A25raadsinformatiebrieftransitiewarmte

Raadsinformatiebrief April 2021

Beste raadsleden, De energietransitie en verduurzaming van de Zeeuwse gemeenten is in volle gang. Het was een speerpunt bij de verkiezingen en wellicht ook straks bij de gemeentelijke verkiezingen in 2022. Echter is 2021 ook nog een jaar waarin u als raad aan de lat staat voor het nemen van beslissingen op het gebied van de energietransitie. In sommige gevallen houden deze onderwerpen verband met elkaar, op andere momenten juist niet. Daarom willen we u in deze informatiebrief informeren over een aantal van deze onderwerpen. In deze brief staan de volgende onderwerpen centraal: de Regionale Energiestrategie Zeeland (RES 1.0), Regionale Structuur Warmte (RSW) en de Transitievisie Warmte (TVW).

De Regionale Energiestrategie Zeeland (RES 1.0) Het doel is om met elkaar de CO2-uitstoot sterk te verminderen: in 2030 met de helft ten opzichte van 1990 en in 2050 met 95%. Zo voorkomen we dat de aarde met meer dan twee graden Celsius opwarmt en we overal serieuze problemen krijgen. Om maatregelen uit het Klimaatakkoord te realiseren hebben overheden, inwoners, bedrijfsleven, netbeheerders, energiecoöperaties en maatschappelijke organisaties elkaar nodig. Energietransitie houdt niet op bij de gemeentegrens. Daarom werken al deze partijen samen aan een Regionale Energiestrategie: de RES. Dat gebeurt in 30 energieregio’s in Nederland. In Zeeland hebben we inmiddels de RES 1.0 opgesteld en is deze door u als gemeenteraad in 2020 vastgesteld. We gaan nu volop aan de slag met de uitvoering. Het uitvoeringsplan wordt voor de zomer ter vaststelling aan de colleges aangeboden. Via het college wordt u hier actief over geïnformeerd. Samen met u willen we hier vervolgens uitvoering aan geven.

De Regionale Structuur Warmte (RSW) De Regionale Structuur Warmte (RSW) is onderdeel van de RES 1.0. (zie hoofdstuk 2.5). Het doel van de RSW is bovenlokaal afstemming te vinden over warmtebronnen die voor meerdere gemeenten bruikbaar kunnen zijn. In woningbouw, utiliteit of anderszins. Wij streven er naar een verdiepingsslag uit te voeren op de huidige RSW. De tafel Gebouwde omgeving van de RES heeft het ingenieursbureau Greenvis opdracht gegeven om een Regionale Structuur Warmte (RSW) verder uit te werken. Greenvis zal alle warmtebronnen in de regio, die als alternatief voor aardgas zouden kunnen fungeren, nauwkeurig in kaart brengen. Ook zal een soort checklist worden opgesteld, om per bron te bepalen of die in een gemeente toepasbaar is. Aan de hand daarvan zal een voorstel worden gedaan welke warmtebronnen voor welke locaties interessant kunnen zijn. Hierbij vindt intensief afstemming plaats met de Transitievisie Warmte (TVW) die momenteel in elke gemeente wordt opgesteld. Deze studie is een belangrijk document om nog beter inzicht te krijgen in de (toekomstige) mogelijkheden die er voor Zeeland zijn qua warmtebronnen, maar het moet ook inzicht geven in de benodigde infrastructuur. De RSW zal inhoudelijk en qua besluitvorming onderdeel uitmaken van de Transitievisie Warmte binnen iedere gemeente.

Transitievisie Warmte (TVW) Elke gemeente moet voor eind 2021 een Transitievisie Warmte vaststellen. Met deze Transitievisie maken gemeenten het tijdspad inzichtelijk: wanneer kunnen welke wijken of buurten van het aardgas worden afgekoppeld. Voor de wijken of buurten die voor 2030 gepland staan, maakt de gemeente ook al de mogelijke warmte-alternatieven bekend. Bij de TVW wordt ook gekeken naar: welke alternatieven zijn er voor aardgas, wat zijn op basis van de laagste maatschappelijke kosten de meest interessante warmtebronnen, wat is er (op hoofdlijnen) nodig om hier uitvoering aan te geven, en welke wijken en/of buurten kunnen mogelijk al voor 2030 met een alternatieve warmtebron voor aardgas worden verwarmd. Stap 1 Gezamenlijke uitgangspunten In Zeeland zijn we daar gezamenlijk mee aan de slag gegaan en hebben we in 2020 u de selectiecriteria en uitgangspunten voor de TVW voorgelegd. Dit is gebeurd in de vorm van een informerend filmpje in combinatie met een enquête. Ook de samenleving is benaderd voor het geven van input op deze criteria en uitgangspunten. De uitgangspunten worden nu meegenomen in de lokale trajecten, zodat uiteindelijk eind 2021 de gemeenteraden de gemeentelijke Transitievisie Warmte kunnen vaststellen.

De uitgangspunten, selectiecriteria en de uitkomsten van de enquête die is uitgezet bij u als raad evenals bij de burgers, is als bijlage 1, 2 en 3 toegevoegd. Stap 2 Robuuste analyse Eind 2020 is ook voor heel Zeeland onderzocht welke duurzame alternatieven voor aardgas waar het beste passen. Daarvoor zijn verschillende rekenmodellen met elkaar vergeleken en gecombineerd tot een robuuste analyse. De uitkomsten hiervan kunt u in de vorm van korte filmpjes bekijken. In bijlage 4 bij deze informatiebrief treft u een interactieve ‘Wegwijzer Transitievisie Warmte Zeeland’ met nadere uitleg en de link naar alle filmpjes. Stap 3 Transitiekaart en prioritering Op dit moment wordt in gemeente Hulst gewerkt aan het ‘lokale traject’. Vanaf september vorig jaar wordt met een lokale projectgroep gewerkt aan een passend handelingsperspectief voor de Hulsterse wijken en buurten. Deze lokale projectgroep bestaat uit gemeenteambtenaren (gemeentelijk vastgoed, openbare ruimte, volkshuisvesting en samenleving), een vertegenwoordiger namens de wijk- en dorpsraden, een vertegenwoordiger namens energiecoöporatie maak-onzeregio-duurzamer, een vertegenwoordiger namens netbeheerder Enduris, Woonstichting Hulst, Woongoed Zeeuws-Vlaanderen en een vertegenwoordiger namens de lokale aannemer/installateurs. De Hulsterse projectgroep heeft aangegeven dat de aandacht moet uitgaan naar: -

Financiële haarbaarheid voor iedereen. o De transitie naar duurzame warmte zal voor de meeste woningeigenaren leiden tot een investering (isolatie, warmtebron) in de woning. Deze investering kan aanzienlijk zijn. Op dit moment zijn er diverse landelijke regelingen (subsidies, leningen, ondersteuning) om deze investering mogelijk te maken. Er zijn aanvullende regelingen in ontwikkeling. We moeten zorgen dat de inwoners van Hulst maximaal kunnen profiteren van deze (financiële) regelingen. o De (rijks)overheid stimuleert woningeigenaren om duurzame investeringen te doen door het verhogen van de gasprijs. Hierdoor groeit het aantal huishoudens dat moeite heeft om hun energierekening te betalen. Deze huishoudens hebben een te hoge energierekening ten opzichte van hun inkomen (energiearmoede) . We moeten zorgen dat de inwoners van Hulst niet of nauwelijks getroffen worden door energiearmoede.

-

-

Er is voldoende draagvlak bij inwoners en bedrijven o De inwoners en bedrijven dienen kennis te hebben van nut en noodzaak. De uitstoot bij de verbranding van fossiele brandstoffen zorgt voor dusdanige klimaatveranderingen dat iedereen zijn ‘steentje’ moet bijdragen. We moeten zorgen dat de inwoners van Hulst voldoende kennis krijgen van de nut en noodzaak. o De financiële haalbaarheid van een duurzame investering is een belangrijk aspect in het creëren van draagvlak. We moeten zorgen dat de inwoners van Hulst op het juiste moment duurzame investeringen doen, passend bij hun wensen en ambities. o Tegenstrijdige nieuwsberichten zorgen voor verwarring over de klimaatverandering, de kosten voor het verduurzamen, het nut van de warmtetransitie, het rendement van de warmtepomp, etc. We moeten zorgen dat de inwoners van Hulst eerlijke en duidelijke informatie ontvangen. o De werkzaamheden voor het verduurzamen van een woning kan een grote impact veroorzaken door hinder en zorgen. We moeten zorgen dat de inwoners van Hulst hun woning verduurzamen met goede begeleiding en ontzorging door deskundigen . Overige aandachtspunten: o Onderzoek en indien mogelijk gebruik maken van koppelkansen. Het elektriciteitsnet is niet overal geschikt voor de transitie naar duurzame energie.

Door de verzwaring van het elektriciteitsnet gelijktijdig uit te voeren bij rioleringswerken of herstructurering wordt gezorgd voor een reductie in uitvoeringskosten. Ook zijn koppelkansen denkbaar met klimaatadaptatie, inkooptrajecten, en dergelijke. o Onderzoek het gebruik van innovatieve producten. Op dit moment zijn er verschillende innovatieve producten in ontwikkeling / op de markt die een bijdrage kunnen leveren aan de warmtetransitie. o Kennisdeling tussen wijken en buurten, tussen gemeenten onderling en via landelijke netwerkplatforms. Het delen van kennis en ervaringen zorgt voor een verbeteringen in de warmtetransitie.

Op dit moment buigt de Hulsterse projectgroep zich over de concept-transitiekaart en de concepttransitiepaden per wijk/buurt. De projectgroep geeft inbreng en advies over de haalbaarheid en betaalbaarheid, maar ook over de ambitie van deze kaart. In de 2de nieuwsbrief wordt de gemeenteraad op de hoogte gebracht van deze transitiekaart en transitiepaden. Stap 4 Uitvoeringsstrategie De uitvoeringsstrategie vormt de verbinding tussen visie en uitvoering. In de uitvoeringsstrategie worden beschikbare instrumenten en middelen van alle stakeholders geïnventariseerd. Hierbij wordt bepaald wie welke rol wil spelen in het vervolg en wat stakeholders daarbij van elkaar verwachten. Daarnaast bevat de uitvoeringsstrategie een concreet procesvoorstel voor de eerste stappen na oplevering van de TVW. In de 3de nieuwsbrief wordt de gemeenteraad op de hoogte gebracht van de uitvoeringsstrategie. Stap 5 Bestuurlijke besluitvorming De Transitievisie Warmte (TVW) wordt voor het eind van 2021 aan u aangeboden ter besluitvorming. Een TVW moet iedere 5 jaar worden herzien en geactualiseerd, het is dus een flexibel document. Afhankelijk van ontwikkelingen of andere inzichten kunnen we bijstellen en bijsturen.

Samen aan de slag met de omgeving ‘Energieke Gemeenten (EG)’: Omdat animo van inwoners en inwonersgroepen bij het maken en uitvoeren van plannen cruciaal zijn voor het realiseren van de warmtetransitie, is in juni 2020 gestart met het Traject Energieke Gemeenten. Dit traject vormt feitelijk een substroom binnen de gezamenlijke aanloop naar TVW’s in Zeeland. Doel van het traject is om de Zeeuwse gemeenten te ondersteunen bij het participatief inrichten van de processen naar TVW’s (en later de Wijkuitvoeringsplannen). De bovenvermelde uitkomsten van de raadpleging van de samenleving en gemeenteraden onderschrijven nog eens hoezeer inwonerparticipatie (het aanschakelen en meedoen van de ‘sociale warmte’) als belang gevoeld wordt. In het Traject Energieke Gemeenten is sinds juni 2020 toegewerkt naar drie hulpmiddelen om inwonerparticipatie in de processen naar de TVW’s (en later de Wijkuitvoeringsplannen) concreet en ‘op maat’ vorm te kunnen geven. Dit is gedaan samen met, door en voor Zeeuwse gemeenten én organisaties die met inwonersgroepen (zoals wijk- en dorpsraden, energiecoöperaties en andere inwonersinitiatieven), actief aan de slag zijn. De drie hulpmiddelen zijn: • • •

Sociale Warmte Atlas Zeeland Participatie Toolkit Doe & Leer Lab

De drie hulpmiddelen zijn eind januari 2021 gelanceerd en gepubliceerd op www.zeeuwsenergieakkoord.nl/participatie. De Atlas en de Toolkit krijgen in 2021 nog een update en het Doe & Leer Lab loopt door tot en met januari 2022. Alle gemeenten én organisaties die met inwonersgroepen actief aan de slag zijn, evenals inwonersgroepen zelf kunnen van deze hulpmiddelen gebruik maken. Meer informatie over de drie hulpmiddelen is te vinden in bijgaande flyer. Mochten naar aanleiding nog vragen zijn dan kunt u terecht bij: -

De gemeentelijke projectleider van de Transitie Visie Warmte Abonneer u op de nieuwsbrief van het Zeeuws Energieakkoord of bezoek de website www.zeeuwsenergieakkoord.nl

Bijlagen: Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5

notitie uitgangspunten en criteria TVW Zeeland resultaten enquête raden resultaten enquête samenleving wegwijzer filmpjes robuuste analyse flyer energieke gemeenten