Raadsvoorstel Concept-Begroting WIL 2025 en Jaarrekening WIL 2024

Raadsvoorstel Voorstelnummer: 725839 Zaaknummer: 824940

Houten, 4 juni 2024

Onderwerp: Conceptbegroting Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) 2025 en Jaarrekening WIL 2023

Beslispunten: 1. Kennis te nemen van het jaarverslag en jaarrekening Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) 2023; 2. In te stemmen met de conceptbegroting WIL 2025 en het financiële effect van de conceptbegroting 2025 van WIL, ten laste van het meerjarige begrotingsresultaat te brengen en te verwerken in de gemeentebegroting 2025. Het gaat hierbij om de volgende bedragen: 2025: -€ 510.401 2026: -€ 349.112 2027: -€ 181.887 2028: -€ 181.887 3. Een zienswijze te geven aan WIL op de conceptbegroting 2025;

Samenvatting Het aandeel van Houten in het tekort van de jaarrekening WIL 2023 bedraagt € 574.000 en is verwerkt in de jaarrekening van de gemeente Houten 2023. Ruim € 300.000 van dit tekort bestaat uit een tekort op de bijstand (dat per gemeente wordt afgerekend). De overige € 274.000 is het deel van het tekort op onder andere personeel en ICT dat Houten op basis van de verdeelsleutel voor zijn rekening neemt. De conceptbegroting WIL 2025 kent een verhoging op enkele onderdelen ten opzichte van de primaire begroting 2024, vanwege extra taken: het ontzorgen van statushouders en het uitvoeren van de sociale recherche. Dit zijn beleidsrijke wijzigingen. En een aantal technische wijzigingen. WIL moet zich als organisatie inhoudelijk en met het oog op de financiële situatie verder doorontwikkelen. Stap 1 is om naar de korte termijn te kijken voor de begrotingswijzing 2025. Stap 2 is het Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028.

Aanleiding Op grond van de bepalingen in de gemeenschappelijke regeling (GR) Werk en Inkomen Lekstroom en de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) stelt het dagelijks bestuur van WIL jaarlijks een begroting op, op basis waarvan de raden van de bij WIL aangesloten gemeenten zienswijzen kunnen geven. Het jaarverslag is niet zienswijze-plichtig en wordt ter informatie naar de gemeenteraden gestuurd.

Beoogd effect De begroting van WIL bij te sturen vanuit Houtens perspectief door met een zienswijze aan te geven: - welke punten ontbreken - anders ingevuld kunnen worden - meer nadruk moeten krijgen.

Argumenten per beslispunt 1.1 Het jaarverslag geeft inhoudelijk en cijfermatig een goed beeld van 2023 Het aandeel van Houten in het tekort van de jaarrekening WIL 2023 bedraagt € 574.000 en is verwerkt in de jaarrekening van de gemeente Houten 2023. Ruim €300.000 van dit tekort bestaat uit een tekort op de bijstand (dat per gemeente wordt afgerekend). De overige € 274.000 is het deel van het tekort op o.a. personeel en ICT dat Houten op basis van de verdeelsleutel voor zijn rekening neemt. Via de vangnetregeling (zie apart raadsvoorstel) kan mogelijk een tegemoetkoming van circa € 200.000 op het tekort BUIG via het Rijk worden verkregen. 2.1 De begroting WIL 2025 is een accurate begroting De conceptbegroting WIL 2025 kent een verhoging op enkele onderdelen ten opzichte van de primaire begroting 2024, vanwege extra taken: het ontzorgen van statushouders en het uitvoeren van de sociale recherche. Dit zijn beleidsrijke wijzigingen. En een aantal technische wijzigingen.

*725839* 725839

2-5 Als technische wijzigingen zijn opgenomen: 1. de verwachte CAO-stijging 2025 (als raming, €186.000 voor Houten), 2. hogere ICT-kosten 3. een aanpassing van de regelingskosten BUIG (risico-opslag 1%, €98.000 voor Houten), 4. toename kosten Wet op de Lijkbezorging (was 15.000 wordt 40.000 voor alle Lekstroomgemeenten), 5. Toename aantal LKS (€600.000 alle Lekstroomgemeenten) 6. Toename minimaregelingen/bijzondere bijstand (op basis van de realisatiecijfers 2023). Dit leidt in totaal tot een negatieve impact van -€ 510.401 (negatief) op het begrotingssaldo van Houten. Het gaat hierbij om niet beïnvloedbare kosten (1,2,4) en kosten die het gevolg zijn van dat regelingen beter gebruikt worden (5,6) De kosten voor uitkeringen en LKS (BUIG) zoals opgenomen in de WIL-begroting 2025 zijn zo’n € 500.000 euro hoger dan het vermoedelijke buig-budget.

2020 2021 2022 2023 2024 Regelingskosten BUIG 7.651.945 7.534.642 7.621.421 9.220.375 8.672.076 BUIG-uitkering -8.027.472 -7.929.423 -7.523.242 -8.150.952 -9.121.652 Voordeel (+) / nadeel (-) 375.527 394.781 -98.179 -1.069.423 -449.576

2025 10.083.294 9.579.129 -504.165

De aanpak werk voor 2025 zal gericht zijn op zoveel mogelijk duurzame uitstroom (die al relatief hoog is). Voor nu is dit tekort echter een reële inschatting, vooral veroorzaakt door een hoge instroom in de afgelopen jaren. Een uitgebreide toelichting wordt gegeven in de bijgaande raadsinformatiebrief. De toename van personeelskosten die eenmalig in de begrotingswijziging 2024 is opgenomen is niet opgenomen in de primaire begroting 2025. De druk op de uitvoering van WIL is onverminderd groot. Echter, er wordt eerst gekeken of deze druk niet verlicht kan worden volgens de volgende twee stappen: Stap 1 is om naar de korte termijn te kijken. Om de druk op de WIL-organisatie te verlichten wordt er gekeken naar aanpassing van het dienstverleningsproces in de vorm van kansrijke opties. Dit moet er toe leiden dat de processen meer in lijn zijn met de uitgangspunten van de Participatiewet in balans: menselijke maat, vertrouwen en eenvoud. Tevens moet dit zorgen voor een proces dat minder arbeidsintensief is. De uitkomsten worden aan de raad voorgelegd in een begrotingswijzing 2025. Stap 2 is het kijken naar de lange termijn. WIL presenteert uiterlijk begin 2025 een doorontwikkelagenda WIL 2026-2028: een middellange termijn agenda om de dienstverlening structureel te herijken en in balans te brengen met de opdracht die past bij deze tijd en de beschikbare middelen.

De doorontwikkelagenda WIL zal onderdeel worden van het op te leveren Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028. Die herijking zou de volgende lijnen kunnen omvatten: • Een herinrichting van de poort om klanten/inwoners breed van dienst te kunnen zijn (stap 1: binnen WIL; stap 2: mogelijk breder). • Een meer gebundelde dienstverlening aan specifieke klantgroepen zoals statushouders, inwoners met multi-problematiek (en uiteraard ook jongeren). • Een Lekstroom brede intensieve inzet op participeren naar vermogen (incl. parttime werk). • Een sterkere verbinding tussen werk en inkomen in de uitvoering, mede in het licht van een goede balans tussen rechtmatigheid en doelmatigheid. 3.1

Met een zienswijze wordt nadrukkelijk aangegeven wat de gemeenteraad van Houten belangrijk vindt In de zienswijze worden de volgende punten benoemd: - Kwaliteitskompas - Kansrijke opties (blz. 42 van de WIL-begroting) - Vernieuwde kpi’s - Verbeteren leesbaarheid en interpretatie begroting

Kanttekeningen 1.1

Het tekort in de jaarrekening is hoger dan verwacht

Versie datum: 12-6-2024 16:07:43

3-5 De personeelskosten 2023 zijn veel hoger dan verwacht. Op basis daarvan is ook eind 2023 meer formatie gevraagd voor 2024. De gemeenteraad Houten heeft zich in haar zienswijze scherp uitgesproken over het tijdstip waarop dit gecommuniceerd werd. De jaarrekening is ook een te laat moment om dit tekort te melden, maar dit signaal is met de vorige zienswijze voldoende helder overgebracht. We zien dat 2023 voor WIL een zwaar jaar was met o.a. extra taken (de energietoeslag), ziekte en een groot verloop. En dat nu de stappen worden genomen om zowel beter te rapporteren als de organisatie aan te passen.

Participatie In de cliëntenraad WIL is de jaarrekening 2023 / begroting 2025 besproken.

Financiën en formatie In onderstaand schema is de toename van de begroting WIL 2025 opgenomen ten opzichte van de meerjarenbegroting van de gemeente Houten: Programma Programma Inkomen Programma Werk Programma Inkomensondersteuning Programma bedrijfsvoering Totaal alle programma's Bijstelling BUIG-uitkering Rijk naar verwacht niveau 2025 Impact begrotingssaldo Houten

Begroting WIL 2025 € 10.814.847 € 989.917 € 1.765.850 € 2.201.321 € 15.771.935

Begroting Houten 2025 € 9.118.355 € 891.995 € 1.742.159 € 2.017.896 € 13.770.405

Begrotingswijziging -€ 1.696.492 -€ 97.922 -€ 23.691 -€ 183.425 -€ 2.001.530 € 1.491.129 -€ 510.401

(+ = voordeel/- = nadeel)

Voor de jaren 2026 t./m 2028 is het effect op het begrotingssaldo van Houten als volgt: Omschrijving 2026 2027 2028 Totaal begroting WIL (excl. indexering) € 15.771.935 € 15.771.935 € 15.771.935 WIL-budgetten in begroting Houten € 13.931.694 € 14.098.919 € 14.098.919 Begrotingswijziging lasten -€ 1.840.241 -€ 1.673.016 -€ 1.673.016 Bijstelling BUIG-uitkering € 1.491.129 € 1.491.129 € 1.491.129 Impact begrotingssaldo Houten -€ 349.112 -€ 181.887 -€ 181.887 (+ = voordeel/- = nadeel)

De jaarrekening WIL is al verwerkt in de jaarrekening Houten.

Communicatie N.v.t.

Voortgang Eind 2023: Begrotingswijziging WIL 2024 met daarin de vraag om €800.000 extra financiële middelen (voor alle Lekstroom gemeenten) April 2024 vaststelling conceptbegroting 2025 in AB WIL, met daarin niet opgenomen de €800.000 extra financiële middelen, maar wel een aantal kansrijke opties om de dienstverlening aan te passen, zodat een verbeterslag wordt gemaakt in de dienstverlening, de inzet van medewerkers (medewerkers-tevredenheid en ziekteverzuim) en efficiënter werken. 9 juli 2024 raadsvergadering, waarin het nu voorliggende raadsvoorstel wordt besproken. 11 juli AB vergadering WIL, waarin de jaarrekening 2023 en de begroting 2025 worden vastgesteld. Tweede helft 2024: Tussentijdse rapportage WIL en mogelijk begrotingswijziging 2025 Tweede helft 2024 / begin 2025: meerjarenbeleidskader en kaderbrief 2026 Versie datum: 12-6-2024 16:07:43

4-5

Evaluatie N.v.t. Houten, 4 juni 2024 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Houten, de secretaris, de burgemeester, A. Oortgiesen

G.P. Isabella

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief met verzoek zienswijze op Begroting 2025 Werk en Inkomen Lekstroom 2. Conceptbegroting WIL 2025; 3. Zienswijze van gemeente Houten op begroting WIL 2025; 4. Aanbiedingsbrief concept jaarverslag WIL 2023; 5. Werk en Inkomen Lekstroom Jaarverslag 2023 - getekend (met getekende verklaring) 6. Raadsinformatiebrief werk, inkomen en inburgering 7. jaarverslag werk, inkomen en inburgering (bijlage bij raadsinformatiebrief

Verantwoordelijke portefeuillehouders college 1e PoHo: Daan Vermeulen 2e PoHo: n.v.t.

Versie datum: 12-6-2024 16:07:43

Raadsbesluit Voorstelnummer: 725839 Onderwerp Conceptbegroting Werk en Inkomen (WIL) 2025 en Jaarrekening WIL 2023 De raad van de gemeente Houten heeft het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 4 juni 2024 gelezen en besluit: 1. Kennis te nemen van het jaarverslag en jaarrekening Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) 2023; 2. In te stemmen met de conceptbegroting WIL 2025 en het financiële effect van de conceptbegroting 2025 van WIL, ten laste van het meerjarige begrotingsresultaat te brengen en te verwerken in de gemeentebegroting 2025. Het gaat hierbij om het volgende bedrag: 2025: -€ 510.401 2026: -€ 349.112 2027: -€ 181.887 2028: -€ 181.887 3. Een zienswijze te geven aan WIL op de conceptbegroting 2025; Dit is besloten in de openbare vergadering van de raad op 11 juli 2024. De raad van de gemeente Houten, de griffier,

de voorzitter,

C.M.S. Visser

G.P. Isabella