente Hulst geen aanleiding een ander oordeel hierover te vormen.
•
De Raad van State heeft onlangs de gemeente Hulst in het ongelijk gesteld over een claim op de Staat van circa € 5 miljoen. Deze claim was door uw gemeente nog niet als opbrengst verantwoord. De uitspraak heeft dan ook geen invloed op het resultaat of eigen vermogen in de jaarrekening 2022.
Pensioenvoorziening (voormalige) wethouders In de jaarrekening 2022 is een pensioenvoorziening voor (voormalige) wethouders opgenomen van € 3,6 miljoen. Deze voorziening is onderbouwd met actuariële waarde berekeningen die ten behoeve van het opstellen van de jaarrekening worden opgevraagd. Het financieel effect van deze berekeningen, zijnde een vrijval van € 742.000, is verwerkt in de jaarrekening. Precariobelasting kabels en leidingen De gemeente Hulst heeft over de jaren 2015 tot en met 2021 precariobelasting geheven over ondergrondse kabels en leidingen. Enduris B.V. betwist de fiscale juistheid van de aanslagen van de gemeente Hulst (en daarmee overeenkomstig de gemaakte afspraken met Enduris B.V. die van alle Zeeuwse gemeenten). Voor het belastingjaar 2015 is Enduris B.V. inmiddels in het gelijk is gesteld. Momenteel is de gerechtelijke procedure naar de fiscale juistheid van de aanslagen over de belastingjaren 2016 tot en met 2021 onderhanden. In 2021 is de “kabeltaks” voor het laatst opgelegd. Uw gemeente heeft ter dekking het financiële risico een claim op de algemene reserve gelegd ter grootte van de betwiste belastingaanslagen. Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/23
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Sociaal domein De gemeente Hulst voert diverse sociale wetten uit in het sociaal domein, waarbij een aantal taken is ondergebracht bij derde partijen. Wij noemen de volgende belangrijkste onderdelen: Onderdeel
Uitvoerder
Wijze van uitbesteding
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiedeel)
Gemeente
N.v.t.
Afrekening op basis van werkelijke kosten
Werkdeel (WSW)
Dethon
Delegatie
Vaste bijdrage op basis van de begroting
Jeugdwet
Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland
Delegatie
Vaste bijdrage op basis van de begroting + afrekening T-1
Wmo
Gemeente
N.v.t.
Afrekening op basis van werkelijke kosten
PGB’s WMO/Jeugd
Sociale Verzekeringsbank
Mandatering
Afrekening op basis van werkelijke kosten
Voor de jaarrekeningcontrole 2022 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de beroepsorganisatie van accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB) geëvalueerd. Uitkeringen/werkdeel Uitvoering van de Uitkeringsregelingen (WWB, participatiewet, Ioaw, Ioaz, BBZ en TOZO) ligt bij uw gemeente. Het werkdeel is gedelegeerd aan de gemeenschappelijke regeling (hierna: GR) Dethon.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Jeugdwet
Persoongebonden budgetten (PGB)
Uitvoering van de jeugdwet is uitbesteed aan de inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland, welke is gepositioneerd als een bestuurscommissie onder de GGD Zeeland. De gemeente heeft in haar jaarrekening de lasten vanuit de Jeugdwet verantwoord op basis van de begroting 2022 van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland inclusief de afrekening van het resultaat 2021.
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGBverantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2022 een controleverklaring met beperking verstrekt vanwege rechtmatigheidsafwijkingen.
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Voor het uitvoeren van de huishoudelijke hulp en begeleiding heeft de gemeente lumpsum afspraken gemaakt met regionale zorgaanbieders. Hierdoor ligt het risico van overbesteding bij de zorgaanbieder. De gemeente heeft de definitieve bijdragen aan de zorgaanbieders vastgesteld op basis van de ingediende financiële verantwoordingen.
Interne beheersing
Het ontbreken van voldoende en geschikte controleinformatie over de prestatielevering (getrouwheid) voor de verantwoorde PGB-bestedingen in de jaarrekening 2022 alsook de geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen, leiden tot een onzekerheid in onze controle voor de getrouwheid en rechtmatigheid van in totaal € 0,2 miljoen (2021: € 0,3 miljoen).
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/24
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2022 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.
Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSabijlage 2022 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. In de SiSa-bijlage 2022 zijn 24 verschillende regelingen opgenomen. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSabijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2022 niet meer bedragen dan € 216.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2022 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
Bijlagen
2307ED45A7/ATG/25
Interne beheersing
2307ED45A7/ATG/26
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hulst
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2022 Interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2022 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Wij hebben een verslag van bevindingen opgesteld ter evaluatie van de interim-controle. De inhoud van dit verslag van bevindingen is op 13 januari 2023 besproken met het afdelingshoofd bedrijfsvoering, het hoofd planning & control, het hoofd financiële administratie en de controller. Wij hebben geconstateerd dat de interne beheersing op onderdelen verder is geprofessionaliseerd. Zo is functiescheiding gerealiseerd binnen de processen voor het maken van handmatige journaalboekingen (memoriaalboekingen) en het muteren van crediteurenstamgegevens.
Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden. Cybersecurity
Cyber is een onlosmakelijk onderdeel geworden van onze samenleving. Dagelijks werken we met digitale oplossingen, zowel privé als zakelijk. Door het gebruik van het internet, bedrijfsnetwerken en –applicaties hebben alle organisaties, ongeacht hun omvang te maken met aan cyber gerelateerde risico’s, zoals cybercrime. Als cyberrisico’s zich voordoen, kunnen deze een (significante) impact hebben op de financiële systemen, op de interne beheersing, en daarmee ook op de jaarrekening controle.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Aangezien cyberrisico’s voor iedere organisatie ernstige gevolgen kunnen hebben, attenderen wij u op het belang van een cyberrisicoanalyse als vast onderdeel van het interne-controlesysteem dat relevante financiële, operationele en rapportagerisico’s onderkent, het belang en de waarschijnlijkheid daarvan adequaat inschat, en de interne beheersing daarop toespitst. Als onderdeel van onze controle hebben wij het management verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van cyberrisico’s, bijvoorbeeld als dit heeft geleid tot ongeautoriseerde wijzigingen in de IT-systemen of in de gegevens die met deze systemen worden beheerd, tot het openbaar worden van persoonsgegevens, andere vertrouwelijke gegevens of Intellectual Property, of tot het verstoren van de bedrijfsvoering. Tijdens deze gesprekken heeft het management aangegeven zich bewust te zijn van cyberrisico’s, en er zijn voorbeelden gegeven van de manier waarop zij deze beheerst.