Accountantsverslag gemeente Hulst 2020 - versie 30-06-2021 - WAS GETEKEND

Gemeente Hulst

Rapportage aan de gemeenteraad over de controle 2020

30 juni 2021

Bestuurlijke samenvatting

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Aan de gemeenteraad van de gemeente Hulst Postbus 49 4560 AA HULST Middelburg, 30 juni 2021 Ons kenmerk: 2107DBAAE4/IP Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Hulst. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Hulst. De jaarrekening 2020 van de gemeente Hulst geeft een getrouw en rechtmatig beeld De jaarrekening 2020 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hulst. Bij deze jaarrekening zijn wij hebben een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 30 oktober 2020. Wij bespreken onze bevindingen met de commissie Middelen Wij bespreken deze rapportage tijdens de bijeenkomst met de commissie Middelen op 1 juli 2021 en zullen eventuele vragen beantwoorden.

Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de wethouder financiën, het managementteam, de controller en de betrokken medewerkers financiën. Graag danken wij u en uw medewerkers voor de medewerking die wij hebben ervaren tijdens onze controle. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Park Veldzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9895 www.deloitte.nl

Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. R.M.J. van Vugt RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited. 2107DBAAE4/IP/2

Bestuurlijke samenvatting

Inhoudsopgave

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2020 Belangrijkste actiepunten voor boekjaar 2021

4

Inleiding

8

Belangrijkste bevindingen

12

Financiële positie

23

Interne beheersing

28

Overige aangelegenheden

32

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b: Onzekerheden in de controle Bijlage A2: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B: Bevindingen controle Sisa-bijlage 2020 Bijlage C: Onafhankelijkheidsbevestiging Bijlage D: Urenbesteding jaarrekeningcontrole 2020

Bijlagen

34

2107DBAAE4/IP/3

Bestuurlijke samenvatting

2107DBAAE4/IP/4

Bestuurlijke samenvatting

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Conclusies jaarrekeningcontrole 2020 Getrouwheid en rechtmatigheid

Financiële positie

•

Wij zijn hebben een goedkeurend oordeel afgegeven voor getrouwheid en rechtmatigheid.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 750.000 respectievelijk € 2.250.000.

•

De financiële positie ultimo 2020 is verbeterd ten opzichte van 2019.

•

Het weerstandsvermogen bedraagt € 16,3 miljoen. Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s ad € 12,7 miljoen.

•

Op basis van onze tussentijdse en jaareinde controlewerkzaamheden hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de internebeheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving (zichtbaarheid interne controle op grondexploitaties en geen formele autorisatieprocedure rondom memoriaalboekingen).

•

Wij kunnen (nog) niet steunen op de IT-omgeving en hebben daarom extra gegevensgerichte werkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles.

•

Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

•

Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie ontwikkeld en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Wij hebben specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

•

Onzekerheden over rechtmatigheden sociaal domein (PersoonsGebonden Budgetten) bedragen € 0,2 miljoen.

•

Onrechtmatigheden en onzekerheden hebben geen invloed op de strekking van de verklaring.

Interne beheersing

Kwaliteit verslaggeving

Grondexploitatie

Overige gemeentespecifieke onderwerpen

2107DBAAE4/IP/5

Bestuurlijke samenvatting

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Conclusies jaarrekeningcontrole 2020 •

De financiële effecten van COVID-19 zijn in de jaarrekening 2020 verwerkt. Op advies van het Ministerie van Binnenlandse Zaken is in de jaarstukken 2020 een speciale COVID-19-paragraaf gemaakt. In één oogopslag is te zien welke gevolgen COVID-19 op de gemeentelijke begroting heeft gehad en welke maatregelen er zijn genomen.

•

Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Uw gemeente heeft deze Tozo-regeling via de SiSa-bijlage verantwoord in de jaarrekening. Er is voor de Tozo-regeling 1 geen beroep gedaan op de hardheidsclausule.

•

Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.

•

Subsidieverstrekkingen: de gemeente heeft besloten om de subsidies 2020 uit te betalen overeenkomstig hetgeen in de beschikking is vastgelegd. De gesubsidieerde organisaties is gevraagd om zoveel als mogelijk de prestatie afspraken (subsidieverordening) na te komen. Voor de vaststelling van de verantwoording over de prestatieafspraken zal uw gemeente maatwerkoplossingen maken. Uw gemeente heeft besloten tot behoud van alle subsidies, hiervoor is een collegebesluit (hardheidsclausule) genomen dat afgeweken wordt van de subsidieverordening.

•

Sociaal domein: binnen het sociaal domein zijn enkele continuïteitsbijdragen verstrekt aan zorgaanbieders en zijn meerkosten als gevolg van het coronavirus vergoed.

COVID-19 (coronavirus)

2107DBAAE4/IP/6

Bestuurlijke samenvatting

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Belangrijkste actiepunten voor boekjaar 2021 •

Toereikende preventieve en repressieve interne controles implementeren om de naleving van de Europese aanbestedingsregels structureel te borgen. Wij hebben het college geadviseerd om op basis van een jaarlijks te ramen inkoopbehoefte en een actueel contractregister vooraf (preventief) vast te stellen dat de voorgenomen inkopen plaatsvinden volgens de juiste aanbestedingsprocedure.

•

Gemeenten zullen naar verwachting voor het verslagjaar 2022, voor de eerste keer een rechtmatigheidsverantwoording op moeten nemen in de jaarrekening. In het kader hiervan zal aandacht besteed moeten worden aan nadere uitwerking van de interne controle in termen van kaderstelling, zichtbaarheid en (externe) toetsbaarheid. Uiteraard is het bestaande interne controleplan en interne controlewerkzaamheden hierbij het vertrekpunt.

EU-aanbesteding

Rechtmatigheidsverantwoording

2107DBAAE4/IP/7

Inleiding

2107DBAAE4/IP/8

Bestuurlijke samenvatting

Inleiding

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2020 verstrekt Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2020 van gemeente Hulst uitgevoerd, en hebben een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid bij deze jaarrekening te verstrekt. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen, wel onzekerheden geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op het vermogen of het resultaat van de gemeente. Wel zijn onzekerheden geconstateerd over de lasten Persoonsgebonden budgetten (PGB). Het totaal bedrag bedraagt € 0,2 miljoen.

Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2020 verstrekt.

De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2020 zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2020.

De feitelijke afwijkingen vallen voor wat betreft getrouwheid als rechtmatigheid binnen de tolerantie van € 0,75 miljoen en heeft geen invloed op de strekking van de controleverklaring.

Er is geen sprake van controleverschillen (feitelijke afwijkingen) ten aanzien van rechtmatigheid.

De onzekerheden inzake getrouwheid en rechtmatigheid vallen binnen de tolerantie van € 2,25 miljoen en hebben geen invloed op de strekking van de controleverklaring.

Verder hebben wij onzekerheden ten aanzien van rechtmatigheid geconstateerd bij PGB. De begrotingsoverschrijdingen zijn in de jaarrekening toegelicht en wegen niet mee in ons oordeel.

2107DBAAE4/IP/9

Bestuurlijke samenvatting

Inleiding

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Onzekerheden in de PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2020 verstrekt, vanwege rechtmatigheidsafwijkingen. Het ontbreken van voldoende en geschikte controle-informatie over de prestatielevering (getrouwheid) voor de verantwoorde PGB-bestedingen in de jaarrekening 2020 leidt tot een onzekerheid in onze controle voor de getrouwheid en de rechtmatigheid van in totaal € 0,2 miljoen.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT.

2107DBAAE4/IP/10

Bestuurlijke samenvatting

Inleiding

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 30 oktober 2020 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

De Controleverordening gemeente Hulst (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).

•

Het protocol voor de accountantscontrole op de jaarrekeningen 2018-2020 van de gemeente Hulst vastgesteld door de gemeenteraad op 18 april 2019.

•

Het aan uw raad op 27 mei 2021 door het college aangeboden en ter kennisname aangenomen normenen toetsingskader 2020.

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging en is nader omschreven in het auditplan. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Hulst Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage. Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’ in de jaarrekening 2020. Wij hebben het door het management toegepaste proces voor de totstandkoming van de jaarrekening geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controles uitgevoerd. Voor het beoordelen van de door de gemeente bij de grondexploitatie gehanteerde parameters voor kosten- en opbrengstenstijging hebben wij onze vastgoedspecialisten ingeschakeld.

Bijlagen

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2020 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in de door u vastgestelde controleverordening: Voor fouten bedraagt de tolerantie 1% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 750.000. Voor onzekerheden bedraagt de tolerantie 3% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 2.250.000. Als rapportagetolerantie voor fouten en onzekerheden gelden conform het protocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2020 van de gemeente Hulst bovengenoemde bedragen.

Wij zijn van mening dat de verslaggeving en de toegepaste schattingen redelijk zijn en door uw gemeente consistent zijn gebruikt.

2107DBAAE4/IP/11

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

2107DBAAE4/IP/12

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2020. Wij hebben het door het college en de directie toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controle werkzaamheden uitgevoerd. Waar nodig hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, aannames, berekeningen en consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggevingsvoorschriften.

•

Het jaarverslag 2020 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).

•

De jaarrekening 2020 (balans met toelichting, overzicht van lasten en baten in de jaarrekening met toelichting, overzicht lasten en baten per taakveld en de SiSabijlage).

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

•

Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.

•

Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit:

Financiële positie

Bijlagen

Tijdens onze controle hebben wij geen tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn goed met elkaar verenigbaar.

In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. 2107DBAAE4/IP/13

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

De grondexploitaties zijn geactualiseerd De veruit grootste balanspost met betrekking tot de onderhanden projecten betreft de post ‘voorraden’ (grondexploitaties). De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s: Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? De marktbehoefte bepaalt immers wanneer de gemeente welke projecten kan realiseren. Programmering: economische ontwikkelingen leiden continu tot (belangrijke) wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in relatie tot de huidige marktvraag? Prijs: de prijzen van woningen en dus van grond stijgen nog steeds. Is afgewogen welke prijzen realistisch zijn, rekening houdend met het risico dat ontwikkelaars gronden bij te hoge prijzen later of in het geheel niet afnemen maar ook rekening houdend met het risico dat de prijzen op enig moment stabiliseren of zelfs dalen? De 3 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw Nota Grondbedrijf Hulst 2020-2033, en zijn ook vermeld in de paragraaf ‘Grondbeleid’ van het jaarverslag 2020.

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Verloop Grondexploitaties Bij onze beoordeling van de door de gemeente (boekwaarde in miljoen) gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de € 10,0 planning (fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en € 8,0 opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (renteomslagmethode), hebben wij het volgende in € 6,0 overweging genomen: Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of ze redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

€ 4,0

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

€ 0,0

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

Verloop Nieuwe Bierkaai (boekwaarde in miljoen)

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

•

•

€ 2,0

2016 2017 2018 2019 2020 Woningbouw

Bedrijvigheid

Totaal

€ 8,0 € 6,0 € 4,0 € 2,0 € 0,0

2016 2017 2018 2019 2020 2107DBAAE4/IP/14

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Wij hebben voor deze zaken het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd, een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet om ons een afzonderlijk oordeel te vormen over de grondexploitatie. Wij hebben specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

Woningbouw

De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2020 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd). Waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen dan wel tussentijdse winst op basis van de Percentage of Completion (POC)methode moet worden genomen.

De Nieuwe Bierkaai (boekwaarde ultimo 2020 € 2,9 miljoen) is volgens de geldende calculatie sluitend na verwerking van € 8,1 miljoen aan gemeentelijke bijdragen (in het tekort).

In 2020 is voor een bedrag van € 0,2 miljoen aan tussentijdse winst genomen op exploitaties Zoutedijk (fase 2) en Vermeerplein volgens bovengenoemde methode. De winstneming is gestort in de reserve grondexploitaties.

In 2020 is gestart met onderzoek naar de ontwikkeling van het project Groote Kreek II, de onderzoeks- en ontwikkelingskosten zijn geactiveerd onder de immateriële vaste activa (€ 0,1 miljoen).

Voor een nadere onderbouwing van de hoogte van de voorziening verwijzen wij u naar de paragraaf ‘Grondbeleid’, waar u de belangrijkste complexen en de daarmee gepaard gaande risico’s toelicht. De rekenrente voor actualisatie grondexploitaties De bij de actualisatie van de grondexploitaties gehanteerde rekenrente is berekend op basis van de voorschriften van de Commissie BBV.

In de woningbouwexploitaties is ultimo 2020 € 3,2 miljoen geïnvesteerd. De nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten van de woningbouwprogramma’s nemen af. Er wordt een overschot van in totaal € 0,6 miljoen op contante waarde verwacht (2019: € 0,5 miljoen). Deze (verwachte) uitkomsten zijn in belangrijke mate afhankelijk van de gehanteerde uitgangspunten voor de planning (fasering) en van de gehanteerde rekenrente (renteomslagmethode).

Wij constateren dat bij De Nieuwe Bierkaai het programma en de fasering van de deelgebieden 2, 4 en 8 zijn onderbouwd middels een overeenkomst tot bouwplanontwikkeling.

Bedrijfsterreinen De in exploitatie genomen bedrijfsterreinen betreft Hoek en Bosch (totale boekwaarde ultimo 2020 € 0,2 miljoen). In 2020 is de verkoop van Hogeweg V (opbrengst € 2,2 miljoen) gerealiseerd.

Voor de komende jaren geldt een bandbreedte van 0,5% ten opzichte van de gehanteerde rente (1,50%), waarbinnen bijstelling niet hoeft plaats te vinden. 2107DBAAE4/IP/15

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Recapitulatie ontwikkeling boekwaarde

Perkpolder

De ontwikkeling van de boekwaarde van de gronden in exploitatie is als volgt samen te vatten:

De gemeente is sinds de uittreding van de provincie Zeeland in 2017 enig aandeelhouder van Perkpolder Beheer B.V. Voor de door B.V. aangetrokken financiering heeft de gemeente een borgstelling afgegeven van € 24 miljoen.

2020 Bedrag x € 1.000

2019 Bedrag x € 1.000

Boekwaarde 1 januari

5.610

5.404

Bij: vermeerderingen

501

218

Af: verminderingen

-2.718

-326

Boekwaarde 31 december

3.393

5.610

Geraamde nog te maken kosten

2.341

2.915

Geraamde nog te realiseren opbrengsten

-6.353

-9.313

Op 21 december 2018 is de koop- en ontwikkelovereenkomst door Hulst aan Zee B.V. en Perkpolder B.V. getekend en zijn de uitgeefbare gronden aan Hulst aan Zee B.V. verkocht, waarbij gefaseerde levering en betaling van de bouwkavels plaatsvindt. Hulst aan Zee B.V. (en haar rechtsopvolger Waterzande B.V.) neemt ook de kosten voor de realisatie van de openbare infrastructuur voor haar rekening. Wij hebben de onderliggende grondexploitatie beoordeeld. Als gevolg van het collegebesluit inzake de ontwikkeling van Perkpolder, is de opschortende voorwaarde uit de koop- en ontwikkelovereenkomst niet meer van kracht. Op basis hiervan is het programma en de fasering niet onaannemelijk. Dat geldt ook voor de geraamde opbrengsten en kosten en gehanteerde parameters.

In de paragraaf grondbeleid van het jaarverslag wordt een uitgebreide toelichting gegeven op de ontwikkeling van bovenstaande cijfers, scenario-analyses en (financiële) risico’s die met de grondexploitaties gemoeid zijn. Volledigheidshalve verwijzen wij hiernaar.

2107DBAAE4/IP/16

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management

Precario

Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.

De fiscale juistheid van de aanslagen van de gemeente Hulst (en daarmee overeenkomstig de gemaakte afspraken met Enduris B.V. die van alle Zeeuwse gemeenten) is onderhevig aan een gerechtelijke procedure. In 2017 is in hoger beroep Enduris in het gelijk gesteld, waarna de gemeente beroep in cassatie heeft ingesteld bij de Hoge Raad. De Hoge Raad heeft in 2018 evenwel het cassatieverzoek naast haar neergelegd, waarmee geen verdere juridische mogelijkheden voor het belastingjaar 2015 meer mogelijk waren. De aanslag 2015 ad € 521.000 is in de jaarrekening 2017 ten laste van het overzicht van baten en lasten gebracht.

Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld (bijv. actuarissen, taxateurs, belastingspecialisten en derivaten specialisten) bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.

Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

Het college heeft juridisch advies ingewonnen waaruit is gebleken dat voor 2015 gevolgde procedure en uitkomst niet direct consequenties hoeft te hebben voor de belastingjaren 2016, 2017, 2018, 2019 en 2020 (in totaal € 2.750.000). Het college heeft daarom vooralsnog besloten om niet tot het treffen van een voorziening over te gaan. Het risico wordt ingeschat op kleiner dan 50%. Wel is € 1.700.000 beschikbaar in de algemene reserve en is € 1.375.000 meegenomen in de risicoinventarisatie, zoals opgenomen in de risicoparagraaf.

2107DBAAE4/IP/17

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Sociaal Domein De gemeente Hulst voert diverse sociale wetten uit in het sociaal domein, waarbij taken deels zijn ondergebracht bij derde partijen. Wij noemen de volgende belangrijkste onderdelen: Onderdeel

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiedeel)

Gemeente

NVT

Afrekening op basis van werkelijke kosten

Werkdeel (WSW)

Dethon

Delegatie

Vaste bijdrage op basis van de begroting

Jeugdwet

Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland

Delegatie

Vaste bijdrage op basis van de begroting

Wmo

Gemeente

NVT

Afrekening op basis van werkelijke kosten

PGB’s Wmo / Jeugd

Sociale Verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke kosten

Collectief Vervoer

Gemeente / Collectief Vervoer Zeeuws Vlaanderen

NVT

Afrekening op basis van werkelijke kosten

Voor de jaarrekeningcontrole 2020 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de beroepsorganisatie van accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB) geëvalueerd. Uitkeringen (Participatiedeel) Uitvoering van de Uitkeringsregelingen (WWB, participatiewet, Ioaw, Ioaz, BBZ en TOZO) ligt bij uw gemeente. In 2020 zijn de kosten voor de uitkeringen fors gestegen als gevolg van de TOZO regeling. Hier staat een vergoeding vanuit het Rijk tegenover.

Jeugdwet Uitvoering van de jeugdwet is uitbesteed aan de inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland, welke is gepositioneerd als een bestuurscommissie onder de GGD Zeeland. Over de voorgaande jaren is bij de jaarrekening van de GGD Zeeland een verklaring van oordeelonthouding afgegeven wegens een wezenlijke onzekerheid in de rechtmatigheid van de zorgkosten. Omdat de verantwoordelijkheid van de uitvoering van de Jeugdwet is gedelegeerd aan de GGD Zeeland, raakt deze onzekerheid niet de gemeentelijke jaarrekening.

2107DBAAE4/IP/18

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Er is met ingang van begrotingsjaar 2020 besloten tot een andere methodiek waarbij bijdragen aan de GGD worden verstrekt op basis van de begroting van het lopende jaar. Deze methodiek is ingaande de begroting 2020 geïmplementeerd. Het bepalen van de gemeentelijke bijdragen op basis van de begroting, zoals bijvoorbeeld ook voor Orionis Walcheren van toepassing is, betekent dat de gemeenten niet meer behoeven te wachten op de jaarrekening van de GGD Zeeland alvorens de jaarrekening van de gemeente kan worden opgesteld. Het resultaat volgens de jaarrekening van de GGD Zeeland wordt betrokken bij de bepaling van de bijdrage van een jaar later (t+1). In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing en paragraaf verbonden partijen is aangegeven dat sprake is van tekorten bij de GGD Zeeland die mogelijk impact kunnen hebben voor de te betalen bijdragen aan de GGD in 2021. Van belang is hiermee rekening te houden.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Persoonsgebonden budgetten (PGB) De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2020 verstrekt, vanwege rechtmatigheidsafwijkingen. Het ontbreken van voldoende en geschikte controle-informatie over de prestatielevering (getrouwheid) voor de verantwoorde PGB-bestedingen in de jaarrekening 2020 alsook de geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen, leiden tot een onzekerheid in onze controle voor de getrouwheid en rechtmatigheid van in totaal € 0,2 miljoen.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De totale uitgaven voor zorg in natura Wmo (huishoudelijke hulp, begeleiding, individuele voorzieningen) bedragen € 4,0 miljoen. Voor het uitvoeren van de huishoudelijke hulp en begeleiding heeft de gemeente lumpsum afspraken gemaakt met regionale zorgaanbieders. Hierdoor ligt het risico van overbesteding bij de aanbieder. De gemeente heeft de definitieve bijdragen aan de zorgaanbieders vastgesteld op basis van de ingediende financiële verantwoordingen.

2107DBAAE4/IP/19

Belangrijkste bevindingen

Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV. De belangrijkste inhoudelijke aanpassing betreft de vaststelling dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Deze overschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen.

Programma 3

51

7

-3.289

9

-105-162

-274 -337

8

-270 -343

Verder zijn er op een aantal investeringskredieten overschrijdingen te constateren. De overschrijdingen op programma’s en kredieten zijn in te delen in de categorieën zoals genoemd in de Kadernota Rechtmatigheid 2018 (paragraaf 4.2.3) en zijn in de tabel hiernaast door ons vermeld. Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening 2020. Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2020. De geconstateerde kostenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt hebben – gezien de oorzaak en de toelichting – geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.

Bijlagen

De belangrijkste begrotingsoverschrijdingen nader toegelicht, die passen binnen het bestaande beleid

(totaal € 2,1 miljoen)

2.111

6

€ 3.000 € 2.000 € 1.000 €0 -€ 1.000 -€ 2.000 -€ 3.000 -€ 4.000

5

Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad.

Overige aangelegenheden

Verschillen tussen begrote lasten en werkelijke lasten (in duizenden)

4

Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020 hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet.

Interne beheersing

In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zoals blijkt uit de hierna opgenomen figuur is op twee programma’s een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren.

3

Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening

Financiële positie

2

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Inleiding

1

Bestuurlijke samenvatting

De overschrijding op dit programma wordt volledig veroorzaakt door de afboeking van de voorraad grondexploitatie Hogeweg V. Verwacht werd dat verkoop plaats zou vinden in 2021, uiteindelijk heeft de verkoop nog in 2020 plaatsgevonden. Tegenover deze extra lasten staan de hoger verkoopopbrengsten. Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel.

Programma 7 (totaal € 0,1 miljoen)

De overschrijding op dit programma wordt met name veroorzaakt door een hogere storting in de voorziening riolering. Deze hoger dan geraamde storting wordt met name veroorzaakt door hogere ontvangsten rioolrechten. Onrechtmatig, maar telt niet mee in het oordeel.

2107DBAAE4/IP/20

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid van Europees aanbesteden

Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT)

Uit de uitgevoerde controlewerkzaamheden voor de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen onrechtmatigheden vastgesteld die een impact hebben op de strekking van de controleverklaring.

De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen.

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij constateren dat de rijksoverheid eind 2020 en begin 2021 veel nieuwe SiSa-regelingen in het leven heeft geroepen. Bij uw gemeente heeft dit geleid tot in totaal 10 SiSa-regelingen (2019: 4 regelingen). De toename van het aantal SiSa-regelingen en de (ver)late communicatie hierover vanuit de rijksoverheid hebben geleid tot extra druk en tijdbesteding voor zowel het opstel- als controleproces van de jaarrekening. Desondanks is de controle van de SiSa-bijlage ook tijdig afgerond.

Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 201.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2020 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.

Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. 2107DBAAE4/IP/21

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van een overtreding van wet- en regelgeving Het college van burgemeester en wethouders is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude en voor de naleving van wet- en regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien dat de handhaving van anticorruptiewetgeving aan globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeenten in toenemende mate te maken krijgt met anticorruptieregels. Als onderdeel van onze controle hebben wij het college verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat de directie daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de rekeningencommissie. Tijdens deze gesprekken heeft het college aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Hierbij heeft het college ook voorbeelden gegeven van de manier waarop het deze beheerst. Wij hebben vastgesteld dat er geen sprake is van een (fraude)risicoanalyse binnen uw gemeente.

Van belang is een dergelijke analyse op te stellen en deze een vast onderdeel te maken van de interne-beheersingsomgeving en de uitkomsten hiervan zichtbaar te evalueren en te borgen in het planning-en-controlsysteem.

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Druk

Gelegenheid

Rationalisatie

2107DBAAE4/IP/22

De financiële positie van uw gemeente

2107DBAAE4/IP/23

Bestuurlijke samenvatting

De financiële positie van uw gemeente

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2019 toegenomen In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2020 bedraagt € 3,7 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 1,5 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2020 € 2,2 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen.

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Eigen vermogen (in € 1.000)

2020

2019

2018

2017

2016

Eigen vermogen per 1 januari

17.789

17.024

16.423

16.111

21.416

Tussentijdse resultaatbestemming

1.497

155

-1.367

-304

-6.836

Gerealiseerd resultaat

2.161

610

1.968

616

1.531

Totaal (‘saldo van baten en lasten’)

3.658

765

601

312

-5.305

Herrubricering waardering erfpacht

-

-

-

-

-

21.447

17.789

17.024

16.423

16.111

Eigen vermogen per 31 december

De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2020 27,0% van het balanstotaal (2019: 23,0% van het balanstotaal). Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming.

2107DBAAE4/IP/24

Bestuurlijke samenvatting

De financiële positie van uw gemeente

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Saldo van baten en lasten Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende: Exploitatieresultaat (in € 1.000) Totale baten

76.295

Totale lasten

72.637 3.658

Gerealiseerde saldo van baten en lasten Af: stortingen in reserves

3.763

Bij: onttrekkingen aan reserves

2.266

€ 6.000 € 4.000 € 2.000 €0 -€ 2.000 -€ 4.000 -€ 6.000

2016 2017 2018 2019 2020

Mutaties in reserves

Saldo mutaties reserves

-1.497

€ 2.000

Gerealiseerd resultaat

2.161

€0 -€ 2.000 -€ 4.000 -€ 6.000

De exploitatie over 2020 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 3,7 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 0,5 miljoen. Dit is een voordeel van afgerond € 4,2 miljoen. De grootste voordelen doen zich voor op het programma Sport cultuur en recreatie (€ 0,5 miljoen), programma Sociaal domein (€ 1,7 miljoen) en op algemene dekkingsmiddelen (€ 0,8 miljoen). In de jaarstukken 2020 (“Toelichting op het financiële resultaat”) wordt in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Voor een gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen in de programmaverantwoording in uw jaarstukken 2020. Op pagina 20 van deze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke baten en lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.

-€ 8.000

2016 2017 2018 2019 2020

Gerealiseerd resultaat € 2.500 € 2.000 € 1.500 € 1.000 € 500 €0

2016 2017 2018 2019 2020 2107DBAAE4/IP/25

Bestuurlijke samenvatting

De financiële positie van uw gemeente

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Het weerstandsvermogen is gestegen Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit (voor samenstelling verwijzen wij naar de paragraaf “weerstandsvermogen en risicobeheersing” in uw jaarverslag 2020) bedraagt, inclusief het voorstel tot resultaatbestemming, € 16,3 miljoen (2019: € 13,8 miljoen). Er is dus sprake van een stijging van 5,4% van de beschikbare weerstandscapaciteit in 2020 ten opzichte van 2019. De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en wordt vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s.

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie door middel van een simulatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is bij het vastgestelde zekerheidspercentage van 90%.

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van afgerond € 12,7 miljoen (2019: € 11,2 miljoen), waarvan het risico inzake Perkpolder het grootste deel betreft. Ten opzichte van 2019 is sprake van een stijging van de gekwantificeerde risico’s met per saldo € 1,5 miljoen. Deze stijging wordt grotendeels veroorzaakt doordat het risico met betrekking tot precariobelasting is toegenomen. De stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit en de stijging van de benodigde weerstandscapaciteit leiden ertoe dat de ratio van het weerstandsvermogen per eind 2020 gestegen is (op het zekerheidsniveau van 90% is deze 1,28 ten opzichte van 1,23 in 2019). Hierbij is in aanmerking te nemen dat de ontwikkeling van het weerstandratio sterk afhankelijk is van de risico’s inzake het al dan niet in ontwikkeling kunnen nemen van gronden (regionale woningmarktafspraken en afspraken over bedrijventerreinen), vertraging en lagere opbrengstontwikkeling van lopende grondexploitaties en de oplopende uitgaven op Wmo en jeugdzorg. Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar de paragraaf “weerstandsvermogen en risicobeheersing” in uw jaarverslag 2020.

Bijlagen

Weerstandscapaciteit (in miljoen) € 20 € 15 € 10 €5 €0

2016 2017 2018 2019 2020

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Ratio weerstandscapaciteit 1,50 1,40 1,30 1,20 1,10

2016 2017 2018 2019 2020

2107DBAAE4/IP/26

Bestuurlijke samenvatting

De financiële positie van uw gemeente

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

De financieringspositie van de gemeente Hulst is ruim voldoende In de paragraaf “weerstandsvermogen en risicobeheersing”, zoals opgenomen in uw jaarverslag 2020, wordt een weergave van een aantal belangrijke financiële kengetallen verstrekt zoals de solvabiliteitsratio, de schuldratio (vreemd vermogen) en de ‘netto schuldquote’ die een beeld geven van de financiële positie van de gemeente. Enkele ratio’s die een beeld geven van de financiële positie zijn de volgende (in vergelijking met 2019):

Kengetallen

Kwalificatie 2020

Rekening 2020

Kwalificatie 2019

Rekening 2019

Netto schuldpositie

47%

58%

Netto schuldpositie gecorrigeerd

46%

57%

Solvabiliteitsratio

27%

23%

Wij constateren dat de netto schuldpositie lager en de solvabiliteitrisico hoger is dan vorig jaar waarmee beide ratio’s een gunstige ontwikkeling laten zien. Op basis van provinciaal toezicht zit gemeente Hulst voor de netto schuld quote (gecorrigeerd) in de lage categorie (meest gunstigste categorie) en voor de solvabiliteitsratio in de midden categorie. De daling van de netto schuldpositie is veroorzaakt door een forse toename van de gerealiseerde baten (2020: € 76,3 miljoen) ten opzichte van vorig jaar (2019: € 67,3 miljoen) als gevolg van onder andere de compensaties vanuit het Rijk inzake COVID-19. De afwikkeling van grondexploitatie Nieuwe Bierkaai kan een positief effect hebben op de solvabiliteitsratio.

2107DBAAE4/IP/27

Interne beheersing

2107DBAAE4/IP/28

Bestuurlijke samenvatting

Interne beheersing

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Tekortkomingen in de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2020 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Wij constateren dat voor het volgende significante risico (zichtbare) interne controle maatregelen ontbreken: • Aanvaardbaarheid van de uitgangspunten die gehanteerd zijn bij de grondexploitaties • Formele autorisatieprocedure bij memoriaalboekingen Van belang is hieraan invulling te geven. Wij merken op dat in 2021 gestart is met de implementatie van een extra module in de financiële administratie. Hierin wordt een formele autorisatieprocedure bij memoriaalboekingen opgenomen.

Interne beheersing IT-omgeving Cybersecurity en privacy Data-analyse

2107DBAAE4/IP/29

Bestuurlijke samenvatting

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Betrouwbaarheid en continuïteit van geautomatiseerde gegevensverwerking

IT-omgeving, cybersecurity en privacy

Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden. Cybersecurity Cyber is een onlosmakelijk onderdeel geworden van onze samenleving. Dagelijks werken we met digitale oplossingen, zowel privé als zakelijk. Door het gebruik van het internet, bedrijfsnetwerken en -applicaties hebben alle organisaties, ongeacht hun omvang, te maken met aan cyber gerelateerde risico’s, zoals cybercrime. Als cyberrisico’s zich voordoen, kunnen deze een (significante) impact hebben op de financiële systemen, op de interne beheersing, en daarmee ook op de jaarrekeningcontrole. Aangezien cyberrisico’s voor iedere organisatie ernstige gevolgen kunnen hebben, attenderen wij u op het belang van een cyberrisicoanalyse als vast onderdeel van het interne-controlesysteem dat relevante financiële, operationele en rapportagerisico’s onderkent, het belang en de waarschijnlijkheid daarvan adequaat inschat, en de interne beheersing daarop toespitst.

Als onderdeel van onze controle hebben wij het management verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van cyberrisico’s, bijvoorbeeld als dit heeft geleid tot ongeautoriseerde wijzigingen in de IT-systemen of in de gegevens die met deze systemen worden beheerd, tot het openbaar worden van persoonsgegevens, andere vertrouwelijke gegevens of Intellectual Property, of tot het verstoren van de bedrijfsvoering. Tijdens deze gesprekken heeft het management aangegeven zich bewust te zijn van cyberrisico’s, en zijn er voorbeelden gegeven van de manier waarop zij deze beheerst.

Interne beheersing IT-omgeving Cybersecurity en privacy Data-analyse

Aangezien iedere organisatie waardevolle informatie heeft te verliezen of ernstige schade kan lijden als de IT-infrastructuur (tijdelijk) niet meer beschikbaar is, benadrukken wij het belang van een cyberrisicoanalyse als vast onderdeel van het interne controlesysteem, dat erop is gericht bedrijfsrisico’s te onderkennen, het belang en de waarschijnlijkheid daarvan in te schatten en de interne beheersing daarop toe te spitsen. De technische ICT-infrastructuur van gemeente Hulst die in huis stond, is in 2020 vervangen door een dienst van een externe partij (outsourcing). Met de outsourcing zijn in technische en procesmatige zin grote stappen vooruit gezet richting een veilige werkomgeving die voldoet aan de normen van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Bescherming van persoonsgegevens Sinds mei 2018 is de GDPR (General Data Protection Regulation) binnen de EU van kracht, in Nederland geïmplementeerd op basis van de AVG (Algemene verordening persoonsgegevens). Wij controleren de naleving van GDPR-regelgeving niet. Echter, in verband met onze verantwoordelijkheid voor het controleren van de jaarrekening stellen wij wel vast of er sprake is van materiële afwijkingen in de jaarrekening in het kader van GDPR. Daarnaast informeren wij u over overige zaken die voor GDPR relevant zijn, voor zover wij deze gedurende onze controlewerkzaamheden hebben vastgesteld.

Op dit moment zijn geen aanpassingen in de (concept)jaarrekening vereist in verband met GDPR. Een van de vereisten vanuit de GDPR-regelgeving is dat de gemeente passende beveiligingsmaatregelen treft met het oog op het beschermen van persoonsgegevens. Onze bevindingen met betrekking tot de GITC’s, zoals beschreven in bijlage B van de managementletter, zijn relevant in het kader van deze gegevensbeveiliging. Wij benadrukken in het kader van GDPR dat het belangrijk is om onze aanbevelingen op het gebied van GITC’s op te volgen. 2107DBAAE4/IP/30

Bestuurlijke samenvatting

Data-analyse

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Innoveren van onze controle. Onze controleaanpak is gebaseerd op data-analyse tools die voor de controle van toegevoegde waarde zijn, omdat zij de efficiëntie en effectiviteit van de controlewerkzaamheden verhogen. Onze data-analyse bevordert de efficiëntie en de focus tijdens het toetsen van transacties en saldi. Het toepassen van deze technieken zorgt ervoor dat fouten en uitzonderingen snel worden geïdentificeerd. Wij kunnen ons dan richten op de vraag hoe hierop is gereageerd en hoe deze kwesties zijn opgelost, in plaats van een steekproef te doen om uitzonderingen te identificeren. Hieronder hebben wij de tools opgenomen die wij gebruiken bij het uitvoeren van onze controle. Wij hebben gebruikgemaakt van gegevens uit uw systeem, om specifieke aandachtsgebieden voor onze controle te identificeren, de uitkomsten van bepaalde processen te bevestigen en gegevensgerichte werkzaamheden uit te voeren. In dit hoofdstuk worden onze bevindingen naar aanleiding van de data-analyses gepresenteerd. Hieronder hebben wij de tools opgenomen die wij gebruiken bij het uitvoeren van onze controle. Deloitte Connect Online samenwerken en het delen van informatie vergemakkelijkt een tweerichtingsdialoog tussen cliënten en controleteams, helpt de workflow te beheren, en stelt cliënten in staat de controleopdrachten continu te beoordelen en te monitoren.

Interne beheersing IT-omgeving Cybersecurity en privacy Data-analyse

Excel analytics Een Deloitte-tool die is gefocust op hoog-risicotransacties en die de controlewerkzaamheden stroomlijnt.

Spotlight Versnelt en vereenvoudigt het verzamelen van cliëntgegevens in een formaat dat geschikt is voor verbeterde analyses. De tool is flexibel en schaalbaar, zodat organisaties van verschillende groottes gemakkelijk zijn te analyseren. Het testen van journaalposten is een van de meest voorkomende toepassingsgebieden.

2107DBAAE4/IP/31

Overige aangelegenheden

2107DBAAE4/IP/32

Bestuurlijke samenvatting

Overige aangelegenheden

Inleiding

Belangrijkste bevindingen

Financiële positie

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Onze communicatie met het management Bevestigingen van het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hulst een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de onderneming de volledige medewerking verleend, en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Communicatie met het management

2107DBAAE4/IP/33

Bijlagen

2107DBAAE4/IP/34

Bestuurlijke samenvatting

Bijlage A1a: Nietgecorrigeerde controleverschillen