Raadsvoorstel Visie Participatie Gemeente Houten 2026-2030

Raadsvoorstel Voorstelnummer: 789617 Zaaknummer: 897050

Houten, 6 januari 2026

Onderwerp: Visie Participatie Gemeente Houten 2026-2030

Beslispunten: 1. De Visie Participatie Gemeente Houten 2026-2030 ‘Samen maken we Houten’ vast te stellen, met de volgende randvoorwaarden: a. Het betrekken van inwoners draagt bij aan de kwaliteit van plan, beleid of uitvoering; b. Het onderwerp is relevant voor de inwoners; c. Inwoners hebben werkelijk invloed; d. Er is voldoende tijd, capaciteit en middelen. 2. Het college de opdracht te geven de visie uit te werken in beleid.

Samenvatting We leven in een tijd waarin inwoners steeds meer betrokken willen zijn bij hun directe leefomgeving en daarop ook invloed willen uitoefenen. Zij willen meepraten, meedenken en meebeslissen en het gevoel hebben dat hun inbreng daadwerkelijk verschil maakt. In Nederland hebben we inmiddels wetgeving die inwoners hierin ondersteunt. Zo zijn we met de komst van de Omgevingswet als gemeente verplicht om vast te leggen hoe we participatie vormgeven en welke eisen daarvoor gelden. Daarnaast moeten gemeenten volgens het wetsvoorstel ‘Versterking participatie op decentraal niveau,’ de huidige inspraakverordening in 2026 verbreden naar een participatieverordening. In Houten omarmen we deze ontwikkelingen. Wij zien de toegevoegde waarde van participatie aan de kwaliteit van onze besluitvorming en beleid. We geloven in de kracht van onze inwoners*. Hun ideeën, creativiteit, expertise en energie zijn onmisbaar om Houten steeds mooier en beter te maken. En omdat wij dicht bij onze inwoners willen staan, is het vanzelfsprekend dat wij hen uitnodigen om mee te denken en mee te doen. Om dit zo goed mogelijk te kunnen doen, is een duidelijke manier van werken met daarin heldere afspraken over hoe wij in Houten omgaan met participatie nodig: een participatievisie. Een visie als inspirerend kompas dat ons helpt bij het stellen van prioriteiten en het maken van strategische keuzes.

* met inwoners bedoelen we iedereen die in Houten woont, werkt, onderneemt en/of (maatschappelijk) actief is.

Aanleiding De Visie op Communicatie en Participatie ‘Communicatie is van ons allemaal’ had een looptijd van 2017 – 2021. Daaropvolgend heeft uw raad in november 2021 de Leidraad Omgevingsinitiatieven en participatie vastgesteld. Uw raad vroeg destijds om een evaluatie na een jaar: ‘De evaluatie is nodig om te bezien of de Leidraad voldoet of aanpassing behoeft. Door over een jaar te evalueren is er voldoende tijd om te oefenen en te leren. Om versnippering van aandacht, capaciteit en middelen te voorkomen is het goed daarbij te focussen op een aantal, nog nader te bepalen, initiatieven. Uiteraard bekijken we daarbij ook of de Leidraad goed toepasbaar is bij kleinere initiatieven. Op basis van de experimenten en evaluaties kunnen college en raad de Leidraad nader invullen en dan wel aanpassen.’ In het collegeprogramma 2022-2026 is vastgelegd om te sturen op het inzetten van de Leidraad en het online participatieplatform Houten Praat Mee, ervaring op te doen met nieuwe instrumenten voor participatie en te beoordelen hoe participatietrajecten zorgvuldiger kunnen. We hebben met de extra impuls aan participatieadvies drie participatiepilots gedaan: Het Houtens DNA, het Burgerberaad Energie 2040 en De Ronde van Houten. Met al deze opgedane ervaring hebben we afgelopen periode de Leidraad geëvalueerd.

Daarnaast hebben wij onze inwoners door middel van een enquête gevraagd naar de ervaringen met participatie.

*789617* 789617

2-4 Vanuit de aanbevelingen uit de evaluatie en de enquête hebben wij onze visie op participatie aangepast. Hierin hebben wij de onderdelen participatie en communicatie gescheiden. In 2026 verschijnt een nieuwe visie op communicatie.

Beoogd effect Een visie op participatie helpt de kwaliteit van de besluitvorming te verhogen door randvoorwaarden, kaders en uitgangspunten met betrekking tot burger- en overheidsparticipatie helder en overzichtelijk te beschrijven en te communiceren. Inwoners weten wanneer zij kunnen participeren, waarover, wat hun invloed is en wat er met hun inbreng wordt gedaan.

Argumenten per beslispunt 1.1 De visie op participatie wordt vastgesteld door de raad. Met de Visie stelt de raad de kaders, randvoorwaarden en uitgangspunten voor elk participatietraject vast. Daarmee verhogen we de kwaliteit van de besluitvorming door de gemeente. De verdere uitwerking in beleid en instrumenten volgt uit de visie. 1.2 Het college de opdracht te geven de visie uit te werken in beleid. Het college krijgt de opdracht om de visie verder uit te werken in beleid en instrumenten. De aanbevelingen uit de evaluatie en de enquête worden daarin meegenomen. Dit zijn aanbevelingen ten aanzien van: - visie en doelstellingen participatie - het bepalen van de participatieruimte - de reikwijdte en kaders van participatie - het benoemen van deelnemers - instrumenten en methoden - proces en spelregels - terugkoppeling aan de deelnemers over wat er met de inbreng is gedaan - evaluatie en monitoring - borging participatie in de organisatie

Kanttekeningen De visie betreft nu specifiek participatie. In 2026 werken we aan een nieuwe visie op Communicatie.

Participatie De raadswerkgroep communicatie en participatie is de afgelopen jaren betrokken geweest bij de evaluatie van de leidraad, de totstandkoming van de uitgangspunten voor de participatievisie en is onlangs geïnformeerd over de uitkomsten van de enquête. Bij de evaluatie van de participatieleidraad zijn initiatiefnemers en projectleiders geïnterviewd. Inwoners van de gemeente Houten hebben in het najaar van 2025 deelgenomen aan de enquête over de ervaringen met de verschillende participatietrajecten en participatiemethoden in de gemeente.

Financiën en formatie Voor de vaststelling van deze visie is nu geen extra inzet nodig. Deze is mede tot stand gekomen door de extra structurele formatie die door het college bij de vaststelling van het collegeprogramma in 2022 is vrijgemaakt. Voor de verdere uitwerking in beleid en instrumenten en het vervolgens inrichten en borgen in de organisatie is extra inzet nodig. Wij sluiten aan bij wat daarover in de Perspectiefnota 2026 staat vermeld met betrekking tot de transformatie van de organisatie en aansluiten bij wat de samenleving wenst: ‘Onze inwoners willen en kunnen meer betekenen voor hun leefomgeving. In de afgelopen periode, onder andere zichtbaar in de Ronde van Houten, hebben zij aangegeven bereid te zijn meer zelf te doen. Wij willen deze kracht benutten. “De inwoners aan zet” is dan ook het leidende principe bij deze beweging. Als gemeente doen wij minder zelf en maken we

Versie datum: 28-1-2026 12:08:15

3-4 ruimte voor initiatieven uit de samenleving. Dit vraagt om een organisatie die ondersteunt, faciliteert en flexibel werkt. Wij realiseren ons dat deze aanpak ook vraagt om duidelijke communicatie, wendbaarheid en vertrouwen. Uitkomsten zullen niet altijd voorspelbaar zijn. Maar door samen te werken, geven we inwoners de kans om mede vorm te geven aan onze gemeente.’ De door de raad beschikbaar gestelde middelen uit de Perspectiefnota gaan daarbij helpen.

Communicatie De vastgestelde visie op participatie wordt breeduit gecommuniceerd via de website van de gemeente Houten, het participatieplatform Houten praat mee. Daarnaast wordt de visie in de vorm van een brochure uitgebracht evenals de Leidraad Omgevingsinitiatieven en participatie. Initiatiefnemers, inwoners en ondernemers ontvangen deze brochures wanneer zij een participatietraject starten of eraan deelnemen. Intern wordt de visie en de verdere uitwerking gecommuniceerd via het learning-on-the-job principe en langs de sporen van de organisatieontwikkeling verder opgepakt.

Voortgang Na vaststelling in de raad gaan we in 2026 verder met de uitwerking van de visie in beleid en instrumenten, zoals de leidraad. Ook komen we in 2026 met een voorstel voor de nieuwe participatieverordening die op grond van de Omgevingswet uiterlijk 2027 verplicht wordt.

Evaluatie Het is gebruikelijk om een visie na verloop van tijd te evalueren. Gewoonlijk doen wij dat ongeveer na vier jaar. Houten, 6 januari 2026 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Houten, de secretaris, de burgemeester,

R. van Netten

H.C. Heerschop

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

Visie Participatie Gemeente Houten 2026-2030 Evaluatie Leidraad Omgevingsinitiatieven gemeente Houten april 2025 Rapportage Evaluatie Burgerparticipatie december 2025 Onderlegger bij visie op participatie van Visie naar beleid Onderlegger bij visie op participatie Waarom een methodiek

Verantwoordelijke portefeuillehouders college 1e PoHo: Eveline Herben

Versie datum: 28-1-2026 12:08:15

Raadsbesluit Voorstelnummer: 789617 Onderwerp Visie Participatie Gemeente Houten 2026-2030 De raad van de gemeente Houten heeft het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 6 januari 2026 gelezen en besluit:

1. De Visie Participatie Gemeente Houten 2026-2030 ‘Samen maken we Houten’ vast te stellen, met de volgende randvoorwaarden: a. Het betrekken van inwoners draagt bij aan de kwaliteit van plan, beleid of uitvoering; b. Het onderwerp is relevant voor de inwoners; c. Inwoners hebben werkelijk invloed; d. Er is voldoende tijd, capaciteit en middelen. 2. Het college de opdracht te geven de visie uit te werken in beleid. De griffier a.i., {{?esl:Signer2:Capture:size(200,100)}}

de voorzitter, {{?esl:Signer1:Capture:size(200,100)}}

M.A.J.R. Hermans

H.C. Heerschop