20250930 - Routekaart onderwijshuisvesting 2025 - 2029 definitief

Routekaart verduurzaming voor de onderwijsportefeuille van de gemeente Hulst 30 september 2025

1

Colofon Referentie

20250930/772/RW/PB/CvH

Contactpersonen

Samira van Dorsselaer Hans de Doelder

Organisatie

Gemeente Hulst

Auteurs

ir. Robin Wout Pim Bressers MSc. Colette van Happen, MSc.

2

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE ................................................................................................................ 3

05

OPGAVE TOT 2050 EN VERVOLG ............................................................. 18 De verduurzamingsopgave 2040 tot en met 2050 .................................. 18

MANAGEMENTSAMENVATTING..................................................................................... 4

Aandachtspunten bij verduurzaming .......................................................... 19 Van routekaart naar uitvoering ..................................................................... 19

01

AANLEIDING ...................................................................................................... 7

01.01

De routekaart als strategisch kader ................................................................7

01.02

Leeswijzer ..............................................................................................................7

BIJLAGE 1 – DE OBJECTENLIJST IN SCOPE ................................................................ 21

02

SCOPE, HUIDIGE STAND VAN ZAKEN EN DE OPGAVE ...................... 9

BIJLAGE 2 – BEREKENING KENGETALLEN .................................................................. 22

Monitoring en energie coaching ................................................................. 20

Scope van het investeringsprogramma ........................................................9 Huidige stand van zaken...................................................................................9

BIJLAGE 3 – VERDUURZAMINGSPROGRAMMA ...................................................... 23

02.03

Doelstelling en opgave .................................................................................... 10

02.04

Opgave in CO2-uitstoot .................................................................................. 10

DISCLAIMER.......................................................................................................................... 24

03

UITGANGSPUNTEN VERDUURZAMING................................................. 12

BRONVERMELDING ........................................................................................................... 25

Verduurzamen. Hoe dan? .............................................................................. 12 Verduurzaming bij nieuwbouw ..................................................................... 12 BENG, ENG en energielabels ......................................................................... 12 Verduurzamen gaat verder dan energie .................................................... 12 Advies bij verduurzaming ............................................................................... 13 Kengetallenbibliotheek en berekeningen ................................................... 13 04

VERDUURZAMINGSPROGRAMMA .......................................................... 15 Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs............................................ 15 Verduurzamingsstrategie ................................................................................ 15 Verduurzamingsprogramma tot en met 2030 .......................................... 15 Verduurzamingsprogramma 2030 tot en met 2040................................ 16

3

Verduurzamingsmaatregelen

MANAGEMENTSAMENVATTING

Om de CO2-uitstoot te reduceren is een pakket van maatregelen samengesteld. De

De gemeente Hulst staat voor de opgave om al haar vastgoed in eigendom te

maatregelen komen daarbij voor vrijwel alle gebouwen op hetzelfde neer:

verduurzamen en daarmee te voldoen aan de (inter)nationale klimaatdoelstellingen.

-

Goed isoleren en kierdichting verhogen

Eerder is een separate routekaart opgesteld voor de gemeentelijke

-

Toepassen van warmteterugwinning op ventilatie

vastgoedportefeuille. Voorliggend document is de routekaart specifiek voor de

-

Aardgasvrij maken en het installeren van een alternatieve warmtebron

onderwijshuisvesting. Deze routekaart volgt de planning van het recent vastgestelde

-

Zonnepanelen plaatsen

IHP. Advies bij verduurzamen Het doel

Bij het verduurzamen van de onderwijshuisvesting raden wij aan om de volgende

Het Klimaatakkoord stelt als doelstelling om in 2050 (nagenoeg) energieneutraal te

uitgangspunten te hanteren:

zijn, met een tussenstap van 55% reductie van de CO2-emissie in 2030. De routekaart

‒

Realiseer nieuwbouw nu al energieneutraal (ENG). Dat is een plus bovenop wat

verduurzaming geeft antwoord op de vraag hoe de gemeente de komende periode

het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, voorheen Bouwbesluit) nu voorschrijft

invulling gaat geven aan de doelstelling. Waar beginnen we met verduurzamen, en

(BENG). Echter is het voor overheidsinstanties vanaf 2028 verplicht om

waarom? Hoeveel gaat het kosten? De routekaart is bedoeld als strategisch kader voor

nieuwbouw emissievrij op te leveren.

de verduurzamingsopgave van de maatschappelijke portefeuille. Hieruit volgt een

‒

Maak zoveel mogelijk gebruik van de natuurlijke momenten. Zowel de

overzicht van investeringen om toekomstig budget vast te stellen voor de

vervangingsmomenten uit het meerjaren onderhoudsplan (MJOP) als het

verduurzaming.

natuurlijke vervangingsmoment vanuit de leeftijd van gebouwen (zoals vastgelegd in de planning van het IHP).

De CO2-reductie van de gemeente Hulst ten opzichte van 1990 is ingeschat op 41,8%

‒

Stuur naast fysieke verduurzamingsingrepen ook op energieverlaging bij de

(in lijn met de uitgangspunten uit de sectorale routekaarten en de vastgestelde

gebruiker. Bijvoorbeeld door monitoring en energiecoaching. Dit is ook in het

emissieregistratie van het Rijk5). Dat betekent dat voor de tussendoelstelling in 2030

belang van de scholen zelf, vanuit de exploitatie hebben zij namelijk ook het

nog circa 13,2%-punt moet worden bespaard.

voordeel van energieverlaging.

4

De opgave

Op weg naar de doelstellingen

Deze routekaart richt zich op de verduurzaming van de onderwijshuisvesting in de

Het recent opgestelde IHP geeft een heldere planning voor de vervanging van de

gemeente Hulst. De scope bevat 20 gebouwen of gebouwdelen met een totaal bruto

schoolgebouwen in Hulst. Deze volgorde is ook aangehouden in het doorrekenen van

vloeroppervlakte van circa 34.000 m BVO. De huidige portefeuille stoot jaarlijks circa

de verduurzaming. Voor de korte termijn zijn er in het IHP een aantal ingrepen

797 ton kg CO2 uit. Deze uitstoot moet in 2050 naar nagenoeg 0 kg CO2 gebracht

voorzien. Wanneer deze worden uitgevoerd conform planning dan resulteert dat in

zijn.

een CO2-reductie van respectievelijk 222.000 of 240.000kg CO2 per jaar. Afhankelijk

2

van de keuze voor BENG of ENG. Daarmee wordt 58,0% of 59,3% reductie behaald

4

ten opzichte van 1990. Hoewel de doelstelling van 2030 (55% reductie) ook met BENG

bedrag is met name hoog omdat het grootste gedeelte van het (omvangrijke)

gebouwen wordt behaald is het advies om nu de stap naar ENG te maken. Deze stap

Reynaertcollege in dit tijdvak valt.

vraagt om een aanvullende investering van circa € 273.000,- tot € 329.000,-. Echter is

In totaal komt de verduurzamingsopgave van de onderwijshuisvesting in de gemeente

het naar verwachting duurder wanneer deze gebouwen nu BENG gerealiseerd worden

Hulst daarmee op een aanvullende investering van circa 12.7 miljoen over een periode

en vervolgens vóór 2050 alsnog ENG gemaakt moeten worden.

van circa 25 jaar (incl. btw en opslagen, prijspeil 2025).

Het IHP kent een looptijd tot 2040, niet alle schoolgebouwen vallen daarmee binnen de scope van het IHP. Wanneer de schoolgebouwen die zijn opgenomen in de planperiode 2030-2040 ENG worden gerealiseerd dan wordt er in 2040 een CO2reductie bereikt van circa 75,2% t.o.v. 1990. Dit vraagt om een aanvullende investering van circa € 780.000,- tot € 936.000,-. Recent is er in de Europese Commissie gesproken over een aanvullend tussendoel voor 2040 van 90% reductie. Op dit moment is dit nog niet bekrachtigd in de Nederlandse Klimaatwet. Mocht dat wel zo zijn dan is de inspanning van het IHP onvoldoende om dit tussendoel te bereiken. Wanneer dit bekrachtigd wordt in de Nederlandse wetgeving heeft dit mogelijk grote gevolgen voor de planperiode 20302040. Ter illustratie: zelfs wanneer de gemeente besluit alle vijf resterende bassischolen en het nieuwbouwgedeelte van KC St. Willibrordus te verduurzamen in dezelfde periode, wordt er slechts een CO2-reductie van 88,1% gerealiseerd in 2040. Dit betekent dat in dit scenario, om de doelstelling van 2040 te behalen, de verduurzaming van het Reynaertcollege onvermijdelijk is. Mocht dat zo zijn dan moet daar bij een toekomstige herijking van het IHP invulling aan gegeven worden. Voor de planperiode 2040-2050 is in deze routekaart uitgegaan van het verduurzamen van de relatief jonge schoolgebouwen die voor 2050 nog ENG gemaakt moeten worden.

Dit is inclusief de uitbreiding van het Reynaertcollege die momenteel aan de Zoutestraat BENG gerealiseerd wordt. Uiteindelijk wordt er daarmee in 2050 een CO2-reductie van 97,5% behaald t.o.v. 1990. Daarmee voldoet de gemeente Hulst aan de doelstelling van 95%. In de periode 2040-2050 vraagt dit om een aanvullende investering van circa € 11.500.000. Dit

5

01 Aanleiding 6

01

AANLEIDING

Gemeente Hulst staat voor de opgave om haar onderwijsportefeuille te verduurzamen

01.02

en daarmee te voldoen aan de nationale klimaatdoelstellingen. Door CO2-uitstoot te

De scope, de huidige stand van zaken en resterende opgave worden in Hoofdstuk 02

reduceren, levert de gemeente een belangrijke bijdrage aan de wereldwijde

toegelicht. Hoofdstuk 03 beschrijft de uitgangspunten die gebruikt worden om de

klimaatproblematiek en het tegengaan van de opwarming van de aarde. Om de

resterende verduurzamingsopgave door te rekenen. In Hoofdstuk 04 is het

verduurzamingsdoelstelling te vertalen naar een concrete strategie is een routekaart

verduurzamingsprogramma beschreven. Tot slot lichten we in Hoofdstuk 05 de

uitgewerkt.

conclusies toe en geven adviezen voor de te maken keuzes.

Leeswijzer

In deze routekaart ligt de focus op het reduceren van de gebouw-gebonden CO2uitstoot van de onderwijsportefeuille. Dit is de CO2-uitstoot dat wordt veroorzaakt door het verwarmen, verlichten en ‘normaal gebruiken’ van een gebouw. Verduurzaming draagt hier aan bij door de energievraag te verminderen en het gebruik van duurzame energie te stimuleren. Daarnaast draagt de verduurzaming van de gebouwen ook bij aan het verbeteren van het binnenklimaat, wat een positief effect heeft op de leerprestaties en gezondheid van de leerlingen. 01.01

De routekaart als strategisch kader

De routekaart is bedoeld als strategisch kader voor de verduurzamingsopgave van de onderwijsportefeuille van de gemeente Hulst. Onderdeel van het strategisch kader is een overzicht van investeringen om toekomstig budget vast te stellen voor de verduurzaming. De berekeningen zijn gemaakt op basis van de huidige technieken en de meest voor de hand liggende oplossingen. In de praktijk zal blijken dat het gebruik verandert, elk gebouw anders is, er met alternatieven gewerkt kan worden en dat technieken zich de komende periode ontwikkelen. Er wordt in deze fase gerekend met kostenkengetallen. In de methodiek is aangesloten bij de investeringen zoals deze zijn opgenomen in het IHP. Het zal blijken dat de investering in de praktijk voor sommige gebouwen goedkoper kan en voor andere gebouwen toch duurder wordt. Dat vraag om programmasturing op de hoofddoelen met flexibiliteit in de onderliggende projecten en maatregelen.

7

02 Scope, huidige stand van zaken en opgave 8

02

SCOPE, HUIDIGE STAND VAN ZAKEN EN Huidige stand van zaken

DE OPGAVE Scope van het investeringsprogramma De scope van deze routekaart betreft de onderwijsportefeuille van de gemeente Hulst.

De werkelijke CO2-uitstoot van de vastgoedportefeuille in 1990 is door de gemeente niet gemeten of te achterhalen. Dit is voor alle gemeenten in Nederland het geval. Om de opgave alsnog te kunnen inschatten, is er vanuit het Rijk gerekend aan de

Het gaat hier om gebouwen in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en vrijstaande

historische verduurzaming sinds 1990. Jaarlijks worden door de Rijksoverheid

gymzalen. In samenwerking met projectteam van de gemeente Hulst is de scope van

percentages gepubliceerd, die organisaties kunnen hanteren als basis om te

de routekaart vastgesteld. De onderwijsportefeuille van de gemeente Hulst bestaat uit

berekenen of de duurzaamheids-doelstellingen worden behaald. In deze berekening

19 gebouwen. Vanwege het grote kwaliteitsverschil tussen de verschillende

wordt meegenomen in hoeverre de gebouwde omgeving van Nederland duurzamer

gebouwdelen van Kindcentrum Sint Willibrordus, is er besloten om dit gebouw in deze

wordt. In de sectorale routekaart van de VNG wordt dit percentage gehanteerd als

routekaart op te splitsen in een oudbouw- en een nieuwbouwgedeelte. Hierdoor komt

uitgangspunt. Aan de hand van de uitgangspunten uit de sectorale routekaarten1 en

het totale aantal objecten binnen de scope uit op 20. Een schematische toelichting hiervan is weergegeven in Figuur 1.

de vastgestelde emissieregistratie van het rijk2, is de CO2-reductie van de gemeente Hulst in de periode van 1990 tot 2024 ingeschat op circa 41,8% (peildatum januari 2025)5. Deze reductie betreft de historische CO2-vermindering van de gebouwde

Deze 20 objecten hebben een totale oppervlakte van 34.000 m² BVO. De objecten zijn

omgeving in Nederland.

onder te verdelen naar de volgende drie typen: ‒

Basisonderwijs:

15 objecten, circa 17.000 m2 BVO

‒

Voorgezet onderwijs:

4 objecten, circa 16.000 m2 BVO

‒

Vrijstaande gymzalen:

1 objecten, circa 1.000 m2 BVO

In Bijlage 1 is een overzicht van de gebouwen opgenomen.

Om effectief te sturen op de verduurzaming is het van belang om de huidige stand uitstoot van de portefeuille vast te stellen. De gemeente heeft het gebruik van (bijna) alle gebouwen over de afgelopen drie jaar in kaart gebracht. Op basis van het gemiddelde jaarlijkse verbruik over deze periode berekenen we de huidige jaarlijkse CO2-uitstoot van de onderwijsportefeuille. Het elektra- en gasverbruik wordt door middel van emissiefactoren omgerekend naar CO2-uitstoot. Voor de emissiefactoren hanteren we dezelfde bron als die van de sectorale routekaart en die van het ministerie2. Voor elektriciteit rekenen we met een emissiefactor van 0,328 kg CO2 per kWh en bij gas 2,134 kg CO2 per m³ (peildatum juli 2025). Het totale verbruik van de 20 objecten komt hiermee uit op 797.000 kg CO2-uitstoot per jaar.

Figuur 1 – Schematische weergave scope investeringsprogramma

797.000 kg CO2-uitstoot per jaar (2024)

9

02.03

Doelstelling en opgave

02.04

Opgave in CO2-uitstoot

In Europa is de gebouwde omgeving verantwoordelijk voor bijna 40% van het

Om aan de EU-doelstelling van een 55% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990

energieverbruik en een derde van de CO2-uitstoot. De bouwsector heeft daarmee een

te voldoen, moet er de komende jaren nog 13,2%-punt CO2 gereduceerd worden in

cruciale rol in het streven om het continent duurzamer te maken. In het

de gemeente Hulst. Dit komt neer op een te behalen reductie van circa 181.000 kg

Klimaatakkoord1 is de doelstelling vastgelegd om in 2050 in de gebouwde omgeving

CO2. De resterende CO2-uitstoot moet na 2030 teruggebracht worden tot nagenoeg

CO2-neutraal te zijn. Dit is concreet gemaakt naar een CO2-besparing van 95% ten

0 kg in 2050.

opzichte van 1990. Om de voortgang te bewaken is voor 2030 een tussendoel gesteld. Het Klimaatakkoord ambieert 49% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990. De EU 2

heeft in 2023 dit doel verhoogd tot 55% CO2-reductie .

Aansluitend dient nog te worden vermeld dat de ontwikkelingen in het klimaat ervoor kunnen zorgen dat de opgave nog groter wordt. Momenteel is er in vele gebouwen last van hitte-stress en wordt koeling een steeds belangrijker vraagstuk. Doordat

De Nederlandse overheid bekrachtigt de EU-doelstelling. Voor de gebouwde

koeling een relatief grote energievraag met zich mee brengt, is het waarschijnlijk dat

omgeving richten deze doelen zich op de gebouw-gebonden verbruiken. Dit betreft

de opgave hierdoor wordt vergroot.

het verbruik nodig voor het verwarmen, verlichten en ‘normaal gebruiken’ van een gebouw. Het gebruiks-gebonden verbruik is daarnaast natuurlijk ook een belangrijk onderdeel. Dit kan omlaag gebracht worden door het creëren van bewustwording en energie-coaching.

.

De 55% CO2-reductie is een stevige doelstelling op relatief korte termijn. Ingrepen in gebouwen duren soms jaren om te organiseren en uit te voeren. Dit maakt dat het belangrijk is een passende strategie te bepalen, die naar de doelstelling toewerkt én haalbaar is. Ook dient het doel van 2050 niet uit het oog te worden verloren; 2030 is slechts de tussenstap. Daarnaast is er momenteel een voorstel vanuit de EU om ook een tussendoel vast te stellen voor 2040: een 90% CO2-reductie ten opzichte van 19906. Alhoewel de Nederlandse overheid de doelstelling voor 2040 nog niet formeel heeft vastgesteld, lijkt er ook een stevige doelstelling aan te komen voor de periode tot aan 2040.

10

03 Uitgangspunten verduurzaming 11

03

UITGANGSPUNTEN VERDUURZAMING Verduurzamen. Hoe dan?

Er zijn veel mogelijkheden om te verduurzamen, maar het komt vaak op hetzelfde neer: energiegebruik besparen, goed isoleren, toepassen van warmteterugwinning, het aardgasvrij maken van het gebouw en het aanbrengen van zonnepanelen. Een schematisch overzicht hiervan is weergegeven in Figuur 3. We sluiten hiermee aan bij de principes van Trias Energetica. Het belangrijkste uitgangspunt is hierbij het reduceren van de energievraag van het gebouw door goed te isoleren en van het aardgas af te gaan. Aanvullend wordt door middel van zonnepanelen de overgebleven energievraag (waar mogelijk) lokaal opgewekt.

plaats van ENG, dan moeten deze gebouwen in de periode tot 2050 nogmaals worden aangepakt om de stap naar ENG te maken. Vaak is dit inefficiënt en kostenverhogend wanneer er niet vooraf rekening mee gehouden wordt. Om de stap van BENG naar ENG te maken bij nieuwbouw zijn aanvullende verduurzamingsmaatregelen nodig, de exacte maatregelen verschillen per gebouw en situatie. In het algemeen gaat het om het verder beperken van de energievraag (bijvoorbeeld via aanvullende kierdichting, zonwering of optimalisatie van installaties) en het uitbreiden van de eigen duurzame energieopwekking, meestal door (extra) zonnepanelen te plaatsen. BENG, ENG en energielabels Vaak wordt de energieprestatie van een object uitgedrukt in het energielabel. Energielabel A klinkt duurzaam, maar ligt nog ver van het gewenste eindpunt. Daarvoor moet een gebouw in de huidige labelsystematiek label A+++++ hebben. Label A is daarmee ongeveer halverwege. Labels geven inzicht, maar zijn door de veranderende methodiek niet wenselijk als stuurmiddel. Sinds 1 januari 2022 is een nieuwe meetmethode beschikbaar (NTA 8800) voor het meten van de energetische status van een gebouw. Daarin is met name het fossiele energiegebruik van het gebouw maatgevend (de zogenaamde BENG 2 eis). Bijna energie neutrale gebouwen (BENG) hebben een energielabel A+++.

Energieneutraal (ENG) betekent dat het gebouw geen fossiele bronnen meer gebruikt. Dit is het gewenste eindpunt.

Figuur 3 – Schematische weergave verduurzamingsmaatregelen

Verduurzamen gaat verder dan energie Bij de verduurzaming wordt steeds vaker breder gekeken dan alleen

Verduurzaming bij nieuwbouw

energiebesparing. De gemeente Hulst beschrijft in haar “Visie en Ambitiedocument

Bij nieuwbouw worden duurzame keuzes gemaakt. Dat betekent dat de

voor duurzaamheidsbeleid gemeente Hulst” naast de energietransitie ook thema’s die

gebouwen zoveel als mogelijk energieneutraal (ENG) moeten worden gemaakt.

verder gaan dan energiebesparing. Daarnaast staat in het IHP beschreven dat de

Dit is een plus ten opzichte van het huidige Bouwbesluit (BENG). De Europese

gemeente en schoolbesturen duurzaamheid breder willen definiëren dan alleen

richtlijn EPBD-IV schrijft voor dat vanaf 2030 alle nieuwbouw emissievrij (ENG) moet

energiebesparing.

worden opgeleverd. Blijft het uitgangspunt voor nieuwbouw BENG in

12

Concreet wordt er momenteel gestuurd op relatief standaard maatregelen waarvan de

meest kostenefficiënte moment en zo worden ook momenten gebundeld

prijs en het resultaat in balans zijn. Bij isolatie betekent dit het toepassen van

waarop tijdelijke huisvesting nodig is.

duurzaam isolatiemateriaal en, indien er sprake is van dakisolatie, het toevoegen van

–

Technologie ontwikkelt zich in razend tempo. De kunst is om toekomstige

groene daken waar mogelijk. Voor circulariteit wordt waar mogelijk, natuurlijke

oplossingen niet in de weg te zitten. Het kan daarom een keuze zijn om

ecologisch vriendelijk en/of herbruikbare materialen toegepast.

moeilijk te verduurzamen gebouwen later in de tijd pas aan te pakken of de

Advies bij verduurzaming

verduurzaming stapsgewijs aan te pakken.

In de verduurzamingsstrategie van deze routekaart moet er rekening gehouden worden met de volgende punten:

Kengetallenbibliotheek en berekeningen Voor de investeringsberekening in de routekaart wordt er gebruik gemaakt van kengetallen. Om aan te sluiten bij het IHP worden in deze routekaart de kengetallen

–

–

–

Bestaande bouw moet ook verduurzaamd worden. Het uitgangspunt voor

voor nieuwbouwprojecten zoals beschreven in Hoofdstuk 6 ‘Financiële vertaling van

de verduurzaming per object is CO2-neutraal waar dat kan. De

het IHP’ gehanteerd. De investeringskosten zijn inclusief btw, honoraria,

mogelijkheden bij bestaande gebouwen zijn altijd maatwerk.

aansluitingskosten, heffingen, verzekeringen, beperkte risicoverrekening, onvoorzien

Uiteraard moeten we oog hebben voor de problematiek rondom de

en specifiek voor de regio Hulst (prijspeil 1 januari 2025). Voor de ‘Aanvullende kosten

netcongestie. Voor sommige gebouwen zal dit betekenen dat alternatieve

ENG’ bij nieuwbouw, uit het IHP, rekenen we met een bandbreedte. Dit komt doordat

oplossingen gevonden moeten worden.

de benodigde maatregelen per gebouw verschillen en de bijbehorende kosten sterk

Bij het verduurzamen werken we zoveel mogelijk meteen naar het einddoel.

kunnen variëren.

Gedeeltelijk verduurzamen om later verder te verduurzamen is vaak inefficiënt en kostbaar. Soms belemmeren maatregelen zelfs betere

Naast de investeringskosten voor nieuwbouwprojecten hanteren we kengetallen voor

maatregelen. Tenzij het onzeker is of het gebouw er nog in 2050 staat en als

verduurzamingsmaatregelen, zoals beschreven in paragraaf 3.01. Deze zijn gebaseerd

er (nog) geen grootschalige renovatie gepland staat. Dan kan een

op de kostenkengetallenbibliotheek van Republiq. In deze routekaart worden deze

stapsgewijze aanpak van een gebouw wel de voorkeur hebben. Sommige

kengetallen uitsluitend toegepast op projecten voor de lange termijn (periode 2040–

maatregelen kunnen goed stapsgewijs worden uitgevoerd. Zo is isoleren

2050). Een toelichting op de opbouw van deze kengetallen is opgenomen in Bijlage 2.

altijd nuttig, ook als de verwarming via gas plaatsvindt. Ook kunnen zonnepanelen demontabel worden geplaatst. Op projectniveau wordt bepaald of het gebouw direct CO2-neutraal wordt gemaakt of dat er voldoende redenen zijn voor een stapsgewijze verduurzaming. Ook netcongestie kan resulteren in een stapsgewijze verduurzaming –

Verduurzaming vindt bij voorkeur plaats op natuurlijke momenten, ofwel momenten dat (grootschalige) onderhoudsingrepen nodig zijn. Dit is het

13

04 Verduurzamingsprogramma 14

04

VERDUURZAMINGSPROGRAMMA

Het doel van het verduurzamingsprogramma is om in 2030 een CO2-reductie van 55% te realiseren ten opzichte van 1990. In Hoofdstuk 02 is toegelicht dat er van uit mag worden gegaan dat er in de periode 1990 tot en met 2024 al 41,8% CO2 is gereduceerd. Daarmee is de opgave voor de periode tot aan 2030 om nog 13,2%punt te reduceren. Hiervoor resteert nog circa 5 jaar. Bouwprojecten hebben vaak een doorlooptijd van meerdere jaren. Het is dus noodzakelijk om keuzes te maken en verduurzamingsprojecten tijdig op te starten.

Verduurzamingsstrategie In het recent opgestelde IHP wordt is het toepassen van sloop-nieuwbouw het gehanteerde uitgangspunt. Op basis van haalbaarheidsonderzoeken wordt uiteindelijk bepaald of het sloop-nieuwbouw of toch renovatie wordt. In lijn met dit IHP wordt ook in deze routekaart daarom voor nu uitgegaan van het toepassen van sloopnieuwbouw. Bij de doorrekening van het verduurzamingsprogramma wordt vooralsnog uitgegaan van nieuwbouw met het streven om energie neutrale gebouwen (ENG) te realiseren.

Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs Er zijn verschillende mogelijkheden om de doelstelling van 2030 te behalen. In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor primair onderwijs is concreet vastgesteld welke gebouwen tot en met 2028 aangepakt moeten worden op basis van een kwalitatieve

Verduurzamingsprogramma tot en met 2030 Om de doelstelling van 2030 te behalen, is er op korte termijn een minimale CO2reductie van 13,2%-punt nodig. In het IHP zijn voor het primair onderwijs de scholen

prioritering. Daarnaast geeft het IHP een doorkijk naar de opgave voor de lange

KC Nobelhorst en BS ’t Getij geprioriteerd. Voor beide locaties wordt uitgegaan van

termijn (tot en met 2040). Ook deze gebouwen zijn voorlopig geprioriteerd, maar

vervangende nieuwbouw, waarbij ook de (toekomstige) overmaat wordt

moeten met een herijking van het IHP opnieuw bekeken worden. In deze routekaart

teruggedrongen. Daarnaast zijn er in het voortgezet onderwijs concrete plannen om

houden we vast aan de prioritering uit het IHP.

het Reyneartcollege aan de Gildenstraat te slopen en de reeds bestaande locatie aan de Zoutestraat daarvoor uit te breiden. De kosten voor deze uitbreiding zijn niet

Een andere belangrijke bevinding uit het IHP is dat het aantal leerlingen in de periode

opgenomen in de routekaart, aangezien de financiering en uitvoering reeds zijn

2026 tot aan 2040 naar verwachting zal dalen. Dit heeft een gevolg voor het

vastgesteld. De uitbreiding aan de Zoutestraat wordt BENG opgeleverd.

normatieve aantal m² BVO dat een schoolgebouw nodig heeft. Door de daling van leerlingen aantallen, zullen scholen te maken krijgen met overmaat. Deze overmaakt

De uitvoering van deze drie projecten zorgt voor een CO2-reductie van 222.000 tot

kan bij vervanging worden teruggebracht.

240.000 kg per jaar, afhankelijk van het verduurzamingsniveau (BENG of ENG) van de nieuwe basisscholen. Dit komt neer op een totale CO2-reductie ten opzichte van 1990

De voorgezet onderwijs gebouwen maken geen deel uit van het IHP. Momenteel zijn

van circa 58,0% bij BENG en 59,3% bij ENG. In beide gevallen wordt de doelstelling

er vanuit de gemeente Hulst en VO Zeeuws-Vlaanderen plannen om de twee huidige

van 2030 behaald.

locaties van het Reynaertcollege samen daarbij een nieuwe onderwijslocatie toe te voegen aan de Zoutestraat. Daarnaast zal op termijn ook de Praktijkschool naar de

De investeringskosten voor de drie sloop-nieuwbouwprojecten bedragen € 11,4

nieuwbouwlocatie verhuizen.

miljoen (inclusief btw en opslagen) aan nieuwbouwkosten (conform IHP). Om de nieuwbouw van het primair onderwijs op een ENG-niveau te realiseren is een aanvullende investering van € 273.000 tot € 329.000 (inclusief btw en opslagen) nodig, 15

afhankelijk van de specifieke maatregelen. De CO2-reductie en investering per gebouw

De uitvoering van deze projecten zorgt voor een CO2-reductie 220.000 kg per jaar.

is terug te vinden in Bijlage 3.

Vanaf 2030 moet alle nieuwbouw emissievrij zijn, waardoor we ervan uitgaan dat de

Hoewel met BENG bouwen de doelstelling van 2030 al wordt behaald tegen een lagere investering, adviseren wij om, daar waar mogelijk, direct te kiezen voor ENG. In 2050 moeten alle gebouwen voldoen aan de einddoelstelling: nagenoeg 0 CO2uitstoot. De doelstelling van 2030 is slechts een tussendoel. Een sloop-nieuwbouw

gemeente Hulst al haar nieuwbouw ENG oplevert. Dit komt neer op een totale CO2reductie ten opzichte van 1990 van circa 75,4% (ervan uitgaande dat er tot 2030 ook ENG is gebouwd). Een mogelijke tussendoelstelling van een 90% CO2-reductie in 2040 wordt hiermee niet behaald.

project biedt een uitgelezen kans om de stap naar ENG nu al te zetten, tegen een

Let op: de Nederlandse overheid heeft deze tussendoelstelling voor 2040 nog niet

minimale extra investering.

formeel vastgesteld. Mocht deze doestelling worden ingevoerd, dan dient de gemeente Hulst er rekening mee te houden dat in de periode 2030 – 2040 ook de grootste CO2-uitstoter het Reyneartcollege (de huidige bestaande gebouwen)

Geplande schoolgebouwen tot en met 2030

verduurzaamd moeten worden om aan deze doelstelling te kunnen behalen.

1.

Nieuwbouw KC Nobelhorst

2.

Nieuwbouw BS ‘t Getij

De investeringskosten voor deze sloop-nieuwbouwprojecten bedragen €24,4 miljoen

3.

Uitbreiding Reyneartcollege (Zoutestraat) & sloop locatie Gildestraat

(inclusief btw en opslagen) aan nieuwbouwkosten. Om de nieuwbouw op een ENGniveau te realiseren is een aanvullende investering van € 780.000 tot € 936.000 (inclusief btw en opslagen) nodig, afhankelijk van de specifieke maatregelen. De CO2-

Verduurzamingsprogramma 2030 tot en met 2040

reductie en investering per gebouw is terug te vinden in Bijlage 3.

De periode 2030 – 2040 ligt verder in de toekomst. In deze periode zullen er ook nieuwe richtlijnen van toepassing zijn. Volgens het EPBD-IV moet vanaf 1 januari 2030 alle nieuwbouw emissievrij zijn. Daarnaast is er momenteel een voorstel vanuit de EU om ook voor 2040 een tussendoel vast te stellen van een 90% CO2-reductie ten

Geplande schoolgebouwen 2030 tot en met 2040 1.

Nieuwbouw Moerschans

2.

Nieuwbouw BS St. Jozef

3.

Nieuwbouw KC St. Willibrordus (oude gedeelte)

Het IHP biedt een doorkijk naar de mogelijke opgave voor het primair onderwijs tot

4.

Nieuwbouw BS De Wereldboom (Reynaert)

2040. Hierin worden zeven scholen geprioriteerd voor de periode 2030 – 2040. In het

5.

Nieuwbouw BS De Oostvogel

6.

Nieuwbouw BS St. Bernardus

7.

Nieuwbouw BS Ter Doest

8.

Nieuwbouw Praktijkschool

opzichte van 1990. Indien er tot 2030 op ENG-niveau is gebouwd, resteert in deze periode nog een opgave van 30,7%-punt CO2-reductie.

verduurzamingsprogramma gaan we ervan uit dat ook voor deze gebouwen sloopnieuwbouw wordt toegepast. Voor het voortgezet onderwijs verwachten we dat in deze periode ook de Praktijschool wordt vervangen voor een nieuwbouwlocatie aan de Zoutelaan.

16

05 Opgave tot 2050 en vervolg 17

05

Het is echter de verwachting dat innovaties de komende jaren de verduurzaming

OPGAVE TOT 2050 EN VERVOLG

sneller, beter en efficiënter zullen maken. Toekomstige ontwikkelingen zullen naar

De verduurzamingsopgave 2040 tot en met 2050

verwachting grote invloed hebben op de verduurzamings-ingrepen die in de periode

Tot 2030 voert de gemeente Hulst drie sloop-nieuwbouwprojecten uit binnen de

na 2030 gaan plaatsvinden. Dit betekent dat complexen die momenteel moeilijk te

onderwijsportefeuille. Het streven is om de twee primair onderwijsgebouwen op ENG

verduurzamen zijn of met de huidige technologieën niet energieneutraal gemaakt

niveau op te leveren. De uitbreiding aan de Zoutestraat wordt momenteel BENG

kunnen worden, in de toekomst (eenvoudiger) te verduurzamen zullen zijn. Daardoor

opgeleverd en zal hierdoor in een later stadium ENG gemaakt worden. Dit brengt een

ontstaat in de periode 2030-2040 mogelijk de kans om aanvullende gebouwen op een

totale investering van circa € 23,7 miljoen met zich mee en resulteert in een CO2-

efficiënte en makkelijkere manier te verduurzamen.

reductie van 240.000 kg per jaar. Hierdoor komt de CO2-reductie ten opzichte van 1990 in 2030 uit op 59,3% en behaalt de gemeente het tussendoel van de

Als we er voorlopig van uitgaan dat de 90%-doelstelling voor 2040 niet wordt

klimaatdoelstelling. In de periode 2030-2040 overweegt de gemeente Hulst acht

gehandhaafd, komen in de periode 2040 – 2050 de gebouwen aan de beurt die

sloop-nieuwbouwprojecten uit te voeren. Een herijking van het IHP kan echter leiden

relatief jong zijn, nog in redelijke staat verkeren of om andere redenen op korte

tot aanpassingen in deze projectplanning. De momenteel geplande projecten vergen

termijn niet realistisch zijn voor grootschalige aanpak. Voor deze gebouwen ligt sloop-

een investering van € 25,3 miljoen en zorgen voor een CO2-reductie van 220.000 kg

nieuwbouw (vaak) niet voor de hand. Deze gebouwen zullen waarschijnlijk via gerichte

per jaar. Hiermee komt de totale CO2-reductie ten opzichte van 1990 in 2040 uit op

verduurzamingsmaatregelen naar ENG niveau worden gebracht. In tabel 1 staat het

75,4%. De mogelijke nieuwe tussendoestelling van een 90% CO2-reductie in 2040

overzicht van de verduurzamingsopgave van de gemeente Hulst. Voor de

wordt met deze planning niet gehaald.

verduurzaming van de volledige scope van de onderwijsportefeuille is een budget van circa € 48,5 miljoen, inclusief btw en opslagen, nodig. Dit bedrag is opgebouwd uit €

Als de Nederlandse overheid de 90%-doelstelling voor 2040 onderschrijft heeft dat

35,8 miljoen aan herbouwbouwkosten (IHP) en € 12,7 miljoen aan

aanzienlijke gevolgen voor de projecten planning in de periode 2030 - 2040. Ter

verduurzamingskosten (realiseren van ENG). Hierdoor bereikt de gemeente in 2050

illustratie: zelfs wanneer de gemeente besluit alle vijf resterende bassischolen en het

een CO2-reductie van 97,5%. De resterende uitstoot is het gevolg van beperkte ruimte

nieuwbouwgedeelte van KC St. Willibrordus te verduurzamen, wordt er slechts een

voor lokale opwek van stroom. Desondanks voldoet de gemeente hiermee aan de

CO2-reductie van 88,1% gerealiseerd. Dit betekent dat in dit scenario, om de

doelstelling van 2050 (95% reductie).

doelstelling te behalen, de verduurzaming van het Reynaertcollege onvermijdelijk is. Tabel 1 | Overzicht van de routekaart Periode CO2-reductie (kg CO2) CO2-reductie t.o.v. 1990 cumulatief (stand 2024 = 41,8%) Omvang projecten (aantal) Omvang projecten (m2 BVO huidig) Herbouwkosten (BENG) incl. opslagen en btw

2025 – 2030

2030 – 2040

2040 – 2050

Totaal

240.000

220.000

302.000

762.000

59,3%

75,4%

97,5%

97,5%

3

8

10

21

10.900

9.100

18.400

38.400

€ 11,4 miljoen

€ 24,4 miljoen

-

€ 35,8 miljoen

Verduurzamingskosten (ENG) incl. opslagen en btw (circa)

€ 0,3 miljoen

€ 0,9 miljoen

€ 11,5 miljoen

18 € 12,7 miljoen

Totale investering

€ 11,7 miljoen

€ 25,3 miljoen

€11,5 miljoen

€ 48,5miljoen

Aandachtspunten bij verduurzaming

of van redelijk kwaliteit. Vaak is verduurzaming via de MJOP daar een

De verduurzaming van de onderwijsportefeuille is een grote opgave voor de

efficiënte manier om stappen te maken.

gemeente Hulst. Het uitvoeren van meerdere verduurzamingsprojecten is voor iedere

−

De huidige prioritering voor verduurzaming is gebaseerd op het huidige IHP

gemeente een opgave en er is onzekerheid of de markt hier de benodigde capaciteit

en vormt daarmee een goed uitgangspunt voor de korte termijn (tot 2030).

en materialen voor beschikbaar heeft. Daarbij komt dat de gemeente Hulst niet de

Aangezien het IHP elke vier jaar wordt herijkt, ligt de prioritering voor de

enige is die in de komende jaren nog een flinke verduurzamingsslag wil maken. Bij de

langere termijn minder stevig vast. Bij elke herijking moet opnieuw worden

uitvoering van het verduurzamingsprogramma uit deze routekaart zijn de volgende

beoordeeld of de nu geprioriteerde gebouwen dan nog steeds aangepakt

aandachtspunten van belang:

moeten worden. Om die afweging te kunnen maken, is een duidelijk toekomstperspectief vanuit de gemeente nodig.

−

Vanuit financieel oogpunt adviseren we om de gebouwen te verduurzamen wanneer natuurlijke vervanging staat gepland óf wanneer het gecombineerd kan worden met andere initiatieven. Op deze manieren worden maatschappelijke gelden het meest kostenefficiënt ingezet. Het uitgangspunt van de VNG is dat ongeveer 15% van de investering gedekt kan worden vanuit het MJOP. Aansluiting op natuurlijke vervangingsmomenten is daarvoor van belang.

−

Aansluitend hierop geldt ook: als je iets doet, doe het zo duurzaam mogelijk. Als er nieuwbouw of renovatie wordt gerealiseerd, doe dit dan energieneutraal. Of, als dat niet kan vanwege externe invloeden zoals netcongestie, isoleer dan goed, zorg voor kierdichting en breng de ventilatie (WTW) op orde. De stap naar aardgasvrij en het plaatsen van zonnepanelen

Van routekaart naar uitvoering Als de strategie helder is, kan de verdieping per gebouw worden opgezocht. Dit gaat doorgaans door middel van een uitvoeringsprogramma waarbij de prioritering van de gebouwen van minimaal 5 en maximaal 10 jaar vooruit wordt bekeken. Uit het uitvoeringsprogramma volgt vervolgens het project. Op deze manier wordt de beleidsachtbaan (Figuur 8) gesloten. Op basis van een drietal aspecten leidt de verdieping tot een concrete aanbestedingsstrategie van het uitvoeringsprogramma, waarbij de volgende vragen beantwoord worden: ‒

technische haalbaarheid van de verduurzamingsmaatregelen voor deze

kan dan op een later moment. −

gebouwen? Verduurzamen we per gebouw of kunnen we soortgelijke gebouwen

Bij vervangende nieuwbouw adviseren we altijd, waar mogelijk, ENG te realiseren. Dit is meer dan de huidige BENG eis. Maar het is vaak inefficiënt en kostbaar om een BENG gebouw na enkele jaren verder te verduurzamen

slim clusteren? ‒

−

Het is aan te raden om bij (stapsgewijze) verduurzaming bij de reguliere onderhoudsmomenten van gebouwen op de lange termijn te onderzoeken. Het is voornamelijk interessant bij gebouwen die momenteel relatief jong zijn

Organisatie: hoe ziet de projectorganisatie van de gemeente eruit? Hoe wil de gemeente sturen op projecten (mate van regie)? In welke mate van regie wil de

tot energieneutraal. Uiteraard is dit streven wel sterk afhankelijk van de capaciteit op het elektriciteitsnet.

Opgave: welk type gebouwen zitten er in het uitvoeringsprogramma? Wat is de

gemeente de verduurzaming uitvoeren? ‒

Markt: wat is de huidige marktsituatie? Welke marktpartijen kunnen de verduurzaming het beste uitvoeren? Hoe kan de samenwerking met marktpartijen het beste worden vormgegeven?

19

Figuur 8 | De beleidsachtbaan

In de uitvoering zal blijken dat de investeringskosten uit de routekaart afwijken van de praktijk. Soms door scopewijzigingen en soms door meevallers of tegenvallers. Terugkoppeling van het individuele project naar het programma zorgt voor eventuele bijstelling van het kader. Dit is een leereffect dat op gang moet komen. Monitoring en energie coaching Actieve monitoring op het energieverbruik en het aanstellen van een energiecoach voor de gebruikers is onderdeel van de sturing op de verduurzaming. Dit is het laaghangend fruit. Het beter inregelen van bestaande installaties en het vergroten van bewustzijn van de gebruikers kan al direct, zonder verduurzamingsingrepen, voor een aanzienlijke energiebesparing zorgen (20-30%). Daarnaast moet na de verduurzaming het energieverbruik ook gemonitord worden om inzicht te krijgen in de resultaten van verduurzaming. Het komt vaak voor dat door onjuist gebruik van installaties het daadwerkelijke energieverbruik na verduurzaming niet daalt. Dat moet voorkomen worden door een goede uitleg van de nieuwe installaties bij oplevering en periodiek overleg tussen gebruikers en energiecoach de eerste jaren na oplevering.

20

BIJLAGE 1 – DE OBJECTENLIJST IN SCOPE Objectnaam

Adres

Oppervlakte (m² BVO)

Bouwjaar

1

BS Inghelosenberghe

Badhuisweg 11, Sint Jansteen

1.409

2018

30.600

2

BS Ter Doest

Jacintastraat 1, Graauw

789

2003

17.900

3

BS St Jozef

Cuwaertstraat 2, Nieuw-Namen

630

1981

18.400

4

BS Heidepoort

Margrietstraat 2, Heikant

928

1963

17.800

5

BS de Wereldboom (de Ark)

Tabakstraat 24, Hulst

850

2000

15.800

6

BS de Wereldboom (Reynaert)

Sportlaan 18, Hulst

773

1973

23.300

7

BS de Schakel

Populierenstraat 39, Vogelwaarde

1.323

2004

32.900

8

BS de Oostvogel

Pastoor Willemsstraat 15, Lamswaarde

664

1978

12.700

9

KC Nobelhorst

Vondelstraat 1, Hulst

1.879

1971

53.000

10

Reynaertcollege - Sporthal

Zoutestraat 61, Hulst

830

2000

18.400

11

Reynaertcollege - Lesgebouw & aula

Zoutestraat 61, Hulst

4.882

2000

44.200

12

Reynaertcollege

Gildenstraat 1, Hulst

7.046

1969

175.900

13

Basisschool St. Bernardus

kon. Julianastraat 41, Clinge

1.072

2001

34.200

14

KC St. Willibrordus (oud)

PrinceBolwerk 2, Hulst

1.623

1951

35.000

15

KC St. Willibrordus (nieuw)

PrinceBolwerk 2, Hulst

617

2014

4.900

16

KC Moerschans

Liniestraat 100, Hulst

1.423

1978

24.200

17

BS 't Getij

Oosthof 1, Kloosterzande

2.020

1982

49.300

18

SBaO de Brug

Koolstraat 17, Hulst

1.115

1952

33.800

19

Praktijkschool

Frederik Hendriklaan 16, Hulst

2.104

1952

54.100

20

Reynaertcollege - Klooster

Zoutestraat 61, Hulst

2.817

1908

34.794

Huidige CO2-uitstoot (kg)

100.600 797.000

21

BIJLAGE 2 – BEREKENING KENGETALLEN Voor de berekeningen in de routekaart is gebruik gemaakt van kengetallen. Aan de hand van specifieke kenmerken van een object is een berekening uitgevoerd, die op hoofdlijnen bestaat uit: 1.

het vaststellen van de verduurzamingsmaatregelen;

2.

het berekenen van de kosten;

3.

het berekenen van de impact van (een pakket van) verduurzamingsmaatregelen op de CO2-uitstoot.

De verduurzamingsmaatregelen In overleg met kostenadviseurs zijn verduurzamingsmaatregelen bepaald. We hanteren in de routekaart de volgende verduurzamingsmaatregelen: 1.

isolatie van dak, gevel en vloer en kierdichting;

2.

HR++ glas inclusief vervanging van kozijnen;

3.

balansventilatie met warmteterugwinning;

4.

warmtewissel van een gasketel naar warmtepomp;

5.

warmtapwaterbereiding met een elektrische boiler of warmtepompboiler;

6.

(extra) zonnepanelen.

De bedragen zijn prijspeil september 2024, inclusief btw (cf. opgave mengpercentages gemeente Hulst) en inclusief 41% opslag voor algemene (bouw)kosten, winst en risico, advieskosten en onvoorzien. Subsidies worden voorzichtigheidshalve niet meegenomen, aangezien het verkrijgen van subsidies in de toekomst een onzekere factor is. Ook de kosten voor het huren van tijdelijke huisvesting bij grootschalige verduurzamingsprojecten worden buiten beschouwing gelaten. De impact van het pakket van verduurzamingsmaatregel De verduurzamingsmaatregelen zijn gebundeld in pakketten, zodat logische maatregelen worden uitgevoerd per object. Er is op basis van de beschikbare en toegestuurde data rekening gehouden met de kwaliteit en complexiteit van het object. Het effect van dit verduurzamingspakket op de CO2-uitstoot is vervolgens conform de NTA8800 vastgesteld. Er is geen haalbaarheidsonderzoek van de verduurzaming per gebouw uitgevoerd. Dit volgt in de uitvoeringsfase.

De investeringskosten per verduurzamingsmaatregel Voor alle verduurzamingsmaatregelen zijn investeringskosten vastgesteld. Ieder object is gekoppeld aan een van 1.500 archetypes de kengetallenbibliotheek van Republiq. Deze archetypes zijn bepaald op basis van bouwfysische eigenschappen opgehaald uit openbare databronnen en referentiegebouwen. Deze bouwfysische eigenschappen zijn daarna gekoppeld aan energetische kenmerken (onder andere Rc-waardes, beglazing, warmte opwekinstallatie en verlichting). Daarnaast is geïnventariseerd of er zonnepanelen aanwezig zijn. De investering per verduurzamings-maatregel verschilt per archetype. De optelsom van de verduurzamingsmaatregelen per object geeft de totale investering voor de routekaart.

22

BIJLAGE 3 – VERDUURZAMINGSPROGRAMMA Objectnaam

Maatregel

Huidige CO2-

CO2-uitstoot na

Herbouwkosten

Verduurzamings-

Totale

uitstoot [kg]

ingreep [kg]

incl. opslagen en

kosten (ENG) incl.

investeringskosten

btw (conform IHP)

opslagen en btw

Periode 2025 - 2030 KC Nobelhorst

Vervangende nieuwbouw (ENG)

53.000

-

€ 5.874.000

€ 174.000

€ 6.048.000

Reynaertcollege (Gildenstraat)

Vervangende nieuwbouw (BENG)

175.900

38.000

-

-

-

BS t’Getij

Vervangende nieuwbouw (ENG)

49.300

-

€ 5.556.000

€ 155.000

€ 5.711.000

BS Ter Doest

Vervangende nieuwbouw (ENG)

17.900

-

€ 2.328.000

€ 78.000

€ 2.406.000

DS St. Jozef

Vervangende nieuwbouw (ENG)

18.400

-

€ 1.710.000

€ 57.000

€ 1.767.000

BS de Wereldboom (Reynaert)

Vervangende nieuwbouw (ENG)

23.300

-

€ 937.000

€ 80.000

€ 1.017.000

BS de Oostvogel

Vervangende nieuwbouw (ENG)

12.700

-

€ 2.029.000

€ 68.000

€ 2.097.000

BS St. Bernardus

Vervangende nieuwbouw (ENG)

34.200

-

€ 2.970.000

€ 100.000

€ 3.070.000

KC. St. Willibrordus (oud)

Vervangende nieuwbouw (ENG)

34.900

-

€ 4.319.000

€ 180.000

€ 4.499.000

KC Moerschans

Vervangende nieuwbouw (ENG)

24.200

-

€ 3.069.000

€ 103.000

€ 3.172.000

Praktijkschool

Vervangende nieuwbouw (ENG)

54.100

-

€ 6.994.000

€ 270.000

€ 7.264.000

BS Inghelosenberghe

Volledig verduurzamen

30.600

-

-

€ 596.000

€ 596.000

BS Heidepoort

Volledig verduurzamen

17.800

-

-

€ 1.234.000

€ 1.234.000

BS de Wereldboom (de Ark)

Volledig verduurzamen

15.800

-

-

€ 765.000

€ 765.000

BS de Schakel

Volledig verduurzamen

32.900

-

-

€ 1.181.000

€ 1.181.000

KC St. Willibrordus (nieuw)

Volledig verduurzamen

4.900

-

-

€ 465.000

€ 465.000

SBaO de Brug

Volledig verduurzamen

33.800

-

-

€ 1.264.000

€ 1.264.000

Reynaertcollege - Sporthal

Volledig verduurzamen

18.300

-

-

€ 720.000

€ 720.000

Reynaertcollege - Lesgebouw

Volledig verduurzamen

44.200

15.100

-

€ 1.558.000

€ 1.558.000

Reynaertcollege - Klooster

Volledig verduurzamen

101.000

19.400

-

€ 3.213.000

€ 3.213.000

Reynaertcollege (uitbreiding)*

Investering BENG naar ENG

38.000**

-

-

€ 462.000

€ 462.000

797.200

34.500

€ 35.786.000

€ 12.723.000

€ 48.509.000

Periode 2030 – 2040

Periode 2040 – 2050

Totaal *Betreft de nieuwe uitbreiding aan de Zoutestraat uit de periode 2025 - 2030

** De uitstoot is niet meegenomen in de totaal telling, omdat het al onderdeel is van de huidige CO2-uitstoot van het Reynaertcollege (Gildenstraat) in de periode 2025 – 2030.

23

DISCLAIMER ‒

Er is gerekend met kengetallen. Dat betekent dat voor de verduurzamingsstrategie geen haalbaarheidsonderzoek is uitgevoerd.

‒

Doorrekeningen en inzichten zijn op basis van de ontvangen informatie.

‒

CO2-besparing is berekend op basis van de theoretische doorrekeningen in de NTA-8800.

‒

Verduurzamingsingrepen zijn indicatief.

‒

CO2-besparing is naast verduurzamingsingrepen ook afhankelijk van het gedrag van de gebruiker. Energie coaching en inregelen van installaties heeft een grote invloed op de besparing in verhouding tot bouwtechnische- en fysische ingrepen.

24

BRONVERMELDING 1

https://vng.nl/artikelen/sectorale-routekaart-gemeentelijk-maatschappelijk-vastgoed

2

https://www.co2emissiefactoren.nl/over-co2emissiefactoren/

3

https://bouwstenen.nl/sturen-op-%E2%80%98Paris-Proof%E2%80%99-

maatschappelijk-vastgoed 4

https://www.weii.nl/wat-is-weii-25

5

https://www.emissieregistratie.nl/data/overzichtstabellen-lucht/broeikasgassen

6

https://climate.ec.europa.eu/eu-action/climate-strategies-targets/2040-climate-

target_en#:~:text=In%20July%202025%2C%20the%20Commission,Political%20Guideli nes%20for%202024%2D2029%20.

25