Raadsvoorstel Perspectiefnota 2026

Raadsvoorstel Voorstelnummer: 777187 Zaaknummer: 878700

Houten, 10 juni 2025

Onderwerp: Perspectiefnota 2026

Beslispunten: 1. De Perspectiefnota 2026 vast te stellen en daarmee in te stemmen met: a. De start van de implementatie van de transformatievoorstellen (Hoofdstuk 4) om de bezuinigingen te kunnen realiseren, inclusief de voorgestelde incidentele budgetten ad € 5.036.500. Specifiek stemt de raad in met het voorstel om: i. Te starten met de benodigde transformatie in 2025; ii. De transformatiebudgetten voor 2025 ad € 935.000 te dekken uit de algemene reserve (beklemd) en dit te verwerken in de tweede bestuursrapportage 2025; iii. De transformatiebudgetten voor 2026 tot en met 2028 ad € 4.101.000 te dekken uit de algemene reserve (beklemd); b. De voorgestelde bezuinigingen zoals omschreven in hoofdstuk 5; c. De trapsgewijze verhoging van de onroerendezaakbelasting met 15% in 2026 en 15% in 2027; d. De onttrekking van een bedrag van € 2.402.000 in 2026 en € 1.641.000 in 2027 uit de Algemene Reserve ter (gedeeltelijke) dekking van het structureel begrotingstekort; e. De voorstellen tot nieuw beleid zoals omschreven in hoofdstuk 6 en daarvan: i. De structurele mutaties ad € 1.308.000 in 2026 oplopend naar € 1.446.000 in 2029 te dekken uit het saldo van de begroting (“Verduurzaming Vastgoed” en “Versterken organisatie om ruimtelijke opgaven te realiseren, onderdeel dekkingsproblematiek en onderdeel formatieve tekorten”); ii.

De incidentele mutaties ad € 300.000 te dekken uit het begrotingssaldo (Versterken organisatie om ruimtelijke opgaven te realiseren, onderdeel tekorten advisering) f. De overige structurele financiële mutaties zoals omschreven in hoofdstuk 7 en deze te dekken uit het saldo van de begroting; g. De begrotingsrichtlijnen (hoofdstuk 8) inclusief: i. De genoemde indexeringen op loon en prijs; ii. De nieuwe rekenmethode voor het berekenen van het overheadpercentage; iii. Het toepassen van een vaste opslag voor nieuwe functies voor dekking van de overhead ter hoogte van € 10.000 per fte.

Samenvatting De Perspectiefnota 2026 vormt het vertrekpunt voor de Begroting 2026 – 2029. In deze Perspectiefnota 2026 wordt uitgebreid ingegaan op: - Voorstellen voor bezuinigingen en verhoging van de onroerendezaakbelasting, om te komen tot een structureel sluitende Begroting 2026. Hiermee geeft het college uitvoering aan de opdracht om te komen tot een structureel sluitende Begroting 2026; - Voorstellen om samen met onze inwoners, maatschappelijke partners en organisatie een transformatie op te starten. Deze transformatie is nodig om de grote uitdagingen op het gebied van samenleving, financiën en organisatie waar de gemeente voor staat het hoofd te bieden; Daarnaast beschrijft de Perspectiefnota 2026: - Nieuw beleidsvoorstellen - Structurele financiële bijstellingen - De begrotingsrichtlijnen 2026 - Een indicatie van het financieel meerjarenperspectief 2026-2029 - Een tienjarig perspectief Op basis van de besluitvorming bij de Perspectiefnota 2026 wordt de Begroting 2026-2029 opgesteld.

Aanleiding De Perspectiefnota 2026 is niet alleen de eerste Perspectiefnota van ons college in de nieuwe personele samenstelling, maar ook de eerste onder leiding van onze volledig vernieuwde directie. Naast verschillende grote inhoudelijke opgaven, waarvan de woningbouwopgave er onmiskenbaar bovenuit steekt, staan we voor twee allesbepalende uitdagingen. De Perspectiefnota 2026 verschijnt namelijk in een periode van grote financiële en organisatorische uitdagingen voor onze gemeente.

*777187* 777187

2-5 Deze uitdagingen vragen om heldere keuzes en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Bovendien maakt het dat we moeten bezuinigen én dat we de komende jaren fundamenteel anders moeten gaan werken. We zetten daarbij in op samenwerking met de samenleving, woningbouw als topprioriteit en een noodzakelijke organisatieontwikkeling. In deze Perspectiefnota worden bovengenoemde uitdagingen nader geduid en worden er voorstellen gedaan om ze aan te pakken. Zo zijn er diverse voorstellen opgenomen om: a. de ambitie op het gebied van de woningbouwopgave te behalen; b. de gemeenschap te versterken; c. te werken aan een toekomstbestendige organisatie; d. te komen tot een meer volledig financieel beeld en daarbij horende strategische keuzes. Naast deze inhoudelijke uitdagingen staat gemeente Houten voor een forse bezuinigingsopgave. In deze Perspectiefnota wordt een groot aantal bezuinigingsvoorstellen die in 2029 oplopen tot ruim € 10.000.000. Hiermee ontstaat een indicatief financieel beeld met positieve vooruitzichten. In de Perspectiefnota zijn de uitkomsten van de meicirculaire nog niet verwerkt. Deze ontvangt u via raadsinformatiebrief gelijktijdig met de behandeling van de Perspectiefnota in de gemeenteraadsvergaderingen van 15 en 17 juli.

De verwachting is dat met de uitkomsten van de meicirculaire en een financieel verantwoorde inzet van de algemene reserve we komen tot een structureel sluitende Begroting 2026 en 2027.

Beoogd effect Een vastgestelde Perspectiefnota 2026 vormt het vertrekpunt voor het opstellen van de Begroting 2026-2029. Daarnaast kan tijdig begonnen worden met de benodigde voorbereidingen op implementatie van de bezuinigingen en transformatie.

Argumenten per beslispunt 1.1

De Perspectiefnota is een jaarlijks onderdeel in de planning en control-cyclus en geeft een beleidsmatig en financieel kader voor het komende begrotingsjaar. De voorstellen die via de Perspectiefnota zijn ingediend en aangenomen, worden vervolgens verwerkt in de begroting. 1.a t/m 1.f Het budgetrecht is voorbehouden aan de raad. Goedkeuring van de raad is nodig voor: • het aanpassen van de meerjarenbegroting 2026-2029; • mutaties in de reserves en voorzieningen; • het beschikbaar stellen en wijzigen van investeringskredieten. 1.a

De voorstellen uit hoofdstuk 4 Transformatie zijn nodig om de bezuinigingen te realiseren en de uitdagingen waar gemeente Houten voor staat het hoofd te bieden In hoofdstuk 4 Transformatie worden voorstellen gedaan om de grote uitdagingen op zowel inhoudelijk, financieel als organisatorisch vlak aan te pakken. Instemming van de raad op deze voorstellen is nodig om vanaf (halverwege) 2025 te kunnen starten. Op deze manier borgen we dat o.a. de bezuinigingen vanaf 2026 gerealiseerd kunnen worden. 1.b.1 Het structureel begrotingssaldo van gemeente Houten maakt bezuinigen noodzakelijk Het begrotingssaldo van gemeente Houten is structureel fors negatief. Dit heeft verschillende oorzaken, waaronder de korting op en herverdeling van het Gemeentefonds. Ook lopen de kosten van de jeugdzorg steeds verder op. Tot slot, kent gemeente Houten een relatief hoog voorzieningenniveau ten opzichte van relatief lage lokale lasten. 1.b.2 De voorgestelde bezuinigingen en verhoging van de onroerendezaakbelasting vormen een goed afgewogen pakket vanuit diverse domeinen/programma onderdelen Vanuit alle programma onderdelen en domeinen van de gemeente is gekeken naar mogelijkheden om te bezuinigingen en/of de gemeentelijke inkomsten te verhogen. Er is een groot aantal voorstellen gemaakt en afgewogen.

Naast het voorgestelde bezuinigingspakket (hoofdstuk 5) presenteren wij in deze Perspectiefnota een ‘Reservelijst bezuinigingsmaatregelen’ (bijlage 1). Hierin zijn bezuinigingsopties opgenomen die afgewogen zijn, maar niet namens het college aan de raad worden voorgesteld.

Versie datum: 21-7-2025 14:37:46

3-5 Bij het opstellen van de voorgestelde bezuinigingen en verhoging van de onroerendezaakbelasting is geparticipeerd met inwoners en maatschappelijke partners Zo is in de Ronde van Houten op diverse wijzen mogelijkheid geboden aan inwoners en maatschappelijke partners om mee te denken en te praten. Hiervan is actief gebruik gemaakt. Het begrotingsadvies vanuit de Ronde van Houten en het recente onderzoek van het burgerpanel zijn bekend bij de raad. 1.c

1.d

De Algemene reserve mag onder voorwaarden ingezet worden ter dekking van een structureel tekort Er mag maximaal 10% van de totale omvang van de Algemene reserve (exclusief benodigd weerstandscapaciteit) ingezet worden ter dekking van het structureel begrotingstekort. Deze maatregel komt voort uit het overleg tussen de fondsbeheerders, de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten), het IPO (Interprovinciaal Overleg) en de financieel toezichthouders. Aangezien veel bezuinigingsvoorstellen een aanlooptijd kennen, is het noodzakelijk om in 2026 en 2027 de Algemene reserve in te zetten. 1.e-f De nieuw beleidsvoorstellen zijn noodzakelijk voor het borgen van belangrijke en/of wettelijke taken van de gemeente Zo worden voorstellen gedaan om de organisatie te versterken die randvoorwaardelijk zijn voor de woningbouwopgave (o.a. voortvloeiende uit de vastgestelde visie Centrum-Molenzoom-Koppeling) en om de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed mogelijk te maken. 1.g.1 De begrotingsrichtlijnen vormen de basis voor de uitwerking van de begroting De richtlijnen omvatten onder andere concrete spelregels en trendmatige gegevens (zoals aantal inwoners, woningbouwprognose etc.) op basis waarvan de Begroting 2026 wordt opgesteld. Daarnaast wordt expliciet ingegaan op de te hanteren indexatie voor de prijs- en loonontwikkelingen.

1.g.2 We stellen een wijziging van het beleid rondom berekening overheadpercentage en -opslag voor. De huidige doorrekening van overhead is niet meer actueel. Zo is gebleken dat Houten minder overhead doorbelast dan vergelijkbare gemeenten aan grondexploitaties (grexen), tarieven en afval/riool. We stellen aanpassing voor naar doorrekening passend bij de werkelijke kosten. Daarnaast wordt voorgesteld om bij uitbreiding van formatie rekening te houden met een opslag van € 10.000 per fte. Hiermee creëren we dekking voor de benodigde faciliteiten (o.a. licenties en laptops) en ondersteuning vanuit Bedrijfsvoering.

Kanttekeningen 1.1 De Perspectiefnota 2026 presenteert geen structureel sluitend saldo voor 2026 In de Perspectiefnota zijn de uitkomsten van de meicirculaire nog niet verwerkt. De verwachting is dat met de uitkomsten van de meicirculaire en een financieel verantwoorde inzet van de algemene reserve we kunnen komen tot een structureel sluitende Begroting 2026 én 2027. De uitkomsten van de meicirculaire zullen worden verwerkt in de Begroting 2026-2029.

Participatie Op de Perspectiefnota zelf is participatie niet van toepassing. Op het proces om te komen tot bezuinigingsvoorstellen is uitgebreid geparticipeerd met inwoners en maatschappelijke organisaties via de Ronde van Houten. Uw raad is via raadsinformatiebrieven tussentijds geïnformeerd over de voortgang en uitkomsten hiervan.

Financiën en formatie Een structureel sluitende begroting in 2026 of 2029 is een voorwaarde om voor repressief toezicht (de begroting kan direct worden uitgevoerd) van de financieel toezichthouder (provincie Utrecht) in aanmerking te komen. Met het gepresenteerd bezuinigingspakket, de ozb-verhoging en de inzet van de Algemene Reserve komen we nog niet op een structureel sluitend begrotingssaldo. Echter, de uitkomsten van de meicirculaire zijn niet in deze Perspectiefnota verwerkt. De uitkomsten van de meicirculaire worden in de Begroting 2026-2029 verwerkt en daarmee verwachten we dat we bij de Begroting 2026-2029 een structureel sluitend begrotingssaldo 2026 en 2027 kunnen presenteren. Voor een financiële samenvatting en toelichting daarop verwijzen we naar hoofdstuk 2 en 3 van de Perspectiefnota 2026.

Communicatie Niet van toepassing. Versie datum: 21-7-2025 14:37:46

4-5

Voortgang De vaststelling van de Perspectiefnota vormt het vertrekpunt voor de Begroting 2026-2029.

Evaluatie Niet van toepassing. Houten, 10 juni 2025 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Houten, de secretaris, de burgemeester,

R. van Netten

H.C. Heerschop

Bijlagen Perspectiefnota 2026

Verantwoordelijke portefeuillehouders college 1e PoHo: Daan Vermeulen

Versie datum: 21-7-2025 14:37:46

Raadsbesluit Voorstelnummer: 777187 Onderwerp Perspectiefnota 2026 De raad van de gemeente Houten heeft het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 10 juni 2025 gelezen en besluit: 1. De Perspectiefnota 2026 vast te stellen en daarmee in te stemmen met: a. De start van de implementatie van de transformatievoorstellen (Hoofdstuk 4) om de bezuinigingen te kunnen realiseren, inclusief de voorgestelde incidentele budgetten ad € 5.036.500. Specifiek stemt de raad in met het voorstel om: i. Te starten met de benodigde transformatie in 2025; ii. De transformatiebudgetten voor 2025 ad € 935.000 te dekken uit de algemene reserve (beklemd) en dit te verwerken in de tweede bestuursrapportage 2025; iii. De transformatiebudgetten voor 2026 tot en met 2028 ad € 4.101.000 te dekken uit de algemene reserve (beklemd); b. De voorgestelde bezuinigingen zoals omschreven in hoofdstuk 5; c. De trapsgewijze verhoging van de onroerendezaakbelasting met 15% in 2026 en 15% in 2027; d. De onttrekking van een bedrag van € 2.402.000 in 2026 en € 1.641.000 in 2027 uit de Algemene Reserve ter (gedeeltelijke) dekking van het structureel begrotingstekort; e. De voorstellen tot nieuw beleid zoals omschreven in hoofdstuk 6 en daarvan: i.

De structurele mutaties ad € 1.308.000 in 2026 oplopend naar € 1.446.000 in 2029 te dekken uit het saldo van de begroting (“Verduurzaming Vastgoed” en “Versterken organisatie om ruimtelijke opgaven te realiseren, onderdeel dekkingsproblematiek en onderdeel formatieve tekorten”); ii. De incidentele mutaties ad € 300.000 te dekken uit het begrotingssaldo (Versterken organisatie om ruimtelijke opgaven te realiseren, onderdeel tekorten advisering) f. De overige structurele financiële mutaties zoals omschreven in hoofdstuk 7 en deze te dekken uit het saldo van de begroting; g. De begrotingsrichtlijnen (hoofdstuk 8) inclusief: i. De genoemde indexeringen op loon en prijs; ii. De nieuwe rekenmethode voor het berekenen van het overheadpercentage; iii. Het toepassen van een vaste opslag voor nieuwe functies voor dekking van de overhead ter hoogte van € 10.000 per fte. Dit is besloten in de openbare vergadering van de raad op 17 juli 2025. De raad van de gemeente Houten, de plv. griffier, {{?esl:Signer1:Capture:size(200,100)}}

de voorzitter, {{?esl:Signer2:Capture:size(200,100)}}

H. Khairouni

H.C. Heerschop