Bijlage 2 - Procesparticipatie Zonneweide De Heul

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

Houten, 28 maart 2022

Onder verantwoordelijkheid van Coöperatie Duurzaam Eiland u.a. en Coöperatie Opgewekt Houten u.a

Procesparticipatie Zonneweide De Heul 1. Inleiding De energietransitie is in de startfase. Op basis van de Klimaatwet hebben 30 RES-regio’s geïnventariseerd hoeveel duurzame energie kan worden opgewekt. Ook de gemeente Houten heeft daarvoor binnen de RES U16 een bod gedaan. De RES 1.0 tot 2025 is inmiddels vastgesteld. Het Beleidskader Zonnevelden van 8 juli 2021 biedt de kaders voor nadere concretisering van het RES-bod 1.0 van Houten. Onderdeel van het beleidskader is de kansenkaart. Daarin is veel ruimte zichtbaar in het buitengebied – waar relatief gezien de minste Houtenaren wonen. Tegelijk gaan de energietransitie en het RES-bod 1.0 alle Houtenaren aan. Daarom hebben de Coöperaties Duurzaam Eiland (CDE) en Opgewekt Houten (COH) de samenwerking gezocht, en onderschrijven ze het plan voor dit zonneveld: “alleen ga je sneller, samen kom je verder”. De coöperaties streven naar een verdeling van lusten en lasten die passend is bij de lokale situatie – meer hierover in het Financiële Participatie. Zonnevelden spelen een rol in de energietransitie en de overgang naar een duurzamere wereld. In vergelijking met windmolens nemen zonnevelden meer ruimte in beslag waardoor de concurrentie met andere functies toeneemt. De plannen voor een zonneveld op deze plek waren er al voordat de coöperaties betrokken waren.

Zij hebben zich ten doel gesteld om energieprojecten voor 100% coöperatief lokaal eigendom te laten zijn. Volgens hen is dat de enige manier om de directe omwonenden, de bewoners uit het plangebied en tenslotte de inwoners van Houten fasegewijs in verbinding met elkaar invloed te geven op het project, van de planfase tot aan de sloopfase. Ook in de toekomst liggen zo de verantwoordelijkheid en de regie over het energieproject bij de bewoners. Zo zorgt het energieproject voor onderlinge verbinding van de inwoners. Vanwege het genoemde ruimtebeslag zijn de landschappelijke en ruimtelijke inpassing van een zonneveld belangrijk. Participatie van aan- en omwonenden en andere inwoners van de gemeente zorgt ervoor dat het zonneveld ook een maatschappelijke inpassing krijgt. Om te zorgen dat het materieel eigenaarschap (‘het is óns veld’) zo sterk mogelijk wordt hebben de coöperaties samen met de ontwikkelaars veel tijd en energie gestoken in het betrekken van aan- en omwonenden en andere belanghebbende partijen. In dit document lichten de coöperaties toe wie stakeholders zijn, en hoe ze bij het ontstaan van dit projectplan zijn betrokken.

De opbouw van dit document is als volgt: - Samenvatting communicatie- en participatieplan (onderdeel 2) - Reeds uitgevoerde acties omtrent procesparticipatie; verrijking van het plan door inbreng en wensen van omwonenden (onderdeel 3) - Betrokkenheid overige stakeholders (onderdeel 4) Achteraan is een overzicht opgenomen van bijlagen waarnaar wordt verwezen.

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

1/64

2. Samenvatting communicatie- en participatieplan Volgens de Leidraad Omgevingsinitiatieven & Participatie van de gemeente Houten (februari 2022) is het ruimtelijk initiatief voor Stroomveld De Knoest een omgevingsinitiatief met veel impact. Het communicatieen participatieplan is ingericht volgens participatieroute 3 uit de Leidraad Participatie. In bijlage 1 is het communicatie- en participatieplan van Zonneweide De Heul opgenomen waarin inzicht wordt gegeven hoe de omwonenden toegang tot en zeggenschap over het ontwikkelingsproces van de zonneweide krijgen. Korte samenvatting:

-

-

Er is een krachtenveld/stakeholderanalyse uitgevoerd waarin alle belangrijke stakeholders geïdentificeerd zijn. Elke stakeholder wordt op eigen wijze benaderd en geconsulteerd. Vervolgens wordt er beschreven hoe er contact wordt onderhouden met alle stakeholders. Door gebruik te maken van verschillende kanalen wordt er gezorgd dat alle stakeholders benaderd worden en zich daardoor betrokken voelen. Daarnaast wordt er beschreven hoe er vervolg wordt gegeven aan de input die geleverd wordt door de verschillende stakeholders. Alle wijzigingen en aanpassingen worden helder naar de stakeholders gecommuniceerd, zodat iedereen altijd toegang heeft tot de laatste versie van documenten.

2.1. Onderdeel 1: krachtenveld/stakeholdersanalyse Uit de krachtenveld/stakeholdersanalyse blijkt dat er aan en rond het projectgebied een aantal woningen en bedrijven is gevestigd. De stakeholders zijn opgedeeld in vijf categorieën: aanwonenden en omwonenden, overige inwoners van Houten, andere stakeholders & experts. Ieder type stakeholder zal op een andere manier betrokken worden in het participatieproces. Aanwonenden zijn de huishoudens en bedrijven die vanuit hun woning of perceel zicht hebben op de zonneweide of aan het perceel grenzen. In het geval van Zonneweide De Heul zijn er slechts een tiental aanwonenden. Voor de aanwonenden zorgt de komst van Zonneweide De Heul voor de grootste verandering en daarom wordt de zonneweide in nauw overleg met de aanwonenden ontworpen. Omwonenden zijn de huishoudens en bedrijven die binnen de polder wonen die wordt begrensd door de Kanaaldijk Oost, Overeind, Zuwedijk/Lekdijk. Ten westen is gekozen om adressen tot ongeveer 800 meter uit te nodigen. Daarnaast worden de huishoudens en bedrijven die ten noorden van het Amsterdam-Rijnkanaal zijn gesitueerd als omwonenden beschouwd. Ondanks dat de omwonenden niet direct aan Zonneweide de Heul grenzen, zijn ze een belangrijke stakeholder in de planvorming omdat ze op relatief korte afstand van de zonneweide wonen. De aanwonenden en omwonenden zijn zichtbaar gemaakt in afbeelding 1.

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

2/64

Afbeelding 1: Aanwonenden en omwonenden Zonneweide De Heul

De overige inwoners van Houten zijn verbonden met het Eiland van Schalwijk omdat ze gebruik maken van de buitengebieden om te recreëren. Inzichten over bijvoorbeeld extra functies zijn waardevol. De volgende stakeholders, bedrijven en organisaties en haar belangen zijn verder geïdentificeerd. Tabel 1: geïdentificeerde stakeholders, bedrijven en organisatie en hun belangen naam belang Stedin Aansluiten van de zonneweide op het Stedinnet; tijdige informatie over aansluiting t.b.v. offerte en transportindicatie, HDSR Watermanagement (schone sloten), watertoets Gemeente Realiseren RES-bod 1.0, beste projecten binnen de tenderprocedure van het Beleidskader Zonnevelden, verminderen weerstand tegen het project bij inwoners Weidevogelbeheer Gezonde weidevogelstand, voldoende ruimte / zo min belemmeringen voor Eiland v Schalkw. weidevogels op het Eiland van Schalkwijk Stichting Bevorderen ruimtegebruik m.b.v. klompenpaden, levend houden cultuurhistorie Klompenpad door klompenpaden in ere te herstellen LTO Noord Behoud van vruchtbare landbouwgrond voor landbouw

Daarnaast wonen er mensen op het Eiland van Schalkwijk die daar zijn geboren en het gebied levenslang kennen. Sommigen hebben zich verdiept in de geschiedenis. Als experts beschikken ze over ‘stille kennis’ die van waarde kan zijn voor de zonneweide. Door elementen uit die stille kennis aandacht te geven ontstaat een verbinding met het verleden die er anders niet zou zijn gekomen.

2.2. Onderdeel 2: Het participatieplan (het contact) 2.2.1. Algemeen Communicatie en participatie gaat in verschillende fasen. Niet alle doelgroepen zijn per fase aan de beurt. Voor communicatie en participatie wordt ‘van binnen naar buiten’ gewerkt. Hoofdinspanning gaat naar de aanwonenden en de omwonenden. Daarnaast naar de stakeholders. Naar gelang het project vordert groeit de kring van mensen die betrokken worden in het communicatie- en participatieproces. De gekozen communicatiemiddelen (groepsbijeenkomst, keukentafelgesprekken, een inloopavond, ‘live’ bezoeken, expertgesprekken, brainstorm, online interviews,

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

3/64

telefoongesprekken, artikelen (print, digitaal) en projectwebsite) zijn passend bij de doelgroepen. Het communicatie- en participatieplan bestaat uit vijf fases zoals in diagram 1 overzichtelijk is gemaakt.

Diagram 1: Fases van participatie Zonneweide De Heul

2.2.2. Fase 0 Deze fase is bedoeld om zo goed mogelijk voorbereid de vervolgfases in het participatieproces te doorlopen. Experts op het gebied van landschap, waterhuishouding, cultuurhistorie en recreatie maken inzichtelijk wat de kansen en bedreigingen van het gebied zijn. Dit is voornamelijk om de kennis van de initiatiefnemers en haar adviseurs op een hoog genoeg niveau te krijgen. Dit resulteert in een uitgangspunten kaart met meerdere schetsen over hoe de zonneweide gestalte zou kunnen krijgen. 2.2.3. Fase 1 Er is ervoor gekozen om de aanwonenden uit te uitnodigen voor een bijeenkomst waarvoor alleen de aanwonenden zijn uitgenodigd. Op het Eiland van Schalkwijk is de gewoonte dat je bij je buren koffie gaat drinken als je iets belangrijks te vertellen hebt, dus worden alle aanwonenden persoonlijk uitgenodigd. Daarnaast zal er na de bijeenkomst persoonlijk contact worden opgenomen met de aanwonenden om terugkoppeling te krijgen.

Het vertrekpunt voor de bijeenkomst is het gemeentelijk beleid en de daaruit voortvloeiende vastgestelde kaders waarin en waaraan een plan dient te voldoen. Het vaststaand feit dat de velden er komen maar dat het een kwestie is van waar en onder welke voorwaarden, is de start van de gesprekken. Het is de bedoeling om tijdens de aanwonenden bijeenkomst te komen tot een open gesprek over: - de landschappelijke inpassing van het project; - de zorgen en vragen over beleid, techniek, ontwikkeltraject van het project het en de proces- en financiële participatie. De opbrengst van de aanwonenden bijeenkomst wordt zichtbaar gemaakt in de presentatie die de landschapsarchitect geeft van de landschappelijke inpassing tijdens de aan- en omwonenden bijeenkomst waarmee fase 2 intreedt. 2.2.4. Fase 2 In fase 2 wordt er een aan- en omwonendenbijeenkomst georganiseerd waarbij de coöperaties en ontwikkelaars verifiëren of de aanwonenden hun inbreng herkennen en wat ze van de nieuwe versie vinden. Procesparticipatie Zonneweide De Heul

4/64

Na de bijeenkomst wordt de gepresenteerde informatie digitaal gedeeld om het nog eens rustig thuis te kunnen bekijken. Ook van deze bijeenkomst is het doel een open gesprek te hebben met aan- en omwonenden over - de landschappelijke inpassing van het project; - de zorgen en vragen over beleid, techniek, ontwikkeltraject van het project en de proces- en financiële participatie. Van de bijeenkomst wordt een verslag gemaakt dat aan de deelnemers ter beschikking wordt gesteld. 2.2.5. Fase 3 Zodra het projectplan vastere vormen aanneemt zorgen de coöperaties voor algemene publiekscommunicatie in de Schalkwijkse en Houtense gemeenschap. Dat gebeurt o.a. via huis-aanhuisbladen en na indiening van het principeverzoek bij de gemeente via een projectwebsite. In uitingen kan naar de projectwebsite worden verwezen, en via de projectwebsite kan ook informatie met belangstellenden worden gedeeld.

Coöperatie Duurzaam Eiland blijft de contacten met de aan- en omwonenden onderhouden, o.a. door hen te informeren over het indienen van het principeverzoek. 2.2.6. Fase 4 Als Zonneweide De Heul wordt geselecteerd om een vergunning aan te vragen, stellen de ontwikkelaars en de coöperaties in overleg met de aan- en omwonenden een begeleidingsgroep in. Op die manier blijven de aan- en omwonenden nauw betrokken bij de verdere ontwikkeling en realisatie van het project. De begeleidingsgroep zorgt voor korte lijnen met ontwikkelaars en coöperaties, zodat bezwaren en zorgen goed kunnen worden ingebracht en geadresseerd.

Aan de begeleidingsgroep worden ook de experts uit Schalkwijk verbonden, zodat er ook inhoudelijk kan worden meegedacht en meegewerkt aan detaillering van Zonneweide De Heul. Meeweten, meedenken en meewerken is in fase 4 even belangrijk als daarvoor. In fase 4 benaderen de coöperaties ook de inwoners van Houten voor financiering van het eigen vermogen dat nodig is om het lokaal eigenaarschap te realiseren. We hopen dat veel Houtenaren bereidt zijn om financieel mee te werken aan realisatie van Zonneweide De Heul! Zodra Zonneweide De Heul is gerealiseerd (verwacht: 2024), verlopen de contacten over de zonneweide via de coöperaties. De verbinding met de aan- en omwonenden wordt onderhouden door Coöperatie Duurzaam Eiland.

2.3. Onderdeel 3: Vervolg Ieder contactmoment in het participatieproces geeft verder vorm aan het uiteindelijke ontwerp van Zonneweide De Heul. Bij zowel de keukentafelgesprekken, de inloopavonden als de overleggen met experts en andere stakeholders zal er daarom een verslag worden opgesteld met daarin de punten die zijn besproken. Dit verslag wordt beschikbaar gesteld aan de betreffende personen. Daarnaast wordt het landschappelijk en technisch ontwerp aangepast op de input van de contactmomenten. Wanneer input niet resulteert in aanpassingen op het ontwerp, wordt onderbouwd waarom. Aanpassingen in het ontwerp worden in een volgend overleg of vervolgbijeenkomst gepresenteerd aan alle aanwonenden en omwonenden. Wanneer er na de laatste bijeenkomst alsnog input wordt opgehaald en wel of niet doorgevoerd in het ontwerp, zal dit naar alle aanwonenden en omwonenden (schriftelijk) worden gecommuniceerd. Procesparticipatie Zonneweide De Heul

5/64

Naast persoonlijke gesprekken en omwonende bijeenkomsten, worden aanwonenden, omwonenden, de inwoners van Houten en andere stakeholders op de hoogte gehouden middels: - Projectenwebsite: www.zonneweide-deheul.nl - Artikelen (print & digitaal) in Houtens Nieuws en Schalkwijkse en Tull en ’t Waalse Berichten - (Digitale) nieuwsbrieven van Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten Nadat de vijf fases van het participatieproces zijn doorlopen en een eventuele vergunning is verkregen, stopt de dialoog en de communicatie niet. Middels de projectenwebsites, artikelen en nieuwsbrieven zullen de aanwonenden, omwonenden en de inwoners van Houten op de hoogte worden gehouden over de voortgang van het initiatief: - Wanneer de SDE++ subsidie is aangevraagd en toegekend - Over de voorbereiding en de voortgang van de bouw - Over de mogelijkheden om financieel te participeren - Over de mogelijkheden om actief betrokken te zijn bij de zonneweide. Denk hierbij bijvoorbeeld groenbeheer Ook na realisatie van Zonneweide De Heul zal de projectenwebsite blijven bestaan zodat het voor eenieder toegankelijk blijft om contact op te nemen. Ook zullen er minimaal jaarlijks artikelen verschijnen in de nieuwsbrieven van Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten.

3. Reeds uitgevoerde acties ten behoeve van procesparticipatie De inhoud van dit onderdeel bevat het participatielogboek als bedoeld in de Leidraad Omgevingsinitiatieven & Participatie van de gemeente Houten (februari 2022). Het format daarvoor was ten tijde van schrijven van dit onderdeel nog niet beschikbaar. Korte samenvatting • Alle aanwonenden zijn benaderd tijdens een eerste informatieavond. Zij zijn de belangrijkste stakeholder van het project. Met enkele aanwonenden is vervolgens ook één op één een gesprek gevoerd. • Alle omwonenden zijn uitgenodigd voor een informatieavond. De avond werd afgesloten met een applaus vanuit de omwonenden voor het proces. • Er zijn verschillende experts benaderd om mee te denken over specifieke thema’s. • Alle aanwonenden zijn na selectie van project Zonneweide De Heul benaderd voor keukentafelgesprekken. • Alle omwonenden zijn na selectie van project Zonneweide De Heul uitgenodigd voor een tweede informatieavond over het project waarin het ontwerp en de landschappelijke inpassing zijn besproken. Ten tijde van het indienen van de vergunningaanvraag voor Zonneweide De Heul zijn fases 0, 1, 2 en 3 en een gedeelte van fase 4 uitgevoerd.

3.1.

Fase 0

Er is vooruitlopend op een eerste bewonersavond vanuit de coöperaties op 16 april 2021 een bijeenkomst georganiseerd met lokale stakeholders, een zogeheten expertmeeting. Deze stakeholders hebben een relevante achtergrond in hydrologie, milieubiologie, omgevingsrecht en financiering. In de bijeenkomst is voornamelijk bij de aanwezigen opgehaald wat de voorwaarden zouden moeten zijn om een lokaal plan te maken en waar bij het maken van dat plan aan gedacht moet zou moeten worden. Daarvan is een zeer globale versie gemaakt die als een ‘leeg canvas’ is voorgelegd op de eerste bewonersavond. Van de expertmeeting is een verslag in de vorm van een visualisatie gemaakt die is opgenomen als afbeelding 2.

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

6/64

Afbeelding 2: Visualisatie verslag expertmeeting

3.2.

Fase 1

De coöperaties hebben ervoor gekozen om de aanwonenden in eerste instantie persoonlijk te benaderen. Op het Eiland van Schalkwijk is de gewoonte dat je bij je buren koffie gaat drinken als je iets belangrijks te Procesparticipatie Zonneweide De Heul

7/64

vertellen hebt. Waar je dan aan de keukentafel in alle rust mensen het hoe en waarom kunt uitleggen en je verhaal kunt doen. Zo ook de plannen voor de zonneweide. Om de aanwonenden vanaf de planfase invloed te kunnen geven is het initiatief vanaf de planfase met alle direct betrokkenen doorgenomen. Voor de aanwonenden hebben de coöperaties en de ontwikkelaars op 6 september 2021 in het Lekdijkhuis (Provincialeweg 69, in de directe nabijheid van de te plannen zonneweide en lopend bereikbaar voor de aanwonenden) een inloopavond georganiseerd. In onderling overleg is een te flyeren gebied bepaald, zie figuur 34 waarop alle aanwonenden zichtbaar zijn gemaakt. In de flyer zijn belangstellenden uitgenodigd om in het Lekdijkhuis bijeen te komen, zie bijlage 2 voor de flyer. In verband met de RIVM-richtlijnen golden er aanvullende regels en men diende zich vooraf in te schrijven. Presentielijsten zijn voorhanden. Eerst is er een presentatie gegeven waarbij de achtergrond van de keuzes voor de zonneweiden zijn toegelicht. Met name de cascade van het Klimaatakkoord van Parijs naar de Nederlandse Klimaatwet en in het vervolg daarvan de Regionale Energie Strategie U16 en het bod van de Gemeente Houten. De presentatie is bijgevoegd als bijlage 3. Aansluitend ging de helft van de aanwezigen in gesprek met de landschapsarchitect over het perceel.

Dit gebeurde in de vorm van een brainstorm over het ‘lege canvas’ voor het plangebied. Kader hiervoor: 20 ha zonnepanelen, 5 ha landschappelijke inpassing, volledig ingevuld met aanwonenden. De andere helft ging in gesprek met de coöperaties en BHM over mogelijke zorgen over het beleid, de techniek en participatie met betrekking tot het project. Halverwege de avond wisselden de groepen. Van deze bijeenkomst zijn namenlijsten en verslagen beschikbaar. Deze zijn in het kader van de AVG ter inzage voorhanden. Een samenvatting van het verslag is bijgevoegd als bijlage 4. Uiteindelijk bleek in deze bijeenkomst met de aanwonenden dat er tegengestelde belangen zijn die duidelijk naar voren zijn gekomen, namelijk de agrarische belangen en de belangen van de niet-agrarische omwonenden. Beiden hebben voorstellen gedaan die grote invloed hebben gehad op de verdere ontwikkeling van het plan “Zonneweide De Heul”. Met name de inbreng van de agrarische gemeenschap spitste zich toe op de bereikbaarheid van de aangrenzende percelen, waarvan het belang voor de uitoefening en de continuïteit van hun bedrijfsvoering door een ieder van de aanwezigen werd onderkend. De aanwonenden die niet bedrijfsmatig met het plangebied verbonden zijn, waren met name bezorgt over het doorbreken van het open landschap en de mogelijke ‘verrommeling’ daarvan.

Er was weerstand maar ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid om niet alleen maar “nee” te zeggen maar ook mee te denken in onder welke voorwaarden en omstandigheden dit plan wél haalbaar zou kunnen worden. Wat erg mooi was te zien dat er onder de aanwezigen over en weer begrip was voor elkaars meningen en verschillende belangen. Sluimerende deskundigheid werd ingebracht door de buurtbewoners. Daar is door de landschapsarchitect dankbaar gebruik van gemaakt bij het verder uitwerken van het plan. De aanwonenden hebben onder andere als belang naar voren gebracht: - Zonneweiden zijn niet fraai dus we willen ze niet zien, ook niet als je op de Lekdijk fietst. Oplossing: vanuit Provincialeweg en Zuwedijk geen zicht op zonneweide, inpakken via beplanting en/of een wal. Uitzicht ten noordoosten hoeft niet te worden ingepakt, het perceel is niet zichtbaar vanaf lintbebouwing. - De installatie moet niet te dicht bij hun woningen komen. Oplossing: de installatie wordt zoveel mogelijk richting Kanaal geplaatst, zodat er een strook van ca 100 meter tussen de installatie en de bebouwing ontstaat - De transformatoren mogen niet of nauwelijks hoorbaar zijn. Oplossing: de transformatoren worden midden in het veld geplaatst ver van de bewoning. Procesparticipatie Zonneweide De Heul

8/64

-

-

-

Geen overlast tijdens aanleg en exploitatie. Oplossing: technische toegangspad aan de Kanaaldijk Oost kant en niet aan de kant van lintbebouwingskant (Provincialeweg) Agrariërs: overpad van en naar eigen percelen moet mogelijk blijven. Oplossing: doorsteekroute opgenomen. Agrariërs: geen beplantingssoorten die besmetting kunnen veroorzaken (bijvoorbeeld meidoorn en bacterievuur) of ongewenste diersoorten aantrekken. Oplossing: gebruik van beplanting die past in het gebied (windsingels zoals bij fruitteelt), beplantingsplan wordt met aanwonenden afgestemd. Het project moet wat toevoegen aan de omgeving. Oplossing: interessant recreatief ommetje/klompenpad (zie hierna ook onder Stakeholders) over het perceel, uitkijkpunt met informatiebord en bankjes.

Personen die zich voor de inloopavond van 6 september hadden aangemeld en door omstandigheden niet aanwezig konden zijn, zijn door het coöperatiebestuur thuis bezocht om alsnog hun mening en adviezen te inventariseren. Hier zijn gespreksaantekeningen van gemaakt. De persoonlijke inbreng van de aanwonenden heeft ervoor gezorgd, dat veel historische kennis en informatie m.b.t. de vegetatie en vogelstand werd ingebracht. De landschapsarchitect heeft deze buurt-specifieke informatie vertaald in een ontwerp dat in fase 2 aan de aan- en omwonenden is gepresenteerd. 3.3. Fase 2 Voor aan- en omwonenden hebben de coöperaties en de ontwikkelaars op 4 oktober in Sociaal-Cultureel Centrum De Wiese een inloopavond georganiseerd. Onderling is een te flyeren gebied bepaald, zie figuur 1 waarop alle aan- en omwonenden zichtbaar zijn gemaakt. In de flyer zijn belangstellenden uitgenodigd om in De Wiese bijeen te komen, zie bijlage 5 voor de flyer. Tevens heeft Duurzaam Eiland de uitnodiging geplaatst in de Schalkwijkse en Tull en ’t Waalse Berichten. In verband met de RIVM-richtlijnen golden er aanvullende regels en men diende zich vooraf in te schrijven. Presentielijsten zijn voorhanden. Eerst werd een presentatie gegeven waarbij de achtergrond van de keuzes voor de zonneweide werd toegelicht.

Met name de cascade van het Klimaatakkoord van Parijs naar de Nederlandse Klimaatwet en in het vervolg daarvan de Regionale Energie Strategie U16 en het bod van de Gemeente Houten. De presentatie is opgenomen als bijlage 6. Daarna lichtte de landschapsarchitect toe hoe hij rekening heeft gehouden met inpassing van het project in karakteristieken van het gebied. De presentatie is bijgevoegd als bijlage 7. Aansluitend ging de helft van de aanwezigen in gesprek met de landschapsarchitect over de plannen voor de invulling van het perceel, en de helft ging in gesprek met de coöperaties en BHM over hun vragen over het beleid, de techniek en participatie met betrekking tot het project. Vragen die gesteld werden: - Hoe doen we het met de daken? Oplossing: om dakeigenaren in de omgeving te stimuleren om zonnepanelen op hun daken te leggen komt er voor hun een mogelijkheid om mee te doen met de centrale inkoop van panelen voor de zonneweide. - Kan de zonneweide wel worden aangesloten? Antwoord: Stedin heeft aangegeven dat er op tijd een volledig aansluiting is aangevraagd voor een aansluiting op middenstation bij Houten-Zuid. Hierdoor heeft de recente berichtgeving over congestie geen impact op de realisatiekansen van Zonneweide De Heul. Ook van deze bijeenkomst is een verslag gemaakt dat is opgenomen als bijlage 8 en is een presentielijst gemaakt.

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

9/64

Afbeelding 3: Bert Smit (CDE) geeft een presentatie tijdens de inloopavond op 4 oktober 2021 in De Wiese

Aanwonenden die ook op de tweede bijeenkomst aanwezig waren gaven aan dat zij hun inbreng uit de inloopavond van 6 september terugzagen in het aangepaste plan. Zij vinden die versie beter dan in eerste instantie. Bij de plenaire afronding gaven de aanwezigen een applaus voor het plan! Aanwonenden spreken zich positief uit over de gang van zaken in een kranteninterview over de gang van zaken, zie bijlage 9. Personen die zich voor de inloopavond van 4 oktober hadden aangemeld en door omstandigheden niet aanwezig konden zijn, zijn door het coöperatiebestuur thuis bezocht om alsnog hun mening en adviezen te inventariseren. De keukentafelgesprekken en inloopavonden werkten drempelverlagend voor het inbrengen van vragen. De inloopavond op 4 oktober leidde nog tot aanvullende gesprekken met de directe buren van het plangebied. Verder vond op zijn verzoek een gesprek plaats met een van de aanwonenden. Zijn woning zou naar zijn mening veel vrijheid inleveren en daarom deed hij de coöperatie een mailverzoek voor nader overleg. Tijdens het keukentafelgesprek is een oplossing gevonden die besproken is met de omwonenden en de landschapsarchitect. Het is en blijft mensenwerk! De actieve inbreng van aan- en omwonenden heeft geleid tot de landschappelijke inrichting van het project waarvoor op 1 november het principeverzoek is ingediend.

3.4. Fase 3 3.4.1. vóór indienen principeverzoek Tot ‘andere inwoners van Houten’ worden de huishoudens en bedrijven gerekend die niet tot de groepen aanwonenden en omwonenden behoren. Zoals blijkt uit Communicatie- en participatieplan Zonneweide De Heul is gemeente-brede communicatie over de zonneweide pas aan de orde als bekend is of er een vergunning mag worden aangevraagd. Tot aan de vergunningsfase is er alleen algemene communicatie naar de inwoners van Houten. Ingezette middelen tot nu toe zijn: - Diverse nieuwsbrieven van Coöperatie Duurzaam Eiland, informatie op website van de coöperatie; Procesparticipatie Zonneweide De Heul

10/64

-

Melding aan leden CDE tijdens Algemene Ledenvergadering op 10 juni 2021; Drieluik van artikelen op de Duurzaamheidspagina in het Houtens Nieuws, zie bijlage 9; Melding aan leden COH tijdens de Algemene Ledenvergadering op 30 september 2021.

Tijdens de ledenvergaderingen van de coöperaties bleek dat de leden positief staan tegenover betrokkenheid bij zonneveldprojecten. Het verslag van de ledenvergadering van Duurzaam Eiland is te vinden op de website. Het verslag van de ledenvergadering van Opgewekt Houten kan worden opgevraagd.

3.4.2. na indienen principeverzoek Fase 1 een 2 van het Communicatie- en participatieplan Zonneweide De Heul zijn volledig afgerond met de indiening van het projectplan bij de gemeente. Fase 3 liep tussen indienen principeverzoek en de uitslag van de tender. In deze fase heeft algemene publiekscommunicatie op hoofdlijnen plaatsgevonden. De coöperaties hebben in november 2021 op hun websites een nieuwsbericht geplaatst over het principeverzoek. In Houtens Nieuws is op 24 november 2021 een artikel geplaatst over de plannen die de coöperaties en de ontwikkelaars hadden ingediend. Zie bijlage 10. 3.5. Fase 4 - na selectie Op 8 februari 2022 werd het besluit van het College van B&W over de ingediende plannen voor zonnevelden bekend. Het principeverzoek voor Zonneweide De Heul bereikte met het maximum aantal punten de eerste plaats!

De coöperaties startten direct met de uitvoering van het communicatieplan voor fase 4. Doel hiervan was de aan- en omwonenden intensief te betrekken bij de wording van het project, en een begin te maken met het onder de aandacht brengen van Zonneweide De Heul van de Houtenaren in het verstedelijkte gebied. Dit laatste met als doel de financiering van het benodigde eigen vermogen rond te krijgen. Communicatie aan- en omwonenden Op 12 februari 2022 heeft Coöperatie Duurzaam Eiland onder de aan- en omwonenden (zie afbeelding 1) een circulaire verspreid met de mededeling dat project Zonneweide De Heul is geselecteerd. Zie bijlage 11 voor de circulaire. Aansluitend zijn afspraken gemaakt voor keukentafelgesprekken met de aanwonenden. Deze hebben plaatsgevonden op woensdag 23 februari 2022 met agrariërs; vrijdag 11 maart 2022 met omwonenden aan de overzijde van het Amsterdam-Rijnkanaal. Uit het keukentafelgesprek met de agrariërs bleek dat men huiverig is voor de nadruk op het klompenpad, en met name de aanzuigende werking van opname van het Schalkwijkse ommetje in een klompenpad-app. Het keukentafelgesprek is verder benut voor het opstellen van een lijst soorten die zouden passen in het beplantingsplan. Na het keukentafelgesprek heeft nog mailwisseling plaatsgehad over specifieke aandachtspunten met een direct aanwonende agrariër.

De beide keukentafelgesprekken hebben geleid tot de volgende aanpassingen in het ontwerp en de landschappelijke inpassing: de doorsteek die in het ontwerp zit blijft gehandhaafd maar kan niet worden gecombineerd met de functie agrarische doorsteek. Deze moet op een andere plaats komen. Als gevolg daarvan wordt er een extra agrarische doorsteek voorgesteld, naast een bestaande - iets te verleggen – schouwsloot. Voor de schouwsloot zou al ruimte moeten worden gereserveerd voor onderhoud, die kan ook worden benut voor de agrarische doorsteek van ca 4 m breed. De landschappelijke doorsteek wordt iets versmald, zodat er netto evenveel ruimte overblijft voor andere functies dan zonnepanelen. Vanwege het aanzicht van omwonenden aan de overzijde van het kanaal wordt er naast het bestaande bosje aan het Amsterdam Rijnkanaal ook een haag op het plangebied realiseerd. Deze haag komt evenwijdig langs het hek van de zonneweide aan de Kanaaldijk Oost.

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

11/64

Voor het aanbod aan andere aanwonende particuliere huishoudens voor keukentafelgesprekken op vrijdag 25 februari 2022 en maandag 28 februari 2022 was geen belangstelling. Wel is er via email informatie uitgewisseld met - en zijn vragen beantwoord van - mensen die wegens corona niet konden komen. Op 7 maart 2022 organiseerden de initiatiefnemers voor omwonenden een inloopavond in Sociaal Cultureel Centrum De Wiese. De schriftelijke uitnodiging (zie bijlage 12) is rondgebracht op 24 februari 2022 bij circa 110 adressen. Op 2 maart 2022 stuurde Coöperatie Duurzaam Eiland een reminder (zie bijlage 13) aan de mailadressen van de omwonenden die de inloopavond van 4 oktober 2021 hadden bezocht. De avond zelf werd bezocht door 14 aan- en omwonenden. Na een korte inleiding en een overzicht van de planning (presentatie bijgevoegd als bijlage 14) gaf de landschapsarchitect een presentatie over mogelijke aanpassingen in het ontwerp (bijlage 15). De deelnemers gingen daarna in gesprek over de opties voor de agrarische doorsteek en over het conceptbeplantingsplan. Het was een positief gestemde avond. Het verslag is opgenomen als bijlage 16.

Afbeelding 4: omwonenden in gesprek over het ontwerp van Zonneweide De Heul op de inloopavond op 7 maart 2021

Tijdens de keukentafelgesprekken en de inloopavond is de bewoners gevraagd hoe zij op de hoogte willen worden gehouden. Er is – anders dan in het Communicatie- en Participatieplan beschreven - geen behoefte aan een begeleidingsgroep; bij nieuws wil men graag een email ontvangen, indien nodig met een link naar de pagina op de projectwebsite waar het nieuwsbericht en eventuele documenten staan. De aanwonenden en omwonenden (110 adressen) zijn eind maart schriftelijk geattendeerd (zie bijlage 17) op de algemene informatieavond over Zonneweide De Heul op 14 april 2022. De Coöperaties Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten organiseren die voor de inwoners van Houten en de kleine kernen. Verrijking plan door inbreng en wensen van omwonenden Door de inbreng en wensen van de aanwonenden en omwonenden is het ontwerp van Zonneweide De Heul in fase 4 verder verrijkt. Dit is goed zichtbaar in afbeelding 5 waaruit blijkt dat naast de inbreng uit fase 2 nagenoeg alle nieuwe input van aanwonenden en omwonenden uit fase 4 is meegenomen in het definitieve ontwerp. Procesparticipatie Zonneweide De Heul

12/64

Afbeelding 5: Verrijking plan door inbreng en wensen van omwonenden

Algemene publiekscommunicatie Per 15 februari 2022 konden belangstellenden de projectwebsite zonneweide-deheul.nl bezoeken. De website vormt het centrale informatiepunt over het project. Daar is ook het laatste nieuws te lezen en worden bijeenkomsten aangekondigd. Met een artikel Zonnig Schalkwijks ommetje in ’t Groentje op 16 februari 2022 (bijlage 18) gaven de coöperaties bekendheid aan de uitslag van de tender. Via hun digitale nieuwsbrief en informatie op hun eigen websites informeerden zij hun leden. Communicatie inwoners Houten en de kleine kernen Conform de verplichtingen uit het Beleidskader Zonnevelden organiseren de coöperaties Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten samen met de ontwikkelaars een informatieavond voor inwoners van het stedelijk gebied van Houten en de kleine kernen. Deze vindt plaats op donderdag 14 april 2022 in Multifunctioneel Centrum The Dome aan de Kruisboog in Houten. De informatieavond wordt gecombineerd met die die over project Stroomveld De Knoest. De advertentie (bijlage 19) met uitnodiging verschijnt in Houtens Nieuws op 23 en 30 maart 2022 en op 6 april 2022. Daarnaast wordt een oproep gedaan in Schalkwijkse Berichten, dat ook goed gelezen wordt in Tull en ’t Waal. Met Stichting Mooi ’t Goy zal worden overlegd over berichtgeving in en rond ’t Goy.

Besloten is om geen algemene inwonersavond voor Schalkwijk te organiseren omdat de belangstelling voor keukentafelgesprekken en de inloopavond op 7 maart 2022 niet overhield. Het gevaar is dat mensen op het Eiland van Schalkwijk zich overvoerd voelen met informatie. In mei organiseren de coöperaties een aparte avond voor financiële deelname in de projecten; zie voor nadere informatie de verantwoording van de uitvoering van het Financiële participatieplan.

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

13/64

4. Andere stakeholders & experts De ontwikkelaars en de coöperaties hebben gedurende de verschillende fases tevens met de volgende belanghebbende organisaties contact gehad over de ontwikkeling van het project. Gemeente Houten

De ontwikkelaars en de coöperaties hebben de gemeente geïnformeerd over hun voornemen om Zonneweide De Heul te realiseren. Zij hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid om vragen te stellen over het Beleidskader Zonneveld. Het betreffende gesprek vond plaats op 5 oktober 2021. De gemeente heeft de ontwikkelaars en de coöperaties op 17 februari geïnformeerd over de uitslag van de beoordeling. Aangegeven is dat er over de landschappelijke inpassing nog overleg moet zijn met de desbetreffende afdeling. Het gaat dan om de ideeën over het toepassen van de windsingels. Dit gesprek was op 22 maart. Daarin is besproken dat de windsingels een stuk lager worden (dan op de visualisaties in het Principeverzoek te zien waren). Deze worden maximaal 2,5 meter. Daarnaast is in ditzelfde gesprek aangegeven om contact op te nemen met Collectief Utrecht Oost gezien hun weidevogelbeheer in het gebied. Separaat heeft de gemeente aangegeven met de Provincie contact op te nemen omtrent de landschappelijke inpassing. Provincie Met de Provincie is op 29 maart contact geweest over de landschappelijke inrichting van Zonneweide De Heul. In de terugkoppeling is aangegeven dat de Provincie wil dat de grens van de zonneweide aan de kant van het kanaal verzacht wordt. Dit wordt gedaan middels een haag tussen de zonneweide en de Kanaaldijk Oost.

Ook werd aangegeven dat er verder geen knelpunten worden gezien in relatie tot de regels in de interim omgevingsverordening. Stedin

De zonneweide moet worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Met Stedin is tijdig contact opgenomen om te vernemen of een aansluiting mogelijk is. Dit blijkt het geval. De ontwikkelaars heeft een offerteaanvraag voor een aansluiting van voldoende capaciteit ingediend. Dit is gedaan voordat het bericht van landelijk netbeheerder Tennet naar buiten kwam dat in het verzorgingsgebied van Stedin congestie op het Tennet-hoogspanningsnet dreigt. Op 28 oktober 2021 heeft Stedin bevestigd dat de aanvraag compleet en op tijd is ingediend waardoor de congestieproblematiek geen invloed heeft op de realisatie van de zonneweide. In de periode na indiening van het principeverzoek hebben de ontwikkelaars regelmatig contact onderhouden met Stedin over de aangekondigde netcongestie, de beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR)

De ontwikkelaars hebben een overleg gehad met HDSR over de voornemens voor Zonneweide De Heul, en in het kader van de planvorming gesproken over het watermanagement rond het perceel. HDSR heeft geen bezwaren geuit en aangegeven dat er geen watermanagementproblemen bekend zijn. HDSR heeft positief gereageerd op de mogelijkheid voor natuurvriendelijke oevers omdat dit een positief effect heeft op de biodiversiteit, de waterkwaliteit en waterbergend vermogen. Zie bijlage 20 voor het gespreksverslag. Op 15 maart heeft er wederom afstemming plaatsgevonden tussen initiatiefnemer en HDSR in het kader van de watertoets. Het watermanagement op en rond de percelen van Zonneweide De Heul is besproken alsook het ontwerp. HDSR kijkt positief naar het ontwerp met kansen voor waterberging en verbeterde waterkwaliteit door de natuurvriendelijke oever. Daarnaast is het verleggen van een bestaande sloot besproken en akkoord bevonden. Deze verlegging is in het kader van het verplaatsen van de agrarische doorsteek. Daarnaast is met HDSR gesproken over duikers en/of dammen. Mochten er in het plangebied zich duikers en/of dammen bevinden die als niet nodig worden beschouwd er wordt gekeken of deze verwijderd kunnen Procesparticipatie Zonneweide De Heul

14/64

worden. Ook zullen we op een aantal plekken duikers toevoegen. Dit zullen we met HDSR verder concretiseren, na vergunningverlening. Stichting Klompenpad

We hebben ervoor gekozen geen contact te leggen met Stichting Klompenpad omdat omwonenden liever niet willen dat het recreatieve ommetje onderdeel wordt van klompenpaden. De vrees is dat er dan teveel aanloop is en dat er veel bezoekers van verder weg langskomen en hun auto parkeren aan de Provinciale weg. Collectief Utrecht Oost Met Collectief Utrecht Oost is er gesproken over weidevogelbeheer in het gebied. Het plangebied is geen onderdeel van weidevogelgebied. Collectief Utrecht Oost doet aan weidevogelbeheer in het gebied. Zij geven aan dat door de ontwikkeling van een zonneweide het gebied minder open wordt en dat de geschiktheid voor weidevogels af kan nemen. Zonneweide de Heul is echter met zorg ontworpen om natuur en biodiversiteit te ontwikkelen en daarmee een nieuw leefgebied voor andere soorten. Met de ontwikkeling van windsingels bestaande uit verschillende soorten, een ruim 800 meter lange natuurvriendelijke oever, een pluktuin met diverse soorten en kruidenrijke grasland worden allerlei soorten insecten, vogels en kleine dieren (zoals egel en wezel) aangetrokken. Ook het stoppen van de agrarische activiteiten op het plangebied hebben een positief effect op deze soorten. Veiligheidsregio Utrecht Er heeft vooroverleg plaatsgevonden tussen VRU en initiatiefnemers over de brandveiligheid van de zonneweide.

Dit gesprek ging met name over bereikbaarheid van de zonneweide en de bluswatervoorziening. De wensen zijn in principe uitvoerbaar. De exacte details zullen in nader overleg met de VRU moeten worden geconcretiseerd. Datzelfde geldt voor een mogelijk protocol voor afschakeling van het zonnepark bij brand. Na vergunningverlening worden er vervolggesprekken met de VRU gemaakt.

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

15/64

Bijlagen 1. Communicatie- en participatieplan (zoals bij principeverzoek gevoegd) 2. Flyer inloopavond aanwonenden 6 september 2021 3. Presentatie inloopavond aanwonenden 6 september 2021 4. Samenvatting inloopavond aanwonenden 6 september 2021 5. Flyer inloopavond omwonenden 4 oktober 2021 6. Presentatie inloopavond omwonenden - initiatiefnemers 7. Presentatie inloopavond omwonenden - landschapsarchitect 8. Verslag inloopavond 4 oktober 2021 9. Publicaties Houtens Nieuws 10. Artikel Coöperatieve zonnevelden - Houtens Nieuws wk 47 - p 14 11. Brief 12 februari (De Heul uitnodiging versie BHM Bert.pdf) 12. Uitnodiging 24 februari inloopavond omwonenden 7 maart 13. Herinneringsmail CDE 14. Presentatie inloopavond omwonenden 7 maart - initiatiefnemers 15. Presentatie inloopavond omwonenden 7 maart - landschapsarchitect 16. Verslag inloopavond omwonenden 7 maart 2021 17. Brief aan omwonenden 22 maart inz informatieavond 14 april 18. Artikel Zonnig Schalkwijks ommetje - Houtens Nieuws wk 7 – p 20 19. Advertentie in Houtens Nieuws met uitnodiging voor informatieavond 14 april 20. Gespreksverslag HDSR

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

16/64

1. Communicatie- en Participatieplan Communicatie- en participatieplan Zonneweide De Heul De gemeente Houten ziet zonnevelden als een goed middel om de energietransitie lokaal vorm te geven. Maar zonnevelden betekenen ook een verandering in de ruimtelijke omgeving. Belangrijk is dan ook dat de omgeving een zonneveld draagt en als betrouwbare project beschouwt. Om overlast en klachten te voorkomen, is het van belang alle stakeholders te informeren over belangrijke informatie, momenten en wijzigingen in het plan. Deze wijzigingen zijn voor velen een aanpassing en verandering in hun ‘achtertuin’. Door iedereen mee te nemen in het proces, wordt voorkomen dat bewoners door nieuws van derden worden verrast. Voor de samenwerkende coöperaties is het een randvoorwaarde dat de omgeving meedenkt, meewerkt, meebeslist en mee-investeert. De gemeente Houten heeft in haar beleidskader inzake zonnevelden laten vastleggen dat project-initiatieven met een gefundeerde onderbouwing moeten komen van hun plannen. Daar is het communicatie- en participatieplan een wezenlijk onderdeel van. De samenwerkende coöperaties nemen daarin een vooraanstaande rol in.

In dit plan beschrijven de initiatiefnemers bestaande uit Duurzaam Eiland, Opgewekt Houten, BHM Solar en Chint Solar Nederland Projecten hoe omwonenden en andere stakeholders toegang krijgen tot en zeggenschap krijgen over het ontwikkelingsproces van Zonneweide De Heul. Onderdeel 1 bevat de analyse van de stakeholders in de omgeving van het zonneveld en hun positie. Onderdeel 2 beschrijft hoe de stakeholders worden betrokken bij de planvorming en de ontwikkeling. In onderdeel 3 staat hoe de ontwikkelaar en de coöperaties de stakeholders informeren en betrokken houden na het moment van indiening van het principeverzoek Zonneweide De Heul. 1. Krachtenveld/stakeholderanalyse Uit de krachtenveld/stakeholdersanalyse blijkt dat er aan en rond het projectgebied een aantal woningen en bedrijven is gevestigd. De stakeholders zijn opgedeeld in vijf categorieën: aanwonenden en omwonenden, overige inwoners van Houten, andere stakeholders en experts. Ieder type stakeholder zal op een andere manier betrokken worden in het participatieproces. Aanwonenden Aanwonenden zijn de huishoudens en bedrijven die vanuit hun woning of perceel zicht hebben op de zonneweide of aan het perceel grenzen. In het geval van Zonneweide De Heul zijn er slechts een tiental aanwonenden.

Voor de aanwonenden zorgt de komst van Zonneweide De Heul voor de grootste verandering en daarom wordt de zonneweide in nauw overleg met de aanwonenden ontworpen. Veel mensen vinden het niet leuk om een zonneweide in of naast hun achtertuin te krijgen. Dat kan ten koste gaan van woongenot, of als agrarisch ondernemer een beperking of risico betekenen voor de manier waarop je je land gebruikt. Aanwonenden moeten in de gelegenheid zijn om hun gerechtvaardigde belangen, bezwaren en zorgen te benoemen, zodat de ontwikkelaar en de coöperaties daarmee in de ontwikkeling, landschappelijke inpassing, realisatie en exploitatie rekening kan houden. Dat vraagt een intensieve vorm van communicatie en participatie. Aanwonenden willen mogelijk ook zelf profijt hebben van de zonneweide. In nauw overleg met hen moet worden gekeken hoe dat het beste zou kunnen. Bijvoorbeeld door een jaarlijkse vergoeding vanuit de productie van de zonneweide, of door mee te investeren. Omwonenden Omwonenden zijn de huishoudens en bedrijven die binnen de polder wonen welke wordt begrensd door de Kanaaldijk Oost, Overeind, Zuwedijk/Lekdijk. Ten westen is gekozen om adressen tot ongeveer 800 meter uit te nodigen. Daarnaast worden de huishoudens en bedrijven die ten noorden van het Amsterdam-Rijnkanaal zijn gesitueerd als omwonenden beschouwd.

Ondanks dat de omwonenden niet direct aan Zonneweide De Heul grenzen, zijn ze een belangrijke stakeholder in de planvorming omdat ze op relatief korte afstand van de zonneweide wonen. Procesparticipatie Zonneweide De Heul

17/64

Ook voor omwonenden kan een zonenweide in hun nabijheid belastend zijn. Bij de ontwikkeling moet voldoende ruimte zijn om naar hun belangen, bezwaren en zorgen te luisteren, en daarmee in de planvorming en uitvoering rekening te houden. Omwonenden willen mogelijk ook zelf profijt hebben van de zonneweide. In nauw overleg met hen moet worden gekeken hoe dat het beste zou kunnen. Bijvoorbeeld door mee te investeren in de zonneweide. De aanwonenden en omwonenden zijn zichtbaar gemaakt in figuur C1.

Figuur C1: Aanwonenden en omwonenden Zonneweide De Heul Inwoners van Houten Houtenaren maken gebruik van de buitengebieden om te recreëren. Ruimtebeslag van zonneweides kan de mogelijkheden beperken, maar ook vergroten. Hun ideeën over extra functies die een zonneweide kan bieden zijn waardevol. Inwoners willen mogelijk ook zelf profijt hebben van de zonneweide. Voor de ontwikkeling van de zonneweide is hun financiële betrokkenheid nodig. Bijvoorbeeld door mee te investeren. Stakeholders De volgende stakeholders, bedrijven en organisaties en haar belangen zijn verder geïdentificeerd. naam Stedin

HDSR Gemeente

Weidevogelbeheer Eiland v Schalkw.

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

belang aansluiten van de zonneweide op het Stedinnet; tijdige informatie over aansluiting t.b.v. offerte en transportindicatie, watermanagement (schone sloten), watertoets Realiseren RES-bod 1.0, beste projecten binnen de tenderprocedure van het Beleidskader Zonnevelden, verminderen weerstand tegen het project bij inwoners Gezonde weidevogelstand, voldoende ruimte / zo min belemmeringen voor weidevogels op het Eiland van

risico’s / positie mogelijke problemen met elektriciteitsnet, risico van netcongestie

meewerkend als aan de eisen (watertoets) voldaan project ligt in groen gebied, streven is naar 100% lokaal eigenaarschap

zonneweide kan een potentiële belemmering vormen voor weidevogels 18/64

Schalkwijk Stichting Klompenpad

LTO Noord

bevorderen ruimtegebruik m.b.v. klompenpaden, levend houden cultuurhistorie door klompenpaden in ere te herstellen behoud van vruchtbare landbouwgrond voor landbouw

kennis over klompenpaden in het gebied

enigszins ambivalent: tegenstander van zonneweides, ziet vanwege het beperkte ruimtebeslag liever windturbines, helpt tegelijkertijd ook agrariërs bij realisatie van zonneweides

Experts Op het Eiland van Schalkwijk wonen mensen die daar zijn geboren en het gebied levenslang kennen. Sommigen hebben zich verdiept in de geschiedenis. Zij beschikken over ‘stille kennis’ die van waarde kan zijn voor het zonneveld. Door elementen uit die stille kennis aandacht te geven ontstaat een verbinding met het verleden die er anders niet zou zijn gekomen. Voorbeeld: in het projectgebied heeft vroeger een waarnemingstoren van de Bescherming Bevolking gestaan. Daarnaast wonen op het Eiland van Schalkwijk mensen met een expertise die kan meehelpen om van het zonneveld een uniek project te maken. Het zou voor het project goed zijn als zij willen helpen. 1.1. Doel en gewenst resultaat van communicatie en participatie Doelen communicatie: Aan de doelgroepen tijdig duidelijke informatie verstrekken over project De Heul Het ontsluiten de ‘stille kennis’ in de doelgroepen over het projectgebied, zodat daarmee in de ruimtelijke en landschappelijke inpassing van de installatie rekening kan worden gehouden. Het werven van voldoende geld om het eigen vermogen op te brengen dat nodig is voor 100% lokaal eigenaarschap. Doelen participatie: Bevorderen van acceptatie van zonneveld De Heul doordat aanwonenden en omwonenden zich gehoord voelen over hun zorgen en bezwaren.

Het betrekken van experts van het Eiland van Schalkwijk bij het project zodat het project een uniek succes kan worden. Het betrekken van de stakeholders bij het project zodat eventuele bezwaren tijdig kunnen worden onderkend en weggenomen, en zij het project mede mogelijk kunnen maken. Het versterken van het materieel eigenaarschap (‘het is óns veld’) van aanwonenden, omwonenden en inwoners van Houten - naast het formeel eigenaarschap dat via financiële participatie wordt gerealiseerd.

Achterliggende doelen van communicatie en participatie zijn ook Het bevorderen van financiële participatie van alle inwoners van Houten Versterking van de solidariteit tussen de 7% inwoners van het buitengebied en de 93% inwoners van het verstedelijkte gebied van Houten.

2. Het participatieplan (het contact) 2.1. Fasering, doelgroep, inzet, doel en communicatiemiddel Communicatie en participatie gaat in verschillende fasen. Niet alle doelgroepen zijn per fase aan de beurt. Voor communicatie en participatie wordt ‘van binnen naar buiten’ gewerkt. Hoofdinspanning gaat naar de aanwonenden en de omwonenden. Daarnaast naar de stakeholders. Naar gelang het project vordert groeit de kring van mensen die betrokken worden in het communicatie- en participatieproces. De gekozen communicatiemiddelen (groepsbijeenkomst, keukentafelgesprekken, inloopavond, ‘live’ bezoeken, online interviews, telefoongeprekken, artikelen (print, digitaal) en projectwebsite zijn passend bij de doelgroepen. Het communicatie- en participatieplan bestaat uit vijf fases zoals in figuur C2 overzichtelijk is gemaakt. Procesparticipatie Zonneweide De Heul

19/64

Figuur C2 fases van participatie Zonneweide De Heul

Een uitgebreider overzicht van de fases en daarbij horende doelgroepen, inzet, doel en communicatiemiddelen is in tabel 1 gegeven. fase

doelgroep

inzet

doel

communicatiemiddel

fase 0 Voorbereiding meedenken, meewerken

experts

algemene informatie ophalen over gebiedskenmerken en karakteristieken

groepsbijeenkomst

fase 1 meeweten meedenken

aanwonenden

fase 2 meeweten, meedenken meebepalen

aanwonenden

informatie om later te verwerken in het plan voor het zonneveld wensen ophalen, bezwaren en zorgen horen, vragen beantwoorden wensen ophalen, bezwaren en zorgen horen, vragen beantwoorden,

aan- en omwonenden

stakeholders

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

presentatie idee, gesprek over aanleiding

presentatie idee, gesprek over landschappelijke inpassing en ontwikkeltraject

gesprek over landschappelijke inpassing en ontwikkeltraject

gesprek over het project

terugkoppeling verwerking input inloopavond 1, bredere bekendheid aan project, wensen ophalen, bezwaren en zorgen horen, vragen beantwoorden, informatie ophalen om te verwerken in het plan, bezwaren

Actuele status bij indiening: uitgevoerd keukentafelgesprekken Actuele status bij indiening: uitgevoerd inloopavond 1, uitnodiging via flyer in geselecteerd gebied Actuele status bij indiening: uitgevoerd 6 september 2021 inloopavond 2, uitnodiging via flyer in geselecteerd gebied Actuele status bij indiening: uitgevoerd 4 oktober 2021

‘live’ bezoeken, online interviews, telefoongesprekken

20/64

fase

fase 3 meeweten

doelgroep

inwoners van Houten

1-11-2021 indiening principeverzoek vervolg fase 3 inwoners van meeweten Houten

inzet

publiekscommunicatie (print, digitaal)

publiekscommunicatie (print, digitaal)

doel

communicatiemiddel

tijdig onderkennen en wegnemen informeren over de betrokkenheid van de coöperaties bij zonnevelden op Schalkwijk

Actuele status bij indiening: m.u.v. LTO Noord uitgevoerd artikelen (print, digitaal) in Houtens Nieuws en in Schalkwijkse en Tull en ’t Waalse Berichten

informeren over het project, belangstelling kweken voor investering

artikelen (print, digitaal) in Houtens Nieuws en in Schalkwijkse en Tull en ’t Waalse Berichten, met link naar projectwebsite

algemene informatie informeren over over project De Heul het project, (waar, hoe groot, belangstelling overzichtskaar, kweken voor hoofdlijnen investering projectfasering ingeval van selectie van plan De Heul voor indienen vergunning: fase 4 meeweten, meedenken, meewerken meebepalen

meeweten, meewerken

aan- en omwonenden, experts

inwoners van Houten

intensieve informatieuitwisseling en participatie gedurende de ontwikkel- en realisatiefase

periodiek informeren over de voortgang in het project

aan- en omwonenden betrekken bij de nadere detaillering van het plan, ruimte geven voor inbreng van zorgen, bezwaren en verwachtingen, en informeren over belangrijke ontwikkelingen in het project informeren over het project, belangstelling kweken voor investering

Actuele status bij indiening: uitgevoerd, bijv. Houtens Nieuws in wk 38 – 40 - 42

Actuele status bij indiening: nog uit te voeren projectwebsite Actuele status bij indiening: nog uit te voeren

begeleidingsgroep aanen omwonenden De Heul die in een bij de fase passende frequentie bijeen komt (eerst maandelijks, later misschien zelfs wekelijks) Actuele status bij indiening: nog uit te voeren

live informatiebijeenkomsten over het project; projectwebsite; artikelen (print, digitaal) in Houtens Nieuws en in Schalkwijkse en Tull en ’t Waalse Berichten, met link naar projectwebsite Actuele status bij indiening: nog uit te voeren

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

21/64

fase

doelgroep

inzet

doel

communicatiemiddel

meeweten, meewerken

stakeholders

gesprek over het project

informatie ophalen om te verwerken in het plan, bezwaren tijdig onderkennen en wegnemen

‘live’ bezoeken, online interviews, telefoongesprekken Actuele status bij indiening: nog uit te voeren

2.2. Fase 0 – voorbereiding met experts Deze fase is bedoeld om zo goed mogelijk voorbereid de vervolgfases in het participatieproces te doorlopen. Experts op het gebied van landschap, waterhuishouding, cultuurhistorie en recreatie maken inzichtelijk wat de kansen en bedreigingen van het gebied zijn. Dit is voornamelijk om de kennis van de initiatiefnemers en haar adviseurs op een hoog genoeg niveau te krijgen. Dit resulteert in een uitgangspunten kaart met meerdere schetsen over hoe de zonneweide gestalte zou kunnen krijgen. 2.3. Fase 1 en 2 - in gesprek met aan- en omwonenden Het gesprek vindt eerst plaats aan de keukentafel en daarna tijdens inloopavonden in de buurt van het projectgebied. Coöperatie Duurzaam Eiland heeft de trekkersrol. Mensen van de ontwikkelaar en de coöperaties trekken samen op – of werken apart als dat voor het gesprek beter is. Aan- en omwonenden kunnen altijd vragen om een volgend gesprek. Ontwikkelaar en Coöperatie Duurzaam Eiland houden ook na de keukentafelgesprekken goed contact met de aan- en omwonenden. Er wordt een verslag gemaakt en dat wordt gedeeld met de betreffende personen. Na alle keukentafel gesprekken vindt er een omwonenden bijeenkomst plaats.

Uitgangspunt voor het gesprek met aan- en omwonenden is: het beleidskader Zonnevelden zoals vastgesteld door de gemeente Houten, en de omstandigheid dat de grondeigenaar en de ontwikkelaar een contact hebben gesloten voor ontwikkeling van Zonneweide De Heul. Dit zijn immers de kaders waarbinnen het project wordt ontwikkeld. Het gesprek gaat niet over de vraag waar zonnevelden moeten komen, of waarom het Beleidskader niet anders is geworden. Dit ligt immers buiten macht en controle van de ontwikkelaar en de coöperaties. Met aan- en omwonenden gaan de ontwikkelaar en de coöperaties in gesprek over de zorgen en bezwaren die aan- en omwonenden hebben over Zonneweide De Heul; de mogelijkheden om aan de zorgen en bezwaren tegemoet te komen; hun wensen en ideeën om van het project een bijzonder project voor Schalkwijk te maken; het plan van de coöperaties om (mede-)eigenaar van Zonneweide De Heul te worden en waarom. Het gesprek heeft dus tot doel informeren (zodat aan- en omwonenden mee-weten) maar nadrukkelijk ook om te verdiepen en samen te doen. We willen graag bereiken dat aan- en omwonenden meedenken over en daarmee in feite ook meebepalen hoe Zonneweide De Heul eruit komt te zien. De opbrengst van de keukentafelgesprekken wordt zichtbaar gemaakt in de eerste voorlopige schetsontwerpen die tijdens inloopavond 1 op tafel komen.

De bedoeling van de inloopavond is dat met de aanwonenden een open gesprek ontstaat over: de landschappelijke inpassing van het project; de zorgen en vragen over beleid, techniek, ontwikkeltraject van het project het en proces- en financiële participatie. De opbrengst van inloopavond 1 wordt zichtbaar gemaakt in de presentatie die de landschapsarchitect geeft van de landschappelijke inpassing tijdens inloopavond 2. Voor inloopavond 2 worden ook omwonenden uitgenodigd. Ook van deze inloopavond is het doel een open gesprek met aan- en omwonenden over - de landschappelijke inpassing van het project; - de zorgen en vragen over beleid, techniek, ontwikkeltraject van het project het en proces- en financiële participatie. Van inloopavonden wordt een verslag gemaakt dat aan de deelnemers ter beschikking wordt gesteld.

Procesparticipatie Zonneweide De Heul

22/64

2.4. Fase 3 – informatie aan de inwoners van Houten Zodra het projectplan vastere vormen aanneemt zorgen de coöperaties voor algemene publiekscommunicatie in de Schalkwijkse en Houtense gemeenschap. Dat gebeurt o.a. via huis-aanhuisbladen, en na indiening van het principeverzoek bij de gemeente via een projectwebsite. In uitingen kan naar de projectwebsite worden verwezen, en via de projectwebsite kan ook informatie met belangstellenden worden gedeeld. Coöperatie Duurzaam Eiland blijft de contacten met de aan- en omwonenden onderhouden, o.a. door hen te informeren over het indienen van het principeverzoek. 2.5. Fase 4 – communicatie en participatie voor het indienen van een vergunning Als Zonneweide de Heul wordt geselecteerd om een vergunning aan te vragen, stellen de ontwikkelaar en de coöperaties in overleg met hen een begeleidingsgroep Aan- en Omwonenden De Heul in. Op die manier blijven de aan- en omwonenden nauw betrokken bij de verdere ontwikkeling en realisatie van het project. De begeleidingsgroep zorgt voor korte lijnen met ontwikkelaar en coöperaties, zodat bezwaren en zorgen goed kunnen worden ingebracht en geadresseerd. Afhankelijk van het stadium waarin het project zich bevindt komt de begeleidingsgroep frequenter of minder frequent bijeen.

Voorbeeld: in de periode van vergunningaanvraag is mogelijk eens per maand een goede frequentie, in de fase van de bouw van de installatie is eens per week misschien passender. Aan de begeleidingsgroep worden ook de experts uit Schalkwijk verbonden, zodat er ook inhoudelijk kan worden meegedacht en meegewerkt aan detaillering van het Zonneweide De Heul. Meeweten, meedenken en meewerken is in fase 4 even belangrijk als daarvoor. In fase 4 benaderen de coöperaties ook de inwoners van Houten voor financiering van het eigen vermogen dat nodig is om het lokaal eigenaarschap te realiseren. We hopen dat veel Houtenaren bereidt zijn om financieel mee te werken aan realisatie van Zonneweide De Heul! Per stakeholder bepalen de ontwikkelaar en de coöperaties in fase 4 hoe communicatie het beste kan worden ingezet om het belang of de positie van de stakeholder recht te doen. Voorbeeld: het gesprek met Stedin over de netaansluiting voor het zonneveld is van een andere orde dan overleg met de Stichting Klompenpad over het voetpad over het zonneveld. Zodra project De Heul is gerealiseerd (verwacht: 2024), verlopen de contacten over de zonneweide via de coöperaties. De verbinding met de aan- en omwonenden wordt onderhouden door Coöperatie Duurzaam Eiland. 3. Vervolg Ieder contactmoment in het participatieproces vormt het uiteindelijke ontwerp van Zonneweide De Heul.