Raadsvoorstel Subsidieregeling Energiecompensatie gemeente Houten

Raadsvoorstel Voorstelnummer: 605838 Zaaknummer: 786441

Houten, 20 december 2022

Onderwerp: Subsidieregeling Energiecompensatie Houten

Beslispunten: 1. Het subsidieplafond voor de Subsidieregeling Energiecompensatie Houten vast te stellen op € 200.000. 2. De kosten van € 240.000 vooralsnog te dekken uit de algemene beklemde reserve en te verrekenen met de aangekondigde rijksmiddelen zodra deze zijn ontvangen.

Samenvatting Maatschappelijke organisaties in de gemeente Houten hebben continuïteitsproblemen als gevolg van de gestegen energiekosten. Het Rijk heeft gemeenten voor de langere termijn structureel extra middelen toegezegd om publieke en maatschappelijke voorzieningen te compenseren voor hoge kosten. De details van en de bestedingsplannen voor deze extra middelen worden de komende maanden uitgewerkt. Daar kunnen de maatschappelijke organisaties in Houten niet op wachten. Ter overbrugging van deze periode is de Subsidieregeling Energiecompensatie Houten opgesteld. Hierdoor kunnen maatschappelijke organisaties tot 1 februari, ten behoeve van de eerste 6 maanden van 2023 subsidie aanvragen voor (een deel van) hun extra gestegen energiekosten. In de tussentijd zal gewerkt worden aan de beleidsmatige uitgangspunten voor de besteding van de extra Rijkmiddelen. Dit vraagt om een integrale aanpak waarbij de stijgende kosten voor energie, huur en overige zaken in samenhang met elkaar worden benaderd. De raad zal hierover middels een aparte raadsinformatiebrief en mogelijk aanvullend raadsvoorstel worden geïnformeerd.

Aanleiding Als gevolg van de oorlog in Oekraïne zijn de energieprijzen sterk gestegen. Dit heeft grote financiële gevolgen voor tal van maatschappelijke organisaties in Houten. De gemeente heeft de afgelopen maanden signalen opgehaald bij de maatschappelijke organisaties en geprobeerd de omvang van het financiële probleem voor maatschappelijke organisaties in beeld te brengen. Uit deze inventarisatie blijkt dat de uitgangspunten en daardoor ook de ernst van de signalen per organisatie flink kunnen verschillen. Daarnaast zijn de energieprijzen zeer volatiel en zijn er voor sommige sectoren al specifieke compensatieregeling vanuit de Rijksoverheid. Subsidieregeling als overbrugging naar een structurele oplossing Het ministerie van Financiën heeft eind november bekend gemaakt dat gemeenten en provincies vanaf het voorjaar van 2023 structureel extra middelen krijgen om publieke en maatschappelijke voorzieningen te compenseren voor hoge kosten. Het gaat jaarlijks in totaal om zo’n € 300 miljoen voor de periode 2023-2025, en dat bedrag loopt voor 2026 en 2027 naar verwachting op tot circa € 400 miljoen. Deze middelen zijn door gemeenten en provincies vrij te besteden. Het ministerie geeft daarbij aan dat de gemeente voor 2023 zelf keuzes moet maken om lokaal aanvullende maatregelen te nemen waar nodig.

Uit de inventarisatie onder maatschappelijke organisaties blijkt dat lokaal aanvullende maatregelen daadwerkelijk nodig zijn. In het voorjaar wordt pas bekend welk deel van de € 300 miljoen voor de gemeente Houten beschikbaar komt en in de tussentijd wordt er gewerkt aan een meer structurele beleidsaanpak. Ter overbrugging voor de eerste 6 maanden in 2023 wordt de Subsidieregeling Energiecompensatie Houten vastgesteld. Het vaststellen van de subsidieregeling is conform de vigerende Algemene Subsidie Verordening (ASV) een bevoegdheid van het college. Het bijbehorende subsidieplafond moet door de raad worden vastgesteld.

*605838* 605838

2-8

Beoogd effect Met de Subsidieregeling Energiecompensatie Houten worden 2 doelen nagestreefd: 1. Maatschappelijke organisaties die mede door de gestegen energiekosten in financiële problemen komen, worden gecompenseerd. 2. De gemeente Houten heeft tijd om een bredere, integrale aanpak uit te werken voor de kostenproblematiek van maatschappelijke organisaties. De extra middelen die vanuit de Rijksoverheid zijn toegezegd, kunnen hiervoor worden benut.

Argumenten per beslispunt 1.1

De subsidieregeling is gericht op maatwerk, is incidenteel en doet een beroep op de eigen verantwoordelijk van maatschappelijke organisaties. Daarmee is het in lijn met de eerdere uitgangspunten die door het college zijn bepaald. Bij het opstellen van de subsidieregeling is een aantal uitgangspunten gehanteerd. • Maatschappelijke organisaties - de regeling is uitsluitend bedoeld voor het ondersteunen van de maatschappelijke organisaties en activiteiten in de gemeente Houten. De forse stijging van de energiekosten komt op een pijnlijk moment, namelijk vlak na een periode waarin clubs, verenigingen en instellingen door de corona pandemie langere tijd minder inkomsten hebben kunnen genereren. • Maatwerk - de inventarisatie heeft geleerd dat de situatie per organisatie verschillend is. Sommige hebben organisaties hebben nog een vast energiecontract en merken relatief weinig van de gestegen energieprijzen, terwijl andere organisaties door bijvoorbeeld slechte isolatie juist extra veel last hebben van de energieprijzen. Ook zijn er organisaties met veel eigen reserves en organisaties zonder eigen reserves. Een generieke compensatie zou ertoe kunnen leiden dat sommige organisaties te weinig worden gecompenseerd terwijl anderen de compensatie niet nodig hadden voor de continuïteit. Om die reden is er gekozen voor maatwerk.

• Tijdelijke maatregel - de regeling is bedoeld als een tijdelijke maatregel ter overbrugging van een bredere aanpak van het probleem. Om die reden is er voor gekozen om de subsidie te verstrekken voor een periode van 6 maanden. • Solidariteit - subsidie is een schaars goed en om de middelen zo doeltreffend mogelijk in te zetten is in de regeling rekening gehouden met het volgende: o Daadwerkelijke kosten - Om de subsidie te baseren op de daadwerkelijk gemaakte kosten, wordt de subsidie na afloop pas definitief vastgesteld. o Eigen bijdrage - om voor subsidie in aanmerking te komen, wordt van maatschappelijke organisaties ook een eigen bijdrage gevraagd om de energiekosten te dempen. Dat kan bijvoorbeeld door de prijzen te verhogen en/of door energiebesparende maatregelen te nemen. Ook hiervoor geldt maatwerk. 1.2 Het voorgestelde subsidieplafond van € 200.000 is in lijn met de inventarisatie onder de maatschappelijke organisaties en komt tegemoet aan de wens om meer budget. Tijdens de inventarisatie eind oktober, zijn de extra energiekosten van maatschappelijke organisaties over heel 2023 berekend op ca. € 492.000. Uitgaande van een subsidieregeling voor de eerste 6 maanden, waarbij ook een beroep wordt gedaan op de maatschappelijke organisaties zélf, is een subsidieplafond van € 200.000 een realistisch en onderbouwd bedrag.

Tijdens de Rondetafelgesprek (RTG) van 8 december jl. en de individuele gesprekken hebben maatschappelijke organisaties ook hun eigen inschatting van de extra energiekosten met de gemeente gedeeld. In de meeste gevallen kwam dit redelijk overeen met de inventarisatie van de gemeente Houten. Tegelijkertijd zijn er ook organisaties die zich zorgen maken over het eerder gecommuniceerde beschikbare subsidiebedrag van € 150.000. Zij geven aan dat dit bedrag te weinig lijkt en dat hun gestegen energiekosten hoger uitvallen dan de gemeente heeft berekend. Dat is niet uit te sluiten, maar in sommige gevallen waren de energietarieven een inschatting en/of werden de energiekosten samengevoegd met andere kostenstijgingen. Er is geen garantie dat het subsidieplafond van € 200.000 voldoende is om de tekorten als gevolg van gestegen energiekosten te compenseren. Maar dat is ook niet de strekking van de regeling. De regeling is bedoeld om de continuïteit van maatschappelijke organisaties zoveel als mogelijk zeker te stellen. Met de een subsidieplafond van € 200.000 wordt tegemoet gekomen aan de zorgen van de maatschappelijke organisaties en blijft het kenmerk van de regeling – als incidenteel en tijdelijke Versie datum: 18-1-2023 8:59:42

3-8 maatregel- in stand. Als in het ergste geval blijkt dat de continuïteit van maatschappelijke organisaties nog niet is gewaarborgd met het subsidiebudget van € 200.000, is het relatief snel en administratief eenvoudig om het plafond te verhogen. 2.1 Voor de uitvoering van de subsidieregeling is extra capaciteit nodig Bij het opstellen van de scenario’s voor energiecompensatie was nog niet bekend dat er extra Rijksmiddelen beschikbaar zouden komen voor gemeenten. In het vorige voorstel is uitgegaan van extra uitvoeringskosten van € 20.000 voor uitsluitend de subsidieregeling. De onderbouwing hiervan was gebaseerd op de administratieve verwerking van de subsidieaanvragen en het opstellen van de subsidieregeling en bijbehorende afstemming met maatschappelijke organisaties. Hierbij is uitgegaan van maatwerk, waardoor de beoordeling van de subsidieaanvragen meer tijd vraagt dan te doen gebruikelijk. Deze extra capaciteit is niet beschikbaar binnen de bestaande formatie. Naast de uitvoering van de Subsidieregeling Energiecompensatie Houten is inmiddels duidelijk geworden dat er ook een bredere beleidsaanpak moet worden uitgewerkt voor de besteding van de toegezegde extra Rijksmiddelen. De inschatting is dat hiervoor € 20.000 extra uitvoeringskosten worden gemaakt.

De totale uitvoeringskosten worden daarmee ingeschat op € 40.000, waarbij een deel is bedoeld voor de subsidieregeling en een deel voor de vervolgaanpak. De extra € 20.000 aan uitvoeringskosten staan dus los van de verhoging van het subsidieplafond. Er wordt niet meer werk voorzien bij het uitvoeren van de subsidieregeling, de extra uitvoeringskosten zijn voor het vervolg. 2.2 De dekking van de Rijksmiddelen verloopt via een begrotingswijziging Het zo snel mogelijk uitvoering geven aan deze steunmaatregel en te laten instemmen met de hiermee gemoeide financiële consequenties is gewenst. De maandelijkse begrotingswijziging is de eerste mogelijkheid om de begroting als gevolg van collegebesluiten hiervoor te wijzigen. Gelet op dat het voorstel in principe beleidsarm en budgettair neutraal is, voldoet het instrument ‘maandelijkse begrotingswijzigingen’ hieraan.

Kanttekeningen 1.1 De subsidieregeling is uitsluitend gericht op de gestegen energiekosten maar is nog geen (integrale) oplossing voor andere kostenstijgingen waar maatschappelijke organisaties mee geconfronteerd worden. Het is mogelijk dat maatschappelijke organisaties nog niet volledig zijn geholpen met alleen een compensatie van de extra energiekosten. Ook stijgende algemene kosten en huurkosten kunnen daar aan bijdragen. In de bredere beleidsaanpak die de komende periode wordt uitgewerkt, zal daar aandacht voor zijn. 1.2 Het subsidieplafond is mogelijk niet voldoende om alle gevraagde subsidiabele kosten te kunnen financieren. Doordat er nog relatief veel onzekerheid is over de precieze omvang van het kostenprobleem, is er geen garantie dat het subsidieplafond van € 200.000 voldoende is. Het doel van de regeling is echter niet om alle kosten te compenseren, het is bedoeld om de continuïteit zo veel als mogelijk te waarborgen. De verwachting is dat het subsidieplafond van € 200.000 volstaat. Mocht dat niet het geval zijn, dan is er in de subsidieregeling de mogelijkheid gecreëerd om relatief snel en administratief eenvoudig bij te sturen.

Participatie De inbreng van maatschappelijke organisaties is op verschillende manieren meegenomen in de uitwerking van de subsidieregeling: 1

2 3

Allereerst is in oktober een uitgebreide inventarisatie uitgevoerd onder de grootste subsidiepartners van de gemeente Houten. Het doel was om de omvang van de gestegen energiekosten in kaart te brengen. Op basis hiervan is gekozen voor een maatwerk-aanpak waarbij is uitgegaan van een subsidiebudget van € 150.000. Alle maatschappelijke organisaties waarvan het e-mailadres bekend was, hebben in november een update gehad waarbij de contouren van de subsidieregeling zijn gedeeld. Tijdens de Rondetafelgesprek (RTG) van 8 december jl. is de energieproblematiek onder maatschappelijke partners behandeld en hebben 13 organisaties ingesproken. Hun inbreng en input is meegenomen.

Versie datum: 18-1-2023 8:59:42

4

5

4-8 In december zijn de 4 grootste maatschappelijke partners benaderd voor een individueel gesprek. Er is gesproken met het theater en de bibliotheek. De afspraak met Van Houten & Co is gepland op 22 december en met Sportplatform Houten is telefonisch contact geweest en volgt mogelijk later nog een gesprek. Op 19 december wordt de subsidieregeling en de aanvraagprocedure besproken met geïnteresseerden. Deze zijn persoonlijk en via een nieuwsbericht op de website van de gemeente Houten uitgenodigd. De feedback van deze bijeenkomst zal meegenomen worden met de definitieve uitwerking.

Financiën en formatie Voor de uitvoering van de subsidieregeling wordt de raad voorgesteld het subsidieplafond te bepalen op € 200.000. Voor de uitvoeringskosten wordt gerekend met een bedrag van €40.000. Het voorstel is om dit vooralsnog te dekken vanuit de algemene beklemde reserve en te compenseren met de extra Rijksmiddelen zodra hier meer duidelijkheid over is (voorjaar 2023). Alhoewel de Rijksmiddelen formeel nog niet zijn ontvangen, wordt voor de gemeente Houten gerekend met een bijdrage van minimaal € 500.000. Dat is ruim voldoende voor de verrekening van de voorgestelde €240.000.

Communicatie Naast de lopende communicatie en bestaande contacten met de maatschappelijke organisaties, wordt de Subsidieregeling Energiecompensatie Houten op een aantal manieren onder de aandacht gebracht. 1 Organisaties worden zoveel als mogelijk direct geïnformeerd. Er is met veel organisaties (via de accounthouders) doorlopend contact 2 Via de website van de gemeente Houten wordt informatie verstrekt over de subsidieregeling. De planning is om dit enerzijds via een nieuwsbericht kenbaar te maken en op een aparte pagina de aanvullende informatie over de regeling te delen. Op deze pagina kunnen we ook beschikbare informatie over landelijke regelingen delen zodat het voor maatschappelijke organisaties ook centrale informatieplek wordt.

Voortgang Het raadsvoorstel wordt op 17 januari 2023 besproken in het Rondetafelgesprek (RTG) en vervolgens op 24 januari 2023 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. In de tussentijd zal worden gewerkt aan het inrichten van het aanvraagproces en de administratieve formats. Hierdoor kunnen maatschappelijke organisaties direct na publicatie van de subsidieregeling een aanvraag indienen. Als het subsidieplafond op 24 januari wordt vastgesteld en de subsidieaanvragen op 1 februari zijn ontvangen, kunnen de beschikkingen worden opgesteld. De verwachting is dat in februari de eerste subsidiebetalingen kunnen worden uitgevoerd. Parallel aan de subsidieregeling wordt gestart met de invulling van de extra Rijksmiddelen voor de compensatie van gestegen kosten van maatschappelijke voorzieningen. Deze aanpak is breder dan alleen een compensatie van energiekosten via een subsidieregeling. In samenwerking met vastgoed en ruimtelijke ontwikkeling wordt gekeken naar zaken als indexatie, algemene kosten en verduurzamingsmogelijkheden. Tegelijkertijd worden de maatschappelijke partners actief betrokken bij het meedenken in oplossingen voor de langere termijn.

Evaluatie De uitvoering van de Subsidieregeling Energiecompensatie Houten levert inzichten en informatie op die gebruikt kan worden bij de uitwerking van de bredere aanpak voor maatschappelijke organisaties. De regeling zal subsidie-technisch niet apart worden geëvalueerd maar het college en de raad worden wel geïnformeerd over het verloop en de (maatschappelijke) resultaten.

Versie datum: 18-1-2023 8:59:42

5-8 Houten, 20 december 2022 het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Houten de secretaris, de burgemeester,

A.J. Barink

G. Isabella

Versie datum: 18-1-2023 8:59:42

6-8 Bijlagen 1. Subsidieregeling Verantwoordelijke portefeuillehouders college 1e PoHo: Sander Bos 2e PoHo: n.v.t.

Versie datum: 18-1-2023 8:59:42

Raadsbesluit Voorstelnummer: 605838 Onderwerp Subsidieregeling Energiecompensatie Houten

De raad van de gemeente Houten heeft het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 20 december 2022 gelezen en besluit: 1. Het subsidieplafond voor de Subsidieregeling Energiecompensatie Houten vast te stellen op € 200.000. 2. De kosten van € 240.000 vooralsnog te dekken uit de algemene beklemde reserve en te verrekenen met de aangekondigde rijksmiddelen zodra deze zijn ontvangen. Dit is besloten in de openbare vergadering van de raad op 24 januari 2023. De raad van de gemeente Houten, de griffier,

de voorzitter,

C.M.S. Visser

G.P. Isabella