20240812 Definitief Concept beleidsplan Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten
Tekst van het document
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Bedrijven / Externe organisaties
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Inwoners
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Inwoners
8.
Vanaf 2026 zijn de bestaande duurzaamheidsloketten uitgerust voor vragen over circulair ondernemen. Waar mogelijk versterken gemeenten elkaar voor het openen van een gezamenlijk duurzaam ondernemersloket. Alle ondernemers die een vergunning of subsidie aanvragen worden gewezen op de circulaire mogelijkheden. Bedrijven / De gemeenten zetten uiterlijk in 2026 in externe op een collectieve aanpak om organisatie bedrijventerreinen te ondersteunen op het gebied van circulaire economie. Bedrijven / We hebben in 2027 in de regio een Externe circulaire bouwhub waar waardevolle organisaties. materialen van bouwbedrijven uit de regio heen gebracht kunnen worden en opnieuw worden verkocht/gedeeld.
In 2027 zijn 100 bedrijven geïnformeerd over het opnieuw inzetten van grondstoffen en of het hoogwaardiger verwerken van afvalstromen. In 2025 formuleren de Zeeuwse gemeenten binnen het O.L.A.Z. een duurzaamheidsbeleid op het gebied van de inzet van duurzaam materiaal en materieel voor het O.L.A.Z. en de uitvoeringsorganisatie ZRD. In 2026 bestaat er een netwerk van deel-, reparatie- en hergebruik faciliteiten voor inwoners en de gemeenten promoot deze faciliteiten ook via bijeenkomsten, websites en andere communicatiekanalen (elke gemeente heeft in 2025 ten minste 1 repaircafe en 1 kringloopwinkel).
Circulair ondernemen in duurzaamheidsloketten
Deelname aan (collectieve) bedrijvenaanpak Circulaire bouwhub. De Zeeuwse gemeenten dragen bij door bijvoorbeeld vergunningverlening, het verbinden van partijen en promoten van de hub. Informeren van 100 bedrijven (waaronder ook landbouw en recreatie) Formuleren duurzaamheidsbeleid in OLAZ en ZRD
Het in beeld brengen van een netwerk voor deelreparatie voor inwoners
Inkoop & Consumptie
8.1. Kansen en uitdagingen Nederlandse overheden kopen jaarlijks voor ruim vijfentachtig miljard euro in aan producten, werken en diensten. Het is dus heel effectief om op circulaire inkoop in te zetten: je kan hier veel impact maken. Door circulair in te kopen zal een inkoper producten, materialen of 30
diensten inkopen die zo weinig mogelijk impact op het milieu maken. Producten of materialen die na hun eerste gebruiksfase opnieuw gebruikt kunnen worden. Ook hoeft circulair inkopen niet duurder te zijn. Circulaire oplossingen hebben vaak minder onderhoudskosten en zijn aan het einde van de levensfase meer waard dan niet-circulaire oplossingen. Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) Door het toepassen van MVOI wordt opdrachtgeverschap en inkoop ingezet voor de transitie naar een duurzame en sociale wereld. Bij MVOI gaat het naast de prijs namerlijk ook om de sociale effecten en de effecten op het milieu. De verschillende MVOI-thema’s zijn: - Milieu en biodiversiteit - Klimaat - Circulair (inclusief biobased) - Ketenverantwoordelijkheid (Internationale Sociale Voorwaarden) - Diversiteit en inclusie - Social return. (zie figuur 6) Figuur 6: MVOI thema’s
Consumptie inwoners Waarmee draagt de gemiddelde Nederlander het meeste bij aan klimaatverandering? Niet door vlees of op vliegvakantie te gaan, maar door het aanschaffen van spullen. We bezitten nu zes keer meer spullen dan in 1960. Al die spullen zorgen ervoor dat we de laatste zes jaar meer grondstoffen hebben gebruikt dan in de gehele afgelopen eeuw. Zie figuur 7. Figuur 7: Impact top 10, Babette Porcelijn
31
Wegwerp maatschappij; kleding en elektronische apparaten Van alle spullen heeft kleding, naast elektrische apparaten, de grootste negatieve impact. Zo zijn we de afgelopen twintig jaar 40% meer kleding gaan kopen en zowel consumenten als producenten behandelen kleding als een wegwerpproduct. Daarnaast bieden Nederlanders slechts 45% van hun afgedankte textiel aan bij inzamelingspunten7, de rest beland bij het restafval. Inwoners maken de meeste impact op dit onderwerp als zij: - Geen nieuwe apparaten meer kopen als dat niet echt nodig is. Consuminderen. - Meer tweedehands elektronica zouden kopen. - Huishoudelijke apparaten en elektrisch gereedschap zouden delen, lenen of ruilen. - Oude apparaten repareren. - Tweedehands apparaten aanbieden op Marktplaats of aan kringloopwinkels. - Apparaten die stuk zijn inleveren bij de milieustraat, in de winkel bij de aanschaf van een nieuw apparaat of bij supermarkten of bouwmarkten
7
Bron: regie op de textielketen Handboek voor gemeenten, maart 2024
32
8.2.
Zeeuwse context
Inkoop eigen organisatie Diverse Zeeuwse gemeenten hebben al ervaring opgedaan met circulair inkopen of maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI). Het wordt alleen nog niet overal structureel toegepast bij alle inkoopprojecten. Naast de provincie Zeeland hebben in ieder geval de gemeenten Goes, Schouwen-Duiveland, Sluis en Veere het Manifest MVOI al ondertekend. Andere gemeenten overwegen ondertekening. Het MVI platform Zeeland heeft instrumenten ontwikkeld om de bijdrage van duurzame inkoop zichtbaar te maken onder anderen door middel van een CO2 tool. Daarnaast zijn via de website voorbeeld projecten te zien. De provincie Zeeland en de gemeente SchouwenDuiveland werken al samen met het MVI platform Zeeland. Inkoop externe organisaties De provincie Zeeland is bezig met het opstarten van een Zeeuws brede circulaire economie campagne voor bedrijven om bewustwording te stimuleren. Bij de ontwikkeling van de campagne worden straks ook de Zeeuwse gemeenten betrokken. Daarnaast kunnen Zeeuwse bedrijven via Impuls Zeeland gebruik maken van vouchers voor bijvoorbeeld een haalbaarheidsonderzoek of uitwerken van een circulaire bedrijfsplan en workshops Symbiosis4Growth waar bedrijven in één dagdeel nagaan wat zij kunnen delen (reststromen, warmte, apparatuur, arbeid etc) met andere bedrijven.
Consumptie Inwoners In 2022 zijn de houding, het gedrag en ervaren belemmeringen ten aanzien van circulariteit bij burgers onderzocht. Hieruit blijkt onder andere dat de houding van Zeeuwen ten aanzien van circulariteit veelal positief is, maar dat er grenzen zijn aan de bereidheid van mensen zich aan te passen. Door belemmeringen weg te nemen is het gedrag van mensen en de grenzen die zij ervaren wel positief te beïnvloeden8.
8.3.
Doelstellingen Inkoop & Consumptie
De doelstellingen voor het thema Inkoop & Consumptie voor wat betreft de subthema’s en doelgroepen hebben we weergegeven in tabel 4.
8
I&O Research (2022), Houding, gedrag en ervaren belemmeringen t.a.v. circulariteit bij burgers
33
Tabel 4: Doelstellingen voor het thema Inkoop & Consumptie per subthema en doelgroep. Thema
Subthema
Doelgroep
Inkoop & Consumptie
Inkoop
Eigen organisatie
Inkoop & Consumptie
Inkoop
Eigen organisatie
Inkoop & Consumptie
Inkoop
Eigen organisatie
Inkoop & Consumptie
Inkoop
Bedrijven / Externe organisaties
Inkoop & Consumptie
Consumptie Eigen organisatie
Inkoop & Consumptie
Consumptie Bedrijven / Externe organisaties
Inkoop & Consumptie
Doelstelling
Activiteiten
In 2025 werken alle Zeeuwse gemeenten volgens het Manifest MVOI en zijn actief aan de slag met het opstellen van een MVOI actieplan en circulair inkoopbeleidsplan, bij voorkeur gekoppeld aan de Sustainable Development Goals. Vanaf 2025 heeft iedere gemeente minimaal 2 inkoopprojecten per jaar waarin circulaire en MVOI vereisten zijn opgenomen en kiezen de gemeenten leveranciers en opdrachtnemers mede op basis van hun circulaire kennis, ambities en ervaring.
Werken volgens het Manifest Duurzaam Inkopen en opstellen inkoopactieplan
Vanaf 2028 is de circulaire economie onderdeel van alle inkooptrajecten en wordt bijgehouden wat het effect is op bijvoorbeeld grondstofverbruik, het milieu, biodiversiteit en/of sociaal aspecten. In 2028 hebben we 100 regionale bedrijven geholpen met het invoeren van circulair inkopen en het maken van circulaire stappen in hun kern processen door middel van trainingen. In 2026 hebben alle Zeeuwse gemeenten inzicht in hun eigen milieubelasting van hun eigen organisatie en passen actief een instrument toe om dit inzichtelijk te maken met als doel het eigen grondstoffengebruik te reduceren. Vanaf 2025 geven de Zeeuwse gemeenten minimaal 100 bedrijven de mogelijkheid om d.m.v. trainingen en coaching gespreken inzicht te krijgen in de toekomstbestendigheid van het bedrijf.
Inkoop instrument bijvoorbeeld CO2 inkooptool
Consumptie Bedrijven / Externe organisaties
Vanaf 2025 promoten de gemeenten actief instrumenten (b.v. milieubarometer) die milieu impact en grondstofgebruik monitoren voor bedrijven
Aanschaf en promoten van instrument o.a. milieubarometer
Inkoop & Consumptie
Consumptie Inwoners
Vanaf 2025 hebben de Zeeuwse gemeenten 2-4 per jaar een gezamenlijke educatieve campagne dat slimmer consumeren stimuleert en de bijbehorende mogelijkheden in de provincie laat zien.
Organiseren van 2-4 keer per jaar een campagne op regionaal niveau
Inkoop & Consumptie
Consumptie Inwoners
Vanaf 2025 faciliteren we per gemeente per jaar minimaal 2 inwoners initiatieven die betrekking hebben op thema’s zoals verpakkingen, streekproducten, seizoensgebonden producten, minder vlees, 2e hands, repareren, delen, minder verharden, inheems groen, toepassing duurzame/biobased producen bij verbouw en tuininrichting verbouwproducten etc.
Ondersteunen 2 inwonersinitiatieven per gemeente (Faciliteren, kan bestaan uit subsidiëren, ruimte beschikbaar stellen, planologisch ondersteunen, communiceren over etc.). Bij geen initiatieven bewustwording
Realiseren van 2 inkooptrajecten per jaar per gemeente met circulaire eisen en opnemen in MVO actieplan
Trainen van 100 bedrijven op circulair inkopen
Toepassen instrument voor inzicht in milieubelasting bijvoorbeeld milieubarometer/ CO2 monitor
Ondersteunen 100 bedrijven met betrekking tot toekomstbestendigheid
34
9.
Organisatie
De Zeeuwse gemeenten werken al samen in het kader van de Energietransitie. Momenteel zijn we bezig om deze samenwerking te professionaliseren en te formaliseren. De rol van penvoerder voor deze samenwerking is recent overgegaan van gemeente Goes naar de gemeente Terneuzen (in 2 delen; vanaf 1 juli 2024 en vanaf 1 januari 2025). Om de samenwerking tussen gemeenten te professionaliseren en formaliseren werken we naar een basisorganisatie en een daaronder hangende flexibele programmaorganisatie. Voor de basisorgansiatie zal een vast aantal personen worden aangenomen, waaronder de regiocoördinator, die komen te vallen onder de gemeente die penvoerder is. Voor de grotere projecten/ programma's stellen we per project/ programma een plan van aanpak op. Op basis hiervan wordt de benodigde capaciteit bepaald (projectleider/ programmamanager en ondersteuning). Afstemming tussen gemeenten vindt plaats via het Zeeuwse duurzaamheidsoverleg. De regiocoördinator vertegenwoordigt de gemeenten in andere overleggen zoals de Regionale Energie Strategie of nationale en regionale klankbordgroepen. Het voorstel is weergegeven in figuur 8. Figuur 8. Voorlopig voorstel samenwerking gemeenten (nog niet vastgesteld)
Circulaire economie zou kunnen vallen één van de projecten/ programma’s binnen deze flexibele projectenorganisatie en wordt aangestuurd door een projectleider of programmamanager. De programmamanager wordt ondersteund door middel van het huidige kernteam bestaande uit de gemeenten Middelburg, Tholen, Schouwen-Duiveland, Veere, Reimerswaal, Sluis, Borsele, Kapelle en de Provincie Zeeland. De programmamanager van het programma Circulaire Economie is verantwoordelijk voor het sturen op de doelen van het beleidsplan en het Zeeuws meerjarig uitvoeringsprogramma. Voor de uitvoering van het programma zijn de duurzaamheidsmedewerkers circulaire economie van de dertien Zeeuwse gemeenten beschikbaar. De programmamanager bewaakt de uitvoering en stuurt op de inhoudelijke afstemming met de diverse beleidsplannen. Het kernteam circulaire economie komt maandelijks bijeen. Eén keer per twee maanden digitaal en één keer per twee maanden fysiek. De beleidsmedewerkers circulaire economie zijn verantwoordelijk voor de doorwerking van het beleid binnen de gemeenten. Er wordt gewerkt met een vaste agenda. Monitoring is een belangrijk onderdeel hiervan.
35
10.
Communicatie
We communiceren zowel op Zeeuws niveau als op gemeentelijk niveau. Voor de communicatie op Zeeuws niveau stellen we een communicatieplan op. Communicatie op gemeentelijk niveau is de verantwoordelijkheid van de individuele gemeenten.
11.
Monitoring & Evaluatie
Om zicht te krijgen op de ontwikkeling van de transitie naar een circulaire economie en het bereiken van de gestelde ambitie voor 2030 en 2050 is monitoring en evaluatie nodig. Hiervoor zijn de doelstellingen van dit beleid Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden (SMART) geformuleerd waardoor goed bepaald kan worden of een doel gerealiseerd is. De voortgang op doelen wordt gemonitord en geëvalueerd aan de hand van de inzet van de Zeeuwse gemeenten zelf. Dit zal gebeuren aan de hand van een jaarlijkse evaluatie van de uitgevoerde acties en projecten die komen te staan in het uitvoeringsprogramma. Hierbij worden de resultaten en ervaringen in beeld gebracht en leerervaringen geïnventariseerd. Op basis van deze informatie wordt, waar nodig, de koers aangepast en invulling gegeven aan de daaropvolgende uitvoeringsagenda en beleidsnota.
12.
Planning, financiën en capaciteit
Onderzoek9 laat zien dat te laat en te zacht ingrijpen ten aanzien van het klimaat vijf tot zeven keer grotere schade oplevert voor de generaties na ons, in vergelijking met de financiële pijn die we nu moeten absorberen. Ook laat internationaal onderzoek zien dat veel vormen van klimaatbeleid zichzelf terugverdienen. Hoe hoger de opwarming, hoe groter de schade aan natuurlijke systemen en uiteindelijk ook aan de wereldeconomie, zo concludeert het onderzoeksteam in wetenschapsblad Science10. In dit hoofdstuk geven we in 12.1 de regionale en gemeentelijke kosten weer. In paragraaf 12.2 hebben we een inschatting gegeven van het benodigde aantal Fte (fulltime/voltijds equivalent). 12.1. Planning In hoofdstuk 5 tot en met 8 hebben we de doelstellingen voor respectievelijk de thema’s: Bouw & gebouwde omgeving; Infrastructuur & Openbare ruimte; Afval & Grondstoffen en Inkoop & Consumptie gegeven. In bijlage 1 hebben we op basis van de doelstellingen per thema een globaal uitvoeringsplan voor de jaren 2025 tot 2028 opgesteld met de activiteiten en de globale kosten per doelstelling. Hierbij hebben we onderscheid gemaakt tussen kosten voor de Zeeuwse samenwerking en de gemeentelijke kosten. De inschatting van de gemeentelijke kosten zijn gebaseerd op de grotere gemeenten. Voor de kleinere gemeenten hebben we de kosten lager gezet. De 9
I https://www.elibrary.imf.org/view/journals/001/2019/215/001.2019.issue-215en.xml?language=en&Tabs=contentsummary-102775 10 https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaw6974
36
programmamanager stelt ieder jaar op basis van het globale uitvoeringsplan een activiteitenplan op voor het Zeeuwse deel in samenspraak met de 13 Zeeuwse gemeenten.
12.2. Financiën Het overzicht van de activiteiten en kosten hebben we uitgebreid weergegeven in bijlage 1. In tabel 6 hebben we een samenvatting gemaakt per thema. Tabel 6: Samenvatting regionale kosten en gemeentelijke kosten per thema. Thema
Algemeen
Globale activiteiten
Programma management, bijscholing medewerkers, kennissessies bestuurders. Bouw & O.a. Service punt duurzaam bouwen, Gebouwde deelname kennisnetwerk, events, omgeving opstellen criteria, inventarisatie gemeentelijke gebouwen, bijscholing projectleiders en vastgoed medewerkers. Infrastructuur & O.a. opstellen afwegingskader, Openbare bijscholing projectleiders, netwerk ruimte medewerkers, inventarisatie infrastructuur, faciliteren regionale of lokale infra hub Afval & O.a. Inventarisatie afvalstromen, Grondstoffen inventarisatie groenstromen, campagnes, ondersteunen bedrijven, ondersteunen bewonersinitiatieven. Inkoop & O.a. criteria bij inkoop, campagnes Consumptie inwoners, informatie bedrijven Totaal
155.000
125.000
125.000
150.000
Gemeentelijke kosten per jaar (in Euro) (grote gemeente) 0
20.000
20.000
20.000
10.000
12.000
20.000
25.000
25.000
10.000
7.000
55.000
80.000
80.000
80.000
11.000
50.000
50.000
50.000
50.000
20.000
300.000
300.000
300.000
300.000
50.000
Kosten per jaar in Euro voor Zeeuwse samenwerking 2025 2026 2027 2028
De kosten voor Zeeuwse samenwerking zijn € 300.000 per jaar. Deze kosten worden verdeeld over de deelnemende gemeenten waarvan 50% evenredig verdeeld over de 13 deelnemende gemeenten en 50% op basis van inwonertal. De gemeentelijk kosten variëren tussen de € 50.000 en € 25.000 afhankelijk van de grootte van de gemeente en de ambities. In tabel 7 hebben we een kostenoverzicht per gemeente weergegeven.
37
Tabel 7: Regionale en gemeentelijke kosten per gemeente per jaar Gemeente
Aantal % inwoners (1-1-2023)
Vaste bijdrage regionale kosten (50% /13 gemeenten)
Resterende Totale bijdrage op regionale basis van (in Euro inwonertal bijdrage (Euro per jaar) per jaar)
Gemeente- Totale lijke kosten kosten ( Euro / jaar) (regionaal + gemeentelijk) per jaar
Terneuzen
54.990
14,1
11.538,50
21.150
32.688,5
50.000
82.688,5
Middelburg
49.919
12,8
11.538,50
19.200
30.738,5
50.000
80.738,5
Vlissingen
45.182
11,6
11.538,50
17.400
28.938,5
50.000
78.938.5
Goes
39.432
10,1
11.538,50
15.150
26.688,5
45.000
71.6885
SchouwenDuiveland Hulst
34.521
8,8
11.538,50
13.200
24.738,5
45.000
69.738,5
27.586
7,1
11.538,50
10.650
22.188,5
40.000
62.188,5
Tholen
26.793
6,9
11.538,50
10.350
21.888,5
40.000
61.888,5
Sluis
23.244
5,9
11.538,50
8.850
20.388,5
35.000
55.388,5
Borsele
23.164
5,9
11.538,50
8.850
20.388,5
35.000
55.388,5
Reimerswaal
23.265
5,9
11.538,50
8.850
20.388,5
35.000
55.388,5
Veere
22.071
5,6
11.538,50
8.400
19.938,5
35.000
54.938,5
Kapelle
13.029
3,3
11.538,50
4.950
16.488,5
25.000
41.488,5
NoordBeveland Totaal
7.881
2,0
11.538,50
3.000
14.538,5
25.000
39.538,5
391.077
100
150.000,50
150.000
300.000
545.000
845.000
12.3. Benodigd FTE voor uitvoering beleid circulaire economie (structurele kosten)
In tabel 8 is te zien hoeveel Fte nodig zijn om het beleid circulaire economie in 2025 en 2026 uit te kunnen voeren. In 2026 wordt bekeken hoeveel Fte er eventueel bij moet komen voor de jaren 2027 en 2028. Een Fte kan natuurlijk verdeeld worden over meerdere mensen die aan verschillende hoofdthema's van het beleid werken. Sommige gemeenten hebben al uren/fte toegekend aan circulaire economie, deze gemeenten kunnen de huidige toegekende uren/fte aftrekken van onderstaande getallen. In onderstaand overzicht is een groeiaanpak verwerkt, dat betekent dat de gemeenten de Fte gefaseerd kunnen toekennen. De uren die voor de kernteamleden nodig zijn om in 2024 te werken aan het vaststellen van beleidsplan en het uitvoeringsprogramma zijn niet inbegrepen. Tabel 8. Inschatting van het aantal Fte per jaar per gemeente over de jaren 2025 - 2028 Gemeente
Fte
Fte totaal voor vier jaar
2025
2026
2027
2028
Terneuzen
1,2
1,5
1,5
1,5
5,7
Middelburg
1,2
1,5
1,5
1,5
5,7
Vlissingen
1,2
1,5
1,5
1,5
5,7
Goes
1,0
1,2
1,2
1,2
4,6
Schouwen-Duiveland
1,0
1,2
1,2
1,2
4,6
Hulst
0,8
1
1
1
3,8
Tholen
0,8
1
1
1
3,8
Sluis
0,8
1
1
1
3,8
Borsele
0,6
0,8
0,8
0,8
3
Reimerswaal
0,6
0,8
0,8
0,8
3
38
Veere
0,6
0,8
0,8
0,8
3
Kapelle
0,4
0,6
0,6
0,6
2,2
Noord-Beveland
0,4
0,6
0,6
0,6
2,2
Totaal
10,6
13,5
13,5
13,5
51,1
39
Lijst van afkortingen BREEAM
Building Research Establishment’s Environmental Assessment Method
CE
Circulaire economie
CSRD
Corporate Sustainability Reporting Directive
Fte
Fulltime-equivalent
GPR
Gemeentelijke Praktijk Richtlijn
KAS
Klimaat Adaptatie Strategie
K&I
Kennis & Innovatie
MPG
Milieuprestatie gebouwen
MVOI
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen
NPCE
Nationaal Programma Circulaire Economie
OZO-KEM
Overleg Zeeuwse Overheden – Klimaat, Milieu en Energie
OLAZ
Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland
RES
Regionale Energiestrategie
R-Ladder
Circulaire verwerkingsladder
SDG’s
Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties
SMART
Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden
UPV
Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid
ZRD
Zeeuwse Reinigingsdienst
40
Bijlage 1: Uitvoeringsprogramma 2025-2028
Kosten Zeeuwse samenwerking per jaar in Euro
Thema
Sub-thema
Doelgroep
Doelstelling
Activiteiten
2025
2026
2027
Gemiddelde gemeentelijke kosten / jaar 2028 in Euro
Algemeen
Eigen organisatie
Alle Zeeuwse gemeenten hebben het beleid circulaire economie in 2024 vastgesteld en stellen ieder jaar een concreet uitvoeringsprogramma op
Regiocoördinator circulair: Opstellen jaarlijks uitvoeringsprogramma, coördinatie en monitoring
90.000,00
90.000,00
90.000,00
90.000,00
0,00
Algemeen
Eigen organisatie
Eind 2026 zijn alle noodzakelijke medewerkers voldoend circulair opgeleid zijn om circulaire economie in in hun werkveld te kunnen toepassen.
Kennisontwikkeling medewerkers op het gebied van circulaire economie
60.000,00
30.000,00
30.000,00
30.000,00
0,00
Algemeen
Eigen organisatie
In 2026 hebben alle (college) bestuurders algemene kennis van circulariteit en bouw en gebouwde omgeving, door bijvoorbeeld circulaire bijeenkomsten en werkbezoeken met alle wethouders.
Kennissessies over circulaire economie voor bestuurders
5.000,00
5.000,00
5.000,00
5.000,00
0,00
Algemeen
Eigen organisatie
Alle Zeeuwse gemeenten hebben in 2028 geactualiseerd beleid op het gebied van circulaire economie
Evaluatie en opstellen vervolgbeleid
Subtotaal Bouw & gebouwde omgeving
Nieuwbouw
Eigen organisatie
Bouw & gebouwde omgeving
Nieuwbouw
Bedrijven / Externe organisaties
Bouw & gebouwde omgeving
Nieuwbouw
Bouw & gebouwde omgeving
25.000,00
155.000,00
125.000,00
125.000,00
150.000,00
0,00
Vanaf 2028 bevatten, waar mogelijk, alle nieuwbouwprojecten bij uitgifte van eigen grond (gemeente) circulaire prestatie-richtlijnen/ambities zoals percentages secundair materiaal, biobased materialen, losmaakbaarheidsindex en een materialen paspoort. In 2025 bestaat er een (lokaal) koplopernetwerk van projectontwikkelaars, bouwpartijen, ingenieursbureaus, kennisinstellingen, ngo's en andere sympathisanten die actief de circulaire economie stimuleren.
Opstellen circulaire prestatie eisen bij nieuwbouw (aanvulling op opleiding ambtenaren) - Op regionaal niveau aanschaffen van instrument (bijv. GPR of BREAM)
0,00
0,00
0,00
0,00
5.000,00
Deelname aan kennisnetwerk circulair bouwen
0,00
0,00
0,00
0,00
1.500,00
Bedrijven / Externe organisaties
Vanaf 2025 wordt circulair bouwen meegenomen in actualisatie van de prestatieafspraken met woningbouwcorporaties
Circulariteit meenemen in actualisatie van de prestatie afspraken woningbouwcorporaties
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Nieuwbouw
Bedrijven / externe organisaties / inwoners
Realiseren van service punt duurzaam bouwen binnen www.duurzaambouwloket.nl
0,00
0,00
0,00
0,00
1.000,00
Bouw & gebouwde omgeving
Bestaande bouw
Eigen organisatie
In 2026 is er een servicepunt over duurzaam bouwen waar inwoners en bedrijven informatie kunnen inwinnen over bedrijven en projecten met betrekking tot circulair bouwen, slopen/oogsten, (biobased) renoveren en isoleren en natuurinclusief bouwen Alle gebouwenbeheerders van de gemeenten zijn eind 2026 opgeleid om alle renovatie- en sloopprojecten in opdracht van de gemeenten circulair uit te voeren
Opleiding gebouwbeheerders en inkoop (kosten onder algemene opleiding)
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Bouw & gebouwde omgeving
Bestaande bouw
Eigen organisatie
Om de panden zo goed mogelijk te kunnen onderhouden en te behouden wordt in 2026 de staat van al het gemeentelijk vastgoed geïnventariseerd.
Inventarisatie gemeentelijk vastgoed en opstellen Duurzaam Meerjaren OnderhoudsPlan (DMJOP) / materialen paspoort
0,00
0,00
0,00
0,00
2.500,00
1
Bouw & gebouwde omgeving
Bestaande bouw
Bedrijven / externe organisaties / inwoners
Vanaf 2025 onderzoeken we de mogelijkheden of we in gemeentelijke regelingen (isolatiesubsidie / subsidie Doe-Het-Zelvers) een extra stimulans voor de toepassing van circulair materiaal kunnen opnemen.x
Onderzoek naar mogelijkheden om een extra stimulans voor circulair materiaal in gemeentelijke regelingen op te nemen.
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Bouw & gebouwde omgeving
Bestaande bouw
Bedrijven / Externe organisaties/ Inwoners
We stimuleren in 2027 een circulaire bouwhub in de regio waar waardevolle materialen van bouwbedrijven uit de regio heen gebracht kunnen worden en opnieuw worden verkocht/gedeeld.
Faciliteren regionale of lokale Circulaire hub door vergunningverlening, verbinden van partijen en onderzoek
0,00
0,00
10.000,00
0,00
0,00
Bouw & gebouwde omgeving
Grond uitgifte
Eigen organisatie
Vanaf 2026 worden bij gronduitgifte door de gemeente circulaire criteria opgenomen in de voorwaarden voor toekomstige plannen of projecten.
Opstellen circulaire prestatie eisen bij gronduitgifte (Opstellen kader)
0,00
10.000,00
0,00
0,00
0,00
Bouw & gebouwde omgeving
Gebieds ontwikkeling
Eigen organisatie
Vanaf 2025 wordt er gewerkt aan een gemeentelijk netwerk van ambtenaren voor kennisuitwisseling van praktijkvoorbeelden en het bevorderen van integraliteit van projecten.
Organisatie van events, samen werken aan projecten etc.
10.000,00
10.000,00
10.000,00
10.000,00
0,00
Bouw & gebouwde omgeving
Gebieds ontwikkeling
Eigen organisatie
Vanaf 2026 maken circulaire economie doelstellingen deel uit van alle nieuwe gebiedsontwikkelingsprojecten en waar mogelijk bij bestaande/lopende projecten
Circulaire prestatie eisen bij gebiedsontwikkelingen. Op regionaal niveau aanschaffen van instrument (bijv. GPR of BREAM, Convenant toekomstbestendig bouwen)
10.000,00
0,00
0,00
0,00
2.000,00
Bouw & gebouwde omgeving
Gebieds ontwikkeling
Eigen organisatie
Afspraken met waterschap / provincie en gemeenten over hergebruik water
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Bouw & gebouwde omgeving
Gebieds ontwikkeling
Inwoners
Kennisuitwisseling wordt bevorderd tussen initiatieven, er wordt gezocht naar geschikte locaties en waar mogelijk grond beschikbaar gesteld.
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Bouw & gebouwde omgeving
Gebieds ontwikkeling
Inwoners
In 2026 hebben we met het regionale waterschap, gemeenten en de provincie afgesproken dat we bij toekomstige nieuwbouwwijken focussen op het zoveel mogelijk hergebruiken en opslaan van water in de wijk tot een maximum van 100 liter water per persoon per dag. De gemeenten bekijken structureel vanaf 2025 of inwoners collectieven die zelf circulaire initiatieven willen bouwen, ondersteund kunnen worden. Kennisuitwisseling wordt bevorderd tussen initiatieven, er wordt gezocht naar geschikte locaties en waar mogelijk grond beschikbaar gesteld. Vanaf 2028 wordt bij inrichting van nieuwe woonwijken (50+ woningen) en bedrijventerreinen onderzocht of er ruimte beschikbaar kan worden gesteld voor het delen/ repareren van materialen, goederen en mobiliteit in de wijk. In 2025 wordt bekeken waar en hoe dit toegepast kan worden
In 2025 wordt bekeken waar en hoe dit toegepast kan worden. Onderzoek naar ruimte voor delen/ repareren bij woonwijken > 50w woningen en bedrijventerreinen
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
20.000,00
20.000,00
20.000,00
10.000,00
12.000,00
Subtotaal Infrastructuur & Openbare Ruimte
Infrastructuur
Eigen organisatie
Vanaf 2028 wordt bij alle infrastructuurprojecten in opdracht van de gemeenten circulariteit meegenomen in alle fases van een project (fases; initiatief / definitie / ontwerp / voorbereiding (bestek) / aanbesteding / uitvoering / nazorg).
Circulariteit meenemen in infrastructuur projecten - aanvulling op opleiding van ambtenaren – opstellen van criteria
0,00
0,00
0,00
0,00
5.000,00
Infrastructuur & Openbare Ruimte
Infrastructuur
Eigen organisatie
Eind 2025 zijn door de Zeeuwse gemeenten gezamenlijk criteria ontwikkeld hoe circulariteit wordt meegenomen in alle fases van infrastructuurprojecten die in opdracht van de gemeente worden uitgevoerd.
10.000,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Infrastructuur & Openbare Ruimte
Infrastructuur
Eigen organisatie
Vanaf 2025 wordt er gewerkt aan een gemeentelijk netwerk van ambtenaren voor kennisuitwisseling van praktijkvoorbeelden en het bevorderen van integraliteit van infrastructuurprojecten.
Opstellen afwegingskader circulariteit en opleiden van projectleiders infra en openbare ruimte. Gemeenten werken allemaal via dezelfde afwegingskader en gemeenten kunnen zelf per project de weging van criteria bepalen. Netwerk voor gemeenteambtenaren
10.000,00
10.000,00
10.000,00
10.000,00
0,00
Infrastructuur & Openbare Ruimte
Infrastructuur
Eigen organisatie
In 2028 is er een actueel inzicht over de staat van de infrastructuur van de Zeeuwse gemeenten en is duidelijk hoe circulariteit toegepast kan worden.
0,00
0,00
0,00
0,00
2.000,00
Inventarisatie staat van infrastructuur
2
Infrastructuur & Openbare Ruimte
Openbare ruimte
Bedrijven / Externe organisaties
In 2025 bestaat er een (lokaal) koplopernetwerk van projectontwikkelaars, bouwpartijen, ingenieursbureaus en andere sympathisanten die actief de circulaire economie stimuleren
Lokaal koplopersnetwerk van projectontwikkelaars, bouwbedrijven, etc. en events. Jaarlijks wordt gewerkt aan het uitbreiden van het netwerk door events, samen te werken aan projecten en kennis te delen. Onderzoek mogelijkheden bomenhub
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Infrastructuur & Openbare Ruimte
Openbare ruimte
Eigen organisatie
In 2026 onderzoeken de gemeenten de mogelijkheid voor een bomenhub.
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Infrastructuur & Openbare Ruimte
Openbare ruimte
Eigen organisatie
Vanaf 2026 nemen gemeenten bij de inrichting van de openbare ruimte circulariteit mee.
Opstellen criteria voor circulaire inrichting openbare ruimte.
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Infrastructuur & Openbare Ruimte
Openbare ruimte
Bedrijven / Externe organisaties
We hebben in 2027 in de regio een circulaire infra hub waar waardevolle materialen vanuit de openbare ruimte uit de regio heen gebracht kunnen worden en opnieuw worden verkocht/gedeeld.
Regionale en lokale infra hub. De Zeeuwse gemeenten dragen hieraan bij door bijvoorbeeld vergunningverlening, het verbinden van partijen en promoten van de hub.
0,00
15.000,00
15.000,00
0,00
0,00
20.000,00
25.000,00
25.000,00
10.000,00
7.000,00
Subtotaal Afval & grondstoffen
Afval
Eigen organisatie
In 2025 is voor alle gemeenten bekend welke afvalstromen er zijn vanuit gemeentelijke kantoren en op basis hiervan wordt onderzocht hoe het ontstaan van afval verder kan worden voorkomen, hoogwaardiger kan worden verwerkt en is er een smart reductiedoelstelling geformuleerd.
Monitoren van afvalstromen van eigen gemeentelijke bedrijfsvoering
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Afval & Grondstoffen
Afval
Eigen organisatie
Inventarisatie afvalstromen gemeentelijke bouw en infrastructuur projecten in 2026
0,00
0,00
0,00
0,00
2.000,00
Afval & Grondstoffen
Afval
Bedrijven/ externe organisaties
Inventariseren relevante programma’s en evenementen op het gebied circulariteit en stimuleren deelname.
0,00
25.000,00
25.000,00
25.000,00
0,00
Afval & Grondstoffen
Afval
Inwoners
Opstellen van gemeentelijk beleid met betrekking tot de VANG-huishoudelijke doelstellingen.
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Afval & Grondstoffen
Afval
Inwoners
In 2027 is voor alle gemeenten bekend welke afvalstromen er zijn vanuit gemeentelijke bouw en infrastructuur projecten en op basis hiervan wordt onderzocht hoe het ontstaan van afval verder kan worden voorkomen, hoogwaardiger kan worden verwerkt en is er een SMART reductie doelstelling aangekoppeld. In 2027 hebben de Zeeuwse gemeenten alle publieke en maatschappelijke organisaties in de provincie de mogelijkheid geboden om mee te doen aan programma’s (zoals bijvoorbeeld op inkoop, afval scheiden, bewustwording campagnes of meedoen aan verspillingvrije week) om hun (rest) afval te voorkomen/reduceren. De Zeeuwse gemeenten omarmen de VANGhuishoudelijke doelstellingen van het ministerie van I&M en spannen zich in om deze te behalen via gemeentelijk beleid en (toegangs)beleid op de milieustraten. Er wordt steeds geconformeerd aan de jaartallen en gerichte doelen zoals opgenomen in (herijkingen) van het VANG-programma De Zeeuwse gemeenten borduren voort op het principe- besluit van het O.L.A.Z. "regionale spreiding milieustraten Zeeland' met als doel het realiseren van (3) circulaire ambachtscentra in Zeeland. In 2024 wordt via de GR O.L.A.Z. een besluit genomen over de aanpak hiertoe.
Realiseren van circulaire ambachtscentra
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Afval & Grondstoffen
Afval
Inwoners
Vanaf 2025 promoten de Zeeuwse gemeenten minimaal 2 initiatieven voor inwoners op het gebied van afvalpreventie hergebruik en demontage per jaar (door bv subsidies, locatie toewijzing, etc).
Ondersteunen van 2 initiatieven per gemeente van inwoners op afvalpreventie, etc
0,00
0,00
0,00
0,00
5.000,00
3
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Eigen organisatie
In 2026 is voor alle gemeenten bekend welke groene reststromen er zijn in de openbare ruimte (bermgras, bomen) en op basis hiervan wordt onderzocht hoe deze verwerkt kunnen worden volgens de ladder van Moerman en is er een SMART doelstelling aan gekoppeld.
Inventarisatie groene reststromen per gemeente
0,00
0,00
0,00
0,00
2.000,00
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Bedrijven/ externe organisaties
Circulair ondernemen in duurzaamheidsloketten
0,00
0,00
0,00
0,00
2.000,00
Afval & grondstoffen
Grondstoffen
Bedrijven / externe organisatie
Vanaf 2026 zijn de bestaande duurzaamheidsloketten uitgerust voor vragen over circulair ondernemen. Waar mogelijk versterken gemeenten elkaar voor het openen van een gezamenlijk duurzaam ondernemersloket. Alle ondernemers die een vergunning of subsidie aanvragen worden gewezen op de circulaire mogelijkheden. De gemeenten zetten uiterlijk in 2026 in op een collectieve aanpak om bedrijventerreinen te ondersteunen op het gebied van circulaire economie.
Deelname aan (collectieve) bedrijvenaanpak
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Bedrijven/ externe organisaties
We hebben in 2027 in de regio een circulaire bouwhub waar waardevolle materialen van bouwbedrijven uit de regio heen gebracht kunnen worden en opnieuw worden verkocht/gedeeld.
Circulaire bouwhub. De Zeeuwse gemeenten dragen bij door bijvoorbeeld vergunningverlening, het verbinden van partijen en promoten van de hub
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Bedrijven/ externe organisaties
In 2027 zijn 100 bedrijven geïnformeerd over het opnieuw inzetten van grondstoffen en of het hoogwaardiger verwerken van afvalstromen.
40.000,00
40.000,00
40.000,00
40.000,00
0,00
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Inwoners
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Inwoners
De Zeeuwse gemeenten borduren voort op het principe- besluit van het O.L.A.Z. "regionale spreiding milieustraten Zeeland' met als doel het realiseren van (3) circulaire ambachtscentra in Zeeland. In 2024 wordt via de GR O.L.A.Z. een besluit genomen over de aanpak hiertoe. In 2025 formuleren de Zeeuwse gemeenten binnen het O.L.A.Z. een duurzaamheidsbeleid op het gebied van de inzet van duurzaam materiaal en materieel voor het O.L.A.Z. en de uitvoeringsorganisatie ZRD.
Informeren van 100 bedrijven over het opnieuw inzetten van grondstoffen en hoogwaardiger verwerken van afvalstromen Realiseren van circulaire ambachtscentra
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Afval & Grondstoffen
Grondstoffen
Inwoners
15.000,00
15.000,00
15.000,00
15.000,00
0,00
55.000,00
80.000,00
80.000,00
80.000,00
11.000,00
Formuleren duurzaamheidsbeleid in OLAZ en ZRD
In 2026 bestaat er een netwerk van deel-, reparatie- Netwerk voor deelreparatie voor en hergebruik faciliteiten voor inwoners en de inwoners gemeenten promoot deze faciliteiten ook via bijeenkomsten, websites en andere communicatiekanalen (elke gemeente heeft in 2025 ten minste 1 repaircafe en 1 kringloopwinkel).
Subtotaal
Inkoop & Consumptie
Inkoop
Eigen organisatie
In 2025 werken alle Zeeuwse gemeenten volgens het Manifest MVOI en zijn actief aan de slag met het opstellen van een MVOI actieplan en circulair inkoopbeleidsplan, bij voorkeur gekoppeld aan de Sustainable Development Goals.
Werken volgens het Manifest Duurzaam Inkopen en opstellen inkoopactieplan
0,00
0,00
0,00
0,00
Inkoop & Consumptie
Inkoop
Eigen organisatie
Vanaf 2025 heeft iedere gemeente minimaal 2 Realiseren van 2 inkooptrajecten per jaar inkoopprojecten per jaar waarin circulaire en MVOI per gemeente met circulaire eisen en vereisten zijn opgenomen en kiezen de gemeenten opnemen in MVO actieplan leveranciers en opdrachtnemers mede op basis van hun circulaire kennis, ambities en ervaring.
0,00
0,00
0,00
0,00
2.000,00
Inkoop & Consumptie
Inkoop
Eigen organisatie
Vanaf 2028 is de circulaire economie onderdeel van Inkoop instrument bijvoorbeeld CO2 alle inkooptrajecten en wordt bijgehouden wat het inkooptool effect is op bijvoorbeeld grondstofverbruik, het milieu, biodiversiteit en/of sociaal aspecten.
0,00
0,00
0,00
0,00
2.000,00
4
Inkoop & Consumptie
Inkoop
Bedrijven/ externe organisaties
In 2028 hebben we 100 regionale bedrijven geholpen met het invoeren van circulair inkopen en het maken van circulaire stappen in hun kern processen door middel van trainingen.
Trainen van 100 bedrijven op circulair inkopen
25.000,00
25.000,00
25.000,00
25.000,00
0,00
Inkoop & Consumptie
Consumptie
Eigen organisatie
In 2026 hebben alle Zeeuwse gemeenten inzicht in Toepassen instrument voor inzicht in hun eigen milieubelasting van hun eigen organisatie milieubelasting bijvoorbeeld en passen actief een instrument toe om dit milieubarometer inzichtelijk te maken met als doel het eigen grondstoffengebruik te reduceren.
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Inkoop & Consumptie
Consumptie
Bedrijven/ externe organisaties.
Vanaf 2026 geven de Zeeuwse gemeenten minimaal 100 bedrijven de mogelijkheid om d.m.v. trainingen en coaching gespreken inzicht te krijgen in de toekomstbestendigheid van het bedrijf, denk daarbij aan bijvoorbeeld strengere regelgeving, leveringszekerheid van goederen/grondstoffen.
Ondersteunen 100 bedrijven met betrekking tot toekomstbestendigheid
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Inkoop & Consumptie
Consumptie
Bedrijven/ externe organisaties
Vanaf 2025 promoten de gemeenten actief instrumenten (b.v. milieubarometer) die milieu impact en grondstofgebruik monitoren voor bedrijven
Aanschaf en promoten van instrument o.a. milieubarometer
0,00
0,00
0,00
0,00
4.000,00
Inkoop & Consumptie
Consumptie
Inwoners
Vanaf 2025 hebben de Zeeuwse gemeenten 2-4 keer per jaar een gezamenlijke educatieve campagne dat slimmer consumeren stimuleert en de bijbehorende mogelijkheden in de provincie laat zien.
Organiseren van 2 - 4 keer per jaar een campagne op regionaal niveau
25.000,00
25.000,00
25.000,00
25.000,00
2.000,00
Inkoop & Consumptie
Consumptie
Inwoners
Vanaf 2025 faciliteren we per gemeente per jaar minimaal 2 inwoners initiatieven die betrekking hebben op thema’s zoals verpakkingen, streekproducten, seizoensgebonden producten, minder vlees, 2e hands, repareren, delen, minder verharden, inheems groen, toepassing duurzame/biobased producten bij verbouw en tuininrichting verbouwproducten etc.
Ondersteunen 2 inwonersinitiatieven per gemeente (Faciliteren, kan bestaan uit subsidiëren, ruimte beschikbaar stellen, planologisch ondersteunen, communiceren over etc.)
0,00
0,00
0,00
0,00
10.000,00
Subtotaal
50.000,00
50.000,00
50.000,00
50.000,00
20.000,00
Totaal
300.000,00
300.000,00
300.000,00
300.000,00
50.000,00
5