Raadsvoorstel Ontwerp Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Utrecht

Raadsvoorstel Voorstelnummer: 597738 Zaaknummer: 776195

Houten, 6 september 2022

Onderwerp: Ontwerp Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Utrecht

Beslispunten: 1. In te stemmen met het ontwerp-regionaal risicoprofiel Veiligheidsregio Utrecht waarop het nieuwe beleidsplan kan worden gebaseerd. 2. De Veiligheidsregio Utrecht de volgende wensen mee te geven om op te nemen in het beleidsplan 2024-2027: a. de brandweerzorg in gemeente Houten op minimaal gelijke hoogte te houden door het handhaven van de posten Houten Oost, Houten West en Schalkwijk; b. het behouden van gemotiveerde vrijwilligers bij de brandweer expliciet te benoemen als uitgangspunt; c. een duidelijke aanpak voor de brandveiligheid in woonappartementencomplexen uit te werken; d. een duidelijke aanpak voor de brandveiligheid in het Midden Klein Bedrijf uit te werken; e. een duidelijke en slagvaardige crisisbeheersingsorganisatie in te richten.

Samenvatting Conform de Wet Veiligheidsregio’s dient elke Veiligheidsregio een Risicoprofiel vast te stellen voor een beleidsperiode van vier jaar. Het regionaal risicoprofiel (RRP) geeft een overzicht van de veiligheidsrisico’s binnen de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) die tot een brand, ramp of crisis kunnen leiden en geeft een inschatting van de gevolgen van deze risico’s voor de hulpverlening. Op het vastgesteld regionaal risicoprofiel wordt mede het beleidsplan van de VRU gebaseerd. Daar de VRU bezig is met het ontwikkelen van een nieuw beleidsplan voor de periode 2024 tot en met 2027 wordt het regionaal risicoprofiel geactualiseerd. Het bestuur van de veiligheidsregio stelt het risicoprofiel vast na overleg met de raden van de deelnemende gemeenten. Op het voorliggend ontwerp regionaal risicoprofiel kan de raad hun wensen kenbaar maken omtrent het in het beleidsplan op te nemen beleid.

Aanleiding Het is belangrijk dat de VRU de relevante fysieke veiligheidsrisico’s binnen de gemeenten kent en de impact daarvan op de regio en de gemeenten kan duiden. Daarom is een reactie op het ontwerp regionaal risicoprofiel RRP voor de VRU van belang. In het verlengde daarvan stelt de VRU de gemeenten in de gelegenheid om wensen kenbaar te maken voor het komende beleidsplan. Het voorliggend RRP bouw voort op het RRP uit 2019.

Beoogd effect De veiligheidsregio is verplicht het opgestelde RRP te overleggen met de gemeenteraden. Het RRP vormt namelijk de basis voor het nieuwe beleidsplan voor de komende jaren. Het is belangrijk dat een zo volledig mogelijk risicoprofiel wordt opgesteld om hierop het beleid en uitvoering te baseren.

Argumenten per beslispunt 1.1 De gemeente Houten onderschrijft de inhoud van het RRP en de weergave van de risico’s. Bij het opstellen van het ontwerp RRP is als basis het Nationaal VeiligheidsProfiel (NVP) gebruikt. Ook is gebruik gemaakt van kennis van gemeenten en partners en van de betekenis die zij hebben gegeven aan deze informatie. Eind 2022 wordt een geactualiseerd NVP verwacht. Als dat aanleiding geeft tot herziening, wordt dit meegenomen in de definitieve vaststelling van het RRP. Onderschreven wordt dat de klassieke flitsramp zich nog steeds voor kan doen, zoals een spoorwegongeval, overstroming of een grote brand. Hiervoor is planvorming beschikbaar. Daarnaast is de verwachting dat er meer en meer sprake zal zijn van langdurige crisis met een langere aanloopperiode, of van een creeping crisis (een voorzienbare, dreigende en/of sluimerende crisis).

De VRU geeft aan dat de ontwikkelingen van de klimaatverandering, de energietransitie, de extramuralisatie1 en vergrijzing en de digitalisering belangrijker worden voor het risicobeeld. De gemeente Houten onderschrijft dit en heeft deze zelf ook al benoemd in het uitvoeringsplan veiligheid 2022-2023. Door deze ontwikkelingen zal de fysieke en sociale omgeving veranderen. Verder treedt de Omgevingswet naar verwachting 1 januari 2023 in werking. Hiervoor is het van belang dat (fysieke) veiligheid is geborgd in de omgevingsvisie en het omgevingsplan, zodat dit het makkelijker maakt om het beheersen van risico’s mee te nemen in de omgevingsvergunningen. 1.2 De gemeente Houten onderschrijft het risicogericht werken. In het RRP van 2019 heeft de Veiligheidsregio Utrecht aangegeven meer risicogericht te willen gaan werken. Dit houdt in dat de beschikbare capaciteit wordt ingezet waar de grootste veiligheidswinst te bereiken is. Hierbij wordt juist ook gekeken naar de impact van de risico’s en niet alleen naar het risico zelf. Sociale, economische of zelfs psychologische aspecten zijn dan ook meegenomen bij het duiden van de risico’s in het RRP. Op basis daarvan kan vervolgens een inschatting worden gemaakt welke mogelijkheden er zijn om de risico’s te verkleinen en dit te vertalen naar beleid, planvorming, uitvoering en hulpverleningscapaciteit. 2a.1

De landelijke trend is dat de beschikbaarheid van vrijwilligers op werkdagen meer en meer onder druk komt te staan. Het risico is dat een basisbrandweereenheid niet kan uitrukken, omdat er onvoldoende mensen in de auto zitten. Het behouden van brandweerposten is belangrijk voor de gemeente Houten, aangezien een brandweerpost ook een maatschappelijke bijdrage levert aan de gemeenschap. Een brandweerpost is meer dan een gebouw alleen. Het zijn vooral medewerkers die de post meerwaarde geven en vanuit hun intrinsieke betrokkenheid bijdragen aan de gemeenschap waarin zij wonen, leven en meestal ook werken. De brandweerpost heeft deze rol al van oudsher in de samenleving. Het mes snijdt daarbij aan twee kanten. Je kunt niet weten wat er in een gemeenschap speelt als je er geen onderdeel van uitmaakt. En het helpt bijvoorbeeld als het een bekende is die met je in gesprek gaat over brandveiligheid. Diverse slimme operationele maatregelen kunnen bijdragen aan het behoud van posten. Het is aan de VRU om zich hiervoor maximaal in te spannen. 2a.2.

Bouwontwikkelingen hebben impact op de brandweerzorg en daarmee het regionaal dekkingsplan VRU. De mogelijke uitbreiding van woningbouw in Houten Oost als ook de bouwplannen in gemeente Bunnik ten oosten van gemeente Houten hebben hun weerslag op de brandweerzorg. Op dit moment rukt het brandweervoertuig post Houten Oost uit tussen 18.00 uur en 06.00 uur. Overdag vindt de uitruk plaats vanuit post Houten West. Dit is conform het huidige dekkingsplan. De ontwikkelingen die gaande zijn hebben mogelijk impact op de brandweerzorg en daarmee het dekkingsplan van de VRU. 2b.1

Brandweervrijwilligers zijn een onmisbare schakel en zij vormen de ruggengraat van de repressieve taak van de brandweer. In 2019 werd duidelijk dat bepaalde onderdelen in de rechtspositie van de huidige brandweervrijwilliger in strijd zijn met Europese wet- en regelgeving. Om de vrijwilliger bij de brandweer te behouden, moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen brandweervrijwilligers en beroepsmedewerkers. Met name gaat dit om het verplichtend karakter van werkzaamheden bij de brandweer. Als deze er niet meer is wordt voldaan aan de Europese wet- en regelgeving wat betreft onderscheid tussen beroeps- en vrijwillige brandweermedewerkers. In opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid werkt de ‘stuurgroep toekomstbestendig brandweerstelsel’ aan een implementatieplan. Los van de uitkomst is het belangrijk dat de Veiligheidsregio Utrecht expliciet in het beleidsplan opneemt als uitgangspunt dat zij volledig achter het behoud van de vrijwillige brandweer staat. 2c.1 De kans om slachtoffer te worden bij brand in een woonappartementencomplex neemt toe. De verwachting is dat 13% van de bevolking in Houten in het jaar 2040 ouder is dan 75 jaar.

En het aandeel van de beroepsbevolking van 15 tot en met 74 neemt af van 75,7% in 2020 naar 69,3% in Bij deze vorm van zorg wordt zelfstandig wonende mensen zodanig zorg aangeboden dat verhuizing naar een intramurale omgeving (verpleeghuis of instelling) kan worden voorkomen of worden uitgesteld. 1

2040. Hiermee ontstaat een kleinere beroepsbevolking en een toenemende zorgvraag. Daarnaast hebben de veranderingen in de Wet langdurige zorg gevolgen voor zorginstellingen. Alleen mensen met een zware zorgvraag komen nog in aanmerking voor een verblijfsplaats in een zorginstelling (intramuraal). Dit leidt tot een nieuwe vraag naar (beschermde/geclusterde/gelijkvloerse) woonvormen en zelfstandige woningen met zorg en begeleiding (extramuraal). Vanuit de praktijk binnen het domein fysieke veiligheid zien we dat inwoners langer thuis wonen en minder snel (of minder lang) in instellingen worden opgevangen en verzorgd. Van inwoners wordt vervolgens meer zelfredzaamheid, samenredzaamheid, burgerkracht en maatschappelijke vitaliteit verwacht. Maar met de toename van het aantal ouderen stijgt juist ook de zorgvraag. Van de mensen van 65 jaar en ouder heeft 70 procent een chronische ziekte. De Brandweeracademie en de Brandwonden Stichting hebben in 2015 en 2016 onderzoek gedaan naar de gevolgen van de vergrijzing voor brandveiligheid, waarin ook de extramuralisering is meegenomen. Dit deelonderzoek geeft aan dat er in 2023 naar verwachting ongeveer 23 slachtoffers van 65 jaar en ouder overlijden ten gevolge van een fatale woningbrand. Ten opzichte van gemiddeld 14 slachtoffers per jaar in 2008 tot en met 2013 is dit een stijging van 9 slachtoffers per jaar.

Het is daarom belangrijk dat gemeenten met partijen, waaronder de veiligheidsregio inzetten op de brand- en vluchtveiligheid van inwoners. Met name in woonappartementencomplexen. 2d.1

Uit onderzoek blijkt dat in bouwwerken onzichtbare openingen aanwezig kunnen zijn die het brandverloop ongunstig en onvoorspelbaar beïnvloeden. De Inspectie, toen nog Veiligheid en Justitie (VenJ) heeft in 2015 onderzoek uitgevoerd naar een brand aan de Herenweg in Houten. Net als bij het inspectieonderzoek naar de brand aan de Kelders te Leeuwarden heeft de Inspectie VenJ geconstateerd dat in bouwwerken onzichtbare openingen aanwezig kunnen zijn die het brandverloop ongunstig en onvoorspelbaar beïnvloeden. Dit is uiteraard niet in overeenstemming met de verleende bouwvergunningen en het Bouwbesluit. Nog ernstiger is dat het kan leiden tot gevaarlijke situaties voor burgers of brandweerpersoneel. De Inspectie heeft deze zorgen destijds geuit. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente Houten de portal brandveilig ondernemen ontwikkelt om ondernemers in het brandveilig ondernemen te adviseren en te faciliteren. De portal is gericht op de kleinere bedrijven en zelfstandige ondernemers in onze gemeente. Wij nemen hierin onze voorlichtende, stimulerende en adviserende rol en wijzen eigenaren nadrukkelijk op hun verantwoordelijkheid en zorgplicht voor brandveiligheid. Het is de wens dat deze portal ook een regionale inbedding krijgt. 2e.1 Bij steeds meer crises wordt een beroep op de veiligheidsregio gedaan.

Gelet op het feit dat de veiligheidsregio steeds meer wordt betrokken bij crises van maatschappelijke en sociale aard, zoals de COVID-19 pandemie, vluchtelingencrisis en (boeren) protesten maakt dat de rol van de veiligheidsregio in beweging is. Dat leidt in de praktijk bij crises ook tot vraagstukken rondom de positie van de veiligheidsregio in het geheel. En dit heeft invloed op de crisisbeheersingsorganisatie van de VRU. Het is van belang dat hierover helderheid komt, zodat de crisisbeheersingsorganisatie hierop goed kan worden toegerust en duidelijkheid geeft ten tijde van crises.

Kanttekeningen N.v.t.

Participatie N.v.t.

Financiën en formatie N.v.t.

Communicatie N.v.t.

Voortgang Het bestuur van de veiligheidsregio stelt het risicoprofiel vast na overleg met de raden van de deelnemende gemeenten. De reacties op het ontwerp-regionaal risicoprofiel en de wensen omtrent het in het nieuwe beleidsplan op te nemen beleid zullen worden besproken in de vergadering van het algemeen bestuur op 6 februari 2023. Dan is tevens de vaststelling van het definitieve regionaal risicoprofiel voorzien. Het ontwerp van het nieuwe beleidsplan zal in 3 juli 2023 worden behandeld. Het ontwerp-beleidsplan wordt daarna ter bespreking aan de gemeenteraden voorgelegd.

Evaluatie N.v.t. Houten, 6 september 2022 het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Houten de secretaris, de burgemeester,

A.J. Barink

G. P. Isabella

Bijlagen Ontwerp- Regionaal Risicoprofiel Verantwoordelijke portefeuillehouders college 1e PoHo: Gilbert Isabella 2e PoHo: n.v.t.

Raadsbesluit Voorstelnummer: 597738 Onderwerp Ontwerp Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Utrecht

De raad van de gemeente Houten heeft het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 6 september 2022 gelezen en besluit: 1. In te stemmen met het ontwerp-regionaal risicoprofiel Veiligheidsregio Utrecht waarop het nieuwe beleidsplan kan worden gebaseerd. 2. De Veiligheidsregio Utrecht de volgende wensen mee te geven om op te nemen in het beleidsplan 2024-2027: a. de brandweerzorg in gemeente Houten op minimaal gelijke hoogte te houden door het handhaven van de posten Houten Oost, Houten West en Schalkwijk; b. het behouden van gemotiveerde vrijwilligers bij de brandweer expliciet te benoemen als uitgangspunt; c. een duidelijke aanpak voor de brandveiligheid in woonappartementencomplexen uit te werken; d. een duidelijke aanpak voor de brandveiligheid in het Midden Klein Bedrijf uit te werken; e. een duidelijke en slagvaardige crisisbeheersingsorganisatie in te richten. Dit is besloten in de openbare vergadering van de raad op 10 november 2022. De raad van de gemeente Houten, de griffier, {{?esl:Signer2:Capture:size(200,100)}}

de voorzitter, {{?esl:Signer1:Capture:size(200,100)}}

C.M.S. Visser

G.P. Isabella