Bijlage 1 - Verslag Burgerberaad met routekaart
Tekst van het document
Inhoudsopgave (klikbaar)
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040 2. De deelnemers 3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
(Link naar printversie)
Kompas voor energieneutraal 2040 Verslag van Burgerberaad Energie 2040 Houten, maart 2024
Inhoudsopgave (klikbaar)
Voorwoord
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040 2. De deelnemers 3. Voorstellen
Beste inwoners,
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
We halen onze energie uit bronnen zoals aardgas en aardolie. Hierdoor warmt
De adviezen van het burgerberaad brengen ons stukken dichter bij een
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
de aarde steeds verder op, wat het leven er niet gemakkelijker op maakt.
energieneutraal Houten. Ze zijn de basis voor het uitwerken van het nieuwe
4
Woningen naar Energielabel A
Gelukkig kunnen we dit beperken door te stoppen met het gebruik van
energieplan. Daarin bepaalt de gemeenteraad hoe Houten energieneutraal
5
Vermindering van lichtvervuiling
deze brandstoffen.
wordt. Ik ben erg blij met de basis die er nu ligt.
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
Nederland wil in 2050 geen energie uit brandstoffen meer gebruiken. We zijn
Namens het college van B&W dank ik alle deelnemers, experts, medewerkers
8
Wet- en regelgeving
een rijk land met veel technische kennis en mogelijkheden. Dat geldt ook voor
van de gemeente, begeleiders en andere betrokkenen. Zonder jullie inzet,
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
Houten. Daarom wil gemeente Houten, al in 2040 energieneutraal zijn. Dit is
creativiteit en denkkracht was dit eindresultaat er niet geweest.
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
geen gemakkelijke opgave. Dat gaat niet zomaar. Het vereist ander gedrag,
Bedankt allemaal!
4. Routekaart
ruimtelijke ingrepen en andere aanpassingen. Paul van Ruitenbeek
5. Jongeren Bijlagen
We zijn best een eind op weg. Maar er moet nog veel gebeuren voordat we in 2040 energieneutraal zijn. Er zijn verschillende meningen over hoe we dit moeten aanpakken. Burgerberaad Energie 2040 heeft daarom mensen met diverse achtergronden en ideeën bij elkaar gebracht. Zij hebben nagedacht over de vraag: hoe maken we Houten in 2040 energieneutraal? De deelnemers zijn met elkaar in gesprek gegaan en hebben kennis verzameld door met 20 experts te praten. Ook hebben ze ideeën uitgewisseld en plannen gemaakt. Dit verslag is het resultaat. In dit verslag staan de adviezen van Burgerberaad Energie 2040 aan het gemeentebestuur. Meer informatie is ook te vinden op Burgerberaad Energie 2040 | Gemeente Houten.
(Link naar printversie)
Wethouder Duurzaamheid
Inhoudsopgave (klikbaar)
1. Burgerberaad Energie 2040
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040 2. De deelnemers 3. Voorstellen
De gemeenteraad van Houten heeft met het vaststellen van het Milieube-
Fase 1 – Drie zaterdagen met het hele burgerberaad
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
leids-plan in 2009 beslist dat Houten in 2040 klimaat- en energieneutraal moet
Burgerberaad Energie 2040 startte op 16 september 2023 in Expo Houten. De
2
Energie opslaan
zijn. Dat is nog steeds het doel. Het betekent ook dat we alle energie die we
deelnemers maakten eerst kennis met elkaar, want vertrouwen is belangrijk
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
gebruiken in Houten, lokaal opwekken met duurzame bronnen. Na het besluit
als je samen aan het werk gaat. Helga van Leur gaf een presentatie over de
4
Woningen naar Energielabel A
zijn er flinke stappen gezet. Met het huidige Energieplan wekken we in 2030
oorzaken en gevolgen van de verandering van het klimaat. Het burgerberaad
5
Vermindering van lichtvervuiling
minimaal 40% van de energie die we gebruiken in Houten op uit duurzame bron-
heeft afgesproken hoe de leden met elkaar omgaan. Het heeft ook beslo-
6
Communicatie en verandering van gedrag
nen. Dat doel gaan we wel halen. Om helemaal energieneutraal te worden, moet
ten dat een advies wordt aangenomen als minimaal 2/3 van de deelnemers
7
Toegankelijk maken van informatie
er nog veel gebeuren. Op 1 juni 2023 heeft de gemeenteraad beslist hierover
ervoor stemt.
8
Wet- en regelgeving
advies te vragen aan een burgerberaad met inwoners uit de gemeente. In 2025
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
moet de gemeente een nieuw energieplan vaststellen. Deze adviezen kan de
De tweede dag was op 30 september 2023 in Theater aan de Slinger. Toen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
gemeente gebruiken voor dit nieuwe plan.
is vooral kennis uitgewisseld. De deelnemers voerden ’s ochtends en in het begin van de middag gesprekken met 16 experts (bijlage 2). Deze experts
4. Routekaart 5. Jongeren
Hoe worden we energieneutraal?
heeft het beraad op de eerste dag gekozen uit een lijst van 25 experts. De
Bijlagen
De vraag aan Burgerberaad Energie 2040 was: ‘Hoe zorgen we ervoor dat de
groepen noteerden de ideeën die tijdens deze gesprekken ontstonden. Met
gemeente Houten in 2040 energieneutraal is?’ Met die vraag is het burgerbe-
deze ideeën werkten de deelnemers aan adviezen over verschillende thema’s:
raad in het najaar van 2023 aan de slag gegaan.
● Opwekken en opslaan van stroom ● Besparen
Drie fases
● Warmte zonder aardgas
Eerst is het hele burgerberaad drie dagen bij elkaar geweest. Het heeft adviezen
● Informatie en gedragsverandering.
opgesteld over het opwekken van stroom, energie besparen, warmte, communicatie en verandering van gedrag.
De derde dag was op 28 oktober 2023 bij Arval. Groepen deelnemers werkten
Een werkgroep, met 19 leden, heeft de adviezen uitgewerkt tot plannen die
de adviezen verder uit. Alle deelnemers stemden over deze adviezen. Bij de
uitgevoerd kunnen worden. Daarna volgt een kleine groep de uitvoering van
eerste stemronde vertelden de tegenstemmers waarom ze tegen het advies
de plannen.
stemden. Met deze informatie verbeterden de groepen de adviezen voor de tweede stemming.
(Link naar printversie)
Inhoudsopgave
In totaal stemden de deelnemers over vijftien adviezen, waarvan er elf zijn aan-
De werkgroep heeft ook een planning voor de uitvoering van de plannen
(klikbaar)
genomen. Aan het eind van de dag hebben negentien mensen zich opgegeven
gemaakt. Deze planning is de basis voor de routekaart naar Energieneutraal
om de adviezen verder uit te werken.
Houten. Routekaart Houten Energieneutraal 2040 staat in hoofdstuk 4. De uitgewerkte planning is bijlage 5.
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040
Het programma van de drie dagen is te vinden in bijlage 1.
2. De deelnemers
De elf adviezen staan in Bijlageboek deel 1 en op houten.nl/burgerberaad.
Fase 3 - het vervolg Op 5 maart 2024 heeft het burgerberaad dit verslag officieel gegeven aan wet-
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
Fase 2 – werkgroep co-creatie
houder duurzaamheid Paul van Ruitenbeek van de gemeente Houten. Het col-
2
Energie opslaan
Negentien deelnemers van het burgerberaad hebben meegewerkt aan fase 2.
lege legt het rapport ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. Dit vindt
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
Samen waren ze de werkgroep co-creatie. Met medewerkers van de gemeente
in mei of juni 2024 plaats. Daarbij doet het college voorstellen over hoe om te
4
Woningen naar Energielabel A
hebben ze de adviezen uitgewerkt tot uit te voeren voorstellen. De groep kwam
gaan met de routekaart en de adviezen. Het idee is om de plannen te gebrui-
5
Vermindering van lichtvervuiling
drie avonden samen: op 20 november 2023, 13 december 2023 en 15 januari
ken bij het maken van het nieuwe Energieplan 2040. Bij de ontwikkeling van
6
Communicatie en verandering van gedrag
2024. Tussendoor werkten de deelnemers aan de voorstellen. Dat deden ze in
het energieplan gaat de gemeente in gesprek met stakeholders. De gemeen-
7
Toegankelijk maken van informatie
kleinere groepen. Tijdens de drie avonden besprak de hele werkgroep hoe het
teraad bespreekt dit plan in het voorjaar van 2025 en besluit over het gebruik
8
Wet- en regelgeving
ging met het uitwerken van de adviezen tot voorstellen. Ook gaven de deelne-
van de voorstellen.
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
mers elkaar tips voor verbeteringen.
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart
De eerste avond heeft de werkgroep co-creatie tijdens een discussie de vol-
5. Jongeren
gende dingen vastgelegd.
Bijlagen
Het doel ‘Houten in 2040 energieneutraal’ staat vast. De adviezen gaan uit van de kennis en mogelijkheden die er nu zijn. We hebben tot 2040 nog zestien jaar te gaan. Ontwikkelingen gaan snel. Daarom hoeven de voorstellen volgens de werkgroep co-creatie nu nog niet helemaal klaar te zijn. Het is belangrijker om de komende jaren in de gaten te houden hoever we met de huidige voorstellen komen. En welke nieuwe ontwikkelingen we kunnen gebruiken. De werkgroep heeft twee adviezen van het burgerberaad uitgewerkt in één voorstel. De groep heeft dus tien uitgewerkte voorstellen gemaakt. Deze staan in deel 2 van het Bijlageboek. De voorstellen zijn door medewerkers van de gemeente herschreven om ze begrijpelijker te maken voor de inwoners. De deelnemers van de werkgroep co-creatie hebben de nieuwe teksten gelezen en verbeter-
(Link naar printversie)
ingen voorgesteld. Deze teksten zijn opgenomen in dit verslag (hoofdstuk 3).
Inhoudsopgave (klikbaar)
2. De deelnemers
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040 2. De deelnemers 3. Voorstellen
Uitnodiging
Verdeling van de deelnemers (%) Dag
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
Eind juni 2023 hebben we 6.000 inwoners uit de gemeente Houten uitgenodigd
2
Energie opslaan
voor Burgerberaad Energie 2040. De computer had deze mensen willekeurig
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
uit de administratie gehaald. In totaal meldden 305 mensen zich aan. Volgens
Aantal
4
Woningen naar Energielabel A
afspraak met de gemeenteraad zouden 34 mensen uit het buitengebied mee-
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
Trekking
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
In totaal hebben 360 mensen zich opgegeven. Uit deze groep heeft een extern
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
bureau genaamd Blue Field Agency 150 deelnemers gekozen. Het bureau heeft
Dag 1
Dag 2
Dag 3
Cocreatie
Houten
150
139
108
99
94
25
50.500
Buitengebied
doen. Maar er waren te weinig aanmeldingen. We hebben daarom begin juli
22
22
21
21
22
32
16
Kern Houten
1.750 extra uitnodigingen naar het buitengebied gestuurd.
78
78
79
79
78
68
84
18-35
23
23
22
24
21
12
23
35-50
25
26
27
25
23
28
25
50-65
30
27
27
24
27
32
30
65-105
21
22
24
26
29
28
22
Man
49
50
56
56
55
52
49
Vrouw
51
50
44
44
45
48
51
Huur
31
31
30
28
29
32
33
Koop
69
69
70
72
71
68
67
bo, vmbo, 3 klassen
8
9
7
7
7
16
22
40
40
43
42
45
40
37
52
51
50
51
48
44
41
4. Routekaart
hierbij gekeken naar de kenmerken van de mensen. Zo krijg je een groep die er
5. Jongeren
ongeveer hetzelfde uitziet als de bevolking van Houten. Blue Field Agency heeft
Bijlagen
gekeken naar geslacht, leeftijd, woonplaats, opleiding en wonend in een eigen huis of huurhuis.
Extra mensen uit het buitengebied Het buitengebied is belangrijk voor bijvoorbeeld windmolens en zonneparken. De gemeenteraad vond het belangrijk om hun stem goed te horen. Daarom heeft de gemeenteraad besloten om in het beraad van 150 deelnemers 34 uit het buitengebied op te nemen. Dat is 22,6%. Van de deelnemers van het burgerberaad kwam 21-22% uit het buitengebied.
(Link naar printversie)
Geplaatst Verwacht
havo/vwo, mbo-1 havo, vwo of mbo-2, mbo-3, mbo-4 hbo en wo
Inhoudsopgave
De praktijk
(klikbaar)
De meeste deelnemers hebben zich eind juni en begin juli 2023 opgegeven. De definitieve keuze was in augustus. Helaas hebben 29 mensen zich toen als-
Voorwoord
nog teruggetrokken. We hebben geprobeerd ze te vervangen door deelnemers
1. Burgerberaad Energie 2040
met ongeveer dezelfde kenmerken. Dat is bij achttien mensen gelukt. Voor elf
2. De deelnemers
mensen hadden we geen goede vervangers. Daardoor werd de groep kleiner.
3. Voorstellen
Het aantal ging van 150 naar 139 deelnemers. Op de eerste dag kwamen 21
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
deelnemers, om diverse persoonlijke redenen, niet naar Expo Houten. Daarmee
2
Energie opslaan
startte Burgerberaad Energie 2040 met 108 deelnemers.
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
Samenstelling van de groep weinig veranderd
5
Vermindering van lichtvervuiling
In de tabel staat het aantal mensen per dag en de verdeling over de kenmer-
6
Communicatie en verandering van gedrag
ken. Doel was dat de verdeling van het burgerberaad en van alle inwoners van
7
Toegankelijk maken van informatie
gemeente Houten hetzelfde zou zijn. Voor opleiding is dat niet helemaal gelukt.
8
Wet- en regelgeving
Voor alle andere kenmerken is dat wel goed gelukt.
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
Tussen de eerste en de derde dag van het burgerberaad zijn acht mannen en zes
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
vrouwen gestopt. De afmeldingen waren van praktische aard, zoals ziekte, er is
4. Routekaart
iets tussen gekomen, vraagt toch teveel tijd. Er zijn geen deelnemers om inhou-
5. Jongeren
delijke redenen uitgestapt. Bij de mensen die stopten zaten meer jongeren. De
Bijlagen
gemiddelde leeftijd van de groep is daardoor iets gestegen. Over het algemeen is het aantal deelnemers een goede verdeling van de samenleving geweest. De deelnemers die de adviezen hebben uitgewerkt, hebben zichzelf aangemeld. Deze groep had naar verhouding iets te weinig jongeren. Het buitengebied was zeer goed vertegenwoordigd. Kijk je naar de andere kenmerken, dan is het een prima vertegenwoordiging van de inwoners van Houten.
(Link naar printversie)
1
Opwekken van stroom
Inhoudsopgave (klikbaar)
boven fruitteelt ZonZon boven fruitteelt (agrivoltaics*) (Agrovoltaics) Voorstel 1
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040 2. De deelnemers
* Agrivoltaics zijn doorzichtige zonnepanelen. Agrivoltaics hangen als beschermend afdakje boven voedselplanten zoals fruit. Hierdoor wek je stroom op en verbouw je fruit op dezelfde plek.
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
● Pas regels aan waardoor agrivoltaics mogelijk zijn.
7
Toegankelijk maken van informatie
● Maak fruittelers enthousiast voor agrivoltaics.
8
Wet- en regelgeving
● Werk bij de ontwikkeling samen met betrokken partijen.
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
1
Advies aan gemeente Houten: ● Streef naar agrivoltaics op 75% van de teelt van zacht fruit en 40% van hard fruit.
Situatie 2024
4. Routekaart
Ongeveer 1.000 hectare landbouwgrond in de gemeente Houten is in gebruik
5. Jongeren
voor tuinbouw. Op verschillende plaatsen doet men onderzoek naar de teelt
Bijlagen
van fruit onder zonnepanelen. De eerste resultaten zijn veelbelovend. Gebruik van agrivoltaics past niet binnen de regels van gemeente Houten en provincie Utrecht.
Doelen ● 75% van de teelt van zacht fruit met agrivoltaics in Houten ● 40% van de teelt van hardfruit met agrivoltaics in Houten ● Groene stroom voor inwoners van Houten
Uitwerking Gemeente Houten gaat agrivoltaics stimuleren door onderzoek te doen en reclame te maken. Ze richt zich op fruittelers en ontwikkelaars van zonnepar(Link naar printversie)
ken. Gemeente Houten werkt bij dit project samen met:
Inhoudsopgave
● Wageningen Universiteit en Research (WUR)
(klikbaar)
● Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO) ● Nederlandse Fruittelers Organisatie (NFO)
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040
Wat gaan we doen?
2. De deelnemers
1. Onderzoek naar de mogelijkheden van agrivoltaics bij fruitteelt in Houten.
3. Voorstellen
Gemeente Houten werkt daarbij samen met LTO, NFOP (Nederlandse
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
Fruittelers Organisatie), fruittelers en de WUR. Het onderzoek start eerste
2
Energie opslaan
helft 2025.
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
kunnen veranderen. Dat is nodig om zonnepanelen boven teelt van fruit te
5
Vermindering van lichtvervuiling
plaatsen.
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
te bouwen. De partijen zijn: eigenaren van landbouwgrond, fruittelers, NFO,
8
Wet- en regelgeving
LTO, WUR, ontwikkelaars van zonneparken en inwoners van Houten. Agri-
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
voltaics kan betaalbare groene stroom voor inwoners van Houten opleveren.
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
2. Gemeente Houten onderzoekt samen met de provincie hoe ze de regels
3. Gemeente Houten brengt partijen bij elkaar om zonnepanelen boven fruitteelt
4. Routekaart
Wie voert het uit?
5. Jongeren
Gemeente Houten, LTO, NFO, WUR, fruittelers, ontwikkelaars van zonneparken
Bijlagen
en eigenaren van landbouwgrond.
(Link naar printversie)
2
Opwekken van stroom
Inhoudsopgave (klikbaar)
Energie opslaan Energie opslaan Voorstel 2
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040 2. De deelnemers
Advies aan gemeente Houten
3. Voorstellen
● Zorg dat we energie in Houten een paar dagen kunnen opslaan, bijvoorbeeld
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
Situatie 2024
7
Toegankelijk maken van informatie
In Houten zijn een paar plekken waar we stroom een paar dagen opslaan. In
8
Wet- en regelgeving
Houten zijn geen plekken waar we energie voor buurten of wijken langere tijd
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
opslaan (zomer-winteropslag).
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
2
in batterijen. ● Zorg ook dat we veel energie voor een langere tijd, tot wel een half jaar, kunnen opslaan. Dat kan bijvoorbeeld met waterstof of warmte.
4. Routekaart
Doel
5. Jongeren
Zorgen dat er altijd groene stroom beschikbaar is. Ook als er geen groene
Bijlagen
stroom wordt gemaakt, bijvoorbeeld als er geen zon of wind is. Door groene stroom op te slaan, kunnen we de verschillen in het weer en de seizoenen opvangen.
Uitwerking We maken plekken voor het opslaan van energie voor een paar dagen tot een week. We kijken naar accu’s van zout en lithiumbatterijen. Die kunnen in auto’s, huizen, gebouwen en accuhuisjes in wijken zitten. Voor het langer opslaan van energie kijken we naar waterstof en opslaan van warmte. We gaan onderzoeken of we in Houten, als we teveel groene stroom hebben, waterstof kunnen maken. Waterstof slaan we dan op om later te (Link naar printversie)
gebruiken voor verwarming of als brandstof voor auto’s.
Inhoudsopgave
Ook gaan we onderzoeken of we warmte kunnen opslaan in water, bijvoorbeeld
(klikbaar)
in de Rietplas.
2. Gemeente Houten maakt binnen twee jaar een plan voor het lang opslaan van energie. a. Onderzoek hoe we waterstof kunnen gebruiken om groene stroom op
Voorwoord
Wat gaan we doen?
te slaan. In 2030 begint de waterstofeconomie echt. We willen daar dan
1. Burgerberaad Energie 2040
1. Gemeente Houten maakt binnen twee jaar een plan voor het kort opslaan
klaar voor zijn. b. Maak de bouw van waterstoffabrieken mogelijk in
2. De deelnemers
van energie in accu’s en batterijen.
3. Voorstellen
a. Hierbij moeten we letten op:
bestemmingsplannen. Dit kan bijvoorbeeld in het buitengebied bij
• de verschillende soorten huizen, zoals monumentale panden en
zonneparken.
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
In buurten en wijken kunnen inwoners samen een coöperatie voor het
5
Vermindering van lichtvervuiling
opslaan van energie oprichten;
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
b. Belangrijke punten:
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
• Kies voor batterijen die niet slecht zijn voor mens en milieu. Denk aan:
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
appartementen; • wat er mogelijk is voor losse woningen, maar ook voor buurten en wijken.
• het verschil in de mogelijkheden in het buitengebied en de wijken binnen de Rondweg. We zoeken naar de beste oplossingen voor elke plek.
c. Pas de regels aan waardoor de bouw van waterstoffabriekjes mogelijk wordt. d. Geef toestemming voor het opslaan en maken van waterstof op bedrijventerreinen. e. Laat het gasnetwerk bestaan en leg dat ook aan in nieuwe wijken. Dit netwerk kunnen we gebruiken voor waterstof. 3. Gemeente Houten onderzoekt op korte termijn alle manieren waarop we
NMC (batterij met nikkel, mangaan en kobalt), LFP (lithiumaccu) en
energie kunnen opslaan.
zoutwateraccu.
a. Het onderzoek kijkt naar batterijen, warmte, waterstof, warmtenetten,
• Onderzoek hoe accu’s van elektrische auto’s als batterij voor thuis kunnen werken. Bedenk hoe dat ook kan voor inwoners zonder eigen oprit. • Kijk of we energie kunnen opslaan in wijken, bijvoorbeeld met een accu
zwaartekracht en het opslaan in water, bodem en zout. b. Hou de ontwikkeling van nieuwe mogelijkheden in de gaten. c. Pas de plannen aan als er betere oplossingen komen.
voor een hele wijk. Als de regels dat niet toestaan, dan moeten we de regels veranderen. • Zorg ervoor dat mensen niet extra hoeven te betalen voor stroom die ze zelf hebben gemaakt, bijvoorbeeld met een accu voor de hele wijk.
(Link naar printversie)
Wie voert het uit? Gemeente Houten in samenwerking met energiecoöperaties, initiatiefnemers, buurt- en wijkgroepen.
3
Opwekken van stroom
Inhoudsopgave (klikbaar)
Helft de stroom Helft vanvan de stroom uit zonnepanelen uit zonnepanelen Voorstel 3
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040 2. De deelnemers
Advies aan gemeente Houten
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
3
● Maak in 2040 minstens de helft van de stroom die we gebruiken met zonnepanelen.
Situatie 2024 ● Op 25% van de daken in Houten liggen nu zonnepanelen (huizen en bedrijven). ● Drie bestaande en drie geplande parken (totaal 100 ha) leveren straks 10% van de energie die we in Houten gebruiken.
Doelen ● Houten maakt in 2040 minstens 50% van de energie die we gebruiken met zonnepanelen. ● In 2030 is dat als tussenstap 35%.
Uitwerking 1. We leggen zonnepanelen op alle daken in Houten die daar geschikt voor zijn. Zo maken we 25% van de stroom die we in Houten nodig hebben. 2. We voeren voorstel 1 uit (agrivoltaics). 3. We leggen zonnepanelen op openbare bouwwerken, zoals: • geluidsschuttingen; • stationswanden; • parkeergarages; • in fietspaden; • muren van openbare gebouwen. (Link naar printversie)
Inhoudsopgave
Wat gaan we doen?
Wie voert het uit?
(klikbaar)
1. De gemeente brengt alle mogelijkheden voor opwekken van stroom en
Gemeente Houten in samenwerking met experts, eigenaren van gebouwen,
warmte uit zon in beeld. Voorwoord
Punten om op te letten:
1. Burgerberaad Energie 2040
• Denk bij het kiezen van zonnepanelen aan het milieu en aan mensenrechten.
2. De deelnemers
• Gebruik van PVT-panelen. PVT-panelen maken stroom en warm water. Dit
3. Voorstellen
warme water kun je gebruiken voor verwarming en heet water. In de wijk de Hagen testen we deze al.
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
• Zorg voor genoeg plekken om stroom op te slaan. Zie voorstel 2.
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
• Breng risico’s, veiligheid en kosten van de verschillende mogelijkheden in
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
Dit doen we door:
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
• te onderzoeken wie in Houten zonnepanelen wil plaatsen: inwoners,
beeld. Dan kan daar rekening mee gehouden worden. • Vraag hulp van Wageningen Universiteit en Research of de Technische Universiteit Delft om de nieuwste mogelijkheden te onderzoeken. 2. De gemeente helpt inwoners en bedrijven om zonnepanelen te plaatsen.
4. Routekaart
bedrijven, organisaties, wijk- en buurtgroepen, mensen die zelf een
5. Jongeren
initiatief starten;
Bijlagen
• informatie te geven over de voordelen en nadelen van zonne-energie. Zie ook voorstel 4 en 7; • subsidies aan te bieden; • nieuwe regels te maken voor monumenten. Zie ook voorstel 8; • zonnepanelen te plaatsen op alle gebouwen van de gemeente; • het makkelijk te maken voor inwoners, bedrijven, scholen, zorginstellingen, VvE’s en woningcorporaties om kennis en informatie met elkaar te delen. Zie ook voorstel 7.
(Link naar printversie)
energiecoöperaties, buurt- en wijkinitiatieven.
4
Besparen
Inhoudsopgave (klikbaar)
Woningen naar Woningen naar Energielabel A Energielabel A
Voorstel 4 Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040
Advies aan gemeente Houten
2. De deelnemers
● Zorg dat alle huizen en gebouwen die opgeleverd zijn en worden vanaf 2023
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
energielabel A hebben.
4
A
● Zorg dat in 2040 minstens 90% van oudere gebouwen en huizen energielabel A heeft. ● Doe dat door het ontwikkelen van beleid en regels en het organiseren van acties.
Situatie 2024 In Houten heeft bijna 60% van de woningen energielabel B of lager. Er zijn verschillende redenen waardoor eigenaren hun huis niet verduurzamen. Hoe moet je het aanpakken? Waar moet je mee beginnen? Wat kost het? Kan ik subsidie krijgen? Heeft het wel zin? Dit zijn voorbeelden van vragen waardoor eigenaren niet aan de slag gaan. Kennis en informatie is moeilijk te krijgen. Ook maken regels van de gemeente, provincie en Rijk het duurzamer maken van een huis of gebouw lastig.
Doel In 2040 heeft meer dan 90% van de woningen in de gemeente Houten energielabel A of beter.
Uitwerking Nieuwbouw moet volgens de regels in Houten energielabel A++ hebben. De gemeente controleert dit als de bouwer een vergunning aanvraagt. Gemeente Houten gaat eigenaren informeren over het energielabel van hun huis of gebouw en hoe ze het energiezuiniger kunnen maken. Bijvoorbeeld door het (Link naar printversie)
Inhoudsopgave
isoleren van daken, muren, beter glas, een warmtepomp, zonnepanelen of een
Stappenplan
(klikbaar)
zonneboiler.
Elk jaar benadert de gemeente elke eigenaar van een huis of een gebouw. 2024
Voorwoord
De gemeente organiseert activiteiten om samen huizen en gebouwen naar
De gemeente informeert elke eigenaar wat het energielabel van het pand is,
1. Burgerberaad Energie 2040
energielabel A te brengen. Want samen werken aan een doel geeft meer
legt uit wat energielabel A voor de eigenaar oplevert en maakt duidelijk dat
2. De deelnemers
enthousiasme.
2030 label A het doel is. 2025
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
Voor monumentale gebouwen is het energielabel A onhaalbaar. De gemeente
Gemeente informeert elke eigenaar wat het energielabel van het pand nu is.
2
Energie opslaan
geeft eigenaren via het energieloket informatie over mogelijkheden die er
Ook maakt ze duidelijk wat nodig is om label A te halen.
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
wél zijn.
2026
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
Wat gaan we doen?
6
Communicatie en verandering van gedrag
1. Gemeente Houten gaat eigenaren van huizen en gebouwen informeren,
7
Toegankelijk maken van informatie
aanmoedigen en helpen.
Wie voert het uit?
8
Wet- en regelgeving
• Gemeente organiseert een campagne over verbeteren van het energielabel
Gemeente Houten, energieambassadeur, FIXbrigade en eigenaren van wonin-
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
van je huis of gebouw. De gemeente doet dit elk jaar en de boodschap
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
wordt elk jaar sterker.
Gemeente informeert elke eigenaar opnieuw en biedt hulp aan om het pand
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
2. Gemeente Houten zorgt dat informatie over kosten, subsidie, aanpak en hulp makkelijk te vinden zijn.
label A te maken.
gen en gebouwen.
Toelichting Energielabel Een energielabel laat zien hoeveel energie een gebouw gebruikt. Dat gebeurt
3. Gemeente Houten moedigt het gebruik van duurzame materialen
met kleuren en letters. Het groene energielabel A betekent weinig energiege-
aan, zoals:
bruik. Het rode energielabel G betekent veel energiegebruik. Het label helpt
• vernieuwende materialen;
mensen om te zien hoe zuinig een gebouw is met energie.
• materialen die telkens weer opnieuw te gebruiken zijn; • sloopmaterialen, zoals bakstenen, hout of beton.
Energieambassadeurs
De gemeente geeft korting op bouwmaterialen die energie besparen.
Bewoners uit Houten die andere bewoners helpen met energie besparen.
4. Gemeente Houten wijzigt de regels die het duurzaam maken van een huis
(Link naar printversie)
FIXbrigade
of gebouw in de weg staan.
FIXbrigade helpt inwoners met een laag inkomen en een minder goed geïso-
Zie ook voorstel 8.
leerd huis om energie te besparen.
5
Besparen
Inhoudsopgave (klikbaar)
Verminder lichtervuiling Vermindering van lichtvervuiling Voorstel 5
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040
Advies aan gemeente Houten
2. De deelnemers
● Zorg dat er in Houten minder verlichting onnodig brandt en bespaar
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
zo energie.
5
● Stel hiervoor regels op en zorg dat iedereen zich aan die regels houdt. ● Pas het branden van de straatverlichting aan.
Situatie 2024 In Houten brandt in veel kantoren en winkels onnodig veel licht. Of er brandt licht op tijden dat het niet nodig is. Lichtreclames branden vaak dag en nacht. Overdag heeft dat vaak geen zin en in de nacht kijkt niemand ernaar. Straatverlichting brandt voor 100%, ook als er geen activiteiten zijn.
Doel Houten bespaart stroom door de verlichting aan te passen aan wat echt nodig is en waarvoor het wordt gebruikt. Hierdoor is er minder lichtvervuiling. Dat bespaart energie en is beter voor planten en dieren.
Uitwerking Bedrijven wijzen we op de gevolgen van lichtvervuiling. Gemeente Houten onderzoekt of vanuit de milieuwetgeving hierop te handhaven is. Ze onderzoekt de mogelijkheid hierover zelf regels op te stellen. In de omgevingsvisie neemt de gemeente regels over lichtreclame op. De lichtsterkte van de lantaarnpalen stelt de gemeente af op de verkeersdrukte (auto’s, fietsers en voetgangers). Daarna onderzoekt de gemeente de invloed van wisselende lichtsterkte op het gevoel van veiligheid en echte veiligheid.
(Link naar printversie)
Inhoudsopgave
Wat gaan we doen?
(klikbaar)
1. Gemeente Houten stuurt bedrijven een bericht over het onnodig branden van verlichting.
Voorwoord
De gemeente biedt bedrijven de mogelijkheid om samen te bekijken of er
1. Burgerberaad Energie 2040
op bepaalde tijden minder licht kan branden.
2. De deelnemers 3. Voorstellen
2. Gemeente Houten onderzoekt of ze met de regels van nu kan optreden
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
tegen lichtvervuiling.
2
Energie opslaan
Als dat niet kan, bekijkt de gemeente of ze hiervoor regels kan maken.
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
maken.
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
De gemeente gaat onderzoeken of lichtsterkte van de straatverlichting
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
zich automatisch kan aanpassen aan de drukte. Als het technisch mogelijk
3. Gemeente Houten zet regels over lichtreclame en lichtvervuiling in de omgevingsvisie. 4. Gemeente Houten onderzoekt of ze straatverlichting dynamisch kan
4. Routekaart
is, onderzoekt de gemeente de gevolgen. Op basis daarvan besluit de
5. Jongeren
gemeente of ze de straatverlichting dynamisch maakt.
Bijlagen
Wie voert het uit? Gemeente Houten.
(Link naar printversie)
6
Communicatie en regelgeving
Inhoudsopgave (klikbaar)
Communicatie en Communicatie en verandering van gedrag verandering van gedrag
Voorstel 6 Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040
Combinatie van twee adviezen
2. De deelnemers
Burgerberaad Energie 2040 heeft twee adviezen goedgekeurd: Campagne
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
Energieneutraal 2040 en Communicatie naar verschillende doelgroepen. Deze
Op weg naar energieneutraal
6
DOE MEE!
adviezen passen goed bij elkaar. De werkgroep heeft uitgewerkt, heeft één voorstel gemaakt voor deze adviezen. Het voorstel heet Communicatie en verandering van gedrag.
Advies aan gemeente Houten ● Organiseer een langdurige campagne die de voordelen en mogelijkheden van milieuvriendelijk gedrag laat zien. Dat moedigt het veranderen van gedrag aan. En helpt om keuzes te maken die goed zijn voor het klimaat. ● Laat de campagne bestaan uit verschillende delen die gericht zijn op verschillende groepen inwoners, zoals jongeren, huurders, huizenbezitters,
4. Routekaart
ouders van gezinnen en senioren.
5. Jongeren Bijlagen
Situatie 2024 Onze manier van leven heeft in de toekomst ernstige gevolgen voor onze omgeving. Niet iedereen weet dat of denkt erover na. Sommige mensen willen hun gedrag wel veranderen, maar weten niet hoe. Anderen doen of er niets aan de hand is of kiezen voor hun eigen belangen. Als we beter nadenken over onze keuzes, kunnen we veel energie besparen.
DOE MEE! DOE ME
E!
Doel Inwoners begrijpen waarom het belangrijk is dat Houten energieneutraal wordt. Hierdoor raken meer mensen betrokken bij de overgang naar schone energie. Inwoners weten welke invloed het eigen gedrag heeft op het energieverbruik.
(Link naar printversie)
Inhoudsopgave
En ze dragen er op hun eigen manier en binnen hun financiële mogelijkheden
Wie voert het uit?
(klikbaar)
actief aan bij.
Gemeente Houten, EnergieRijk Houten, !mpact Houten, Energietafel, Duurzaam Eiland, energieambassadeurs, Buitenwijs NME Houten en Stedin.
Voorwoord
Uitwerking
1. Burgerberaad Energie 2040
Informatie is belangrijk om goede keuzes te kunnen maken. De gemeente en
2. De deelnemers
andere organisaties maken een campagne, waarin ze:
3. Voorstellen
● inwoners aanmoedigen om na te denken over de gevolgen van hun gedrag;
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
● inwoners aanmoedigen om na te denken over eigen keuzes;
2
Energie opslaan
● tips geven over hoe je duurzamer kunt leven.
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
Wat gaan we doen?
5
Vermindering van lichtvervuiling
De gemeente start een langdurige campagne over energiebewust gedrag.
6
Communicatie en verandering van gedrag
De thema’s zijn:
7
Toegankelijk maken van informatie
● Energie besparen
8
Wet- en regelgeving
● Energie opwekken
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
● Energie opslaan
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart
Aangepast aan doelgroepen
5. Jongeren
De campagne is gericht op verschillende groepen mensen. Voor elke groep is
Bijlagen
er een speciale campagne. De campagnes verschillen in aanpak, inhoud, interactie en media (communicatiemiddelen). De doelgroepen en thema’s zijn: ● Huurders – energie besparen: isoleren en zuinige apparaten ● Huiseigenaren en particuliere verhuurders – energie opwekken en besparen ● Bedrijven – energie besparen, opwekken en opslaan ● Initiatieven – energie besparen, opwekken en opslaan ● Onderwijs – keuzes maken die goed zijn voor het milieu Het onderwijs is een speciale doelgroep. Als jongeren keuzes maken die goed zijn voor het milieu, dan heeft dat veel invloed op de toekomst. Jongeren staan meer open voor nieuwe ideeën. Via jongeren komen informatie en ideeën bij ouders en grootouders terecht.
(Link naar printversie)
7
Communicatie en regelgeving
Inhoudsopgave (klikbaar)
Toegankelijk maken Toegankelijk maken van informatie informatie Voorstel 7
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040
Advies aan gemeente Houten
2. De deelnemers
● Maak een loket waar je informatie en kennis kunt vinden over de overgang
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
naar schone energie. Hier kunnen bewoners, bedrijven en leveranciers elkaar ontmoeten.
7
● Koppel het loket aan het advies over communicatie en gedragsverandering (voorstel 6). ● Hou het loket actief tot 2040.
T E K O L E I G R E EN
Situatie 2024 Op veel plaatsen is informatie te vinden over allerlei onderwerpen die te maken hebben met de energietransitie. Er is een fysiek Energieloket (van EnergieRijk Houten) en een digitaal regionaal energieloket (www.jouwhuisslimmer.nl). Daarnaast zijn er andere bronnen voor info en/of hulp zoals Duurzaam Houten, EnergieRijk Houten, Duurzaam Eiland, FIXbrigade en energieambassadeurs. Er is een groot aanbod. Toch is het een zoektocht om uit te vinden wat je zelf kunt doen voor de energietransitie.
Doel ● Ondersteuning van inwoners en bedrijven in hun zoektocht naar het verduurzamen van hun woning/gebouw of bedrijf. ● Advisering over de mogelijkheden van opslaan, opwekken en besparen.
Uitwerking De gemeente maakt samen met andere organisaties een informatiepunt. Het informatiepunt geeft bezoekers duidelijke informatie. Ze weten wat ze kunnen doen en wat het oplevert. Ze krijgen informatie over de kosten en mogelijke (Link naar printversie)
Inhoudsopgave
subsidie. Hoe de maatregelen werken en wie die kunnen uitvoeren. De bezoe-
Wie voert het uit?
(klikbaar)
ker krijgt dus advies op maat.
Gemeente Houten, EnergieRijk Houten, Duurzaam Eiland, !mpact Houten,
Het informatiepunt is een ontmoetingsplaats voor de gemeente en inwoners,
FIXbrigade, energieambassadeurs, Stedin, marktpartijen en bedrijven op het
bedrijven en organisaties die werken aan de energietransitie.
gebied van opwekken van stroom, warmte en besparen.
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040 2. De deelnemers
Wat gaan we doen?
3. Voorstellen
● Gemeente Houten onderzoekt samen met inwoners de manier waarop de
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
gemeente en andere organisaties momenteel informatie aanbieden over
2
Energie opslaan
opwekken, besparen en warmte.
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
● Samen maken ze een plan voor het nieuwe informatieloket.
4
Woningen naar Energielabel A
● Het loket:
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
2. brengt subsidiepotjes onder de aandacht;
8
Wet- en regelgeving
3. biedt informatie over wat je zelf kunt doen. Praktische informatie voor
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
1. helpt de burgers met het vinden van de juiste adviseur voor hun vraagstuk. Zij krijgen op maat advies op wat voor hun situatie van toepassing is;
verschillende doelgroepen en naar draagkracht; 4. maakt bekend hoever Houten is met energieneutraal worden. Het stimuleert inwoners en bedrijven mee te blijven doen; 5. adviseert scholen over lessen en activiteiten. ● Gemeente Houten richt samen met partners het loket in en financiert inrichting en personeel. ● Het loket bestaat uit een fysieke plek en webpagina’s. Het loket is actief via social media. ● Het loket blijft tot 2040 actief. ● Zet het loket ook in voor voorstel 4.
(Link naar printversie)
8
Communicatie en regelgeving
Inhoudsopgave (klikbaar)
Wet- en Wet- en regelgeving regelgeving Voorstel 8
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040
Advies aan gemeente Houten
2. De deelnemers
Onderzoek samen met experts en ervaringsdeskundigen welke wetten en
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
regels het moeilijk maken om in 2040 energieneutraal te zijn. Pas de regels
8
van de gemeente aan die de overgang naar duurzame energie in de weg staan. Praat met andere overheden over hun regels die de overgang naar duurzame energie kunnen vertragen.
Situatie 2024 Soms zorgen wetten en regels ervoor dat het moeilijk is om over te stappen op schone energie. Voorbeelden van situaties die moeilijk zijn vanwege regels: ● Het gebruiken van zonnepanelen in de fruitteelt ● Het verbouwen en duurzamer maken van (gemeentelijke) monumenten ● Het oprichten van groepen die samen willen werken aan het opslaan van energie ● Het plaatsen van oplaadpunten voor elektrische auto’s bij woningen zonder eigen oprit
Doel Problemen door wetten en regels bij de overgang naar schone energie (energietransitie) zijn opgelost.
Uitwerking Gemeente Houten kijkt eerst welke regels het moeilijk maken om energieneutraal te worden. Ze vraagt organisaties en inwoners om hun ervaringen te delen als ze problemen hebben met deze regels. Daarna kijkt de gemeente hoe deze regels en wetten het vinden van oplossingen in de (Link naar printversie)
Inhoudsopgave
weg staan. De gemeente zal de lokale regels aanpassen. Ze zal ook andere
Wie voert het uit?
(klikbaar)
overheden laten weten welke problemen er zijn met hun regels. Dat doet ze
Gemeente Houten, Vereniging van Nederlandse Gemeenten, ervaringsdeskun-
wanneer provincies en de rijksoverheid nieuwe afspraken maken om samen
digen, andere gemeenten, lobbygroepen, juristen en woordvoerders in de Pro-
te werken.
vinciale Staten en de Tweede Kamer.
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040 2. De deelnemers
Wat gaan we doen?
3. Voorstellen
1. Gemeente Houten onderzoekt welke regels en wetten het moeilijk maken
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
om energieneutraal te worden. Het gaat om regels bij de gemeente, de
2
Energie opslaan
provincie en de landelijke overheid.
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
De gemeente gaat hierbij samenwerken met andere gemeenten. De
4
Woningen naar Energielabel A
gemeente betrekt ook inwoners en organisaties bij het onderzoek die
5
Vermindering van lichtvervuiling
problemen hebben ondervonden door de regels.
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
energie in de weg staan.
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
De gemeente bekijkt haar eigen regels kritisch. Als er regels zijn die de
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
overgang naar schone energie vertragen of tegenhouden, probeert de
2. Gemeente Houten past lokale regels aan die de overgang naar schone
4. Routekaart
gemeente ze aan te passen. Ze werkt samen met deskundigen en andere
5. Jongeren
gemeenten. De gemeente bespreekt de voorstellen met inwoners en
Bijlagen
organisaties die problemen hebben met de regels. 3. Gemeente Houten praat met andere overheden over regels die het moeilijk maken om energieneutraal te worden. De gemeente doet dit samen met andere gemeenten en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Dit doen ze vlak voor en vlak na de verkiezingen (landelijk, provinciaal en waterschappen). Op die manier kunnen de gekozen partijen de voorstellen meenemen in de plannen van het nieuwe provinciebestuur, bestuur van het waterschap en de regering.
(Link naar printversie)
Toelichting Lobbygroep Een groep mensen die bij de overheid probeert beslissingen te beïnvloeden. Ze doen dit door met de overheid te praten en hen te overtuigen om bepaalde dingen te doen of juist niet te doen.
9
Warmte
Inhoudsopgave (klikbaar)
Onderzoek naar naar geschikte warmtebronnen Onderzoek warmtebronnen Voorstel 9
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040
Advies aan gemeente Houten
2. De deelnemers
Zoek uit welke warmtebron het beste past bij elke buurt, straat of wijk. De
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
oplossing moet passen bij de lokale situatie.
9
Situatie 2024 De meeste woningen en gebouwen in de gemeente Houten verwarmen we met aardgas.
Doel In 2040 verwarmen we alle woningen en gebouwen zonder uitstoot van CO2, dus zonder aardgas, aardolie, steenkool en hout. In 2040 is heel Houten overgestapt op duurzame warmtebronnen.
Uitwerking Gemeente Houten bekijkt de situatie rond warmte in de gemeente en let daarbij op verschillende dingen, zoals: ● wanneer de huizen en gebouwen gebouwd zijn; ● hoe energiezuinig ze (gemaakt) zijn; ● waar ruimte is voor aanpassingen; ● wat inwoners en gebruikers al hebben gedaan om minder energie te gebruiken en wat ze nog kunnen doen; ● wat het kost om over te stappen op duurzame warmtebronnen. De gemeente en de inwoners gebruiken deze informatie, samen met deskundigen, om wijkplannen te maken om over te stappen op duurzame warmte. Ze beginnen met wijken die redelijk eenvoudig veel resultaat opleveren, zodat mensen enthousiast worden. Maar ze denken ook na over duurzame warmte
(Link naar printversie)
Inhoudsopgave
in moeilijkere gebouwen, zoals huizen met de lage energielabels D, E, F en G en
(klikbaar)
gebouwen en woningen in het buitengebied.
Voorwoord
Wat gaan we doen?
1. Burgerberaad Energie 2040
1. Gemeente Houten bekijkt welke duurzame warmtebronnen mogelijk zijn in
4. Gemeente Houten bepaalt welke oplossing het beste uit het onderzoek komt. 5. Gemeente Houten bespreekt de oplossing met bewoners en gebruikers van gebouwen in het gebied.
2. De deelnemers
de gemeente.
Ze bespreekt verschillende onderwerpen, zoals wat de oplossing is,
3. Voorstellen
Dit zijn duurzame warmtebronnen voor huizen en gebouwen:
andere mogelijkheden, kosten, besparingen, de voordelen en de nadelen.
• Aquathermie. Hierbij wordt warmte gebruikt uit waterbronnen, zoals
Bewoners en gebruikers van gebouwen kunnen meedenken over welke
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
• Bodemenergie. Warmte (en koude) uit de grond tot 500 meter diep.
6
Communicatie en verandering van gedrag
• Restwarmte. Warmte die overblijft in de industrie kan worden hergebruikt.
7
Toegankelijk maken van informatie
• Biogas uit lokale reststromen. Gas wordt gemaakt uit organisch afval.
8
Wet- en regelgeving
• Biomassacentrales. Stroom wordt opgewekt uit organisch afval.
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
• Zonthermie. Speciale panelen halen warmte uit zonlicht. Door die warmte
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
meren, rivieren, afvalwater, rioolwater en drinkwater. • Geothermie. Warmte wordt gewonnen uit diepe aardlagen, meer dan 500
oplossing het beste is voor hun buurt. Ze kiezen zelf of ze meedoen of op een andere manier stoppen met het gebruik van gas.
meter onder de grond.
op te slaan kan het systeem het hele jaar warmte leveren.
4. Routekaart
• All-electric warmtepomp. Een apparaat dat het huis verwarmt en warm
5. Jongeren
tapwater maakt. De warmtepomp werkt op stroom en haalt de warmte uit
Bijlagen
de lucht, water of de grond. • Waterstof voor opslag en brandstof.
6. Gemeente Houten bepaalt de volgorde waarin de gebieden, wijken of straten worden aangepakt. 7. Bewoners die samen het initiatief nemen voor een oplossing, kunnen deze oplossing in overleg met de gemeente uitvoeren. Gemeente en de bewoners bekijken dan samen of de oplossing te combineren is met plannen van de gemeente.
Wie voert het uit? Gemeente Houten, adviesbureaus en andere partijen. Commerciële partijen bezitten maximaal 49% van een project.
2. Gemeente Houten communiceert over de mogelijke bronnen voor elke wijk, buurt of straat. 3. Gemeente Houten berekent de kosten per oplossing voor iedere wijk, buurt of straat.
(Link naar printversie)
10
Uitvoering van de adviezen
Inhoudsopgave (klikbaar)
Blijvendebetrokkenheid betrokkenheid(monitoring) Blijvende (Monitoring) Voorstel 10
Voorwoord 1. Burgerberaad Energie 2040
Advies aan gemeente Houten
2. De deelnemers
Organiseer een goede, vaste samenwerking tussen de gemeente en Burgerbe-
3. Voorstellen 1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
5
Vermindering van lichtvervuiling
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
8
Wet- en regelgeving
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
raad Energie 2040.
10
Situatie 2024 Gemeente Houten heeft Burgerberaad Energie 2040 gestart om adviezen te krijgen over hoe Houten in 2040 energieneutraal kan worden. Met het burgerberaad heeft de gemeente de betrokkenheid van een grote groep inwoners geactiveerd.
Energieneutraal 2040
Doel Blijvende betrokkenheid (voet tussen de deur) van het burgerberaad bij de ambitie energieneutraal 2040 en de routekaart. Daarvoor willen we een goede, blijvende samenwerking tussen de gemeente en het burgerberaad verder vormgeven en versterken.
Uitwerking ● Monitoring van de doelstelling en uitvoering van de routekaart met het gemeentelijke team Duurzaamheid. ● Periodiek overleg tussen wethouder(s) duurzaamheid en het burgerberaad over de voortgang. ● Wethouder(s) en het burgerberaad doen verslag aan de gemeenteraad en leggen eventuele knelpunten voor aan de gemeenteraad. ● De rol van de monitoringgroep eindigt als Houten energieneutraal is.
(Link naar printversie)
Inhoudsopgave
Wat gaan we doen?
vindt plaats tijdens de bijeenkomst waar het burgerberaad de routekaart aan
(klikbaar)
1. Team Duurzaamheid maakt elk jaar een rapport over hoe het staat met de
de gemeenteraad geeft. Bij deze verkiezing mag op vijf personen gestemd
uitvoering van adviezen en de energietransitie.
worden. Als er meer dan twintig kandidaten zijn, dan vindt de verkiezing in
Voorwoord
Het rapport stuurt de gemeente naar alle deelnemers die gestemd
twee rondes plaats.
1. Burgerberaad Energie 2040
hebben over de adviezen. Over het rapport organiseert de gemeente een
2. De deelnemers
informatiebijeenkomst. De gemeente nodigt alle deelnemers van het
Een oproep voor nieuwe leden voor Monitoringgroep Burgerberaad Energie
3. Voorstellen
burgerberaad uit voor die bijeenkomst. Daar lichten medewerkers van team
2040 plaatst de gemeente op de website en in het Gemeentenieuws. In een
Duurzaamheid het rapport toe.
gesprek stellen de kandidaten zich voor aan de zittende leden van de monito-
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
2
Energie opslaan
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
4
Woningen naar Energielabel A
(monitoringgroep) met de wethouder(s) duurzaamheid.
5
Vermindering van lichtvervuiling
Het overleg vindt plaats in jaar 1 en jaar 3 van een bestuursperiode. Tijdens
6
Communicatie en verandering van gedrag
dit overleg bekijkt de monitoringgroep:
7
Toegankelijk maken van informatie
• de kwaliteit van de uitvoering van de adviezen;
8
Wet- en regelgeving
• de voortgang van de activiteiten uit de routekaart;
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
• nieuwe duurzaamheidsontwikkelingen. De monitoringgroep adviseert of
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
ringgroep. Zij beslissen in een besloten vergadering welke kandidaten in Moni2. Elke twee jaar spreekt een afvaardiging van het burgerberaad
daarover de mening van inwoners nodig is.
4. Routekaart 5. Jongeren Bijlagen
3. Opstellen verslag van overleg wethouder en delegatie burgerberaad. Van het overleg maakt een medewerker van de gemeente een schriftelijk, gezamenlijk verslag. De wethouder(s) stuurt (sturen) het verslag naar de gemeenteraad. Als de gemeenteraad of de afvaardiging van het beraad problemen vaststellen, organiseert (organiseren) de wethouder(s) een gesprek tussen de gemeenteraad en de afvaardiging van het burgerberaad.
Wie voert het uit? Gemeente Houten en Monitoringgroep Burgerberaad Energie 2040. Deze afvaardiging van het burgerberaad bestaat uit tien personen. Deelnemers zitten minimaal twee jaar en maximaal zes jaar in de afvaardiging. De deelnemers van Burgerberaad Energie 2040 kiezen de eerste afvaardiging. Alle deelnemers van het burgerberaad kunnen zich kandidaat stellen. De stemming (Link naar printversie)
toringgroep Burgerberaad Energie 2040 komen.
Inhoudsopgave (klikbaar)
4. Routekaart
2026 • Onderzoek Energieopslag • Opening nieuwe Informatieloket over energieneutraal
Voorwoord
• Campagne ‘50% uit Zon’ tot 2030
1. Burgerberaad Energie 2040
• Eerste solar carport
2. De deelnemers
• Realisatie energiezuinige straatverlichting
3. Voorstellen
De werkgroep co-creatie heeft de adviezen uitgewerkt. De werkgroep heeft
• Regels over lichtvervuiling in omgevingsvisie
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
ook een planning gemaakt voor de voorstellen. De planning loopt van 2024 tot
• Beleidskader Zon-Opwek met daarin Zon-Boven-Fruit
2
Energie opslaan
2040. Door de belangrijke momenten in de tijd achter elkaar te zetten ontstaat
• Oplevering & start en uitvoering Wijk Uitvoeringsplan De Polders
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
Routekaart Energieneutraal 2040.
• Start Proef Zon-Boven-Fruit
4
Woningen naar Energielabel A
De routekaart geeft een beeld van de stappen waarmee we gaan zorgen dat
• Start Uitvoering De Polders
5
Vermindering van lichtvervuiling
Houten in 2040 energieneutraal is.
• Lobby aanpassing beperkende regelgeving
6
Communicatie en verandering van gedrag
De routekaart komt voort uit de adviezen die het burgerberaad heeft gegeven.
• Aangepaste regelgeving t.b.v. energieneutraal
7
Toegankelijk maken van informatie
Het is daarmee een schets. Uitwerking, invulling en aanvullingen zijn nodig om
8
Wet- en regelgeving
de route naar energieneutraal compleet te maken.
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
4. Routekaart
• Beleidskader Opslag van Energie • Eerste project Energieopslag
Routekaart Energieneutraal 2040
• Start Realisatie Zon-boven-Fruit
Op basis van de adviezen van Burgerberaad Energie 2040
• Advies Warmte-transitie per wijk 2028
5. Jongeren Bijlagen
2027
2024 • Adviezen Burgerberaad Energie 2040 • Start ontwikkeling Wijk Uitvoeringsplan De Polders • Start onderzoek Zon-boven-Fruit 2025 • Campagne ‘Isolatie’ tot 2027 • Energieplan 2025-2040 • Campagne ‘Lichtvervuiling’
• Start volgende wijk(en) van het aardgas af 2030 • 35% van alle energie van zon 2035 • 200 ha Zon-Boven-Fruit • 90% huizen en gebouwen energielabel A 2040 • Energieopslag voor 75% van de overproductie • Houten Aardgasvrij • Houten Energieneutraal
(Link naar printversie)
Inhoudsopgave (klikbaar)
5. Jongeren
Een samenvatting van de gesprekken staat in de bijlage 3.
Generatie-check Voorwoord
We hebben de jongerenadviesraad van de gemeente gevraagd om de advie-
1. Burgerberaad Energie 2040
zen van het burgerberaad te bekijken met de blik van jongeren. Deze ‘genera-
2. De deelnemers
tie-check’ is begin februari 2024 uitgevoerd.
3. Voorstellen
De gemeenteraad heeft op 1 juni 2023 besloten dat het burgerberaad bestaat
1
Zon boven fruitteelt (agrivoltaics)
uit inwoners van Houten van 18 jaar en ouder. Maar de raad is ook benieuwd
De jongerenraad heeft het volgende gezegd over de adviezen:
2
Energie opslaan
naar de mening van jongeren. Daarom heeft hij jongeren van 14 tot 18 jaar
● Advies 2 (Energieopslag) moet voorrang krijgen. Energieopslag is belangrijk
3
Helft van de stroom uit zonnepanelen
gevraagd wat ze vinden van de energietransitie. De gemeenteraad heeft ook
omdat het energienet vol zit. Het heeft pas zin om meer stroom op te
4
Woningen naar Energielabel A
advies gevraagd aan Jong Houten. Dat is de jongerenadviesraad die advies
wekken als we dit kunnen opslaan. Dan is advies 1 (Zonnepanelen boven
5
Vermindering van lichtvervuiling
geeft aan de gemeente over allerlei onderwerpen.
fruitbomen) nuttig.
6
Communicatie en verandering van gedrag
7
Toegankelijk maken van informatie
Pizza-avond
isolatie. Energielabel A kan ook worden bereikt met zonnepanelen op het
8
Wet- en regelgeving
In september 2023 hebben 600 jongeren van 15 tot 18 jaar een briefkaart gekre-
dak, maar isolatie is beter:
9
Onderzoek naar geschikte warmtebronnen
gen. Hierop stond een uitnodiging voor een gesprek over de energietransitie. Het
• Isolatie verhoogt het comfort in een gebouw
10
Blijvende betrokkenheid (monitoring)
gesprek was op 21 september 2023 tijdens een pizza-maaltijd in het gemeente-
• Isolatie verlaagt het verbruik van energie
huis. 25 jongeren hadden zich aangemeld, daarvan zijn er 17 gekomen.
• Isolatie vermindert de druk op het energienet.
4. Routekaart
● Advies 5 (Woningen naar energielabel A) moet vooral worden gedaan met
● Advies 11 Monitoren voortgang adviezen: neem jongeren van 16 tot 21 op
5. Jongeren Bijlagen
De jongeren vinden het veranderende klimaat een groot probleem. Ze gaven de
in de monitoringsgroep. Want de plannen beïnvloeden hun leven en hun
volgende adviezen:
leefomgeving.
● Onderneem nu actie tegen de gevolgen van ons gedrag in het verleden. Iedere generatie kan hieraan bijdragen.
● Er ontbreken adviezen over duurzaam vervoer, consuminderen en recyclen. Deze moet zeker aan bod komen.
● Zorg dat de oudere generatie ziet hoe belangrijk dit probleem is. Geef ouderen informatie en help ze om hun gedrag aan te passen, om de toekomst voor volgende generaties beter te maken. ● Zorg dat er meer zonnepanelen komen op gebouwen, zoals scholen, winkels en kantoren. ● Moedig inwoners aan om te investeren in duurzaamheid. Bijvoorbeeld met betere informatie, subsidies en reclame. ● Zorg voor meer groen in Houten. (Link naar printversie)
● Verbeter de verlichting op fietspaden.
In bijlage 4 staat het volledige advies van de jongerenadviesraad.
Inhoudsopgave (klikbaar)
Programma Burgerberaad Energie 2040 Bijlage 1
Voorblad Bijlagen 1. Programma Burgerberaad Energie 2040 2. Lijst van experts tijdens 2e dag
Burgerberaad Energie 2040 - Dag 1
Burgerberaad Energie 2040 - Dag 2
3. Verslag gesprek met jongeren
Datum: 16 september 2023
Datum: 30 september 2023
4. Advies Jong Houten
Locatie: Expo Houten
Locatie: Theater aan de Slinger
Programma
Programma
Voorzitter: Mariken van Meer
Voorzitter: Mariken van Meer
10.00 uur
Welkom
10.00 uur
Welkom
10.15 uur
Wie is Wie? - kennismaking met elkaar
10.05 uur
Richting geven aan de vraag – Ruud Emous
11.15 uur
Pauze
10.20 uur
Keuze werkplaats middag
11.30 uur
Wat is Burgerberaad Energie 2040 – Ruud Emous
10.30 uur
Gesprek met Experts – ronde 1
11.50 uur
De wereld en het klimaat – Helga van Leur
11.20 uur
Pauze
12.20 uur
Lunch
11.20 uur
Gesprek met Experts – ronde 2
13.20 uur
Houten energie neutraal in 2040
12.20 uur
Gesprek met Experts – ronde 3
Hoever zijn we nu? – Bregje Tettelaar
13.00 uur
Lunch
Hoe pakken we het aan? – Heleen Groenenberg
14.00 uur
Uitleg middagprogramma – Mariken van Meer
Hoe nu verder? In gesprek met Helga, Bregje en Heleen
14.15 uur
Werkplaats ronde 1
14.30 uur
Hoe komen we tot adviezen en besluiten? – Ruud Emous
15.10 uur
Pauze
15.15 uur
Pauze
15.25 uur
Verrijken door te kijken
15.45 uur
Het ophalen van informatie – keuze voor experts maken
16.00 uur
Werkplaats ronde 2
16.45 uur
Sluiting – Napraten met een drankje
16.30 uur
Afsluiting in Theater
16.45 uur
Sluiting – Napraten met een drankje
5. Planning van de adviezen
(Link naar printversie)
Inhoudsopgave
Burgerberaad Energie 2040 - Dag 3
(klikbaar)
Datum: 28 oktober 2023 Locatie: Arval Houten
Voorblad Bijlagen
Programma
1. Programma Burgerberaad Energie 2040
Voorzitter: Mariken van Meer
2. Lijst van experts tijdens 2e dag
10.00 uur
Welkom
3. Verslag gesprek met jongeren
10.10 uur
Terugblik op dag 2 – Bregje Tettelaar
4. Advies Jong Houten
10.30 uur
Hoe ziet een advies eruit? – Ruud Emous en Jelger Takken
5. Planning van de adviezen
10.45 uur
Vorming adviesgroepen
11.00 uur
Werkplaatsen – ronde 1 • Besparen • Opwekken van stroom • Warmte zonder aardgas • Gedrag, informatie en regelgeving