Bijlage 2 - Startnotitie de Polders op weg naar aardgasvrij dd 23 augustus 2023

PERSONELE EN FINANCIELE MIDDELEN De gemeenteraad heeft voor de uitvoering van de TVW, jaarlijks ongeveer 1 ton gereserveerd voor externe kosten en 1,7 fte voor personele capaciteit. Om de gemeente te ondersteunen bij de uitvoering van het klimaatakkoord, heeft het Rijk de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) ingesteld. Gemeente Houten heeft voor de jaren 2023, 2024 en 2025 in totaal € 2.418.296 toegekend gekregen. Deze mogen besteed worden aan personeel, inhuur en (onderzoeks)opdrachten. De gemeenteraad besluit in het najaar 2023 hoeveel hiervan en voor welke doeleinden de komende jaren wordt gereserveerd voor het aardgasvrij maken van de Polders. Voorgesteld wordt om de komende drie jaren, € 1.079,982 te besteden aan de uitvoering van de TVW. Het is niet mogelijk om de budgetten van het rijk in te zetten voor investeringen. Er is dus geen geld voor het optuigen van een financieel arrangement voor de particuliere huiseigenaren zoals een

20

gemeentelijke duurzaamheidslening. Hierover zal met financiële instellingen moeten worden gesproken zoals de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), de lokale Rabobank en Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn), als blijkt dat een financiële prikkel een cruciale prikkel is voor particuliere huiseigenaren om hun woning aardgasvrij te maken. De investeringen in het aardgasvrij maken van de drie gemeentelijke gebouwen moeten komen uit de meerjaren onderhoudsplannen. Voor de inzet van de procesregisseur Polderplan wordt voor de eerste twee jaren, 1,0 fte geraamd (schaal 12) en voor de extra communicatie medewerker 1,0 fte (schaal 9). Daarnaast wordt een bureau ingeschakeld dat dat proces begeleidt en alle uitkomsten vastlegt in een wijkuitvoeringsplan (Polderplan). De kosten hiervoor worden geraamd op €150.000. De procesregisseur, communicatieadviseur en het bureau zullen ook de beschikking moeten hebben over een communicatie-/uitvoeringsbudget. Hiervoor is €240.000 geraamd voor de komende drie jaren. Tot slot zullen onderzoeken nodig zijn (bijvoorbeeld voor haalbaarheid kleinschalig warmtenet) om vragen van wijkbewoners te kunnen beantwoorden. Hiervoor wordt €98.000 gereserveerd. Tijdens de uitvoering van het Polderplan wordt de inzet van de procesregisseur en de extra communicatie medewerker in de Polders minder intensief..

Na het opstellen van het Polderplan, worden de procesregisseur en de communicatiemedewerker ingezet voor de volgende wijk in HoutenZuid die aardgasvrij gemaakt moet worden. De kosten hiervoor worden eveneens door de rijksgelden gedekt. Voor de projectleider en communicatieadviseur warmtetransitie (reeds in dienst) wordt voor elk 0,2 tot 0,4 fte (= 8 tot 16 uren per week) geraamd en wordt gedekt uit de lopende begroting voor het programma duurzaamheid. Voor de inzet van de betrokken ambtenaren in de projectgroep worden de benodigde uren voor deelname aan de projectgroep gemiddeld geraamd op 16 uren per jaar. Deze uren dienen opgenomen in de werkplannen 2024 en 2025 voor elk team. Voor team Vastgoed zijn deze uren meer omdat zij ervoor moeten zorgen dat de gemeentelijke gebouwen aardgasvrij worden. Gedacht wordt aan gemiddeld 1 dag in de week. De verwachting is dat er volgend jaar een provinciale Energie Diensten Centrum is. De kosten hiervoor zijn nog niet bekend, maar de verwachting is dat hiervoor een financiële bijdrage nodig is. Hiervoor wordt een apart raadsvoorstel aangeboden.

EVALUATIE VAN HET PROCES OM TE KOMEN TOT HET POLDERPLAN Na ongeveer één jaar na de start van het opstellen van het Polderplan, wordt de aanpak voor het opstellen van het Polderplan geëvalueerd. Doel van de evaluatie is om na te gaan of deze aanpak voldoet en zo ja, of deze aanpak kan worden gekopieerd naar een nieuwe wijk of wijken in HoutenZuid (buiten de Vijfwal). Er wordt gekeken naar: 1. het participatietraject, 2. Het besluitvormingsproces over Polders als startwijk, 3. Het betrekken van de stakeholders en daarna hun rol bij het maken van het Polderplan, 4. De ontwikkelde instrumenten (bijvoorbeeld een intentieverklaring), 5. Het functioneren van de stuurgroep ‘Polderplan’ (inclusief adviesbureau en procesregisseur), 6. Het functioneren van het wijkpanel, 7. Het functioneren van de gemeentelijke klankbordgroep. De uitkomsten van de evaluatie worden benut voor de selectie van een nieuwe wijk of nieuwe wijken, waar het proces om te komen tot een wijkuitvoeringsplan opnieuw wordt doorlopen.

21

RISICOANALYSE In de pagina’s hiervoor is op hoofdlijnen de aanpak voor het Polderplan beschreven. Wij hebben met de beschreven uitgangspunten en randvoorwaarden vertrouwen in het proces dat doorlopen gaat worden en rekenen op een goede uitkomst. Toch is het ook een onzeker proces, waarin ongetwijfeld dingen fout zullen gaan. Onderstaande risicoanalyse beschrijft een aantal risico’s die voorzien worden. Een risico bestaat uit een gebeurtenis, een inschatting van de kans dat de gebeurtenis plaatsvindt, een inschatting van de mogelijke impact van de gebeurtenis op de plannen en de mogelijke maatregelen om de gebeurtenis te voorkomen (preventie) en/of de impact te beperken (mitigatie). Gebeurtenis

Kans

Impact

Woonin heeft veel tijd nodig om een besluit te nemen over een aardgasvrije warmtevoorziening en de overstap op elektrisch koken. Schoolbestuur is bereid om over te stappen maar heeft te weinig budget voor een aardgasvrije warmtevoorziening.

Gemiddeld

Gemiddeld

Gemiddeld

Gemiddeld

Particuliere huiseigenaren haken af, omdat ze de investering in een aardgasvrije warmtevoorziening en een elektrische kookplaat niet kunnen of willen dragen.

Groot

Groot

VVE’s hebben veel tijd nodig om een besluit te nemen over een aardgasvrije warmtevoorziening.

Groot

Groot

De inzet van installateurs en bouwtechnische experts is beperkt door de krapte op de arbeidsmarkt. In combinatie met lange levertijden voor materialen moeten mensen - na hun besluit tot actie - lang wachten voordat zij een werkende nieuwe warmte-installatie hebben. Een financiële bijdrage van de rijksoverheid voor de uitvoering van het nationaal klimaatakkoord is na 2025 nog niet verzekerd. Het politiek/maatschappelijke draagvlak voor het aardgasvrij maken van Nederland verandert door de aanloop naar en uitslag van de nationale verkiezingen 2023.

Groot

Groot

Groot

Groot

Gemiddeld

Groot

Preventieve of mitigerende maatregelen De gesprekken met Woonin om duidelijkheid te krijgen over de besluitvorming en wat zij nodig hebben om dit besluit te kunnen nemen, zijn reeds gestart. Er is bereidwilligheid bij schoolbestuur. Realisatie hangt af financiering. De gemeente gaat met het schoolbestuur op zoek naar een oplossing. We inventariseren de subsidieregelingen die er zijn, evenals leningen. Een gemeentelijke duurzaamheidslening wordt voorgesteld als de bestaande regelingen onvoldoende blijken. Deze komt er alleen als deze kostendekkend is. We zorgen voor een procesbegeleider die de besluitvorming bij VVE’s ondersteunt. Indien nodig, financieren wij onderzoek naar een collectieve warmtevoorziening binnen het complex. Er worden meerjaren afspraken gemaakt met (bij voorkeur lokale) installateurs over collectieve inkoop, installaties en collectieve garanties.

Via de lobby van VNG (en IPO) wordt met een nieuw kabinet onderhandeld over structurele financiële ondersteuning. We volgen de maatschappelijke discussie, verkiezingsdebatten en -uitslagen. Indien nodig, wordt de aanpak in dit plan daarop aangepast.

22

Gebeurtenis

Kans

Impact

Het politiek draagvlak voor de lokale ambitie verandert na de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen 2026.

Gemiddeld

Groot

Het elektriciteitsnet kan de groei van warmtepompen in de Polders toch niet bijbenen en er ontstaan problemen in de elektriciteitsvoorziening in de wijk.

Gemiddeld

Groot

De nieuwe samenwerking met de vrijwilligersorganisaties van de Energietafel komt niet goed van de grond.

Gemiddeld

Gemiddeld

Door de krappe arbeidsmarkt lukt het niet om nieuwe functies in te vullen.

Groot

Groot

Preventieve of mitigerende maatregelen De nieuwe gemeenteraad wordt geïnformeerd over de gevolgen hiervan zodat zij een afweging kan maken over het voortzetten of wijzigen van het vigerend beleid. We blijven in gesprek met Stedin om te verwachten problemen in beeld te brengen en waar het kan maatregelen te treffen om deze zo goed als mogelijk te voorkomen. De te verwachten problemen zijn van veel factoren afhankelijk en vaak niet zomaar op te lossen. Wij blijven vinger aan de pols houden in dit delicate proces. In het uiterste geval zullen professionele marktpartijen bijgeschakeld worden. Via inhuur zullen de werkzaamheden alsnog uitgevoerd worden. Indien nodig, wordt de aanpak daarop aangepast (kosten zijn leidend).

23

BIJLAGE 1 DE DOMINANTE DOELGROEPEN IN DE POLDERS Marketresponse heeft op wetenschappelijke basis een leefstijlenmodel ontwikkeld voor de energietransitie dat gebruikt kan worden voor een wijkgerichte aanpak. Dit Brand Strategy Research (BSR) leefstijlen model ontrafelt de drijfveren van mensen en wat je moet doen om hen in beweging te krijgen. Marketresponse heeft zes doelgroepen gedefinieerd op het gebied van de energietransitie. (zie https://marketresponse.nl/6-doelgroepen/). Van elk van deze zes specifieke doelgroepen weet Marketresponse heel gedetailleerd (op postcode niveau) hoe de mening, houding en gedrag is ten aanzien van de energietransitie. Aan de hand van dit leefstijlen model weet je hoe je de wijkbewoners het beste kunt bereiken en hoe te communiceren. Hieronder is de verdeling gemaakt van de zes doelgroepen voor de wijkbewoners van de Polders. Hieruit blijkt dat in deze wijk de doelgroepen Dynamische Daphne en de Vooruitstrevende Veronique het hoogste scoren (60%). Dit is een prima uitgangspunt voor een startwijk.

PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE Doelgroep (primair): Particuliere woningeigenaren Polders

DYNAMISCHE DAPHNE Goed verdienend jonger gezin dat vaak al veel heeft, mede door een modern huis. Deze doelgroep staat positief tegenover een aardgasvrije woning en is bereid om tot actie over te gaan. Heeft alleen weinig tijd om diep in de materie te duiken en zelf te ondervinden welke mogelijkheden er allemaal zijn. Dynamische Daphne heeft dan ook zeker nog behoefte aan meer (betrouwbare) informatie.

VOORUITSTREVENDE VERONIQUE Hoog opgeleide starter, vaker goedkope (huur) woning. Deze doelgroep staat erg positief tegenover een aardgasvrije woning, omdat de tijd dringt. Is zeer goed op de hoogte en wil actie ondernemen, maar wordt soms geremd doordat hij/zij geen eigen huis en weinig geld heeft. Is bezig met energieprijzen en energie afhankelijkheid.

24