GEAMENDEEERD Raadsvoorstel Invullen restopgave spreidingswet

Raadsvoorstel Voorstelnummer: 735890 Zaaknummer: 855929

Houten, 5 december 2024

Onderwerp: Invullen restopgave spreidingswet Beslispunten: Het college opdracht te geven om: 1. Meerdere plekken te zoeken voor opvang van de restopgave vanuit de spreidingswet, namelijk minimaal 169, door in te zetten op meerdere locaties. 2. De inwoners van Houten te consulteren bij het zoeken naar locaties met de volgende voorwaarden voor een locatie: a. Locaties moeten binnen 4-5 maanden beschikbaar zijn na dit raadsbesluit; b. Locaties moeten minimaal 5 jaar beschikbaar zijn en bij voorkeur langer; c. Locaties zijn makkelijk aan te sluiten op of reeds aangesloten op benodigde nutsvoorzieningen; d. Basisvoorzieningen zoals onderwijs, winkels en gezondheidszorg zijn binnen 30 minuten per openbaar vervoer, fiets of auto te bereiken; e. Locaties moeten budgetneutraal dekkend zijn voor de gemeente gedurende de gehele looptijd. 3. Een raadsvoorstel voor te leggen voor de definitieve locatiekeuze om de restopgave in te vullen. 4. Bij de raad terug te komen wanneer de algemene rijkswetgeving wijzigt voordat de definitieve locatiekeuze aan de raad is voorgelegd.

Samenvatting De gemeente Houten heeft de taakstelling om 344 asielzoekers op te vangen. De Houten Hub voorziet in 175 plekken, waarmee er nog 169 plekken overblijven. De gemeenteraad heeft in een motie (029-2024) opgeroepen om deze plekken te realiseren. Daarnaast heeft de raad in het raadsbesluit Houten Hub het college opgeroepen om aan de slag te gaan met de restopgave. In dit raadsvoorstel worden randvoorwaarden genoemd en opties voor type locaties, waarmee het college verder kan. Met het uitvoeren van de spreidingswet doet Houten niet alleen wat wettelijk vereist is, maar neemt de gemeente ook zijn verantwoordelijkheid, net als veel andere gemeenten.

Aanleiding Op 1 februari 2024 is de spreidingswet in werking getreden. Deze wet heeft tot doel om te komen tot voldoende opvangplekken voor asielzoekers en een evenwichtiger verdeling van de asielopvang over provincies en gemeenten in het land. Hoewel het kabinet Schoof heeft aangegeven de spreidingswet te willen intrekken is de wet nog steeds van kracht. De VNG en de Commissarissen der Koning willen voorlopig de wet handhaven omdat het positief uitwerkt op een gelijkwaardiger verdeling van asielzoekers over het land. Ook de 26 gemeentes binnen de veiligheidsregio hebben te kennen gegeven door te willen met de uitvoering van de spreidingswet. Volgens de wet heeft Houten de opgave om 344 asielzoekers te huisvesten. De raad is in juni akkoord gegaan met het plan om in Houten Oost een opvanglocatie te onderzoeken voor 175 kansrijke asielzoekers en statushouders, gecombineerd met woningen voor spoedzoekers en een drietal maatschappelijke organisaties. Dit betekent dat Houten nog voor 169 asielzoekers een opvangplek dient te realiseren, waaronder 29 voor alleenstaande asielzoekers. Op 13 juni is de motie “vluchtelingen kunnen niet wachten” aangenomen in de raad (motie 029-2024).

In deze motie wordt geconstateerd dat zowel voor- als tegenstanders van de Houten hub pleiten voor de opvang van asielzoekers en dat solidariteit met mensen in nood past bij het Houtens DNA en bijdraagt aan een humane opvang van vluchtelingen. Tevens stelt de motie dat de raad solidair wil zijn met andere gemeenten door ook zelf verantwoordelijkheid te nemen voor de opvang. Randvoorwaarden Opvanglocatie(s) zullen moeten voldoen aan de volgende voorwaarden: 1. Locatie moet beschikbaar zijn binnen een termijn van minimaal vier à vijf maanden.

*735890* 735890

2-5 2. Locatie moet beschikbaar zijn voor minimaal vijf jaar. Dit is de termijn die zeker meetelt voor de spreidingswet. De investeringen die de realisatie van een locatie vergen moeten opwegen tegen de looptijd van het project/de opvang 3. Het is haalbaar om binnen afzienbare tijd (enkele maanden) aansluiting te realiseren op de nutsvoorzieningen. 4. Voldoende voorzieningen zoals onderwijs, winkels, gezondheidszorg in de nabijheid van de locatie (maximaal 30 minuten per openbaar vervoer). 5. Financiële dekkingsmogelijkheden van deze opvanglocaties Scenario’s In onderstaande tabellen zijn de belangrijkste voors en tegens weergegeven van de schaal van de opvangfaciliteit en de locatie(s). Omvang opvang Een locatie voor circa 169

Twee à drie locaties gespreid

1 locatie voor circa 140 asielzoekers en 29 voor AMVers Type gebied Dichtbij woonwijken Bedrijfsterrein

Buitengebied

Voordelen -Schaalgrootte beter hanteerbaar - Voorzieningenniveau beter te realiseren - beduidend minder ambtelijke inzet nodig +++ - Kleinschaligheid makkelijker te accepteren voor omwonenden - Spreiding beter te realiseren

++ Aparte locatie voor AMVers misschien beter voor de doelgroep + Voordelen Voorzieningen dichtbij + - Minder weerstand te verwachten - Minder kans op rechtszaken - Grotere kans op langdurig gebruik . +++ Meer ruimte beschikbaar

+

Nadelen Spreiding niet optimaal

x - Meer ambtelijke inzet nodig - Voorzieningen niveau en schaalgrootte nadelig; een locatie met minder dan 100 plekken krijgt geen bewaking vanuit het COA. - meer kosten voor gemeente xxx Twee locaties realiseren moeilijker dan één. Twee locaties duurder. xx Nadelen Weerstand omwonenden x - Kan nadelig zijn voor gevoel van veiligheid en leefbaarheid voor doelgroep xx -Afstand tot voorzieningen -Geen nieuwe activiteiten buiten rode contouren - Aansluiting op NUTS voorzieningen xxx

+++ x

++ xxx

+ xx

+ x

+++ x

+ xxx

Bovenstaande tabellen laten zien dat: 1. Eén locatie voor het benodigde aantal het gemakkelijkst te realiseren lijkt, in termen van inzet en in termen van financiële haalbaarheid 2. Een bedrijfsterrein preferabel lijkt ten opzichte van andere locaties, met name vanwege te verwachten lagere weerstand. Voorwaarde zou dan wel moeten zijn dat de leefbaarheid van de omgeving afdoende is. Bovenstaande laat onverlet dat er ook een fysieke en financiële werkelijkheid is die vereist dat er geschikte panden beschikbaar zijn die binnen redelijke termijn (2025) en tegen haalbare prijzen te transformeren zijn. Of dat er geschikte kavels te vinden zijn waar bijvoorbeeld flexwoningen geplaatst kunnen worden. Hierbij is een extra complicerende factor dat de gemeente zich soms in concurrentiepositie kan bevinden ten opzichte van private partijen die sneller kunnen besluiten.

Beoogd effect Opvangplekken voor minimaal 169 kansrijke asielzoekers. Waardoor we: Versie datum: 22-1-2025 16:36:44

-

3-5 Voldoen aan de wettelijke eisen van de spreidingswet Humane opvang regelen voor mensen in nood Solidariteit betrachten met gemeenten die al veel asielzoekers opvangen of gaan opvangen

Argumenten per beslispunt 1.

Het college opdracht te geven plek(ken) te zoeken voor opvang van de restopgave vanuit de spreidingswet, namelijk minimaal 169. Een gespreide opvang is eerder door inwoners genoemd als wenselijk vanwege de lagere aantallen per locatie. 2.

Bij het zoeken naar een locatie hierbij de inwoners van Houten te consulteren met de volgende voorwaarden voor een locatie: a. Houten is al lang bezig met het creëren van opvangplekken en gezien de hoge nood in Ter Apel en andere locaties. is snelheid geboden. b. Locatie voor minimaal 5 jaar en bij voorkeur langer omdat daardoor de investeringen opwegen tegen de maatschappelijke opbrengsten en het voldoet aan de criteria van de spreidingswet. c. Hiermee is de locatie gelijk beschikbaar en vertraagt het proces niet vanwege aanvraag van nuts voorzieningen d. Hiermee is de locatie dicht bij voorzieningen die vluchtelingen nodig hebben tijdens hun verblijf. e. De locatie dient financieel dekkend te zijn zodat de gemeente geen geld tekort komt bij realisatie. Eén locatie scoort hierbij beter dan meer locaties. 3.1 De raad toont betrokkenheid bij de opvang van asielzoekers Met motie 029-2024 heeft de raad zich uitgesproken om de restopgave van de taakstelling te realiseren. De betrokkenheid van de raad is belangrijk voor het draagvlak. 4.1 De politieke situatie rondom asielopvang is dynamisch. Dit kan leiden tot wijzigingen in de financiering en regelgeving.

Kanttekeningen 1.1 Eén locatie leidt tot hogere aantallen per locatie. Anderzijds is een locatie met 169 plekken uitstekend te overzien en bepaald niet grootschalig te noemen. 1.2 Een gespreide opvang leidt tot meer ambtelijke uren. Daarnaast ook tot meer kosten, wat maakt dat dit minder wenselijk is. Bij locaties tot 100 personen biedt het COA nauwelijks voorzieningen. 1.3

Opgemerkt dient te zijn dat het COA bij kleinschalige locaties rekent met minimaal 100 asielzoekers en ten behoeven van AMV’ers minimaal 50 plekken nodig heeft.

1.4 De politieke werkelijkheid in het domein asiel en migratie is momenteel grillig. Hierdoor lijkt de bekostiging van een asielzoekerscentrum op den duur (vanaf 2028) onzeker. Dit betekent dat een eventuele omzet naar huisvesting voor andere groepen op den duur een optie zou kunnen zijn.

Participatie We zullen inwoners vragen om input met een consultatieronde op Houtenpraatmee.nl gedurende twee weken na het nemen van dit besluit. Hierbij zullen inwoners de mogelijkheid hebben om haalbare locaties aan te dragen. Uitgangspunt is dat Houten zich committeert aan de spreidingswet. De inbreng zal moeten passen binnen de door de raad vastgestelde randvoorwaarden. Het college zal de raad na de consultatieronde informeren over de uitkomsten van de toetsing.

Financiën en formatie De gemeente heeft voorbereidingskosten in de vorm van menskracht, waaronder projectleider, communicatie, vergunningen, RO, handhaving/beveiliging. Dit kan worden bekostigd uit vluchtelingen reserves. COA heeft de verantwoordelijkheid zodra de opvanglocatie geopend is. Hiervoor zijn standaard regelingen in de vorm van het faciliteiten besluit en een vergoeding per asielzoeker.

Impact sociaal domein

Versie datum: 22-1-2025 16:36:44

4-5 De impact op het sociaal domein zal relatief beperkt zijn aangezien asielzoekers onder het mandaat van het COA vallen, met uitzondering van het onderwijs. Wanneer de definitieve besluitvorming aan de orde is zal verder gekeken worden naar de impact op het sociaal domein.

Communicatie De vestiging van een asiellocatie roept altijd veel emoties op. Daarom zal zorgvuldige communicatie met inwoners veel aandacht krijgen. Daarnaast zullen informatieavonden met omwonenden een belangrijk element vormen, wanneer de keuze wordt gemaakt voor een locatie.

Voortgang Na akkoord van de raad kan er verder gewerkt worden aan de realisatie van de nodige opvangplekken. Na akkoord van de raad op 21 januari 2025 zal gedurende twee weken de consultatieperiode via Houtenpraatmee.nl plaatsvinden.

Evaluatie Na opening van het centrum volgt de eerste evaluatie van het hele voorbereidingsproces. Daarna is er sprake van reguliere monitoring van het verloop van de opvang, gedurende de looptijd.

Houten, 5 december 2024 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Houten, de secretaris, de burgemeester,

R. van Netten

G.P. Isabella

Bijlagen Geen Verantwoordelijke portefeuillehouders college 1e PoHo: Daan Vermeulen

Versie datum: 22-1-2025 16:36:44

Gewijzigd Raadsbesluit Voorstelnummer: 735890 Onderwerp Invullen restopgave spreidingswet De raad van de gemeente Houten heeft het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 5 december 2024 gelezen en besluit: Het college opdracht te geven om: 1. Meerdere plekken te zoeken voor opvang van de restopgave vanuit de spreidingswet, namelijk minimaal 162, met als doel één of meer opvanglocaties te realiseren. 2. De inwoners van Houten te consulteren bij het zoeken naar locaties met de volgende voorwaarden voor een locatie: a. Locaties moeten binnen 4-5 maanden beschikbaar zijn na dit raadsbesluit; b. Locaties moeten minimaal 5 jaar beschikbaar zijn en bij voorkeur langer; c. Locaties zijn makkelijk aan te sluiten op of reeds aangesloten op benodigde nutsvoorzieningen; d. Basisvoorzieningen zoals onderwijs, winkels en gezondheidszorg zijn binnen 30 minuten per openbaar vervoer, fiets of auto te bereiken; e. Locaties moeten budgetneutraal dekkend zijn voor de gemeente gedurende de gehele looptijd. 3. Een raadsvoorstel voor te leggen voor de definitieve locatiekeuze om de restopgave in te vullen. 4. Bij de raad terug te komen wanneer de algemene rijkswetgeving wijzigt voordat de definitieve locatiekeuze aan de raad is voorgelegd.

Dit is besloten in de openbare vergadering van de raad op 21 januari 2025. De raad van de gemeente Houten, de griffier,

de voorzitter,

C.M.S. Visser

G.P. Isabella