Document · PDF

20240116 BIJLAGES Haalbaarheidsonderzoek CA De Bevelanden VERZ

Commissie Ruimte 28 mei 2024, gemeente HulstBij agendapunt: Lijst van ingekomen stukken14.875 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Bijlage I - Bronnenlijst

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

Bijlage III - 2022119-03 Rapport Organisatievorm kringloopsamenwerking ZRD

Bijlage IV - Ruimtestaat CA De Bevelanden

Bijlage V - Vlekkenplan en impressiebeelden CA De Bevelanden

Bijlage VI - Investeringsraming CA De Bevelanden

Bijlage VII - 20230831 Functioneel programma van eisen kantoor en remise ZRD DEF

Bijlage VIII - Ruimtestaat hoofdkantoor en remise ZRD

Bijlage I - Bronnenlijst

Wensen- en eisenlijst Circulair Ambachtscentrum de Bevelanden

| MODULO ADVIES |

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

ADVIES Opdrachtgever Zeeuwse Reinigingsdienst B.V. (ZRD) T.a.v. de heer ing. P. Marinissen Koegorsstraat 36 4538 PK Terneuzen

Opgesteld door Organisatie

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|2|

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE .............................................................................................................................................. 3 1. 1.1

INLEIDING .............................................................................................................................................. 4 bezoekersaantallen milieustraat goes .............................................................................................. 4

UITGANGSPUNTEN MILIEUSTRAAT ....................................................................................................... 5 2.1 Capaciteit en beheer ......................................................................................................................... 6 2.1.1 Capaciteit en openingstijden ............................................................................................................. 6 2.1.2 Acceptatiebeleid, toegang en registratie .......................................................................................... 6 2.1.3 Medewerkers ...................................................................................................................................... 6 2.1.4 Verdichten, rangeren en afvoeren .................................................................................................... 6 2.2 Fracties.............................................................................................................................................. 7 2.2.1 Inzamelmiddelen ................................................................................................................................ 7 2.2.2 KCA-depot ...........................................................................................................................................

9 2.2.3 Uitgifte compost ................................................................................................................................. 9 2.3 Routing.............................................................................................................................................. 9 2.3.1 Opstelstrook & keerlus ....................................................................................................................... 9 2.3.2 Routes.................................................................................................................................................. 9 2.4 Inrichting ......................................................................................................................................... 10 2.4.1 Rangeren & Veiligheid ...................................................................................................................... 10 2.4.2 Abri, beheerdersruimte, kleedkamers en schaftruimte ................................................................. 10 2.4.3 Bordes ............................................................................................................................................... 10 2.4.4 Overkapping ......................................................................................................................................

12 2.4.5 Overig ................................................................................................................................................ 12 2.5 Communicatie ................................................................................................................................. 13

UITGANGSPUNTEN CIRCULAIR ............................................................................................................ 14 3.1 Inleiding .......................................................................................................................................... 14 3.2 Aanvullende functies CA de Bevelanden ........................................................................................ 15 3.2.1 Innamestraat ..................................................................................................................................... 15 3.2.2 Werkplaats demontage .................................................................................................................... 16 3.2.3 Werkplaats upcycling........................................................................................................................ 16 3.2.4 Sortering en verkoop herbruikbare goederen en materialen ........................................................ 16 3.2.5 Werkplaats reparatie ........................................................................................................................ 17 3.2.6 Educatieruimte .................................................................................................................................

17 3.3 Communicatie en uitstraling........................................................................................................... 18 3.3.1 Communicatie ................................................................................................................................... 18 3.3.2 Inrichting en uitstraling Circulair Ambachtscentrum De Bevelanden ............................................ 18

BIJLAGE I:

AANBOD GRONDSTOF EN AFVAL ............................................................................................... 20

BIJLAGE II:

FRACTIEOVERZICHT HUIDIG ....................................................................................................... 21

BIJLAGE III:

FRACTIEOVERZICHT NIEUW ................................................................................................... 22

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|3|

INLEIDING

Dit document beschrijft de wensen- en eisen voor de realisatie van het Circulair Ambachtscentrum de Bevelanden. Op de locatie van het Circulair Ambachtscentrum kunnen ten minste drie hoofdonderdelen worden gehuisvest: een nieuwe milieustraat voor Goes en omgeving, circulaire-/ kringloopactiviteiten en een remise met kantoor voor de ZRD. In het eerste hoofdstuk worden de wensen- en eisen met betrekking tot de nieuwe milieustraat beschreven. In het tweede hoofdstuk wordt toegelicht wat er onder circulaire -/kringloopactiviteiten ofwel een Circulair Ambachtscentrum (hierna: CA) wordt verstaan en aan welke onderdelen de opdrachtgever invulling wenst te geven binnen het CA de Bevelanden. De wensen en eisen t.a.v. de remise en het kantoor van ZRD worden niet in dit document beschreven.

1.1 BEZOEKERSAANTALLEN MILIEUSTRAAT GOES De bezoekersaantallen van de milieustraten in Zeeland worden momenteel niet bijgehouden. In dit haalbaarheidsonderzoek wordt evenals in het rapport van Royal HaskoningDHV uitgegaan van vier bezoeken per huishouden per jaar. Hoeveel bezoekers gebruik gaan maken van het Circulair Ambachtscentrum in Goes hangt ook af van de toekomst van de omliggende milieustraten. Het is mogelijk dat de milieustraat in Goes een regiofunctie krijgt en andere milieustraten in de regio afschalen of sluiten. De toekomst van de milieustraten in de omliggende gemeenten ligt echter nog niet vast. Om te zorgen dat de capaciteit in elke geval voldoende is, is daarom rekening gehouden met het maximale scenario qua bezoekersaantallen. In het scenario sluiten de milieustraten in Borsele, Kapelle en Noord-Beveland. Reimerswaal blijft voorlopig geopend. De huidige bezoekers van de milieustraat Borsele, Kapelle, Reimerswaal en Noord-Beveland zullen in de nieuwe situatie (deels) naar de milieustraat in Goes gaan. Voor dit scenario is een inschatting van de verdeling van bezoekers gemaakt op basis van de rijafstanden tussen de inwoners en milieustraten, zie Tabel 1. Het totaal aantal bezoekers naar Goes is daarmee berekend op circa 140.000 per jaar. Tabel 1: De gehanteerde verdeling van bezoekers uit de Bevelandse gemeenten naar de toekomstige milieustraten.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|4|

UITGANGSPUNTEN MILIEUSTRAAT

Samenvatting eisen en wensen milieustraat: - De nieuwe milieustraat van Goes moet geschikt zijn voor 140.000 bezoekers per jaar; - De milieustraat heeft een opstelstrook deels op eigen terrein; - Vooralsnog worden de huidige openingstijden gehanteerd, maandag t/m vrijdag: 10:00 uur tot 12:30 uur en 13:00 uur tot 17:00 uur zaterdag van 09:00 uur tot 15:00 uur; - Bezoekers krijgen toegang middels een Zeeuwse afvalpas of app; - De milieustraat is ook apart toegankelijk voor voetgangers en fietsers; - Er worden geen weegbruggen voor bezoekers toegepast. In eerste instantie kunnen alle stromen gratis worden ingeleverd. Als in de toekomst moet worden afgerekend zal dit gebeuren op basis van m3 inschatting; - De milieustraat wordt doordeweeks beheerd door minimaal vier medewerkers, op zaterdag wordt er ten minste één extra kracht ingezet; - Er dient een mobiele kraan en shovel aanwezig te zijn voor het aandrukken van fracties en ‘leegknijpen’ van de bunkers; - Er is stalling aanwezig voor een shovel en een mobiele kraan; - Groenafval, grond en puin worden ingezameld in een bunker en ‘weggeknepen’ (bij voorkeur) buiten openingstijden; - Milieustraat wordt voorbereid op het betalen voor bepaalde fracties. Er wordt (nog) geen scheiding gemaakt in een betaald/gratis gedeelte; - Milieustraat bestaat uit twee routes: maaiveld en bordes.

Beide routes zijn af te leggen zonder het terrein van de milieustraat te verlaten; - Bezoekers en vrachtverkeer wordt zo veel als mogelijk gescheiden gehouden; - Er wordt een standaardmaat van 40 m3 open containers toegepast waar mogelijk. Witen bruingoed, gipsafval, EPS zo mogelijk in gesloten inloopcontainers of onder een bordes; - Het fractieoverzicht zoals opgenomen in bijlage II ‘nieuwe situatie’ wordt gehanteerd voor de inrichting van de nieuwe milieustraat; - Er wordt een verhoogd bordes toegepast; - Onderzijde van het verhoogde bordes wordt waar mogelijk gebruikt voor bijvoorbeeld opslag om zo ruimte te besparen; Wensen - Het bordes wordt gedeeltelijk overdekt; - Er dient een keerlus (zo genaamde chicken-exit) te worden voorzien voor bezoekers die niet welkom zijn/geen pas bij zich hebben.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|5|

2.1 CAPACITEIT EN BEHEER 2.1.1 Capaciteit en openingstijden Het huidige verzorgingsgebied van de gemeente Goes beslaat circa 18.000 aansluitingen en circa 39.000 inwoners. Ten aanzien van de capaciteit van de milieustraat wordt uitgegaan van een regiofunctie, waarbij bezoeker uit omliggende gemeenten gebruik maken van de toekomstige milieustraat in Goes. Op basis van gehanteerde bezoekersaantallen zoals weergegeven in Tabel 1: De gehanteerde verdeling van bezoekers uit de Bevelandse gemeenten naar de toekomstige milieustraten.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|6|

uit de inleiding moet de milieustraat geschikt zijn voor 140.000 bezoekers per jaar. De milieustraat is door de weeks van 10:00 uur tot 12:30 uur en 13:00 uur tot 17:00 uur geopend en op zaterdag van 09:00 uur tot 15:00 uur. Er zijn wel berichten dat de huidige openingstijden niet tot het gewenste serviceniveau leiden, vooral de vroege sluiting op zaterdag levert (op alle milieustraten) regelmatig commentaar op. Aanpassing van de openingstijden is een andere discussie. De huidige openingstijden worden vooralsnog als uitgangspunt gehanteerd.

2.1.2 Acceptatiebeleid, toegang en registratie Om toegang te krijgen tot de milieustraat zullen bezoekers zich moeten kunnen legitimeren. Om dit proces te versnellen wordt er op de milieustraat een paslezer voor de Zeeuwse afvalpassen geïnstalleerd. De milieustraat is ook apart toegankelijk voor voetgangers en fietsers. Bezoekers hoeven niet te betalen voor het afgeven van grof huishoudelijk afval. Ook worden er geen beperkingen gesteld aan het aantal bezoeken dat aan de milieustraat wordt gebracht. Er wordt wel voorbereid op betalen op basis van volume.

2.1.3 Medewerkers De medewerkers op de milieustraat houden toezicht en leiden het scheidingsgedrag op de milieustraat in goede banen. Er worden ten minste twee medewerkers ingezet tijdens openingstijden. De milieustraat wordt efficiënt ingericht zodat het met een minimale bezetting kan functioneren. Hierbij is het belangrijk dat de medewerkers goed overzicht hebben.

2.1.4 Verdichten, rangeren en afvoeren In de nieuwe situatie wordt op de milieustraat een mobiele kraan ingezet voor het verdichten van het grof-restafval, papier en karton, A/B hout, C hout, metalen, sorteerbaar bouw- en sloopafval, en het leegknijpen van bunkers. Naast een mobiele kraan wordt ook een shovel op de milieustraat gebruikt. De shovel wordt naast diverse hand- en spandiensten ingezet voor het opbulken van de grondstoffen in de bunkers en laden van containers/vrachtwagens voor afvoer. Dit materieel dient droog te worden gestald. Het wisselen van containers vindt zowel plaats binnen als buiten de openingstijden. Bij voorkeur wordt dit zo veel mogelijk gedaan wanneer de milieustraat gesloten is.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|7|

2.2 FRACTIES In Bijlage I is het grondstof- en afvalaanbod te vinden voor scenario 1 en 2. Hiervoor is het aanbod op de huidige milieustraten in 2022 als uitgangspunt genomen. De hoeveelheden in beide scenario’s zijn vervolgens berekend door dezelfde verdeling van het bezoekersaantal zoals gepresenteerd in de inleiding en paragraaf 2.1.1. ook toe te passen op de ingezamelde fractiehoeveelheden. Vervolgens is hierop een wijziging doorgevoerd vanwege het toevoegen van de fractie C-hout. Deze fractie wordt in de huidige situatie niet gescheiden ingezameld. Het uitgangspunt op basis van referentieprojecten is dat het totale grof huishoudelijk afvalaanbod voor 2% bestaat uit C-hout. Deze hoeveelheid is gehanteerd en afgetrokken van het aanbod bouw- en sloopafval. Mogelijk zit er echter ook nog een deel C-hout in de volume A/B-hout. Toekomstige fracties Naast ruimte voor de fracties die opgenomen zijn in het fractieoverzicht dient er ook ruimte te worden gereserveerd voor toekomstige fracties. De verwachting is dat er in de toekomst meer gescheiden te houden fracties op de milieustraten bijkomen. Voor kleinere volumes is het wellicht interessant om hiervoor inwerpzuilen op het bordes te realiseren. Deze fracties worden vervolgens onder het bordes opgevangen in 1.100 liter containers. Toekomstige fracties zijn o.a.

‘inflatables’ (opblaas Afbeelding 1:Optie om inwerpzuilen op het bordes zwembanden, luchtbedden etc. van PVC die apart te plaatsen met opvang onder het bordes verwerkt kunnen worden. Daarnaast bijvoorbeeld bouw EPS (piepschuim met HBCD houdend materiaal). Er zullen ook grote containers moeten worden gereserveerd bijvoorbeeld voor vloerbedekking. In Bijlage II en III is het fractieoverzicht van de huidige situatie en die van de nieuwe situatie te vinden.

2.2.1 Inzamelmiddelen Op de huidige milieustraat worden 40 m3 open containers nog niet als standaard toegepast. Het uitgangspunt is om in de toekomst over te schakelen naar 40 m3 containers om op transportbewegingen en -kosten te besparen. Uitzondering hierop zijn asbest, autobanden en PMD. Asbest wordt in speciale lage 15 m3 container ingezameld. Autobanden in gesloten 5 m3 containers geleverd door de bandeninzamelaar. PMD wordt ingezameld in een perscontainer. Ten opzichte van de huidige situatie worden de volgende wijzigingen in de inzamelmiddelen voorgesteld: • 37 m3 containers in de toekomst zoveel mogelijk vervangen door 40 m3 containers; • Grof tuinafval, schone grond en schoon puin worden ingezameld in een bunker op maaiveld hoogte (geen bordes);

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|8|

• • • • • • •

Er worden twee containers voor grof restafval voorzien i.p.v. drie; Voor AEEA wordt rekening gehouden met uitbreiding naar vier containers; Twee C-hout containers worden toegevoegd; Eén container voor tapijt wordt toegevoegd; Kringloopgoederen worden ingezameld in de innamestraat via rolcontainers; Om op het bordes nog een buffering te hebben worden drie wisselcontainers als reserve containers aan het bordes geplaatst; Op het maaiveld is er nog ruimte voor vier reservecontainers die zowel aan het bordes als op maaiveld kunnen worden ingezet.

In het fractie-overzicht, zie Bijlage II en III zijn in totaal zijn er 27 containers opgenomen. 20 staan aan het bordes en de overige op het maaiveld. Deze keuze ten aanzien van het aantal containers is gemaakt op basis van het gehanteerde grondstoffen- en afvalaanbod in scenario 1. Er is berekend hoeveel containers er nodig zijn om te toestroom op een piekdag te kunnen verwerken. De uitgangspunten op basis van referentieprojecten zijn als volgt: De drukste dag van de week is zaterdag met 30% van de wekelijkse bezoekers c.q. tonnages. Een piekdag is 31% drukker dan de gemiddelde zaterdag. Tabel 2 laat van de fracties, die worden ingezameld in de grotere containers, zien hoeveel containers er nodig zijn om op een piekdag voldoende capaciteit te hebben om niet te hoeven wisselen tijdens openingstijden.

Tabel 2: Berekening aantal containers

Een aantal fracties wordt met andere type inzamelmiddelen ingezameld. Voor een drietal fracties wordt een bunker toegepast. Dit zijn de fracties: grof tuinafval, schone grond en schoon puin. De bunkers worden leeg geknepen of met behulp van een shovel leeggeschept. Overige inzamelmiddelen: • Destructiedepot: één koeling met ruimte voor drie 240 liter containers voor kadavers; • Flessenglas: 3 glasbollen voor drie kleuren glasinzameling • KCA-depot, zie paragraaf 2.2.2; • Kurken: 140 liter (eventueel via stortkoker onder het bordes opvangen); • Matrassen: vijftien MRE matraskarren;

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|9|

• • • •

Piepschuim: drie 1 m3 zak houders. Opslaan tot minimaal 60 m3 voor afvoer; Textiel: zeven Curitas inzamelbakken (eventueel via stortkoker onder het bordes opvangen); TL-lampen: twee grote en twee kleine bakken; Vlakglas: twee open 2 m3 bakken;

2.2.2 KCA-depot De functie van het Klein Chemisch Afval (KCA) depot is het separaat inzamelen en opslaan van klein chemisch afval volgens de geldende wet- en regelgeving tot een maximum van 10.000 kg. Het KCA-depot bestaat uit een overkapt innamegedeelte en een werkruimte met enkele opslagbunkers. Het KCA-depot (bunkers en werkruimte) voldoet aan de voorschriften uit de omgevingsvergunning en de PGS 15 (2016) – richtlijnen. Het KCA-gebouw wordt niet toegankelijk voor onbevoegden. Dit met uitzondering van het deel tot aan de balie van de innameruimte. Nabij het KCA-depot dient een opslag van totaal 2.200 liter (2x 1.100 liter container) worden voorzien. Deze zijn met name bedoeld voor frituurvet. Uitgangspunt is om het huidige KCA-depot te hergebruiken. Deze biedt voldoende capaciteit.

2.2.3 Uitgifte compost Behalve inzameling van grof huishoudelijk afval vindt op de milieustraat van Goes ook uitgifte van losse compost plaats. Hiervoor wordt een uitgiftebunker opgenomen.

2.3 Routing 2.3.1 Opstelstrook & keerlus Er wordt op het eigen terrein een gedeeltelijke opstelstrook voorzien. Met een opstelstrook op eigen terrein wordt de opstopping op de openbare weg zo veel als mogelijk voorkomen. De nieuwe inrichting van de milieustraat dient er verder voor te zorgen dat de opstelstrook voor de meeste momenten voldoende is. Er dient een keerlus ofwel chicken-exit te worden voorzien voor de momenten dat een bezoeker zich meldt die zich niet kan legitimeren, geen afvalpas bij zich heeft dan wel om een andere reden toegang tot de milieustraat wordt geweigerd.

2.3.2 Routes Op de nieuwe milieustraat rijden bezoekers eerste langs een innamestraat voor herbruikbare goederen t.b.v. de kringloopwinkel. Hen wordt gevraagd of zij bereid zijn hun goederen voor kringloop af te staan. Vervolgens komen de bezoekers langs een locatie om materialen voor recycling/demontage af te staan. Indien er GHA over is hebben bezoekers daarna de optie om de milieustraat op te gaan. Als er geen GHA over is dan kunnen ze het CA bezoeken of het terrein verlaten. Gaan bezoekers de milieustraat op dan zijn er twee routes af te leggen. Een route over het bordes en een route over het maaiveld. Bezoekers kunnen altijd terugkeren naar een van deze twee routes.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|10|

2.4 Inrichting 2.4.1 Rangeren & Veiligheid Omdat het rangeren van containers deels binnen openingstijden gebeurt wordt de milieustraat zo ontworpen dat er zo min mogelijk kruising van bezoekers en vrachtverkeer plaatsvindt. Een aandachtspunt ten aanzien van het vrachtverkeer zijn de type vrachtwagencombinaties: - KCA met trekker/oplegger combi die niet is af te koppelen (18 meter); - EPS met volume transport door een trekker/combi met aanhangwagen (25 meter); - Grof tuinafval met een LZV; - Alle andere stromen worden door vrachtwagens met aanhanger opgehaald. Het afkoppelen van aanhangers en optrekken van containers bij voorkeur op een rangeerterrein buiten het bezoekersgedeelte.

2.4.2 Abri, beheerdersruimte, kleedkamers en schaftruimte Aan de opstelstrook komt aan de bestuurderszijde een Abri. In deze abri kan de acceptant droog staan en zorg dragen voor de ontvangst van de bezoekers. De beheerder van de milieustraat heeft bij voorkeur vanaf de werkplek zicht op het bordes en maaiveld. De beste mogelijkheid hiervoor is om de beheerdersruimte op of tegen het bordes te plaatsen. Naast een degelijke beheerdersruimte is er in de beheerdersruimte schaftruimte voor 6 medewerkers. De kleedkamer en toiletten kunnen eventueel onder het bordes worden gerealiseerd.

2.4.3 Bordes Verhoogd bordes Voor milieustraten is het toepassen van een verhoogd bordes de meest voorkomende keuze. Ongeveer twee derde van alle milieustraten in Nederland beschikt over een verhoogd bordes. De voornaamste reden is dat inwoners op deze wijze goed toegang hebben om hun grof afval in de standaard 40 m3 containers te deponeren. Voor het realiseren van een verhoogd bordes bestaat de mogelijkheid om deze zo te bouwen dat de onderzijde kan worden gebruikt voor activiteiten. Een voorbeeld van een bouwsysteem waarmee dit mogelijk is, is het elementensysteem van Modulo. Een dergelijk systeem biedt ook flexibiliteit om na verloop van tijd aanpassingen te doen. Op de milieustraat wordt een verhoogd bordes gerealiseerd. De onderzijde van het bordes van het Circulair Ambachtscentrum moet dubbel kunnen worden gebruikt om zo meer plaats te hebben voor het inzamelen van fracties en daarnaast als opslag te dienen. Om de ruimte aan de onderzijde van het bordes optimaal te kunnen gebruiken wordt als uitgangspunt een bordeshoogte van 3,0 m (3000 mm) gehanteerd.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|11|

Afbeelding 3: De modulaire U-elementen waarmee een bordes kan worden gebouwd

Afbeelding 2: Opties meervoudig ruimtegebruik van bordes

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|12|

Opstelling containers Containers kunnen aan het bordes haaks of in visgraatopstelling worden opgesteld. In principe worden alle containers aan het bordes in visgraatopstelling geplaatst. Het voordeel van een visgraatopstelling is dat de container beter kan worden beladen door de bezoekers zelf, dus zonder tussenkomst van een kraan. Perscontainers en inloopcontainers kunnen indien die aan het bordes staan haaks op het bordes worden geplaatst.

Afbeelding 5: Schetsen van de verschillende containeropstelling aan het bordes; links: haaks; midden en rechts: visgraat.

2.4.4 Overkapping Over het bordes wordt een gedeeltelijke overkapping gerealiseerd waaronder de burgers de goederen droog kunnen afleveren. Met dit dak worden een beperkt aantal fracties drooggehouden en wordt aan medewerkers en bezoekers tijdens extreem weer, beschutting geboden. Dit dak kan bovendien meerwaarde bieden door het opvangen van hemelwater, het opwekken van energie of het stimuleren van biodiversiteit in het geval van een groendak. Bij het realiseren van dit dak wordt rekening gehouden met het voorkomen van geluidsoverlast Afbeelding 6: Gedeeltelijke overkapping op het bordes naar de medewerkers.

2.4.5 Overig Stalling reservecontainers Er zijn een aantal reservecontainers voorzien in het fractieoverzicht. Om eventueel tijdens de openingstijden te rangeren worden deze reservecontainers op een aparte plek op het terrein gestald.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|13|

2.5 COMMUNICATIE Op en rondom het CA De Bevelanden wordt de standaard communicatie van ZRD toegepast. Er zijn duidelijke borden aan de bordeshekken gevestigd met daarop wat wel en niet in de betreffende container mag. Dit wordt gecombineerd met een Qr-code waarmee meer informatie is te verkrijgen over wat er verder met deze afvalfractie gebeurd. Dit wordt tevens gekoppeld met de nieuwe website van de ZRD die in het 2de kwartaal 2023 live gaat. Om de bezoekers verder mee te nemen in de transitie Afbeelding 7: Moderne fractieaanduiding naar een circulaire economie en het belang van afval gescheiden aan bieden, wordt er op de milieustraat aandacht besteed aan de uitstraling van de milieustraat. Door te investeren in een circulaire constructie en afwerking krijgen bezoekers een ander beeld van waar ze zijn. Daarnaast wordt er ook een stortvak gerealiseerd waar bezoekers gratis compost uit kunnen halen. De milieustraat gaat van de ‘stort’ naar de ‘trots’.

Afbeelding 8: Ecopark Groot-Ammers afgebouwd met een gevel die de milieustraat een andere uitstraling geeft

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|14|

UITGANGSPUNTEN CIRCULAIR

3.1 Inleiding De milieustraat is een inzamelvoorziening zoals we die al langer kennen in Nederland. Om echter de transitie naar een afvalvrije samenleving te maken dienen er aanvullende voorzieningen te worden getroffen om grondstoffen en afval zo veel als mogelijk aan de bron te scheiden en lokaal te hergebruiken. De milieustraat met extra voorzieningen wordt vanuit de Rijksoverheid een Circulair Ambachtscentrum genoemd (Hierna: CA). In het CA komen hergebruik & recycling, reparatie & kringloop, ambacht & onderwijs en sociale cohesie & werkvoorziening samen. Concreet kan er bij het CA worden gedacht aan de volgende aanvullende functies: • Innamestraat; • Demontagehal; • Kringloopwinkel; • Werkplaats upcycling en/of reparatie; • Winkel secundaire bouwmaterialen; Afbeelding 9: Onderdelen van het Circulair • Educatieruimte.

Ambachtscentrum volgens het Rijksbrede programma CE

De ZRD wil aan deze Rijksbrede ambitie invulling geven door de huidige milieustraat in Goes te verplaatsten en op de nieuwe locatie een Circulair Ambachtscentrum te realiseren. Het doel hiervan is dat de burger anders gaat acteren met als eindresultaat dat er minder grof restafval over blijft. In plaats daarvan wordt er meer als product en grondstof hergebruikt en gerecycled. In dit hoofdstuk worden de activiteiten en acties beschreven die worden uitgevoerd om op de beoogde locatie een Circulair Ambachtscentrum te realiseren. Deze activiteiten moeten als de plussen worden gezien bovenop de ‘reguliere’ activiteiten van de milieustraat zoals we die kennen en die voldoen aan de wet milieubeheer, zie Afbeelding 10. De eisen ten aanzien van de milieustraat c.q. Circulair Ambachtscentrum worden de volgende hoofdstukken uitgewerkt. De plussen kunnen worden ingedeeld in extern en intern gericht. Met intern wordt bedoeld dat er voor deze activiteiten interne processen worden ingericht waarbij de bezoekers geen rol hebben verder dan het afgeven van hun grof afval. Bij de externe plussen gaat het om activiteiten en acties die als doel hebben om het gedrag van bezoekers c.q. inwoners op een positieve wijze te beïnvloeden.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|15|

Afbeelding 10: Modulo bouwstenenmodel.

3.2 Aanvullende functies CA de Bevelanden 3.2.1 Innamestraat De ervaring leert dat er in het grof huishoudelijk restafval nog een aanzienlijk deel verkoopbare goederen zit. Niet iedereen neemt de moeite om eerst langs het afgiftepunt van de kringloopwinkel te rijden of spullen af te geven bij de kringloopcontainer indien die aanwezig is op de milieustraat. Om te voorkomen dat herbruikbare goederen onnodig bij het restafval belanden wordt er gekozen om vooraan in de route van de milieustraat een afgiftepunt voor herbruikbare goederen c.q. innamestraat in te richten. Dit Afbeelding 11: Voorbeeld innamestraat op het innamepunt straalt de boodschap uit dat het Grondstoffencentrum in Roosendaal voorkomen van afval belangrijk is en heeft een uitnodigend karakter. De innamestraat wordt bemenst zodat er een goede selectie van wat herbruikbaar en verkoopbaar is plaats kan vinden. Dit afgiftepunt wordt beheerd door medewerkers van. Daarnaast hebben inwoners de mogelijkheid om het afgiftepunt los van de milieustraat te bezoeken. Dit verlaagt een eventuele drempel voor het afgeven van herbruikbare goederen. Ook is het zo dat bezoekers van de milieustraat eerst langs het afgiftepunt moeten maar dat ze niet verplicht zijn om iets af te geven. Daarnaast is er voor de drukste momenten een by-pass mogelijkheid van het

Afbeelding 12: Mogelijk toe te passen container op milieustraat voor hergebruik.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|16|

afgiftepunt. Op de milieustraat zelf staan er aanvullend extra voorzieningen waar de medewerkers van de milieustraat nog herbruikbare goederen en grondstoffen in kunnen verzamelen. De omvang van deze innamestraat wordt bepaald door het aantal bezoekers dat de milieustraat in Goes per uur moet verwerken. Daarnaast kan het een keuze zijn om met groei rekening te houden. Voor de innamestraat wordt een overkapping gereserveerd die voldoende ruimte biedt .

3.2.2 Werkplaats demontage In het grof restafval zitten veel samengestelde goederen. Ervaringscijfers die binnen de afvalbranche worden genoemd liggen tussen de 30 – 60 %. Het grof restafval wordt eerst verkleind (geshreddered) en dan verbrand. Door deze samengestelde goederen (denk aan meubels) apart in te zamelen, te demonteren en te scheiden in grondstoffracties wordt de hoeveelheid grof restafval verkleind en wordt er minder CO2 uitgestoten met de verbranding. Niet herbruikbare samengestelde goederen worden op het Grondstoffenpark apart ingezameld. Door deze niet te verdichten maar af te voeren naar de demontagehal kunnen deze meubels en spullen worden gedemonteerd en gescheiden in recyclebare monostromen. Binnen het CA de Bevelanden wordt een werkplaats gerealiseerd voor het demonteren van samengestelde goederen. Hiervoor wordt in combinatie met de werkplaats upcycling en reparatie 750 m2 opgenomen.

3.2.3 Werkplaats upcycling Als producten niet meer kunnen worden hergebruikt of gerepareerd kunnen er van de materialen nieuwe producten worden gemaakt. Voor het ‘upcyclen’ van producten kan er een werkplaats worden toegevoegd aan het Circulair Ambachtscentrum. In het Upcycle centrum Almere en Ecopark Molenlanden bevinden zich van dit soort werkplaatsen. De werkplaatsen kunnen zich bevinden onder het bordes waardoor er ruimte wordt bespaard en bezoekers zicht hebben op Afbeelding 13: Werkplaats upcycling onder het de upcycle activiteiten. bordes bij het Ecopark in Groot Ammers. De ZRD heeft de wens voor een kleine werkplaats waar het opwaarderen van producten en stromen zichtbaar wordt gemaakt. Op het Circulair Ambachtscentrum komt een werkplaats upcycling. Deze werkplaats maakt onderdeel uit van de werkplaats demontage en hier is dus geen extra vloeroppervlak voor meegenomen.

3.2.4 Sortering en verkoop herbruikbare goederen en materialen Grondstoffen en herbruikbare producten die in de innamestraat worden aangenomen, worden door de kringlooporganisatie een tweede leven gegeven. Deze grondstoffen en producten kunnen echter niet direct de winkel in. Er moet eerst nog gesorteerd, eventueel gerepareerd en geprijsd worden. Het sorteren, repareren, schoonmaken en evt. upcyclen vindt plaats op de centrale locatie van de kringlooporganisatie binnen het Circulair Ambachtscentrum. Voor deze

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|17|

verkooplocatie / kringloopwinkel wordt voldoende ruimte gereserveerd binnen het Circulair Ambachtscentrum. Een mogelijkheid hierbij is om voor doe-het-zelf’ers bouwartikelen zoals kozijnen ook gescheiden in te zamelen en een verkooplocatie van de kringlooporganisatie (deels) in te richten met de verkoop van tweedehands bouwmaterialen.

3.2.5 Werkplaats reparatie Aan het Circulair Ambachtscentrum kan een werkplaats voor reparatie van producten worden toegevoegd. Dit zou de vorm kunnen krijgen van een ‘Repair Café’. De ervaring bij de Repair Cafés verspreid door heel Nederland is dat er veel producten met een simpele reparatie nog een ronde door kunnen. Bij een Repair Café kunnen mensen terecht met hun product om deze samen met een specialist te repareren. Vaak zijn deze specialisten gepensioneerde technici. Het CA de Bevelanden zal beschikken over een dergelijke werkplaats. Deze werkplaats maakt onderdeel uit van de werkplaats demontage en hier is dus geen extra vloeroppervlak voor meegenomen.

3.2.6 Educatieruimte Als laatste aanvullende functie voor het Circulair Ambachtscentrum benoemen we de educatie- of belevingsruimte. Een educatieruimte biedt een meerwaarde ten behoeve van de transitie naar een circulaire economie. Het dient als plek waar je bezoekers kunt ontvangen zonder dat zij bezig zijn met het wegbrengen van afval. Dit biedt ze de gelegenheid om te observeren wat er aan waarde wordt weggegooid waardoor het belang van goed scheiden indaalt. Het goed benutten van deze educatieruimte kost echter tijd en geld.

Afbeelding 14: Belevingscentrum Upcyclecentrum Almere

Het CA de Bevelanden zal beschikken over een educatieruimte op de milieustraat die door verschillende bestaande partijen gebruikt zal worden. Samenwerking met het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs wordt momenteel onderzocht. Aangezien het nieuwe Circulair Ambachtscentrum een ander karakter krijgt dan de huidige milieustraat en de circulaire economie daar zichtbaar wordt gemaakt, is deze locatie bij uitstek geschikt voor een educatieruimte. Mocht dit wenselijk zijn dan is het een goed idee om dit te combineren in het gebouw van de kringlooporganisatie. Voor de educatieruimte wordt circa 100 m² gereserveerd. Deze educatieruimte zal multifunctioneel moeten zijn zodat ook andere gebruikers er gebruik van kunnen maken. Zo zou deze educatieruimte ook worden gebruikt voor de jaarlijkse scholing van eigen medewerkers, denk aan cursussen KCA beheerder, Code 95 voor chauffeurs, EHBO/BHV, MBO 1, 2 en 3 in company cursussen, cursussen omgaan met agressie, vergaderingen van de Ondernemingsraad en vergaderruimte voor OLAZ/ZRD.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|18|

3.3

Communicatie en uitstraling

3.3.1 Communicatie Uit gedragsonderzoek blijkt dat mensen een hogere bereidheid hebben om het juiste gedrag te tonen op het moment dat ze weten waar ze het voor doen en dat ze het dan goed doen. Op de milieustraat is het nu niet zichtbaar voor de bezoekers wat er met een bepaalde fractie gebeurt. Door op het Circulair Ambachtscentrum te laten zien wat er wordt gedaan met de ‘grondstoffen’ worden bezoekers zich mogelijk bewuster van het belang van goed scheidingsgedrag. Daarnaast zijn de communicatieve vaardigheden van de medewerkers die op het Circulair Ambachtscentrum staan ook van belang. Deze medewerkers spelen een rol in de bezoekers het gevoel te geven dat ze het goed doen, door goed te scheiden. Daarom is het belangrijk dat medewerkers ook weten waarom en hoe het afval wordt gescheiden, en wat er mee gebeurt. Op die manier kunnen ze bezoekers op een positieve wijze ‘coachen’ in het goed scheiden van hun afval. Op het Circulair Ambachtscentrum De Bevelanden gaan we de bezoekers laten zien wat er gebeurt met de fracties die goed gescheiden worden aangeboden. We nemen bezoekers actief mee in het proces van hergebruik en recycling. Op het Circulair Ambachtscentrum wordt minimaal één grondstoffencoach ingezet. Bij voorkeur worden alle medewerkers opgeleid tot grondstoffencoaches.

Overige ideeën bij de invulling hiervan zijn: training van medewerkers tot ambassadeurs, met publicatieborden (digitaal beeldbord) de (scheidings-)resultaten laten zien, druktemeter voor thuis, een uitlegvideo ‘hoe moet ik mijn kofferbak/aanhanger indelen’ en een plattegrond van de milieustraat uitdelen. Voor een aantal van deze communicatievormen kan de app van de ZRD als platform gebruikt worden.

3.3.2 Inrichting en uitstraling Circulair Ambachtscentrum De Bevelanden Als er van de inwoner c.q. bezoeker wordt verwacht om energie te steken in goed scheiden is het van belang dat er door de gemeente en de ZRD ook het goede voorbeeld wordt gegeven. Het Circulair Ambachtscentrum dient als plek het goede voorbeeld te geven en te inspireren. Een bezoek aan het Circulair Ambachtscentrum moet mensen overtuigen van de nut en noodzaak van het goed omgaan met spullen en het scheiden van afval in herbruikbare grondstoffen. Afbeelding 15: Schetsmatige voorbeeld van het goede Aan de gebouwen worden daarom de volgende voorbeeld geven in het bouwwerk bouwtechnische eisen gesteld: • De gebouwen die worden gerealiseerd zullen voldoen aan de verwachtingen van de rijksoverheid in het kader van Circulair Bouwen 2023:

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|19|

•

• •

Daar waar dat niet mogelijk is worden zo veel mogelijk materialen en bouwmethoden toegepast die ervoor zorgen dat deze in toekomst zo hoogwaardig mogelijk kunnen worden hergebruikt; o De gebouwen zijn zoveel als mogelijk circulair en modulair ontworpen zodat ze gemakkelijk kunnen worden aangepast naar veranderende behoeften en daarmee zijn ze toekomstbestendig. De gebouwen zijn minimaal klimaatneutraal waarbij de energie zelf wordt opgewekt door middel van o.a. zonnepanelen en het watergebruik is zoveel als mogelijk een gesloten systeem; Er worden voorzieningen getroffen om bij te dragen aan de biodiversiteit zoals bijvoorbeeld een groendak; Het terrein wordt verder voor een deel ingericht als groenvoorziening ter compensatie van de activiteiten.

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|20|

BIJLAGE I: AANBOD GRONDSTOF EN AFVAL GRONDSTOFSTROMEN

Omschrijving 1 Asbest 2 Autobanden 3 Bouw- & Sloopafval 8 Gips 9 Glas, Flessen10 Glas, Vlak11 Groenafval 12 Grond 13 Harde kunststoffen 15 Hout A/B 17 Hout C 18 Kadavers 20 PMD 21 Matrassen 22 Metaal 24 Papier en Karton 25 Puin 26 Tapijtafval 27 Textiel / Kleding 29 Wit- & Bruingoed (AEEA) 31 Frituurvetten 32 KCA 37 Accu's 39 TL en spaarlampen AFVALSTROMEN 34 Grof- RESTafval 35 Fijn-RESTafval

Totaal Ton INPUT 45 18 661 274 68 107 2223 1712 207 2806 541 4 30 107 530 450 5362 17 73 491 29 93 10 3

785 624 17.270

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|21|

BIJLAGE II: FRACTIEOVERZICHT HUIDIG

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|22|

BIJLAGE III:

FRACTIEOVERZICHT NIEUW

WENSEN- EN EISENLIJST CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM CA DE BEVELANDEN | VERSIE 5 | 24 oktober 2023

Bijlage II - 20230907 Wensen- en eisenlijst CA De Bevelanden DEF

|23|

Organisatievormen kringloopsamenwerking ZRD Verkenning voor CA De Bevelanden

Figuur 1: Circulaire Werkplaats Utrecht

Auteur: Bas Grol Plaats: Arnhem Versie: 13 juli 2023

Bijlage III - 2022119-03 Rapport Organisatievorm kringloopsamenwerking ZRD

Samenvatting OLAZ en ZRD willen bij de nieuw te bouwen milieustraat in Goes een circulair ambachtscentrum realiseren. Dit met als doel om producten en materialen, die anders als afval zouden worden aangeboden op de milieustraat, hoogwaardig te hergebruik en daarbij sociale werkgelegenheid en opleidingsplaatsen te creëren. ZRD zoekt daarom een kringloopbedrijf die als kartrekker namens het circulair ambachtscentrum de samenwerking aangaat met alle relevante partners in de regio. Het circulair ambachtscentrum moet kansen bieden voor alle initiatieven in de regio op gebied van kringloop, werkgelegenheid, onderwijs en (lokale) maakindustrie. We hebben onderzoek gedaan naar de best passende vorm waarin de samenwerking kan worden vormgegeven. Op basis van de wensen en eisen van ZRD is de voorkeursvariant een organisatievorm waarbij ZRD en de beoogde kringlooppartner gezamenlijk participeren in een nieuw op te richten entiteit, het circulair ambachtscentrum. Mocht dit (bestuurlijk) niet wenselijk of haalbaar zijn dan kan ZRD een dienstverleningsovereenkomst aangaan met de betreffende kringlooppartner. ZRD heeft een selectie gemaakt van vijf kringloopbedrijven die in aanmerking komen als beoogde partner van het circulair ambachtscentrum in Goes.

Het betreft Stichting Kringloopwinkel Goed & Gebruikt, Nobel Kringloopwarenhuis B.V., Stichting Goed voor Goed, De Kringloper en Kringloopbedrijf Het Goed. ZRD heeft vooraf een overzicht gemaakt van alle wensen en eisen waar de ideale partner aan dient te voldoen. Tijdens een gesprek met de kandidaten zijn alle relevante onderwerpen voor een samenwerking aan de orde gekomen. Na afloop van elk gesprek hebben we een vragenlijst toegestuurd met het verzoek om aanvullende informatie. Stichting Goed voor Goed heeft aangegeven wegens omstandigheden geen interesse te hebben in de verdere deelname aan het onderzoek. Op basis van alle informatie hebben we een analyse gemaakt van de best passende kringlooppartner. Uit de analyse bleek dat de werkwijze en ervaring van Het Goed en van De Kringloper goed passen bij het ideaalbeeld van ZRD. Omdat ZRD een sterke voorkeur heeft voor een publieke samenwerkingspartner zonder winstoogmerk, gaat de voorkeur uit naar De Kringloper. Ons advies is om op basis van de wensen en eisen van ZRD verder in gesprek te gaan met De Kringloper over de verdere invulling van het proces en de activiteiten. De voorkeur gaat daarbij uit naar de oprichting van een gezamenlijke organisatie voor het circulair ambachtscentrum in Goes.

Bijlage III - 2022119-03 Rapport Organisatievorm kringloopsamenwerking ZRD

Inhoudsopgave 0. Samenvatting 1 Inleiding

2 Wensen en ambities

3 Varianten kringloopexpertise 3.1 Een kringloopbedrijf in eigen beheer 3.2 Participeren in een kringloopbedrijf 3.3 Overeenkomst afsluiten met kringloopbedrijf 3.4 Tussentijdse conclusie:

6 6 6 7 8

4 Onderzoek kringloopbedrijven 4.1 Deelnemers aan het onderzoek 4.2 Beschrijving van de deelnemers 4.3 Interviewresultaten 4.4 Beoordeling deelnemers

9 9 9 12 13

5 Advies en vervolg

Bijlage 1: Typering van kringloopbedrijven

Bijlage III - 2022119-03 Rapport Organisatievorm kringloopsamenwerking ZRD

1 Inleiding Nederland kent de komende jaren grote uitdagingen op het gebied van afval, circulaire economie en het sociale domein. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt voor een deel in handen van de gemeenten. Zij vertalen de Rijksambities in beleid en werken samen met partners aan de realisatie daarvan. Op het gebied van afval, grondstoffen en werkgelegenheid is de kringloop een logische partner voor veel gemeenten. Veel kringloopbedrijven hebben ervaring met het begeleiden van werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Sommige kringloopbedrijven koppelen hier ook armoedebestrijding en sociale activering aan. Hoogwaardig hergebruik van producten vormt de andere pijler van kringloopbedrijven. De laatste jaren zien we bij kringloopbedrijven een toenemende aandacht voor reparatie en materiaalhergebruik. Bij het ontwikkelen van de benodigde vaardigheden werken kringloopbedrijven regelmatig samen met onderwijsinstellingen. Op die manier ontstaat er een netwerk van partijen die regionaal samenwerken op het gebied van hergebruik en persoonlijke ontwikkeling. In het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2019-2023 zijn icoonprojecten opgenomen om de doelstelling van volledig circulair in 2050 te helpen realiseren. Het icoonproject ‘Circulaire Ambachtscentra’ richt zich op het realiseren van een landelijk dekkend netwerk van circulaire ambachtscentra in 2030.

Hiermee wil de Rijksoverheid hergebruik en reparatie in Nederland bevorderen, met behulp van onderwijs en (sociale) werkgelegenheid. Een circulair ambachtscentrum combineert de functies van een milieustraat, kringloopwinkel en reparatiewerkplaats, waardoor spullen en materialen langer in omloop blijven en onnodig storten en verbranden wordt voorkomen. Deze term is, mede dankzij de gelijknamige subsidie van Rijkswaterstaat, in korte tijd uitgegroeid tot een bekend begrip binnen de kringloopsector. Sinds 2019 hebben 59 gemeenten in Nederland financiële middelen ontvangen voor onderzoek naar een circulair ambachtscentrum. Hoewel de verschillende lokale situaties zich lastig laten vergelijken, valt op dat er een belangrijke rol is weggelegd voor ‘de kartrekker’. Een partij met een kennis brede expertise op het gebied van detailhandel, grondstoffen en (sociale) werkgelegenheid die met een ondernemende aanpak de belangen van het circulair ambachtscentrum kan behartigen.

Bijlage III - 2022119-03 Rapport Organisatievorm kringloopsamenwerking ZRD

2 Wensen en ambities ZRD en OLAZ hebben concrete plannen om in het gebied van de gemeenschappelijke regeling de Bevelanden een nieuwe milieustraat te realiseren. Met het oog op de landelijke ambities willen ze daarbij de mogelijkheden verkennen voor een regionaal circulair ambachtscentrum. ZRD zoekt een kartrekker die namens het circulair ambachtscentrum de samenwerking aangaat met alle relevante partners in de regio. Dit met als doel om producten en materialen die worden aangeboden op de milieustraat hoogwaardig te hergebruik en daarbij sociale werkgelegenheid en opleidingsplaatsen te creëren. Het gaat hierbij om materialen die door particulieren ter verwerking worden aangeboden op de milieustraat die anders zouden worden gerecycled of verbrand. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om een nieuw initiatief te helpen starten dat de concurrentie aangaat met bestaande lokale initiatieven. Het circulair ambachtscentrum moet kansen bieden voor alle initiatieven in de regio op gebied van kringloop, werkgelegenheid, onderwijs en (lokale) maakindustrie. ZRD zoekt een partner die in staat is om in de Bevelanden proactief de samenwerking aan te gaan met regionale partijen, waarmee het concept van een circulair ambachtscentrum (zoals bedoeld door Rijkswaterstaat1) wordt vormgegeven.

De wens van ZRD is om een betrouwbare en ervaren kringlooppartner te selecteren die in nauwe samenspraak met ZRD zelfstandig en professioneel de exploitatie en opschaling van activiteiten bij de nieuwe milieustraat kan vormgeven. In de toekomst wil ZRD mogelijk op meer plaatsen een circulair ambachtscentrum starten. De kennis en ervaring uit dit traject zal worden meegenomen bij de eventuele oprichting van een circulair ambachtscentrum elders in het werkgebied van ZRD. Om de geschiktheid van een kringloopbedrijf als kartrekker van het circulaire ambachtscentrum te kunnen beoordelen hanteert ZRD de volgende wensen en uitgangspunten: 1. Proactief en met visie op de toekomst: de missie, visie en strategie van de partner dient in lijn te liggen met de doelstelling van het beoogde circulaire ambachtscentrum. Het kringloopbedrijf is goed op de hoogte van actuele ontwikkelingen in de relevante marktgebieden, heeft een heldere visie op de toekomstige ontwikkelingen en weet hier proactief op in te spelen. Een voorbeeld hiervan is het naar voren opschuiven van de positie van kringloopbedrijven in de grondstoffenketen: van lokale verkoop van tweedehands goederen naar regisseur van grondstoffen. 2.

Stabiel en transparant: de organisatie beschikt over een management met relevante deskundigheid (op het gebied van mens en milieu en op het gebied van detailhandel) en aantoonbare ervaring met capaciteitsuitbreiding. Er is sprake van een professionele

1 Zie voor meer informatie: https://circulairambachtscentrum.nl/

Bijlage III - 2022119-03 Rapport Organisatievorm kringloopsamenwerking ZRD

administratie en sturing vindt plaats op basis van periodieke managementrapportages. De in-en uitgaande stromen (goederen en materialen) worden geregistreerd en de ontwikkeling van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt wordt gedocumenteerd. De borging van kwaliteit is aantoonbaar door middel van een kwaliteitshandboek of een of meerdere keurmerken, zoals o.a. 100% Kringloop, ISO9001, PSO, et cetera. Toekomstbestendig: de organisatie heeft ruime ervaring met kringloopactiviteiten en met het managen van een groot aantal personeelsleden. De organisatie is bij voorkeur een bekende naam in de regio en heeft bewezen de afgelopen jaren een financieel gezond bedrijfsresultaat te realiseren met behulp van kringloopactiviteiten. Hoewel het in beginsel is toegestaan om winst te maken, geeft ZRD de voorkeur aan een organisatie die het maximaliseren van maatschappelijke impact vooropstelt. Complete dienstverlening: de organisatie heeft ervaring met een breed aanbod van producten en diensten die voor een grote doelgroep toegankelijk zijn. De producten en diensten zijn gericht op een vermindering van afval en op een vergroting van hoogwaardig hergebruik. Ook richt het aanbod zich op de persoonlijke ontwikkeling van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en op leer-werkplekken voor studenten.

Ondernemend vermogen: de organisatie werkt proactief aan het verbeteren van het aanbod van producten en diensten en investeert in het ontwikkelen van nieuwe (product-)innovaties en concepten. De organisatie is bereid om actief deel te nemen aan het landelijk netwerk voor circulaire ambachtscentra van Rijkswaterstaat. Lokale impact: de organisatie is maatschappelijk betrokken en bereid te investeren in het opzetten en verder uitbouwen van de binding met inwoners, bedrijven en instellingen in de regio. Hiervoor dient er proactief te worden samengewerkt met de reeds bestaande initiatieven op het gebied van kringloop en sociale werkgelegenheid. Visie op samenwerking: de partner heeft een heldere visie op de samenwerking in het circulair ambachtscentrum en stelt zich constructief op om samen met ZRD op zoek te gaan naar de best passende organisatievorm en de verdere vormgeving en invulling.

Bijlage III - 2022119-03 Rapport Organisatievorm kringloopsamenwerking ZRD

3 Varianten kringloopexpertise In de inleiding is reeds het belang aangegeven van het betrekken van kringloopexpertise bij het concept van een circulair ambachtscentrum. Het betrekken van kringloopactiviteiten bij een publiek afvalbedrijf kan op verschillende manieren worden vormgegeven. Doorgaans zien we hiervoor de volgende varianten: A. Een kringloopbedrijf in eigen beheer B. Participeren in een bestaand kringloopbedrijf C. Een overeenkomst afsluiten met een kringloopbedrijf/kringloopconsortium De genoemde varianten komen hierna achtereenvolgens kort aan bod.

3.1 Een kringloopbedrijf in eigen beheer Dit heeft als belangrijk voordeel dat ZRD directe grip heeft op een deel van de herbruikbare producten en materialen in de regio. Landelijk zijn er verschillende voorbeelden van (publieke) afvalbedrijven die een eigen kringloopbedrijf hebben als aanvulling op de afvalinzameling. Dit met wisselend succes. Het gebrek aan kennis van kringloop en detailhandel maakt deze optie risicovol. Afvalinzameling vraagt om wezenlijk andere kennis en expertise dan detailhandel (kostenreductie versus beleving en toegevoegde waarde). Daar komt bovenop dat de exploitatie van een circulair ambachtscentrum ook nieuw en onbekend zijn, dit vormt daarmee een verhoogd risico. Bij een eigen kringloopbedrijf zijn de aandeelhoudende gemeente volledig aansprakelijk voor de (financiële) bedrijfsvoering van het kringloopbedrijf. Het valt te bezien of deze vorm van taakverbreding en het bijbehorende (financiële) risico op de steun kan rekenen van de aandeelhoudende gemeenten.

3.2 Participeren in een kringloopbedrijf Dit is een manier voor ZRD om direct invloed uit te oefenen op koers van een kringloopbedrijf in de regio en op de planning en financiën. Ook van deze variant zijn er enkele voorbeelden bekend. Met een participatie concentreert ZRD zich op de afval- en reinigingstaken en haalt ze externe kennis in huis op het gebied van kringloop. De risico’s hebben voornamelijk betrekking op de (financiële) onzekerheid van de activiteiten van het circulair ambachtscentrum. De eventuele risico’s dienen in overleg met de private partij te worden overeengekomen. Naar verwachting zijn er diverse synergievoordelen te behalen op het gebied van ketenintegratie tussen de beide organisaties (de synergie tussen afval en hergebruik). Denk bijvoorbeeld aan de fijnmazige inzamelstructuur van ZRD of aan de mogelijkheden voor opleiding en werkgelegenheid in het sociaal domein door kringloop. Deze variant kent juridische risico’s, met name op het gebied van aanbestedingsrecht en staatssteun. Door minimaal 50% van de aandelen in overheidshanden te houden en door

Bijlage III - 2022119-03 Rapport Organisatievorm kringloopsamenwerking ZRD

scherpe, marktconforme tarieven overeen te komen (op basis van open calculatie) voor de dienstverlening kan dit risico worden beperkt. Wij adviseren om hiervoor gespecialiseerde juridische expertise in te schakelen.

3.3 Overeenkomst afsluiten met kringloopbedrijf Deze variant heeft als voordeel dat ZRD binnen het werkveld van afvalbeheer blijft en als opdrachtgever fungeert voor de kringlooppartner. Ook van deze optie zijn er voorbeelden bekend. Gemeenten kiezen hier soms voor vanwege de flexibiliteit (contractduur). Echter vraagt de opdracht vanwege de hoge mate van complexiteit, de onzekerheid en de hoge investeringskosten om een langdurige samenwerkingsovereenkomst. In deze variant is ZRD niet aansprakelijk voor de behaalde resultaten van het kringloopbedrijf. De eventuele financiële risico’s voor het circulair ambachtscentrum dienen in de overeenkomst tussen beide partijen te worden bepaald. Een nadeel is dat ZRD in de uitvoering meer afhankelijk is van de bereidwilligheid van de partner(s) en dat ze minder invloed heeft op de wijze van taakuitvoering (wel op ‘output’). Eventuele aanvullende activiteiten als gevolg van onvoorziene omstandigheden zullen apart in rekening worden gebracht. Ook zal een kringlooppartner minder snel geneigd zijn om investeringen te doen die effect hebben op de lange termijn. Samengevat leveren de bovengenoemde varianten het volgende overzicht op: Eigen kringloop oprichten Participeren in

Overeenkomst met

kringloopbedrijf

Kansen: regionale grondstoffen-transitie en

Directe sturing door volledige Directe sturing door

Indirecte sturing via

zeggenschap. Eventuele winst gedeeltelijke zeggenschap.

contractafspraken, toetreding

sociale werkgelegenheid

kan worden geïnvesteerd in de Bundelen van kennis en

andere of nieuwe

organisatie.

contractpartners mogelijk.

ervaring van verschillende marktgebieden. Lange- termijn samenwerking maakt investeren mogelijk.

Potentiële risico’s

Kans op slechte prestaties

Wederzijdse afhankelijkheid

wegens beperkte kennis en

voor langere periode. Relatief lastig. Financieel risico kan

Langetermijninvesteringen zijn

ervaring met kringloop en CA. hoge kosten voor inhuren van beperkt blijven (afhankelijk van Dit leidt in potentie tot een

management. Beperkt

de gemaakte afspraken in het

groot financieel risico. Door

financieel risico door

contract). Moeilijk afdwingbaar

lange besluitvorming minder

aanwezige expertise en een

met behoud van de relatie.

wendbaar. Geen prikkel voor

gedeeld financieel risico.

efficiency en innovatie. Last

Juridische risico’s bij

van integreren van diverse

onzorgvuldige afspraken.

beleidsdoelen.

Draagvlak

Kan deze vorm rekenen op de Kan deze vorm rekenen op de Kan deze vorm rekenen op de steun van RvC, OLAZ, inwoners steun van RvC en OLAZ?

steun van de overige

en bedrijven?

kringloopinitiatieven?

Bijlage III - 2022119-03 Rapport Organisatievorm kringloopsamenwerking ZRD

Het is de primaire taak van de ZRD om het (grof) huisafval van de inwoners van Zeeland tegen lage kosten in te zamelen en te verwerken. Daarnaast heeft ZRD de een forse ambitie ten aanzien van het reduceren van het afval en de transitie naar een circulaire economie. Om die reden is er een direct sturingsmechanisme op de kringloopactiviteiten gewenst.

3.4 Tussentijdse conclusie: A. Eigen kringloop oprichten lijkt niet verstandig. ZRD heeft geen ervaring met het runnen van een kringloopwinkel, noch met een circulair ambachtscentrum. Daarmee zijn de financiële risico’s groot. Ook zou het oprichten van een eigen kringloopwinkel politiek op weinig steun kunnen rekenen. Dit aangezien er geschikte bedrijven in de regio zijn die dit ook zouden kunnen (zie hoofdstuk 4). De huidige politieke tendens is eerder om activiteiten die niet noodzakelijk door de overheid hoeven te worden gedaan, aan de markt over te laten. B. De optie van participeren is een goede mogelijkheid. Participeren heeft als groot voordeel dat je gezamenlijk met een partner met expertise een lange termijn relatie aangaat, waarbij het uitgangspunt is dat beide partijen voordeel van de relatie ondervinden. In geval van goede afspraken is het financieel risico daarmee enigszins beperkt. Een groot voordeel is dat je relatief eenvoudig tussentijds kunt bijsturen. Dit is belangrijk aangezien het een vrij nieuw concept is en daardoor onvoorspelbaar. C. De optie van het aangaan van een overeenkomst met een partner is ook een goede mogelijkheid. De contractduur en onderlinge afspraken geeft ZRD de mogelijkheid voor meer flexibiliteit. Ook zijn de financiële risico’s bij deze optie het kleinst.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14107841/1