Raadsvoorstel Toekomstvisie Recreatieschap Stichtse Groenlanden

Raadsvoorstel Voorstelnummer: 774707 Zaaknummer: 871640

Houten, 22 april 2025

Onderwerp: Toekomstvisie Recreatieschap Stichtse Groenlanden 2040

Beslispunten: 1. Een zienswijze in te dienen bij de Toekomstvisie van Recreatieschap Stichtse Groenlanden waarmee de gemeente Houten: a. aangeeft de uitgangspunten en daaruit voortvloeiende keuzes in principe te onderschrijven; b. instemt met de gebiedspaspoorten; c. aangeeft geen extra middelen te hebben om bij te dragen aan de doelen uit deze Toekomstvisie waardoor er zorgen zijn over de uitvoerbaarheid van deze visie. 2. De verhoging van de gemeentelijke deelnemersbijdrage voor 2026 van € 12.335 op basis van de inflatiecorrectie verwerken in de meerjarenbegroting 2026.

Samenvatting Recreatieschap Stichtse Groenlanden (SGL) is een samenwerkingsverband op het gebied van recreatie tussen de provincie Utrecht en negen gemeenten, waaronder Houten. Staatsbosbeheer (SBB) voert sinds 1 januari 2023 namens het Schap de recreatietaken uit. Dit samenwerkingsverband is belangrijk voor de regio vanwege het collectieve belang van goede recreatievoorzieningen, het solidariteitsbeginsel (recreanten recreëren verder dan de eigen gemeente) en de te behalen schaalvoordelen. Recent is de Toekomstvisie (bijlage 1) in concept opgeleverd waarop het mogelijk is zienswijzen in te dienen. Bij deze Toekomstvisie zijn Gebiedspaspoorten opgenomen als een soort bijlage die integraal onderdeel uitmaken van deze visie (bijlage 2 t/m 8). Deze Toekomstvisie is te beschouwen als een gezamenlijke visie voor de terreinen van de SGL en aanliggende terreinen van Staatsbosbeheer. In deze visie is zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de strategisch ruimtelijke beleidskaders, zoals Groen Groeit Mee (GGM), Kromme Rijn Linielandschap (KRLL), Utrechts Programma Landelijk Gebied UPLG), Agenda Buitengebied, Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) en (omgevings)visies van overheden. Daarnaast is de Raadsinformatiebrief van SGL (bijlage 9) opgenomen die informatie biedt over de (P&C-)producten die SGL in 2025 en 2026 zal opleveren waarvan de Toekomstvisie een onderdeel vormt.

Voorgesteld wordt aan de raad voor deze Toekomstvisie zienswijzen in te dienen en te reageren op de Raadsinformatiebrief (RIB) van SGL (bijlage 10).

Aanleiding Aanleiding voor het opstellen van de Toekomstvisie is de afspraak die is gemaakt tijdens de reorganisatie van SGL waarbij voor alle gebieden van SGL én de gebieden van Staatsbosbeheer in deze regio één gezamenlijke visie wordt opgesteld. In die Toekomstvisie wordt de gewenste doorontwikkeling van de recreatiegebieden geschetst. Het is een doorontwikkeling gericht op het verbinden van de recreatievraag van gebruikers en het recreatieve aanbod in gebieden. Daarnaast is tijdens een bijeenkomst van de raden en Staten van 15 januari 2025 over onder andere deze Toekomstvisie door enkele leden aangegeven dat zij graag de mogelijkheid hebben om te kunnen reageren op deze Toekomstvisie voordat het bestuur van SGL deze Toekomstvisie vaststelt. Daarom biedt het bestuur van SGL deze gelegenheid aan raden en Staten om voor 3 juli 2025 schriftelijk te reageren op de Toekomstvisie en de Gebiedspaspoorten voordat Staatsbosbeheer overgaat tot het duiden van de inzichten en het uitwerken van vervolgacties.

Beoogd effect Met het vaststellen van deze Toekomstvisie tot 2040 geeft dat de koers weer hoe de gebieden toekomstbestendig kunnen worden (door)ontwikkeld en worden beheerd. Dit zo goed mogelijk aangesloten bij de verwachtingen en wensen voor recreatief gebruik in samenhang met integrale opgaven. Deze benadering draagt bij aan een verbeterde

*774707* 774707

2-6 ruimtelijke kwaliteit, efficiënter beheer en aan kostenbesparingen. Deze Toekomstvisie vormt daarmee ook een bestuurlijk handelingskader om transparante en voorspelbare keuzes te kunnen maken. Met het indienen van de zienswijze verwacht de raad dat zijn reactie serieus wordt genomen, dat duidelijk is dat de gemeente Houten geen extra financiële middelen heeft voor aanvullende maatregelen voortvloeiend uit de Toekomstvisie en dat inwoners en maatschappelijke organisaties worden betrokken bij voor hun relevante onderwerpen.

Argumenten per beslispunt 1.1

De Toekomstvisie en Gebiedspaspoorten samen vormen een goed beeld van de huidige situatie in die gebieden en een visie voor de toekomst De Toekomstvisie (bijlage 1) is een op zichzelf staand rapport waarin de visie voor de recreatieterreinen tot 2040 in wordt beschreven. Daarnaast zijn er zeven Gebiedspaspoorten (bijlagen 2 t/m 8) waarin een overzicht wordt gegeven van de stand van zaken in de gebieden, de huidige kwaliteiten, knelpunten/issues/risico’s, kansen en richtinggevende uitspraken voor de (clusters van) gebieden en routestructuren; voor de gemeente Houten zijn de clusters 1, 6 en 7 het meest van belang omdat die betrekking hebben op Houtens grondgebied of daar direct op aansluit. Tevens is de Raadsinformatiebrief van SGL (bijlage 9) opgenomen die informatie biedt over de (P&C-)producten die SGL in 2025 en 2026 zal opleveren waarvan de Toekomstvisie een onderdeel vormt. Hiermee wordt een volledig overzicht gegeven van deze producten, inclusief de datum van aanlevering en de mogelijkheid om te reageren. Deze brief is al eerder aan u toegezonden en volgt op de onlangs gehouden informatiebijeenkomst van 15 januari 2025 voor de raden en de Staten. 1.2 De Toekomstvisie sluit aan bij de ambities van de gemeente Houten De ambities van de gemeente Houten zijn vastgelegd in het Collegeprogramma, het Houtens DNA en de Agenda Buitengebied.

Met de verwachte inwonersgroei voor Houten in 2040 verbindt de Toekomstvisie van SGL recreatieve voorzieningen met de stedelijke dynamiek. De uitgangspunten en de daaruit resulterende keuzes bieden kansen om te investeren in een aantrekkelijke leefomgeving die natuur en recreatie goed bereikbaar maakt. Dit is een belangrijke woonbehoefte die ook is vastgelegd in Groen Groeit Mee. Recreatie is belangrijk en bij uitstek een mogelijkheid om even uit de drukte weg te zijn, te ontstressen en elkaar te ontmoeten. Bovendien moedigen recreatieve voorzieningen inwoners aan om te bewegen, wat weer bijdraagt aan een omgeving die gezondheid en welzijn bevordert. Op die manier draagt de Toekomstvisie hieraan bij. 1.3

De Toekomstvisie is mede gebaseerd op regionale ruimtelijk plannen zoals Groen Groeit Mee (GGM), Kromme Rijn Linielandschap (KRLL), Utrechts Programma Landelijk Gebied UPLG) en het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP). De regio Utrecht is een dynamische regio waar veel ontwikkelingen plaatsvinden op het gebied van woningbouw, mobiliteit, recreatie, landschap, natuur en dergelijke. Hiervoor zijn verschillende plannen in de maak of vastgesteld. Bij het opstellen van deze Toekomstvisie is rekening gehouden met deze plannen en zal er ook bij nieuwe plannen rekening mee worden gehouden. 1.4

De Toekomstvisie is het resultaat van diverse overleggen en werkbijeenkomsten waarbij ook Houten vanaf het begin betrokken is geweest. Vanuit onze deelname in de ambtelijke klankbordgroep en de werkgroepen Groen Groeit Mee, Utrechts Programma Landelijk Gebied en het Kromme Rijn Linie Landschap is goed meegedacht over de voorgestelde structuren en mogelijke kansen en verbanden binnen de recreatiegebieden. De visie is daarmee een bestuurlijk gedragen stuk. 1.5 De voorgestelde indeling sluit aan bij ontwikkelingen die voor Houten belangrijk zijn. Dit geldt voor de gebiedsindelingen van Cluster 1, Utrecht-Utrecht Zuid-Oost (Laagraven) en het noorden van Houten inclusief de bouwlocatie Houten Oost en Cluster 6 (langs de Lek) en het Routenetwerk. De bouwopgave die Houten heeft, kan een aanzienlijk bijdrage leveren aan het verminderen van de woningnood in de regio. Tegelijkertijd vormen ze een complexe opgave die veel vraagt op andere terreinen, zoals mobiliteit, dagelijkse voorzieningen, recreatieve voorzieningen en groen. Vooral het groen en de recreatieve voorzieningen zijn essentieel voor het creëren van een aantrekkelijke, gezonde en leefbare omgeving.

Versie datum: 19-6-2025 15:59:41

3-6 Voor Houten gaat het om verschillende gebieden waar het beheer en onderhoud wordt afgestemd op het beoogde toekomstige recreatieve gebruik. Voor Houten gaat het om de gebieden in twee clusters waarbij het gebieden betreft in de uiterwaarden langs de Lek, Waalse Bos, delen van gebieden rond de forten van de Hollandse Waterlinies op het Eiland van Schalkwijk, gebieden in Laagraven en het gebied Bos Nieuw Wulven tot aan fort Vechten. Door onder andere deze gebieden zijn tevens wandel- en fietsroutes aanwezig. De routes worden beheerd door het Routebureau waarbij het feitelijke beheer van de paden door SBB wordt uitgevoerd. Voor deze gebieden zijn voorstellen gedaan voor de mate van gebruik, van intensief recreatief gebruik naar rustgebieden. Het beheer en onderhoud van deze gebieden wordt afgestemd op het voorgestelde gebruik voor de beoogde bestemmingen. Hierbij wordt ook rekening gehouden voor het kunnen opvangen van water bij hevigere regenbuien in het kader van klimaatverandering. Met deze aanpak wordt ervoor gezorgd dat gebieden zo efficiënt mogelijk kunnen worden gebruikt waarbij er ook ruimte is voor de natuur. Dit beheer en onderhoud wordt samen uitgevoerd met commerciële en maatschappelijke partners; dit omdat inkomsten voor het SGL en SBB belangrijk zijn.

Voor Houten zijn de grootste veranderingen: - Voor Bos Nieuw Wulven wordt een intensiever gebruik voorgesteld met een nieuw paviljoen met parkeerplaats zodat Amelisweerd kan worden ontlast; - Meer recreatie in Laagraven; - Gedifferentieerd in- en extensiever gebruik van de uiterwaarden langs de Lek en het Waalse Bos. De voorgestelde maatregelen dragen bij aan een verruiming van de recreatieve mogelijkheden van de verschillende gebieden, afgestemd op de mogelijkheden die de gebieden hebben waarbij tevens ruimte is voor noodzakelijke natuurontwikkeling waar dat past. 1.6

1.7

Staatsbosbeheer heeft de recreatiegebieden geherstructureerd en voor het beheer en onderhoud deze ingevoerd in een Terrein Beheermodel. Vanaf 2026 wordt het beheer en onderhoud door SBB volgens het Terrein Beheer Model (TBM) verzorgd. Vooralsnog wordt daarmee duidelijk dat er een tekort was op de totale begroting van SGL van voor beheer en onderhoud. Oorzaak hiervoor is met name dat voor groot onderhoud en vervanging van voorzieningen de afgelopen jaren te weinig is gespaard. Dit betreft een bekend risico dat nu werkelijk in beeld is gebracht. In de Begroting 2026 is dit tekort op de begroting van SGL teruggebracht en is het voorstel dat dat eenmalig wordt gedekt waarbij SBB de opdracht heeft gekregen met oplossingen te komen om dit tekort te dekken met besparingen en extra inkomsten. Op SGL-Begroting 2026 is er voor de raad een mogelijk zienswijzen in te dienen. 1.8

Aangezien er aangesloten is bij de Agenda Buitengebied wordt verwacht dat dit geen probleem oplevert. De Agenda Buitengebied is één van de bouwstenen voor deze Toekomstvisie. Omdat de Agenda Buitengebied nu vooral een totaaloverzicht is van wensen die leven in het buitengebied, is het noodzakelijk ook deze Agenda verder uit te werken zodat de uitkomsten hiervan kunnen worden meegenomen in de uitwerking van onder andere de Toekomstvisie. Dit zijn alle parallelle processen met een eigen planning die continue op elkaar moet worden afgestemd. Dit zal zo goed mogelijk worden verzorgd door de ambtelijke organisatie. 2.1 De deelnemersbijdrage wordt verhoogd met de in de CPB-raming genoemde index. De deelnemersbijdragen, doorbelaste kosten bedrijfsvoering en overige kosten SGL worden met 5,31% verhoogd als gevolg van loon- en prijsindexatie ten opzichte van de begroting 2025. Dit op basis van de CPB-raming meicirculaire gemeentefonds versie 2024. De deelnemersbijdrage voor de gemeente Houten stijgt hierdoor met € 12.335 van € 232.302 voor 2025 naar € 244.637 in 2026.

Kanttekeningen 1.1 Deze toekomstvisie moet worden door vertaald in onze eigen Omgevingsvisie. De Toekomstvisie is één van de bouwstenen voor de Omgevingsvisie. Hiervoor zal nog wel een uitwerkingsslag van de Toekomstvisie nodig zijn.

Versie datum: 19-6-2025 15:59:41

4-6 Uitvoering van de Toekomstvisie zal ook afhangen van beschikbare financiële middelen. Gezien de aanstaande bezuinigingen binnen de gemeente Houten en de spanning die er zit in de Begroting 2026 van SGL (zie Argument 1.7) zijn er vanuit de gemeente Houten geen extra financiële middelen beschikbaar voor uitvoering van de Toekomstvisie. Eventuele financiële gevolgen van de Toekomstvisie mogen niet leiden tot een hogere gemeentelijke bijdrage. Daarom moet financiering op andere slimme manieren worden verkregen, bijvoorbeeld door ook koppelkansen met Groen Groeit Mee te gebruiken, uit de gebiedsontwikkeling Kromme Rijn Linielandschap en het Utrechts Programma Landelijk Gebied en extra inkomsten te genereren. Ook door het maken van keuzes in beheer kunnen mogelijk middelen vrijgemaakt worden. Verdere informatie hierover is te vinden in hoofdstuk 6.4 van de Toekomstvisie (Financiële knoppen om aan te draaien). 1.2

1.3

Staatsbosbeheer heeft de recreatiegebieden geherstructureerd en voor het beheer en onderhoud deze ingevoerd in een Terrein Beheermodel waarbij op de korte termijn de onderdelen uit de Toekomstvisie slechts beperkt kunnen worden uitgevoerd. Zoals bij Argument 1.7 is aangegeven en is verwoord in de RIB was er in eerste instantie een tekort in de Begroting 2026 aanwezig voor beheer, onderhoud en vervanging. Binnen SGL zijn er twee begrotingen waarbij de gemeente Houten onder SGL-A valt. Voor SGL-A, waar de gemeente Houten dus onderdeel van uitmaakt, was een tekort van € 6 ton geprognosticeerd en is verder gezocht naar besparingen. Uiteindelijk is het tekort voor 2026 teruggebracht naar een tekort van € 2 ton. Dit is verwerkt in de begroting 2026 door een taakstellende bezuiniging op te nemen. Het Schap blijft samen met SBB zoeken naar structurele besparingen en naar extra inkomsten. Daarnaast moet worden geconstateerd dat er nu weer een gezond Weerstandsvermogen is waarmee eventuele tegenvallers zijn op te lossen. Waar dus op de korte termijn de mogelijkheden de onderdelen uit de Toekomstvisie slechts in beperkte maken kunnen worden uitgevoerd, zullen er op de langere termijn naar verwachting meer kansen zijn.

Participatie SGL wordt ook via deze zienswijze opgeroepen om actief te zoeken hoe inwoners kunnen worden betrokken bij voor hen relevante onderwerpen binnen het werk dat SGL en SBB verrichten op en rond de recreatieterreinen die zij beheren en onderhouden. De gemeente Houten nodigt maatschappelijke organisaties uit om in te spreken bij de RTG van de gemeente Houten.

Financiën en formatie Dit voorstel heeft vooralsnog geen andere financiële consequenties voor de gemeente Houten anders dan de stijging van de gemeentelijke deelnemersbijdrage 2026 van € 12.335 (inflatiecorrectie van 5,31%) en deze te verwerken in de meerjarenbegroting 2026. De gemeentelijke deelnemersbijdrage bedraagt vanaf 2026 € 244.637. Wel zien wij spanning op de begroting van SGL als het gaat om groot onderhoud en vervangingen. Deze vormen op dit moment echter geen onderdeel van de besluitvorming.

Communicatie Met bijgevoegde zienswijze informeren wij het bestuur van Recreatieschap Stichtse Groenlanden over ons besluit (bijlage 10).

Voortgang Het verzoek van SGL is om uiterlijk 3 juli 2025 de zienswijze van de gemeente Houten aan SGL toe te zenden. Met besluitvorming op 24 juni 2025 is het mogelijk op tijd de zienswijze op de Toekomstvisie toe te zenden aan SGL.

Versie datum: 19-6-2025 15:59:41

5-6

Evaluatie Vooralsnog is geen evaluatie afgesproken van de Toekomstvisie. Insteek is om eerst met deze visie aan de slag te gaan en de financiën hieromtrent te regelen. Vervolgens zal op een logisch moment deze Toekomstvisie worden geëvalueerd. Houten, 22 april 2025 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Houten, de secretaris, de burgemeester,

R. van Netten

H.C. Heerschop

Bijlagen 1. Toekomstvisie 2040 SGL-SBB 2. Gebiedspaspoort Cluster 1 Utrecht Zuid-Zuidoost 3. Gebiedspaspoort Cluster 2 Utrecht Noord 4. Gebiedspaspoort Cluster 3 Utrecht West 5. Gebiedspaspoort Cluster 4 Utrecht Zuid-Zuidwest 6. Gebiedspaspoort Cluster 5 Vinkeveense Plassen 7. Gebiedspaspoort Cluster 6 Langs De Lek 8. Gebiedspaspoort Routes 9. Raadsinformatiebrief SGL 2702 10. Concept zienswijze namens de raad aan SGL Verantwoordelijke portefeuillehouders college 1e PoHo: Wouter van den Berg 2e PoHo:

Versie datum: 19-6-2025 15:59:41

Raadsbesluit Voorstelnummer: 774707 Onderwerp Toekomstvisie Recreatieschap Stichtse Groenlanden 2040 De raad van de gemeente Houten heeft het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 22 april 2025 gelezen en besluit: 1. Een zienswijze in te dienen bij de Toekomstvisie van Recreatieschap Stichtse Groenlanden waarmee de gemeente Houten: a. aangeeft de uitgangspunten en daaruit voortvloeiende keuzes in principe te onderschrijven; b. instemt met de gebiedspaspoorten; c. aangeeft geen extra middelen te hebben om bij te dragen aan de doelen uit deze Toekomstvisie waardoor er zorgen zijn over de uitvoerbaarheid van deze visie. 2. De verhoging van de gemeentelijke deelnemersbijdrage voor 2026 van € 12.335 op basis van de inflatiecorrectie verwerken in de meerjarenbegroting 2026. Dit is besloten in de openbare vergadering van de raad op 26 juni 2025. De raad van de gemeente Houten, de griffier,

de voorzitter,

H. Khairouni

H.C. Heerschop