20250306 Q&A tbv Zienswijze GR Publiek vervoer Zeeland

Q&A Zienswijze GR Publiekvervoer Zeeland Tijdens het OZO van 12 februari 2025 is besloten om de zienswijze procedure GR Publiek Vervoer Zeeland t gaan starten. Ten behoeve van de beleidsambtenaren is bijgaande Q&A + Beschrijving publiek vervoer opgesteld. Indien er nog vragen leven kan deze informatie worden opgehaald bij de interne beleidsmedewerkers. Meer generieke vragen kunnen gemaild worden naar vervoercentrale@reizendoorzeeland.nl. Deze vragen worden dan behandeld door de werkgroep vervoercentrale. A. Waarom publiek vervoer Met publiek vervoer willen we betere bereikbaarheid van voorzieningen voor alle bewoners en bezoekers in Zeeland tegen acceptabele maatschappelijke kosten realiseren. De trend van afgelopen jaren is dat er enerzijds een afnemend aantal haltes ontsloten wordt door het regionale streekvervoer (steeds minder kernen worden ontsloten), terwijl we anderzijds steeds ouder worden en er een toenemende vraag is naar (kostbaar) doelgroepen vervoer. Door een slimme combinatie van het lijngebonden streekvervoer en het vraaggestuurd (flex) vervoer waar alle bewoners (met en zonder indicatie) toegang toe hebben kan de bereikbaarheid van voorzieningen aanzienlijk worden versterkt zonder dat dit leidt tot nieuwe kosten. Dit vraagt om een systeemverandering waar de provincie Zeeland en de 13 Zeeuwse gemeenten gezamenlijk hun schouders onder zetten. B.

Waarom een Gemeenschappelijke Regeling en geen B.V. Twee overwegingen zijn daarbij leidend: 1. Vanaf 2025 wordt stap voor stap het aantal dienstregelingsuren voor het OV afgebouwd en in lijn gebracht met de nieuwe OV-concessie die vanaf december 2026 inwerking treedt. Parallel aan deze transitie naar de nieuwe OV-concessie wordt Flex uitgerold om de bereikbaarheid van voorzieningen op peil te houden en te versterken. Juist voor de afstemming die dan benodigd is moet een bestuurstafel (GR) worden ingericht. De GR is daarbij de enige bestuurlijke tafel waarin bindende afspraken gemaakt kunnen worden over het publiek gefinancierde vervoer in de provincie Zeeland. 2. De GR is een structuur waarbinnen de democratische controle is georganiseerd en geborgd. Een B.V. heeft geen democratische borging.

Daarnaast zijn er twee ondersteunende argumenten. Ten eerste kan de GR in de toekomst gaan fungeren als aanbestedende entiteit voor inkoop van Flex/Doelgroepen vervoer/OV/deelmobiliteit namens alle gemeenten en provincie. Ten tweede is het een beleidslijn van het rijk en de provincie Zeeland om dit soort onderwerpen onder te brengen in een publiek (en niet privaat) rechtelijke organisatie. Op basis van bovenstaande argumenten wordt een B.V. met verschillende aandeelhouders niet als een passende juridische vorm gezien. C. Hoe verhoudt de start met publiek vervoer op Schouwen-Duiveland zich tot de oprichting van de GR De uitrol van publiek vervoer en de gemeenschappelijke regeling staan los van elkaar. De gemeenten hebben begin 2024 al een intentieverklaring afgegeven om de vorming van de Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer vorm te geven. Dit is een ingewikkeld proces dat tijd kost en parallel met de uitrol van publiek vervoer wordt opgepakt. Publiek vervoer wordt in 2025 stap voor stap uitgerold in Zeeland met de ambitie om deze uitrol eind 2025 gereed te hebben. Deze uitrol is gestart op Schouwen-Duiveland. Hiervan gaan we leren en dit zal op onderdelen leiden tot aanpassing van de dienstverlening.

Het is tegelijkertijd wel de eerste bouwsteen van publiek vervoer voor alle Zeeuwen en is in die zin geen pilot en geeft concreet in vulling aan de Regionale Mobiliteitsstrategie Zeeland. D. Fixatie De transitie naar publiek vervoer is een systemverandering zonder dat volledig zicht is op de uitkomst van deze verandering. Om deze systeemverandering een gezond fundament te geven is fixatie van kosten het uitgangspunt. Bovenstaande betekent dat de vervoerskosten voor het vraagafhankelijk vervoer voor de jaren 2026, 2027, 2028 en 2029 worden gefixeerd op basis van de volgende uitgangspunten: 1. Referentie voor het volume inzeturen is 2024 2. Referentie voor de uurprijs zijn de vigerende contracten op 1 januari 2026 3. De prijzen worden jaarlijks geïndexeerd op basis van NEA index. 4. Vraagafhankelijk vervoer is het WMO en vraagafhankelijk Jeugdzorgvervoer. 5. De vraag naar Jeugdzorgvervoer is over de jaren heen aan grote(re) veranderingen onderhevig. Om hiermee rekening te houden wordt de mogelijkheid ingebouwd om tijdens de fixatie van 4 jaar, jaarlijks, de fixatie van het vraagafhankelijk Jeugdzorgvervoer aan te passen. Hierbij wel alleen aanpassen bij grote verandering (+/- 15%). Hiermee wordt voorkomen dat

deelnemers onnodig veel inbrengen aan kosten en/of andere deelnemers de hoge rekening van een andere deelnemer betalen. E. Evaluatie In 2028 wordt de werking van PV geëvalueerd zodat in 2029 door het Algemeen Bestuur GR afspraken kunnen worden gemaakt over bekostiging vraag afhankelijk vervoer (Flex inclusief WMO en vraagafhankelijk Jeugdzorgvervoer). Deze evaluatie is belangrijk omdat daarin de afspraken tussen de 13 gemeenten onderling en die met de provincie worden geëvalueerd. Deze evaluatie zal zeer waarschijnlijk leiden tot een zienswijze procedure welke pas vanaf 2030 tot aanpassingen leidt. Dit is ook de reden om de bijdragen (zie D) voor 4 jaar te fixeren (en niet 3 jaar zoals eerder op tafel lag). Monitoring en evaluatie is een doorlopend proces en ook tot 2030 kan dit binnen de afgesproken kaders leiden tot bijstellen van de operatie. F. Type taken GR: delegeren versus geven van mandaat Binnen de GR Publiek vervoer Zeeland worden twee type taken opgepakt: 1. Gedelegeerde taken die deelnemers aan de GR verplicht zijn om af te nemen en daarmee voorgoed uit handen geven. 2. Gemandateerde taken, hierbij blijft het formele eigenaarschap bij de deelnemer, maar de uitvoering ligt bij de GR. Deze taken worden vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO) tussen GR en betreffende afnemer (gemeente of provincie).

De gemandateerde taken zijn vanwege efficiency in de bedrijfsvoering wel uniform voor alle afnemers (je kunt dus niet een deel van een gemandateerde taak afnemen). Tot 2030 worden ten aanzien van delegatie en mandaat op hoofdlijnen de volgende kaders gevolgd: Delegatie: a. Regievoering contracten doelgroepenvervoer b. Beleidsvoorbereiding ten behoeve van de bestuurstafel GR Publiek Vervoer Mandaat: c. Regievoering OV-concessie en Flex contract.

De regievoering OV-concessie is niet gedelegeerd om hele pragmatische redenen: door de plicht om OV voortuit te bekostigen vraagt dit onder andere om een sterker weerstandsvermogen van de GR dan nu is voorzien. Tijdens de evaluatie wordt beoordeeld of deze taak ook gedelegeerd kan worden. Dit betekent dat tot 2030 en ook met het oog op consistentie en stabiliteit van concessies, dit mandaat niet ongedaan gemaakt kan worden. Bovenstaande betekent dat gemeenten gewoon verantwoordelijk blijven voor het WMO beleid en afgeven van WMO indicaties. De GR neemt alleen de verantwoordelijkheid over voor het vervoer van deze doelgroep. G. Stemverhouding In de GR wordt onderscheid gemaakt tussen het aantal stemmen voor kleine gemeenten (2), grote gemeenten (4) en de provincie Zeeland (14). Dit “stemgewicht” is voor de gemeenten gebaseerd op het aantal inwoners. Vanaf 2026 wordt dit stemgewicht, iedere 4 jaar, op 1 mei, vastgesteld met als peildatum de inwoneraantallen per 1 januari van het lopende jaar. Dit valt dan samen met de “nieuwe” bestuursperiode na de gemeenteraadsverkiezingen. Een aanpassing van het stemgewicht van een Gemeente, gebaseerd op een wijziging in het inwoneraantal, wordt dat jaar vastgelegd tijdens het eerstvolgende AB na de gemeenteraadsverkiezingen. H.

Bekostiging vervoercentrale en GR De kosten voor de vervoercentrale voor de gemeenten worden gefixeerd voor de jaren 2026, 2027 en 2028. Indien taken worden uitgebreid dan is dit een besluit van het AB en worden deze voor 30% toebedeeld aan gemeenten en 70% aan provincie. Naast de huidige bijdrage van € 2.040.000 aan de vervoercentrale voor de uitvoering van het doelgroepenvervoer wordt komende 3 jaar € 360.000 bekostigd door verschuiving van taken (en daarmee middelen) naar de vervoercentrale/GR die nu bij de gemeenten zijn belegd, dan wel dat een gemeente er voor kiest hiervoor aanvullend budget beschikbaar stellen. De toedeling van de financiële bijdrage per gemeente is op basis van het stemrecht dat deze heeft binnen de GR. Het hiervoor beschikbaar budget is kader stellend. Bijdrage wordt jaarlijks geïndexeerd waarbij aangesloten wordt op de gehanteerde prijsstijging door de 14 deelnemers binnen de GR. Bij de overdracht van taken wordt onderkend dat de GR SWVO, waar de huidige taken aangaande het doelgroepenvervoer, door de deelnemende gemeenten zijn ondergebracht, een bijzondere positie kent. Hiermee wordt nader bekeken hoe invulling wordt gegeven aan de overname van taken en de garantie op kwaliteit daarvan. I. GR en Vervoercentrale: allocatie front- mid- en back office

De GR wordt ingericht als bestuurstafel waar de deelnemers besluiten nemen over de inrichting en bijstelling van publiek vervoer. In de Vervoercentrale is de kennis en capaciteit aanwezig (de zogenaamde front- mid- en backoffice) om de GR adequaat te voorzien van (monitoring en evaluatie) informatie en ondersteuning bij beleidsvoornemens zodat de GR in staat is om invulling te geven aan haar opdracht als omschreven in de Gemeenschappelijke regeling Publiek Vervoer Zeeland. Dit betekent ook dat de doelomschrijving van GR en Vervoercentrale op elkaar afgestemd moeten zijn om als geheel goed te functioneren. Bij de verdere uitwerking van rollen en verantwoordelijkheden wordt ook gekeken naar het al dan niet combineren van de rol van secretaris en algemeen directeur vervoercentrale. J. Taken In de GR zijn de delegeerde en gemandateerde taken beschreven. Om hier invulling aan te geven is door de Vervoercentrale een monitoring en evaluatie aanpak ingericht waarbij deze taken op basis van drie KPI’s worden gevolgd en beleidsadviezen opgesteld. De drie KPI’s zijn: 1. Bereikbaarheid van voorzieningen 2. Kwaliteit van de dienstverlening voor de reiziger 3. Kosten om invulling te geven aan de taken Om invulling te geven aan bovenstaande moet de Vervoercentrale in staat zijn om voor alle deelnemers aan de GR invulling te geven aan de volgende rollen: •

•

• • • • •

Regievoeren inclusief contractbeheer over OV concessie (gemandateerd), Flex en contracten doelgroepen vervoer(inclusief jeugdzorg en leerlingenvervoer). Uitbreiding van deze scope is ter besluitvorming van het AB. Regievoeren is inclusief regievoeren over de financiële administratie voor de uitvoering van deze contracten (inclusief jeugdzorg en leerlingenvervoer). Dit betekent dat de GR Publiek vervoer zorgt voor rechtmatige betalingen ten behoeve van gemeenten. Front office functie naar de reiziger. Dit betekent klantenservice en klachtenafhandeling. Beheer van WMO registratie software. Operationeel aansturen (operators en planners) van vervoerscontracten waarover de Vervoercentrale regie voert (zoals Flex en doelgroepenvervoer) Datamanagement, monitoring en evaluatie zodat gestuurd kan worden op KPI’s. Uitwerken van – en implementeren van (vastgesteld) beleid om de toegankelijkheid van publiek vervoer voor alle burgers te bieden. Dit betekent onder andere dat vervoer aansluit bij de indicatie en er beleid is voor

•

•

•

•

reisproducten voor minima. Andersom moet geborgd worden dat reizen met publiek vervoer ook aansluit bij het (keukentafel) gesprek van de WMO consulent. Uitwerken van - en implementeren van (vastgesteld) beleid om de bereikbaarheid van voorzieningen te versterken/optimaliseren. Hierbij gaat het om beleidsadvisering aangaande een juiste inzet van vervoer welke door de Vervoercentrale wordt aangestuurd. Dit optimalieren richt zich daarbij ook op kosteneffectiviteit. In deze rol geeft de Vervoerscentrale/GR ook gevraagd en ongevraagd beleidsondersteunend advies aan de gemeenten en provincie. Uitwerken van – en implementeren van betaal- en boekingsproducten publiek vervoer. Hierbij gaat het om betaalproducten voor bepaalde reizigersgroepen en koppeling van dienstverleners met op zichzelf staande proposities (zoals de zogenaamde MaaS dienstverleners). Uitwerken van – en implementeren van beleid om binnen publiek vervoer de aansluiting met: bewoners initiatieven, bedrijventerreinen, toeristensector en onderwijs te ondersteunen en versterken. Publiekscommunicatie - en communicatie met klanten over publiek vervoer. De vervoercentrale zorgt voor een eenduidige communicatie over alle zaken die de primaire dienstverlening publiek vervoer aangaan.

De tijdelijke voorziening 2025 is er mede op gericht dat op 1 januari 2026 er een organisatie, GR Publiek Vervoer én Vervoerscentrale, staat die gesteld is om bovenstaande taken op het gewenste kwaliteitsniveau uit te voeren.

PUBLIEK VERVOER ZEELAND = Reizen door Zeeland

Waarom: • • •

Zeeland is op dit moment met vaste ov-dienstregeling en ov-routes niet goed bereikbaar, vooral in het weekend en avonduren 98% van de Zeeuwen gebruikt auto, slechts 2% gebruikt ov WMO-doelgroepenvervoer (gemeenten) en busvervoer (provincie): kans om dit samen efficiënter te organiseren, daarmee bereikbaarheid voorzieningen tegen aanvaardbare maatschappelijke kosten te vergroten.

Reizen door Zeeland is OV + Flex FLEX • • • • •

Flex is er voor de reiziger met én zonder indicatie Een Flex is een taxi of bus(je) met een chauffeur. De Flex rijdt zeven dagen per week tussen 6:00 uur ’s ochtends en 23:00 uur ’s avonds. Je neemt een Flex bij een hub. Buiten de bebouwde kom kun je ook thuis opgehaald worden. Boeken via de app Reizen door Zeeland of bellen met de Vervoercentrale

OV • • • • • •

Nieuwe dienstregeling december 2026 OV focus op dikke vervoerstromen OV en Flex: reizen tegen OV tarief OV en Flex: Studentenreisproduct OV 65+ en OV minima zijn van toepassing