Bijlage 1 - Sociale Koers 2026-2029 opgemaakt def
Tekst van het document
Samen naar een krachtige en zorgzame Houtense samenleving Sociale Koers 2026 - 2029
Sociale Koers 2026 - 2029
Voorwoord De drie betrokken wethouders aan het woord Houten is een krachtige samenleving. Dit is te merken aan het grote aantal vrijwilligers dat zich inzet voor talloze hand- en spandiensten. Dit is belangrijk voor het ‘nabuurschap’. We hebben een hechte gemeenschap, waar ook in tijden dat het even niet mee zit of er beperkingen zijn inwoners voor elkaar klaar staan. Inwoners zorgen voor elkaar en hebben veel voor elkaar over. We zijn trots op de Houtense voorzieningen, de sportwereld en de cultuurverenigingen. Er zijn veel mooie voorbeelden van waartoe mensen met elkaar in staat zijn. Er zijn ook uitdagingen in de maatschappij waar we rekening mee moeten houden. Met deze Sociale Koers werken we aan een beweging waarbij de samenleving nog krachtiger wordt. We geven drie wethouders het woord over wat zij belangrijk vinden.
Ria Frowijn - Bode: ” Vrijwilligers zijn wezenlijk voor nabuurschap. Zonder vrijwilligers geen zinvolle vrijetijdsbesteding in Houten op het gebied van welzijn, sport en cultuur. Vervreemding, verzakelijking en verharding van de samenleving kunnen ervoor zorgen dat we de menselijke maat kwijtraken. Daar moet ik niet aan denken. Creativiteit, fantasie, dromen en vrolijkheid zijn belangrijk in ons dagelijks leven. Met partners werken we constructief aan de uitvoering van de Sociale Koers binnen veranderende kaders en afnemende financiële middelen. Dit is niet eenvoudig en vraagt om inleving.” Daan Vermeulen: “Houten is een hechte gemeenschap, waar inwoners voor elkaar zorgen en veel voor elkaar over hebben. Ik doe graag wat terug voor de samenleving die mij ook veel gegeven heeft. Er is een toename in zorgvraag. Het lijkt alsof we niet accepteren dat het leven niet perfect is. Met de Sociale Koers zetten we de eerste stappen naar het versterken van de zelfredzaamheid van onze inwoners.” Wil Kosterman: “Ik heb zoveel mooie voorbeelden gezien van waartoe mensen met elkaar in staat zijn! Het gaat om Denken, Durven en Doen. Met elkaar in goede samenwerking de schouders eronder zetten! Daar draag ik graag mijn steentje aan bij.”
We staan samen aan de lat voor de nieuwe Sociale Koers.
3
Sociale Koers 2026 - 2029
Inhoud Voorwoord ...................................................................................................................................... 3 Samenvatting.................................................................................................................................. 6 Leeswijzer........................................................................................................................................ 7 1. Waarom een Sociale Koers?.................................................................................................. 8 2. Waar staan we nu in Houten?............................................................................................... 9 2.1 Waar zijn we trots op en waar zien we kansen?................................................................. 9 2.2 Welke belangrijke ontwikkelingen zien we?..................................................................... 10
3. Onze koers: een krachtige en zorgzame samenleving................................................. 12 4. Waar zetten we op in?. ......................................................................................................... 13 4.1 Een veerkrachtige en zorgzame samenleving met een sterke sociale basis.................. 13 4.1.1 Waar staan we nu?...................................................................................................... 14 4.1.2 Versterken persoonlijke sociale basis. ......................................................................... 14 4.1.3 Versterken gemeenschappelijke sociale basis............................................................. 15 4.1.4 Versterken institutionele sociale basis......................................................................... 15 4.2 Passende ondersteuning voor wie dat echt nodig heeft. ................................................ 16 4.2.1 Waar staan we nu?...................................................................................................... 16 4.2.2 Wie heeft echt passende hulp nodig?. ........................................................................ 16 4.2.3 Complexe problematiek...............................................................................................
17 4.2.4 Doelen bij de opgave ‘Passende ondersteuning’ ........................................................ 18 4.3 Iedereen doet mee op eigen niveau.................................................................................. 18 4.3.1 Waar staan we nu?...................................................................................................... 18 4.3.2 Ongelijk behandelen voor gelijke kansen..................................................................... 19 4.3.3 Doelen bij de opgave ‘Iedereen doet mee op eigen niveau’. ...................................... 21
4
Sociale Koers 2026 - 2029
5. Twee speciale aandachtspunten in de opgaven . .......................................................... 22 5.1 Kansrijk opgroeien.............................................................................................................. 22 5.1.1 Binnen ‘Sterke sociale basis’....................................................................................... 22 5.1.2 Binnen ‘Passende ondersteuning voor wie dat echt nodig heeft’. .............................. 22 5.1.3 Binnen ‘Iedereen doet mee op eigen niveau’.............................................................. 23 5.2 Vitaal ouder worden........................................................................................................... 23 5.2.1 Binnen ‘Sterke sociale basis’....................................................................................... 23 5.2.2 Binnen ‘Passende ondersteuning voor wie dat echt nodig heeft’. .............................. 23 5.2.3 Binnen ‘Iedereen doet mee op eigen niveau’.............................................................. 24
6. Hoe gaan we dat doen?........................................................................................................ 25 6.1 Opgavegericht werken. ...................................................................................................... 25 6.2 Uitvoeringsprogramma 2026-2029.................................................................................... 25 6.3 Gezamenlijke uitgangspunten........................................................................................... 25 6.4 Resultaten opgavegericht samenwerken.......................................................................... 26 6.5 Rol van de gemeente.......................................................................................................... 27
Bijlage 1 Betrokken stakeholders bij de totstandkoming Sociale Koers 2026-2029. ........................... 28
5
Sociale Koers 2026 - 2029
Samenvatting Gemeente Houten heeft samen met haar partners en inwoners de Sociale Koers 2026-2029 opgesteld. Belangrijkste doel van de Sociale Koers is, dat we verder willen ontwikkelen naar een zorgzame en krachtige samenleving, waarin iedereen naar elkaar omkijkt en waar het leven zo aangenaam mogelijk is. Dit vraagt om nauwe samenwerking tussen inwoners, vrijwilligersorganisaties, professionele organisaties en de gemeente.
We gaan ons richten op drie strategische opgaven: •
het versterken van de sociale basis;
•
het bieden van passende ondersteuning aan wie dat echt nodig heeft;
•
het bevorderen dat iedereen op eigen niveau kan meedoen.
Daarbinnen besteden we extra aandacht aan kansrijk opgroeien en vitaal ouder worden. Gemeente Houten en haar partners werken opgavegericht samen en stellen een uitvoerings programma op om de doelen te bereiken. Hierbij wordt multidisciplinair gewerkt en de mens en het gewone leven centraal gesteld. De Sociale Koers 2026-2029 biedt een duidelijk kompas voor de komende vier jaar. Gemeente Houten en haar partners verbinden zich aan deze koers en werken samen om een zorgzame en krachtige samenleving te realiseren.
6
Sociale Koers 2026 - 2029
Leeswijzer Een sterke samenleving vraagt om mensen die op basis van hoe zij in het leven staan verantwoordelijkheid nemen voor zichzelf, voor anderen en voor maatschappelijke thema’s. Dan verbinden mensen hun persoonlijke verhaal aan het gemeenschappelijke verhaal en voelen ze zich onderdeel van een groter geheel. Ze zijn niet alleen inwoner, maar ook burger van Houten. Iedereen doet dat op z’n eigen manier.
Dit is de Sociale Koers 2026 – 2029 die gemeente Houten samen met haar partners (zie bijlage) opstelde en met haar inwoners maakte. In hoofdstuk 1 geven we aan waarom we een Sociale Koers nodig hebben. Dat is om samen te bepalen waar we staan, waar we naartoe gaan en op welke manier we willen veranderen. In hoofdstuk 2 beschrijven we waar we trots op zijn. Bij het bouwen aan een sterkere samenleving hoeven we zeker niet op het nulpunt te beginnen! Maar er zijn ook ontwikkelingen in Houten en de wereld om ons heen, waaraan we ons als samenleving moeten aanpassen. In hoofdstuk 3 geven we aan hoe wij een krachtige en zorgzame gemeenschap zien en gaan we in op de centrale uitgangspunten van deze Sociale Koers: •
De beweging die we als samenleving samen willen maken.
•
We vragen sterke schouders meer te dragen.
In hoofdstuk 4 werken we de drie opgaven uit waaraan we de aankomende vier jaar gaan werken: 1. Een veerkrachtige en zorgzame samenleving met een sterke sociale basis. 2. Passende ondersteuning voor wie dat echt nodig heeft. 3. Iedereen doet mee op eigen niveau. In hoofdstuk 5 kijken we naar de twee speciale aandachtspunten in de opgaven: het welzijn van kinderen/jongeren en de ouder wordende bevolking. In hoofdstuk 6 gaan we in op onze manier van werken. We geven aan: •
wat opgavegericht werken is;
•
hoe we hier inhoud aan willen geven;
•
hoe we de samenwerking willen verbeteren.
7
Sociale Koers 2026 - 2029
1. Waarom een Sociale Koers? Onze gemeente wil het beste voor haar inwoners en dat vraagt een zorg zame en krachtige samenleving waarin we naar elkaar omzien. Daar spelen we allemaal een rol in: onze inwoners, vrijwilligersorganisaties, professio nele organisaties en natuurlijk de gemeente. Nu en in de toekomst. Dat gaat niet vanzelf. Daarvoor hebben we een gedeeld beeld nodig van: Wie we zijn als gemeenschap. • Wat goed gaat. • Wat beter kan. • Wat er op Houten afkomt en op ons persoonlijk. • Waaraan je wilt werken. • Hoe we dat samen gaan doen. • En wie daarin welke rol gaat vervullen. •
In deze Sociale Koers komen al deze punten terug. Het geeft de koers aan voor nu en voor de toekomst.
Bij het maken van deze Sociale Koers konden
Jaarlijks kijken we samen hoe het gaat. Wat we
partners en inwoners meepraten en meedenken.
bereikt hebben in de opgaven van deze Sociale
Dit is dus een gezamenlijke koers; van de
Koers en of de activiteiten en het budget passen
inwoners die meededen aan de Ronde van
bij de doelen die we stellen. Als dat niet zo is,
Houten, van de partners, van gemeente Houten.
kunnen we dat aanpassen in het jaarplan dat we
Dat we deze Sociale Koers samen maakten,
maken op basis van het uitvoeringsprogramma.
was echt nodig. Want de ontwikkelingen die op
Per jaar kijken we vooruit en terug, zodat we
ons afkomen en de uitdagingen die we hebben,
resultaten behalen, leren van wat we onderweg
vragen iets van ons allemaal.
tegenkomen en toch op koers blijven.
De Sociale Koers die er nu ligt, geeft gemeente Houten en de partners duidelijk richting voor de komende vier jaar en is als het ware het kompas waarop we varen. Gemeente Houten en haar partners verbinden zich aan deze koers. We blijven samen optrekken en helpen elkaar dezelfde kant op te gaan, ook als we verschillende belangen hebben. Dat is niet altijd makkelijk, maar wel noodzakelijk als we goed willen reageren op alles waarmee we te maken krijgen.
8
Sociale Koers 2026 - 2029
2. Waar staan we nu in Houten? Om de richting van de visie in deze Sociale Koers goed te kunnen bepalen, moet je eerst kijken hoe het met onze inwoners gaat en hoe ons sociaal domein functioneert. Sociaal domein is alles wat te maken heeft met de ondersteuning van inwoners die hulp nodig hebben. Ook komen er allerlei ontwikkelingen op Houten af. In dit hoofdstuk lees je waar we als samen leving staan, wat op ons af komt en welke speciale aandachtspunten er zijn.
2.1 Waar zijn we trots op en waar zien we kansen?
hebben ze daar vaak te weinig of geen tijd
Opvallend veel inwoners vinden het goed leven
voor iedereen haalbaar. Flexibel en kortdurend
in Houten. Ook als het gaat om veiligheid, doen
vrijwilligerswerk sluit meer aan bij wat inwoners
van vrijwilligerswerk en helpen van buren scoort
willen/kunnen bieden.
voor. Je structureel ergens voor inzetten, is niet
Houten hoger dan gemiddeld. (Bron: Monitor
Sociale Kracht 2024). Houten heeft een relatief
We hebben een sterk netwerk van kerken, dat
welvarende en veerkrachtige samenleving.
in de afgelopen jaren meerdere initiatieven heeft opgestart met als doel omzien naar elkaar,
We vinden het belangrijk
zoals het netwerk
dat inwoners zoveel
‘Houten voor Houten’
mogelijk eigen regie
waar ook organisaties
hebben over hun leven.
en vrijwilligers aan
Dit is terug te zien in de
deelnemen. Ook andere
cijfers: bijna 90% geeft
partijen zoeken elkaar
aan dat zij voldoende
steeds vaker op en
regie hebben. Binnen
werken meer samen.
de regio scoort Houten
Voor inwoners is steeds
als een van de beste
meer laagdrempelige
gemeenten op dit punt
ondersteuning
(Bron: Regiobeeld
beschikbaar, zoals Het
Utrecht, 2023).
Sociaal Plein (voor vragen over wonen,
Inwoners voelen zich betrokken en zijn bereid
zorg, welzijn, werk en geldzaken) en Op Koers,
om anderen te helpen. Zo kan 99% van de
waar je terecht kunt als je meerdere problemen
inwoners familie, vrienden of mensen in
hebt met bijvoorbeeld je inkomen, werk, huis en/
de buurt vragen wanneer zij hulp of zorg
of gezondheid.
nodig hebben, hielp 70% het afgelopen jaar weleens buren, komen er steeds meer
Ten slotte zijn we als samenleving trots op onze
inwonersinitiatieven, werkte bijna de helft van
hoge arbeidsparticipatie. Slechts 2,5% van
de inwoners het afgelopen jaar als vrijwilliger
de Houtense huishoudens (gezinnen, stellen
en is 77% in de toekomst hiertoe (mogelijk)
of alleenstaanden) zit in de bijstand (landelijk
bereid. (Bron: Monitor Sociale Kracht 2024)
4,7%) en slechts 2,8% van de Houtenaren is
Hoewel veel mensen vrijwilliger willen worden,
werkloos (landelijk 3,6%).
9
Sociale Koers 2026 - 2029
2.2 Welke belangrijke ontwikkelingen zien we?
waar mogelijk projectontwikkelaars en inwonersinitiatieven aan elkaar.
Landelijk en lokaal zie je een aantal belangrijke ontwikkelingen die invloed hebben op de
De sterke toename in de uitgaven aan jeugd
Houtense samenleving. We hebben te maken
hulp komt door de complexer wordende
met toenemende vergrijzing, een stijgende
problematiek. Ook duurt de gegeven hulp langer.
vraag naar jeugdhulp, meer beschermd
Kinderen en jongeren met psychische problemen
wonen, blijvende toestroom van vluchtelingen/
of gedragsproblemen doen steeds vaker een
statushouders en een krappe arbeidsmarkt.
beroep op de Jeugdwet. Onderzoeken laten zien
Terwijl de vraag naar zorg en ondersteuning
dat de mentale gezondheid van vooral jongeren
stijgt en de wachtlijsten en de kosten toenemen,
onder druk staat. 7% groeit op in een gezin met
bezuinigt de Rijksoverheid op de zorg. Dus
kwetsbare ouders, 9,2% groeit op in gezinnen
steeds meer moet met steeds minder. En dat
met een laag inkomen en 20% van de jongeren
vraagt iets van de hele Houtense samenleving.
tussen 13-17 jaar groeit op met een zorgsituatie in het gezin (jonge mantelzorgers).
Houten wordt geconfronteerd met een sterke en dubbele vergrijzing. Er komen meer
We zien landelijke ontwikkelingen als de
ouderen bij en het aantal 80-plussers stijgt. De
afbouw van zware zorg en de inzet op zo lang
verwachting is dat in de Houtense bevolking
mogelijk (weer) thuis kunnen blijven wonen
het aandeel 80-plussers zal stijgen van 3% in
voor senioren en kwetsbare doelgroepen.
2023 naar 8% in 2040, het aandeel 65-plussers
Door de decentralisatie van beschermd wonen
van 16% naar 27% en het aantal inwoners
en maatschappelijke opvang en de extra
met dementie van 570 in 2023 naar 1400 in
muralisering van zorg, wonen steeds meer
2040. Deze dubbele vergrijzing heeft een aantal
mensen, die voorheen in instellingen verbleven,
gevolgen: een stijgende vraag naar zorg en een
nu in reguliere woningen in bestaande wijken.
toenemende druk op mantelzorgers, doordat de balans verschuift van minder ‘dragers’
De samenstelling van de Houtense samen
(aandeel van de beroepsbevolking van 15 t/m
leving verandert. In 1996 was de verdeling van
74 jaar) naar meer ‘vragers’ (inwoners die zorg
inwoners naar herkomstgebied: uit Nederland
en ondersteuning nodig hebben). Daarnaast zijn
91%, uit Europa 2,7% en van buiten Europa
minder mensen beschikbaar om professionele
6,6%. In 2024 was de verdeling als volgt: 80%,
zorg te bieden, mede door ontgroening.
5,8% en 14%. (Bron: Gemeente Houten in
cijfers en grafieken | AlleCijfers.nl). Er zijn ook gevolgen voor het ruimtelijk domein.
10
Mobiliteit en nabijheid worden steeds
De komende jaren worden in het kader van
belangrijker. De fysieke toegankelijkheid van
de Spreidingswet 337 opvangplekken voor
gemeentelijk vastgoed en openbare ruimtes
asielzoekers gecreëerd in samenwerking met
moet worden verbeterd. Er is behoefte aan
het COA. Daarnaast heeft de gemeente de
passende woningen voor ouderen, variërend
verplichting om jaarlijks een aantal status
qua prijssegment en typen woningen. Ook
houders op te vangen. Voor de opvang van
komt er meer vraag naar geclusterde en
ontheemde Oekraïners heeft de gemeente een
zorggeschikte woningen. In Houten is een
inspanningsverplichting. Naast het uitbreiden
aantal inwonersinitiatieven dat via Collectief
van het woningaanbod is het van belang
Particulier Opdrachtgeverschap gelijkvloerse
om passende diensten en voorzieningen te
of geclusterde woningen wil bouwen. De
ontwikkelen. De instroom in de bijstand zal
gemeente wil dit soort plannen ondersteunen
toenemen door de statushouders, wat ook de
en mogelijk maken. Ook koppelt de gemeente
omvang van het minimabeleid vergroot. Om
Sociale Koers 2026 - 2029
de groep nieuwkomers goed te laten landen, betrokkenheid te creëren onder de inwoners en hun participatiekansen te vergroten, moeten we goede begeleiding bieden bij hun inburgering. Meer doen met minder geld Door de stijgende vraag naar zorg en dienst verlening nemen de kosten toe, terwijl de middelen vanuit het Rijk afnemen. De uitvoering in het sociaal domein staat onder druk door personeelstekorten, vergrijzing en arbeidsmarktontwikkelingen. Het binden van professionals én hen blijven boeien, is een uitdaging. Investeren in preventie en versterking van informele voorzieningen helpt de zorg betaalbaar te houden en kan zwaardere zorg voorkomen. Kortom, we staan als Houtense samenleving voor grote uitdagingen.
11
Sociale Koers 2026 - 2029
3. Onze koers: een krachtige en zorgzame samenleving De samenleving is steeds ingewikkelder geworden en stelt ons voor grote uitdagingen. Dat vraagt om een sterke focus om samen met partners, inwoners en andere betrokkenen te werken aan een steeds beter Houten, waar we naar elkaar omzien en elkaar helpen, maar waar misschien niet alles meer mogelijk is. Vanuit de Houtense kracht en de ontwikkelingen kiezen we de komende jaren voor de volgende strategische doelstelling: We vormen gezamenlijk een krachtige en zorgzame Houtense samenleving, waar het leven zo aangenaam mogelijk is.
Bij het bouwen aan deze doelstelling zijn twee
zo blijft en dat we als gemeenschap daar
uitgangspunten leidend:
naast mensen kunnen opvangen die meer
•
We maken de beweging naar een
ondersteuning nodig hebben.
krachtigere gemeenschap •
We vragen sterke schouders meer te dragen
We vragen sterke schouders meer te dragen Bij een sterker beroep op de eigen kracht van
De beweging naar een krachtigere
inwoners komt ook de vraag op hoe we sterke
gemeenschap
schouders kunnen vragen meer te dragen. Het
Je kunt er bij benadering van uitgaan dat het
gaat dan zowel om (meer) betalen voor het
met 80% van de inwoners goed gaat, dat 15%
gebruik van bepaalde voorzieningen als het
ondersteuning nodig heeft en dat 5% te maken
bieden van hulp en ondersteuning.
heeft met complexe problematiek. (Bron: model
uit de Hannie van Leeuwen-lezing door Jantiene
In de Ronde van Houten hebben we opgehaald
Kriens, 2016)
dat onze inwoners vinden dat mensen die het zich kunnen veroorloven een (hogere) bijdrage moeten
We willen dat het goed blijft gaan met de
leveren aan het gebruik van voorzieningen. We
mensen met wie het goed gaat. De mensen
vragen daarom aan mensen met economisch
die professionele ondersteuning nodig
sterke schouders om meer te dragen.
hebben, willen we zodanig helpen dat die zorg uiteindelijk wordt verminderd of zelfs stopt.
We doen ook een groter beroep op mantel
Voor een deel van die groep zal dit niet mogelijk
zorgers en vrijwilligers, waarbij we op moeten
zijn. Hen willen we blijven ondersteunen.
passen dat we deze sterke schouders niet overvragen. Daarom hebben deze groepen
Voor alle inwoners is een sociale infrastructuur
onze extra aandacht en kijken we hoe we hen
nodig, de sociale basis, waardoor we krachtig
als gemeente juist kunnen ondersteunen en
zijn en voor elkaar kunnen zorgen. Zo hopen
ontlasten waar mogelijk.
we dat de groep waarmee het goed gaat ook
12
Sociale Koers 2026 - 2029
4. Waar zetten we op in? Bij het bouwen aan onze strategische doelstelling zetten we in op drie centrale opgaven: 1. Een veerkrachtige en zorgzame samenleving met een sterke sociale basis. 2. Passende ondersteuning voor wie dat echt nodig heeft. 3. Iedereen doet mee op eigen niveau.
4.1 Een veerkrachtige en zorgzame samenleving met een sterke sociale basis
Gemeenschappelijk: formele en informele
Om een krachtige en zorgzame samenleving
ontmoeten die een passie delen, zich willen
te vormen, is iedereen nodig. Een inwoner is
inzetten voor iets of samen leuke dingen willen
vaak binnen meerdere groepen actief, zoals het
doen, zoals (sport)clubs of verenigingen.
gemeenschappen waar mensen elkaar
eigen huishouden, de buurt of een vereniging. Dat geheel van groepen is de sociale basis
Institutioneel: georganiseerde, professionele
en heeft drie onderdelen: de persoonlijke,
organisaties en voorzieningen.
de gemeenschappelijke en de institutionele sociale basis.
Het figuur hieronder laat deze onderdelen zien. (Bron: ‘Leren, sturen en verantwoorden in de
Persoonlijk: mensen in je omgeving waaraan
sociale basis’, 2022.)
je hulp en ondersteuning kunt vragen, zoals familie, vrienden of buren.
13
Sociale Koers 2026 - 2029
In de komende vier jaar gaan we samen
dat oog hebben voor elkaar is toegenomen.
met inwoners, vrijwilligersorganisaties en
Tegelijkertijd is een tendens naar meer
professionele organisaties deze sociale basis op
individualisme zichtbaar. Mensen zijn wel
alle onderdelen versterken. Inzet op de sociale
bereid tot vrijwilligerswerk, maar onder andere
basis kan een sterk preventieve werking hebben.
condities. Zo binden jongere generaties zich
Door veel energie te stoppen in preventie,
liever voor een korte tijd dan voor langere
kunnen inwoners dichtbij en laagdrempelige
tijd. Zelf hulp vragen aan het eigen netwerk
ondersteuning vinden en zal het gebruik van
of de omgeving inschakelen neemt, ondanks
professionele zorg voor een deel verminderen.
de grotere bereidheid tot burenhulp, af. Vaak wonen we als familie niet meer als vroeger
4.1.1 Waar staan we nu?
dicht bij elkaar, zodat hulp en ondersteuning
De Monitor Sociale Kracht (MSK) is een steek
minder snel geboden kan worden.
proef onder inwoners van de gemeente. Houten scoorde in 2023 een 7,7 voor de sociale kracht.
4.1.2 Versterken persoonlijke sociale basis
Het centrum van Houten kreeg het laagste cijfer
We streven naar inwoners ‘in balans’, die
(6,8). Dit cijfer is berekend op basis van zeven
kunnen omgaan met hobbels die in ieders leven
pijlers: zelfredzaamheid, participatie, mate van
voorkomen. Die balans vraagt om evenwicht
eenzaamheid, financiële redzaamheid, sociale
tussen draagkracht en draaglast. Draagkracht is
samenhang in de buurt en leefbaarheids- en
de optelsom van alle hulpbronnen waarover een
veiligheidsbeleving.
inwoner beschikt (persoonlijke situatie, sociale omgeving en maatschappelijk-economische
Er zijn veel mogelijkheden op het gebied van
situatie). Draaglast is de optelsom van
vrijetijdsbesteding, cultuur en sport en ook
problemen waarmee mensen te maken hebben.
onze leefomgeving daagt uit om actief te zijn.
Hoe beter mensen evenwicht kunnen vinden
In Houten kijken inwoners naar elkaar om
tussen draagkracht en draaglast, hoe beter zij
en daar zijn we trots op. Uit de MSK blijkt
zichzelf kunnen redden in het gewone leven.
Cultuurparticipatie 34% maakt minimaal 1 keer per maand een cultureel uitstpje 14% van de inwoners doet 1 keer per maand mee aan georganiseerde kunstzinnige activiteiten
Versterken sociale basis
Sociale cohesie Buurtbewoners staan voor elkaar klaar 68% (helemaal) eens 86% voelt zich thuis in de eigen buurt
Sociale samenhang 55 projecten via het inwonersfonds (2024) Sociale samenhang in de buurt 6,3
Vrijwilligerswerk Afgelopen jaar vrijwilligerswerk verricht: 48% Bereid vrijwilligerswerk in de toekomst te verrichten: 77%
Zelf organiserend vermogen 96% kan terugvallen op familie of vrienden 85% kan hulp of zorg vragen aan mensen uit de buurt Sportdeelname 9% van de inwoners sport nooit 75% sport minstens 1x per week Mantelzorg 43% is Mantelzorger: waarvan intensief 22% en incidenteel 21% 63% enige vorm van belasting waarvan 18% tamelijk tot zeer zwaar belast
Eigen Regie 90% geeft aan voldoende regie te hebben Vrijwillige inzet 89% van de inwoners is actief betrokken bij vrijwillige inzet (vrijwilligerswerk, mantelzorg en hulp buren). Sociale kracht Houten 7,7 (2023)
Afbeelding: De Monitor Sociale Kracht (MSK)
14
Burenhulp Aandacht voor buren in een moeilijke situatie 50% Buurtbewoners staan voor elkaar klaar 68% 70% geeft hulp aan buren
Sociale Koers 2026 - 2029
We gaan een brede, doorlopende maatschappe
vrijwilligers- en mantelzorgsteunpunten. Vaak
lijke dialoog voeren over onderwerpen als:
worden activiteiten binnen de institutionele
reikwijdte van eigen verantwoordelijkheid, de
sociale basis uitgevoerd door vaste partners van
hoge eisen die worden gesteld aan het leven,
de gemeente met professionele en betaalde
(elkaar) eerder om hulp vragen, de draaglast van
krachten, zoals opbouwwerkers, welzijns
sterke schouders, de inzet van de professionele
consulenten, jeugd- en jongerenwerkers.
hulp en het omgaan met schaarse middelen. Vanuit de institutionele sociale basis hebben 4.1.3 Versterken gemeenschappelijke
we de opgave ervoor te zorgen dat mensen
sociale basis
kunnen blijven meedoen op eigen niveau, ook
Soms is het niet mogelijk om zelf problemen aan
als ze weinig of geen netwerk hebben of moeite
te pakken of hulp te krijgen van familie, vrienden
hebben met rondkomen en ongeacht culturele
of buren. Dan kan de gemeenschap vaak een
achtergrond, leeftijd, sekse, seksuele geaardheid,
ondersteunende of versterkende rol spelen. De
geloof, fysieke of mentale beperkingen. De
gemeenschappelijke sociale basis bestaat uit
gemeente en gesubsidieerde organisaties zetten
(digitale) gemeenschappen, inwonersinitiatieven,
zich in voor voorzieningen voor iedereen en
vrijwilligers, verenigingen en (digitale) plekken
proberen structurele ondervertegenwoordiging
voor ontmoeting (cultuur, sport, welzijn).
van bepaalde groepen bij de toegang van voor hen bedoelde voorzieningen te voorkomen.
Het vergroten en ondersteunen van de inzet van mantelzorgers, inwonersinitiatieven
Doelen bij ‘Versterken sociale basis’:
en vrijwilligers is heel belangrijk voor het
•
Het voeren van een brede, doorlopende
ontwikkelen en in stand houden van een
maatschappelijke dialoog over onder
zorgzame samenleving. Daarmee vergroten we
werpen als: reikwijdte van eigen
de (buurt)betrokkenheid en versterken we het
verantwoordelijkheid, de hoge eisen die
omzien naar elkaar.
worden gesteld aan het leven, (elkaar) eerder om hulp vragen, de draaglast van sterke schouders, de inzet van de professionele
4.1.4 Versterken institutionele sociale basis De institutionele sociale basis bestaat uit een aantal basisvoorzieningen voor wonen,
hulp en het omgaan met schaarse middelen. •
gezondheid, kinderopvang, onderwijs, werk en
Houten voor inwoners en professionals beter
inkomen, die vaak wettelijk verplicht zijn. Denk aan gebouwen als buurthuizen, bibliotheken en
Het bestaande aanbod aan voorzieningen in bekend en makkelijker te vinden maken.
•
Partijen die zich bezighouden met cultuur,
verenigingsgebouwen, collectieve voorzieningen
sport en welzijn beter en meer laten
rondom gezondheid, welzijn en cultuur,
samenwerken.
15
Sociale Koers 2026 - 2029
•
•
•
•
•
Community building in buurten die opvallend
zijn is dit niet altijd genoeg. Dan kunnen de
afwijken van het Houtens gemiddelde
gemeente en haar partners ondersteunen met
bevorderen.
professionele hulp in het kader van de Jeugdwet,
Inwoners meer gebruik laten maken van het
de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
Sociaal Plein.
en de Participatiewet (werk en inkomen).
Vrijwilligers beter ondersteunen, zodat zij mensen in een kwetsbare positie kunnen
4.2.1 Waar staan we nu?
blijven helpen.
De kosten voor jeugdzorg en Wmo-gebruik
Meer en betere ondersteuning aanbieden
stijgen. Het Wmo-gebruik is in de wijken Noord-
aan mantelzorgers, zodat zij niet over-
Oost en Noord-West het hoogst. Opvallend is
belast raken.
dat in Noord-Oost het aantal inwoners met zes
Organisaties die zich richten op een veer
voorzieningen of meer in het sociale domein
krachtige en zorgzame gemeenschap hun
veel hoger ligt dan in de andere wijken.
activiteiten beter op elkaar laten afstemmen. •
Het aantal beschikbaar vierkante meters
4.2.2 Wie heeft echt passende hulp nodig?
in gemeenschappelijke gebouwen beter
De gemeente wil inwoners met een hulpvraag zo
gebruiken, voorzieningen goed spreiden over
goed mogelijk ondersteunen. Ongeveer 15% van
Houten en bereikbaar houden en daarvoor
onze inwoners heeft een specifieke hulpvraag,
samenwerking zoeken met de opgaven in
5% van alle inwoners heeft een complexe
de gebiedsontwikkeling (komende jaren in
hulpvraag door meervoudige problematiek.
gebied CMK en Houten-Oost). Uit de Ronde van Houten is meegegeven dat, ondanks de bezuinigingen, mensen die
4.2 Passende ondersteuning voor wie dat echt nodig heeft
echt hulp nodig hebben dezelfde zorg moeten
De meeste inwoners redden zich prima of
belangrijk dat de gemeente er is voor mensen
steunen elkaar, ook als het leven soms tegenzit.
die onvoldoende geholpen kunnen worden in
Maar voor mensen die (tijdelijk) kwetsbaar
hun eigen netwerk en vanuit de sociale basis.
blijven krijgen, met name de jongeren. Het is
Cijfers bij kerntaak Begeleiding Wmo Aantal gestarte begeleidingsprocessen
Zelfredzaamheid Inwoners hebben het vermogen om zichzelf te redden in geval van voortdurende veranderingen en gevolgen van een ziekte, beperking of tegenslag 8,1
Doorlopen afgesloten trajecten
Passende ondersteuning waar nodig
WeerbaarheidCijfers bij kerntaak Preventie en voorlichting Zelf hulp regelen 75% Omgeving inschakelen 59% Cijfers bij kerntaak Preventie en voorlichting Door moeilijke tijden heen slaanCJG 93% Aanmelding Door wie aangemeld Draad oppakken als het even tegen zit 92% Aanmelding CJG Door wie aangemeld
Geboden aanbod Geboden aanbod Type problematiek
Zelfre
Aantal unieke cliënten per jaar (jeugdhulp)
2022
2023
2024
1475
1487
1473
Aantal unieke cliënten per jaar (WMO) 2022 1754
2023
Reden afsluiting
1696
Reden afsluiting
2024
Ik ben tevreden over de gesprekken Ik ben over met de tevreden professional de gesprekken met de professional
1740
Wmo I&B
Ik kan mij nu beter redden Ik kan mij nu beter redden
Wmo Voorzieningen
Ik ben tevreden Scholenteam over de gesprekken met de professional Scholenteam
Afbeelding: Monitor Sociale Kracht
16
Jaarverslag 2024 • Kerntaak Preventie en voorlichting 15
Ik kan mij nu beter redden
Sociale Koers 2026 - 2029
Dat doen wij volgens de volgende principes:
Houten onderscheidt zich al sinds 2020 op dit
•
Uitgaan van eigen regie van inwoners
gebied door de aanpak ‘Op Koers’ voor mensen
•
Zoveel mogelijk de sociale basis erbij
met multiproblematiek met de volgende
betrekken
fundamentele uitgangspunten: samen met de
•
In afstemming met wat iemand zelf kan
inwoner, uitgaan van de inwoner, echt luisteren,
•
Zo kort mogelijk passende hulp.
buiten de lijntjes kleuren voor een goed resultaat, doen wat nodig is, kijken wie met hen
Dat betekent dat de gemeente enerzijds nog
kan meedenken.
steeds de zorg blijft bieden als deze nodig is en anderzijds zoekt naar een vermindering van
Vanuit het thema Beschermd Wonen willen
de zorginzet als dat op een andere manier kan.
we meer woonplekken realiseren in de
Doordat de gemeente minder inkomsten van
wijken voor mensen die daaraan toe zijn.
het Rijk krijgt voor onder andere jeugdhulp,
Dat betekent ook wat voor een wijk en de
is de beweging van een vraag naar zorg naar
bewoners. De aanpak ‘Inclusieve wijk’ is daar
zoveel mogelijk inzet in de sociale basis nog
een mooi voorbeeld van. Een inclusieve wijk
urgenter geworden. Om deze beweging te
is nodig om het meedoen van kwetsbare
kunnen maken, verwachten we inzet van alle
personen te ondersteunen en onbedoelde
betrokkenen: inwoners, partners in de sociale
negatieve gevolgen in hun leven te verkleinen
basis, professionals en de gemeente.
of tegen te gaan. Daarbij zijn burenhulp, bewonersinitiatieven, mantelzorg en vrijwillige
Iedereen die ondersteuning nodig heeft is
inzet onmisbaar.
anders. Aan de ene kant zie je mensen die ondersteuning verwachten, omdat ze er ‘recht op hebben’. Aan de andere kant heb je te maken met mensen die ondersteuning nodig hebben, maar het niet vragen of toelaten totdat de problemen heel ernstig zijn en langdurige en intensieve begeleiding onontkoombaar is. 4.2.3 Complexe problematiek Inwoners hebben soms te maken met complexe problematiek. Hiervan is sprake als inwoners meerdere problemen tegelijk hebben. Kinderen en jongeren kunnen daarmee te maken krijgen, maar ook volwassenen die werkloos zijn en geldproblemen hebben of inwoners die beschermd wonen. Het is dan belangrijk om goed af te stemmen met de verschillende betrokkenen, goed te prioriteren in de aanpak en afspraken te maken over casusregie. En soms is het nodig om onorthodoxe oplossingen te zoeken. Vanwege de complexiteit is een meer gefocuste en afgestemde aanpak noodzakelijk. Daarnaast moeten we ons ervan bewust zijn dat voor de groep met complexe problematiek (5% van de inwoners) hulp nodig is en blijft.
17
Sociale Koers 2026 - 2029
4.2.4 Doelen bij de opgave
Op Koers, Inclusieve wijk). Daarbij kijken we
‘Passende ondersteuning’
of we de aanpak meer faseren. We maken afspraken tussen de partners over regievoering
Overeenstemming over wanneer en hoe we
en we gaan een aanpak ontwikkelen rondom
passende ondersteuning inzetten.
de (generationele) bronnen van complexe
We gaan bekijken wat echt onder jeugdhulp
problematiek.
valt en wat meer bij het gewone leven hoort, we geven het Sociaal Team heldere kaders en
Verder ontwikkelen van de welkome wijk,
werkwijzen, we gaan in gesprek met verwijzers
inclusiviteit stimuleren en ondersteunen.
en we sluiten aan bij de maatschappelijke
We versterken het concept welkome wijk.
dialoog ‘versterken van het gewone leven’. Verschuiving van individuele hulp naar
4.3 Iedereen doet mee op eigen niveau
collectief aanbod.
We vormen samen de Houtense samenleving.
We willen groepsgerichte hulp laten groeien.
In die samenleving willen we dat iedereen
Daarnaast brengen we de behoefte in beeld
kan meedoen, hun talenten kan ontwikkelen
van zorgaanbieders, de WIL en het Sociaal
en verder kan groeien op eigen niveau. We
Team voor voorzieningen in het voorveld en
willen dat mensen zich niet uit het veld laten
we ontwikkelen een business case om het
slaan door belemmeringen in de samenleving
ontbrekende aanbod te realiseren.
of in hunzelf en dat ze zich blijvend kunnen ontwikkelen om op eigen niveau mee te doen.
Versterkte (gezinsgerichte) aanpak voor complexere situaties, in nauwe afstemming
4.3.1 Waar staan we nu?
met de betrokken partners.
Gemiddeld is de sociale kracht binnen Houten
We gaan aan de slag met het verder ontwikkelen
7.7. De laagste sociale-kracht-cijfers scoren
van een aanpak complexe vragen binnen de
inwoners die zeer eenzaam zijn (5,6), die (zeer)
diverse thema’s (zoals Top 3 aanpak, verbreding
moeilijk kunnen rondkomen (5,7) en inwoners
Samen leven in Houten In Houten mag je jezelf zijn 76% (helemaal) eens Inwoners van Houten zijn verdraagzaam naar elkaar 56% (helemaal) eens In Houten hebben inwoners oog voor elkaar 53% (helemaal) eens
Iedereen doet mee
Aantal toegekende aanvragen voor de individuele inkomenstoeslag
Opgroeien in een gezin met een laag inkomen 9,2% van de kinderen groeit op in een gezin met een laag inkomen (obv 120% inkomensregeling) 337 opvangplekken voor nieuwkomers in de komende jaren Sociale kracht kwetsbare doelgroepen 75-plus 7,0 Alleenstaand 7,0 Lager opgeleid 7,0 Niet economisch of sociaal actief 5,6 Een of meer problemen in het dagelijks leven 7,3 Veel problemen in het dagelijks leven 6,3 Kan moeilijk rondkomen 5,7 Kan niet terugvallen op anderen 5,7 Zeer eenzaam 5,6
Afbeelding: Monitor Sociale Kracht
18
Polarisatie 25% van de Houtenaren geeft aan dat groepen inwoners het steeds vaker oneens zijn met elkaar. 27% denkt dat dat niet zo is. 46% vindt dat tegenstellingen tussen groepen inwoners groter zijn geworden.
2021
2022
2023
2024
290
306
293
305
Aantal kinderen dat gebruik maakt van het jeugdfonds sport en cultuur Werkloosheidscijfer 2,8% % Huishoudens met bijstandsuitkering 2,5%
2021
2022
2023
2024
264
281
295
269
Sociale Koers 2026 - 2029
die aangeven dat ze niet kunnen terugvallen
weerhouden zich te ontwikkelen. Dus ongelijk
op anderen (5,7). Daarna volgen mensen
behandelen om gelijke kansen te bieden.
die aangeven dat ze veel (6,3) of enkele (7,3) problemen hebben in het dagelijks leven.
Meedoen wordt bepaald door
De sociale-kracht-score is bij veel inwoners die
verschillende factoren:
laag scoren (bijna) hetzelfde gebleven sinds
•
Een inclusieve samenleving, waarin iedereen
2021. Twee groepen scoren beter in 2023:
mee kan doen en diversiteit zichtbaar mag
inwoners die (zeer) moeilijk kunnen rondkomen
zijn. En waarin achtergrond, sekse, seksuele
(van 5,2 naar 5,7) en inwoners die veel
geaardheid, geloof, beperking, de gevolgen
problemen ervaren in het dagelijks leven (van
van een moeizame jeugd of mentale
5,8 naar 6,3).
problemen geen reden zijn om iemand uit te sluiten of onbeleefd te behandelen.
Mensen in een kwetsbare sociaal-economische
We willen met elkaar een samenleving zo
situatie hebben vaak te maken met armoede,
vormgeven dat iedereen onbeperkt mee kan
schulden, problemen met huisvesting,
doen. Dat begint met hoe we tegen mensen
eenzaamheid en/of werkloosheid. Door deze
aankijken. We kijken naar persoonlijkheid,
problemen hebben ze meer kans op een
vaardigheden en (te ontwikkelen)
slechtere (ervaren) gezondheid.
capaciteiten en talenten. •
Wat we vragen van mensen. Soms is
In de gebieden Noord-Oost en het centrum
het moeilijk om te voldoen aan wat de
wonen de meeste inwoners met een lage
maatschappij van je vraagt, bijvoorbeeld
sociaaleconomische status. Ook valt op dat
door een arbeidsbeperking, mentale
in een groot gedeelte van deze wijken de
problemen, onvoldoende kennis van de
veerkracht laag is en dat er sprake is van
cultuur of beperkte basisvaardigheden. Een
(vrij) veel complexe problemen. Op basis van
opleiding volgen of werken vraagt veel.
meer objectieve gegevens zijn ook Sloten,
Niet iedereen kan meedoen in de reguliere
Velden, Weiden en Hoven wijken met een lage
schoolstructuur of maakt kans in een
sociaaleconomische status.
reguliere sollicitatieprocedure. We kijken met elkaar hoe we structuren kunnen aanpassen aan mensen, in plaats van dat mensen zich
4.3.2 Ongelijk behandelen voor gelijke kansen Om mee te doen op eigen niveau moet je je kunnen ontwikkelen. Veel mensen kunnen
moeten aanpassen aan structuren. •
Beschikbaar inkomen. Financiële bestaans
dit op eigen kracht door te putten uit hun
onzekerheid zorgt ervoor dat de basis niet op
persoonlijke en gemeenschappelijke sociale
orde is en dat er geen geld is om bijvoorbeeld
basis. Je krijgt veel mee vanuit je gezin,
te sporten of naar de film te gaan. Dat kan een
vrienden en sociale omgeving. Boeken,
negatieve invloed hebben op de ontwikkeling
cultuur, sport zijn belangrijke ingrediënten
van kinderen of op het houden of vinden van
voor je persoonlijke ontwikkeling. Een
een baan. Financiële bestaanszekerheid is een
belangrijk basis-ingrediënt is scholing. Je hebt
randvoorwaarde voor meedoen.
basisvaardigheden en een basisniveau (start kwalificatie) nodig om mee te kunnen doen.
Meedoen niet vanzelfsprekend voor iedereen Voor een aantal groepen in Houten is meedoen
Met gelijke ondersteuning voor iedereen behalen
op eigen niveau niet vanzelfsprekend. We
we niet ons doel: dat iedereen op zijn niveau
kijken welke drempels er zijn en wat we
mee kan doen. Daarom willen we de mensen
kunnen doen om die te verwijderen en hoe
die dat nodig hebben extra ondersteuning
we ondersteuning kunnen bieden om alsnog
geven en de barrières weghalen die hen ervan
mee te doen.
19
Sociale Koers 2026 - 2029
Een hogere inclusiviteit, aanpassen van structuren
Aanpak financiële onzekerheid
of een betere financiële basis. Dat doen we
Voldoende beschikbaar inkomen is een
samen met een aantal groepen die zelf vinden,
voorwaarde voor meedoen. Als gemeente
of waarvan wij als gemeenschap vinden, dat zij
Houten kunnen we financiële bestaans
te weinig mee kunnen doen. Dat zijn bijvoor
onzekerheid niet oplossen. Echte verandering
beeld jongeren met een arbeidsbeperking,
vraagt om een begrijpelijk en voorspelbaar
statushouders, mensen met mentale problemen
systeem met een toereikend sociaal minimum
of een minimum inkomen. Samen met hen kijken
vanuit het Rijk. Wat we wél kunnen doen, is
we kritisch naar wat beter kan, wat drempels zijn
de stress en zorgen aanpakken die hiermee
in de onderdelen van de sociale basis?
gepaard gaan. We zorgen ervoor dat alle Houtenaren krijgen waar ze recht op hebben
Als mensen een beroep doen op of in aanraking
en zetten onze middelen in waar ze de meeste
komen met de overheid krijgen ze te maken
impact kunnen maken.
met vastgestelde regels en richtlijnen. Als een kind niet naar school gaat, krijg je te maken
De fundamentele herziening van de sociale
met de leer- of kwalificatieplicht. Als iemand
zekerheid en het toeslagenstelsel zal nog enkele
een uitkering heeft, wordt gekeken of die
jaren duren. In de tussentijd zien wij kansen
persoon weer aan het werk kan. Maar ook bij
om binnen het huidige systeem aanpassingen
dit verplichte meedoen willen we aansluiten
door te voeren die onze inwoners direct ten
bij de inwoner, kijken we welke innerlijke
goede komen. Op die manier verzachten we
motivatie iemand heeft en haken we aan bij de
de gevolgen en doorbreken we in de toekomst
persoonlijke ontwikkeling.
de vicieuze cirkel van financiële bestaans onzekerheid. Dat betekent een eenvoudiger
Houten krijgt de komende jaren te maken
systeem, toegankelijke regelingen en betere
met meer nieuwkomers. Naast huisvesting
bekendheid van bestaande regelingen. Daarvoor
is het belangrijk om passende diensten en
zetten we ons de komende tijd volop in.
voorzieningen voor hen te ontwikkelen. De instroom in de bijstand zal toenemen, wat de
De opgave ‘Iedereen doet mee op zijn eigen
omvang van het minimabeleid vergroot. Om ze
niveau’ kan nog breder worden gedragen.
te laten landen in Houten en inwoners meer
Het is niet alleen een opgave binnen werk,
betrokken te maken, moeten nieuwkomers
inkomen, inburgering en onderwijs, maar ook
goed begeleid worden bij het inburgeren. Om
bij welzijn, zorg, cultuur en sport.
hun participatiekansen te vergroten, is de juiste begeleiding nodig, zodat de nieuwkomers op het hoogst haalbare niveau uitstromen. Een aantal Houtense ondernemers heeft inclusiviteit hoog in het vaandel staan en weet dat te combineren met hun bedrijfseconomische doelstellingen. Samen met hen en een aantal maatschappelijke organisaties vormt de gemeente Houten een samenwerkingsverband, dat een werkmodel heeft ontwikkeld met daarin de uitgangspunten bij het plaatsen van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en ontwikkelpotentieel om zo bij te dragen aan een inclusieve arbeidsmarkt (zie afbeelding).
20
Sociale Koers 2026 - 2029
4.3.3 Doelen bij de opgave ‘Iedereen doet mee op eigen niveau’ •
Mensen ervaren minder drempels om mee te doen.
•
‘Iedereen doet mee op eigen niveau’ wordt een belangrijke doelstelling binnen welzijn, zorg, cultuur en sport. Grotere deelname aan de samenleving binnen welzijn, zorg, cultuur en sport.
•
Grotere deelname aan de samenleving door mensen waarbij dat niet vanzelf gaat, door het slechten van barrières en geoptimaliseerde ondersteuning vanuit de sociale basis en professionals; we sluiten meer aan bij wat bij mensen past.
•
Mensen met een afstand tot de arbeids markt krijgen optimale ondersteuning in stapsgewijze ontwikkeling door de samen werking van een aantal Houtense bedrijven en gemeentelijke professionals.
•
Nieuwkomers in Houten hebben een goede start en kunnen zich na een eerste periode grotendeels redden met ondersteuning uit de sociale basis.
•
Het verzachten van de gevolgen van financiële bestaansonzekerheid, met bijzondere aandacht voor gezinnen met minderjarige kinderen. We zetten in op het voorkomen, signaleren en aanpakken van geldzorgen en het verhogen van het bereik van minimaregelingen (met name de kindregelingen). Hierbij werken we aan toegankelijke en doelgerichte ondersteuning bij geldzorgen en minimaregelingen.
21
Sociale Koers 2026 - 2029
5. Twee speciale aandachtspunten in de opgaven In de drie opgaven waarop we de komende jaren inzetten, geven we extra aandacht aan het welzijn van kinderen en jongeren (Kansrijk opgroeien) en aan de dubbele vergrijzing (Vitaal ouder worden).
5.1 Kansrijk opgroeien
We ondersteunen initiatieven waarbij (aan
We willen graag dat kinderen en jongeren in
staande) ouders elkaar kunnen ontmoeten en
Houten zich positief ontwikkelen. Daarom
zich met elkaar kunnen verbinden. Met speciale
streven we ernaar dat zij kunnen opgroeien met
aandacht voor zwangere vrouwen, ouders van
zoveel mogelijk kansen, in een veilige, veelzijdige
kinderen van nul tot vier jaar, ouders van pubers
en gezonde omgeving.
en ouders met een migratieachtergrond.
5.1.1 Binnen ‘Sterke sociale basis’
We maken kennis en informatie beschikbaar en
Sociale voorzieningen waaronder kinderopvang,
makkelijk te vinden voor (aanstaande) ouders.
scholen, sportverenigingen, cultuur en jongeren
Dat kan plaatselijke of algemene kennis zijn.
werk hebben een preventieve en signalerende
Belangrijk is dat deze (aanstaande) ouders
functie. Zo geven we met het Scholenteam
weten waar zij terecht kunnen met vragen over
prioriteit aan vroegsignalering van opvoed- en
opvoeding of voor hulp en/of ondersteuning.
ontwikkelingsvraagstukken, vanuit de context van school.
We versterken de ontmoetingsmogelijkheden voor jongeren op meerdere plekken in Houten en geven jongeren meer ruimte om zelf activiteiten te organiseren. Daarnaast maken we meer verbinding tussen het jongerenwerk, onderwijs, welzijn, cultuur en sport, zodat zij hun eigen contacten kunnen leggen, een steviger netwerk kunnen vormen en hun talenten tot bloei kunnen brengen. 5.1.2 Binnen ‘Passende ondersteuning voor wie dat echt nodig heeft’ We geven ondersteuning aan (kwetsbare) ouders bij het bieden van een zo goed en veilig mogelijke opvoeding aan hun kinderen, met speciale aandacht voor (dreigende) echtscheidingssituaties. We maken heldere afspraken binnen de keten Jeugd en gezin over signaleren, verwijzen, (geïndiceerde) zorg, ondersteuning en nazorg,
22
Sociale Koers 2026 - 2029
met speciale aandacht voor een warme
5.2.1 Binnen ‘Sterke sociale basis’
overdracht naar de sociale basis.
Bij vitaal ouder worden is een sterke sociale basis belangrijk. Een sterke sociale basis
De ondersteuning via groepswerk voor kind
biedt ouderen de kans om zo actief mogelijk
en gezin wordt aangepast en uitgebreid, zodat
te blijven in de samenleving, samen met de
dit de meest gangbare route wordt en het
mensen die voor hen belangrijk zijn. Ook zijn
aantal individuele maatwerktrajecten afneemt.
ze met een sterke sociale basis minder snel
Daarbij maken we zoveel mogelijk gebruik van
kwetsbaar en kunnen ze langer zelf bepalen
maatjesprojecten of Stichting Buurtgezinnen,
hoe ze willen leven en van betekenis zijn voor
in plaats van zorg waarvoor je een indicatie
anderen. Daarbij is een omgeving waarin
nodig hebt.
ouderen actief, betrokken en gezond kunnen blijven onmisbaar.
We besteden extra aandacht aan de aansluiting bij kwetsbare jongeren, zoals AMV’ers (Alleen
We bevorderen het bewustzijn bij ouderen over
staande Minderjarige Vreemdelingen) en jonge,
hoe ze zo lang mogelijk zelf kunnen bepalen
alleenstaande vluchtelingen die 18 jaar zijn,
hoe ze willen leven en over hoe ze zelf invloed
waarbij de begeleiding weggevallen is.
hebben op vitaal ouder worden en we gaan de kennis, ervaring, talenten en passie van 65+’ers
5.1.3 Binnen ‘Iedereen doet mee op
beter gebruiken en waarderen.
eigen niveau’ Meedoen aan activiteiten is erg belangrijk
5.2.2 Binnen ‘Passende ondersteuning voor
voor de persoonlijke ontwikkeling van een
wie dat echt nodig heeft’
kind en biedt een beter perspectief voor later.
Omdat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig
We willen dat alle kinderen in Houten gelijke
thuis (moeten) wonen, verwachten we een
kansen hebben en zetten ons daarvoor in door
gestage groei van aanvragen voor begeleiding
samen met ouders te bouwen aan een veilige
en ondersteuning vanuit de Wmo. Hierdoor
en sterke thuis- en ontwikkelomgeving voor
zullen ook de kosten stijgen.
ieder kind. Dit doen we door meer kinderen te bereiken met regelingen, waardoor zij deel kun
De behoefte aan geclusterde woonvormen,
nen nemen aan de maatschappij. En door de
waar inwoners met een zorgvraag zelfstandig
ontwikkeling van een doorlopende ontwikkel
bij elkaar wonen, neemt toe. Het betreft vaak
lijn van 0-27 jaar waarin persoonsvorming,
particuliere wooninitiatieven.
sociaal-emotionele ontwikkeling en kwalificatie optimaal vorm krijgen.
5.2 Vitaal ouder worden In Houten willen we graag dat ouderen zo lang mogelijk actief, betrokken en gezond kunnen blijven. Dat is noodzakelijk voor hun eigen welzijn, maar ook voor de hele samenleving. Bovendien hebben we in Houten te maken met een dubbele vergrijzing, daarom investeren we extra in vitaal ouder worden. Vitaal ouder worden gaat over lichamelijke, maar ook over sociale en mentale vitaliteit.
23
Sociale Koers 2026 - 2029
Door de vergrijzing en de transitie van meer intramuraal naar meer extramuraal wonen zal het aantal collectieve woonprojecten voor bewoners met een (zware) zorgvraag toenemen. Bij elke gebiedsontwikkeling: •
houden we bij de inrichting van de fysieke omgeving rondom wooncomplexen en het ontwerpen van passende woonvormen rekening met vitaal ouder worden, bijvoorbeeld door mogelijke obstakels te vermijden.
•
zetten we bij nieuwbouw van groepen woningen zoveel mogelijk in op een fysieke ontmoetingsplek, het liefst ook beschikbaar voor de omliggende wijk.
•
zetten we zoveel mogelijk in op een leefomgeving die gericht is op bewegen en ontmoeten, met voorzieningen op loopafstand.
5.2.3 Binnen ‘Iedereen doet mee op eigen niveau’ Vitaal blijven is voor ouderen vooral een uitdaging als je grote gezondheidsproblemen hebt. Gezondheidsproblemen komen vaker voor bij mensen met een lagere opleiding en als er sprake is van armoede. Voor gezond oud worden is een aantal dingen van belang: beweging, een levensdoel, ontspanning, gezond voedingspatroon en sociale contacten. We werken de komende vier jaar aan het ondersteunen van een vitale levensstijl door het versterken van gemeenschappen en het bevorderen van nieuwe netwerken, met hulp van bijvoorbeeld wooncoaches, Lief & Leedstraten en voorzorgcirkels. Ook ondersteunen we bewonersinitiatieven voor een gezonde leefstijl en het onderhouden van sociale contacten voor ouderen.
24
Sociale Koers 2026 - 2029
6. Hoe gaan we dat doen? 6.1 Opgavegericht werken
We beginnen niet bij nul. Denk aan o.a.
De kracht van onze samenleving zit ‘m in de
plannen die eerder al zijn gemaakt, gekoppeld
diversiteit van de partners die een bijdrage
aan het Gezond en Actief Leven Akkoord
kunnen leveren aan onze gezamenlijke opgaven
(GALA), het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het
en beoogde resultaten. Samen kun je écht
uitvoeringsplan Beschermd Thuis en verder de
meer. Als we echt impact willen hebben,
hervormingsagenda, de ouderenagenda en de
moeten we soms verder kijken dan de grenzen
visie Samenkracht. Voor 2026 tot en met 2029
van ons eigen terrein. En coalities vormen die
werken we de opgaven verder uit en nemen we
samenwerken aan dezelfde opgaven vanuit
vooral de nieuwe initiatieven op.
verschillende disciplines en niveaus, formeel en informeel verbindend.
6.3 Gezamenlijke uitgangspunten Tegelijkertijd is opgavegericht samenwerken
Bij de uitwerking van de Sociale Koers 2026-2029
niet altijd eenvoudig. Complexiteit en eigen
verbinden alle betrokken partijen zich aan een
dynamiek maken het soms lastig om snel
gezamenlijke werkwijze. Daarbij gaan we uit van
vooruitgang te boeken. We zijn soms ook
multidisciplinair werken aan dezelfde opgave.
eigenwijs: we willen vernieuwen en maatwerk leveren, maar niet alles hoeft steeds opnieuw
Aan de hand van een bestuurlijke opdracht met
uitgevonden te worden.
een benoemd resultaat gaan professionals, beleidsmakers en andere bij de opgave
In de Sociale Koers trekken we samen op in
betrokken partijen samen een uitvoeringsplan
het bepalen welke Houtense opgaven voorrang
maken in multidisciplinaire werkgroepen,
krijgen, welke resultaten we daarbij willen
waarin ze samen bepalen hoe ze dat resultaat
behalen en hoe we gaan samenwerken aan
gaan bereiken.
deze opgaven en resultaten. De mens en het gewone leven centraal We stellen de mens centraal. Alle domeinen
6.2 Uitvoeringsprogramma 2026-2029
binnen een mensenleven hangen samen en
Het Uitvoeringsprogramma 2026-2029 stellen we
werken op elkaar in: wonen, school en werk,
op in de tweede helft van 2025 en dat sluit aan
inkomen, welzijn en het netwerk rondom een
bij de Sociale Koers 2026-2029. In 2027 maken
persoon. Inwoners knippen hun vragen of
we een update van het Uitvoeringsprogramma.
problemen niet op in stukjes omdat dit wettelijk zo is geregeld. We gaan naast de inwoner staan
In het programma geven we per jaar aan welke
en zoeken samen met hem naar oplossingen.
opgaven we samen oppakken, welke resultaten
Hulp, zorg en ondersteuning bieden we zo dicht
we willen behalen en wie de trekkers en
mogelijk bij inwoners aan, laten we aansluiten
betrokken partijen zijn. Dat hoeft niet altijd de
bij bestaande netwerken en maken we
gemeente te zijn. In het programma geven we
makkelijk bereikbaar. Een inwoner kan wat ons
duidelijk aan hoe we gaan werken op bestuurlijk,
betreft nooit ‘aan het verkeerde loket’ komen.
strategisch, tactisch en operationeel niveau.
25
Sociale Koers 2026 - 2029
alles wat anders is of anders verloopt dan je
6.4 Resultaten opgavegericht samenwerken
zou willen of verwachten, is een probleem en
Binnen het Uitvoeringsprogramma 2026-
niet alles vraagt direct om professionele hulp of
2029 kunnen we al drie resultaten noemen,
ondersteuning. Wij willen mensen helpen om
die gericht zijn op het versterken van de
te gaan met sociale, lichamelijke en emotionele
opgavegerichte aanpak:
Ook versterken we het gewone leven. Niet
uitdagingen in het leven en ze helpen om daar zelf regie over te voeren. Bij het bieden van
Gezamenlijk ontwikkelprogramma voor
ondersteuning en hulp kijken we wat inwoners
professionals in de uitvoering
binnen hun eigen vermogen kunnen aanpakken
We ontwikkelen een gezamenlijk ontwikkel
en oplossen. Inwoners blijven verantwoordelijk
programma voor professionals. Doel is dat
voor het oplossen van hun eigen problemen.
professionals buiten het eigen werkveld elkaar beter weten te vinden, elkaars deskundigheid
Sterk samenspel tussen informele
beter kennen en benutten en snel naar de juiste
organisaties en formele ondersteuning
organisaties in het sociaal domein in Houten
De inzet van dit samenspel is informele en
doorverwijzen. Ze weten welke informatie
collectieve voorzieningen te versterken om
gedeeld kan worden onder welke voorwaarden.
zwaardere en formele ondersteuning en hulp te
Ze helpen mee dit ontwikkelprogramma
voorkomen of terug te dringen.
te maken.
Leren vanuit de praktijk om beleid te maken
Werkwijze voor multidisciplinaire o verleggen
of bij te stellen
en het bespreken van een casus
We willen tijd en geld investeren in het leren
We ontwikkelen een heldere werkwijze
over en verbeteren van onze eigen samen
waarbij rolverdeling, mandaat, casusregie,
werking, gezamenlijke dienstverlening en
informatievoorziening en omgaan met privacy
ondersteuning aan inwoners. Beleidsmakers
tussen professionals rondom een meervoudige
en uitvoerders gaan samen leren van de
hulpvraag van een inwoner is vastgelegd.
uitvoeringspraktijk, bijvoorbeeld bij het in kaart brengen van de gevolgen van beleid en politieke keuzes. Hiervoor gebruiken we prestatieindicatoren, monitoren we deze en evalueren we jaarlijks de behaalde resultaten. Op basis van voortschrijdend en gedeeld inzicht kunnen we dan samen onze koers bijstellen. We communiceren begrijpelijk We gebruiken eenvoudige taal, op B1-niveau, als we communiceren met onze inwoners. Dat is belangrijk als we van mensen en vrijwilligers verwachten om meer zaken (zelf) te regelen. Moeilijk begrijpbare taal zorgt voor misverstanden en maakt het voor inwoners lastiger de juiste hulp en ondersteuning te vinden.
26
Sociale Koers 2026 - 2029
Gebiedsgerichte aanpak in het centrum Houten scoort een 7,7 voor sociale kracht, het centrum scoort hierbij het laagst (6,8). Als je de Houtense wijken met elkaar vergelijkt (leeftijds categorie 18-64 jaar), dan springt met name het centrumgebied eruit. Het centrum scoort vooral lager als je kijkt naar participatie, eenzaamheid, financiële zelfredzaamheid, sociale samenhang in de buurt en veiligheidsbeleving. Het centrum heeft gemiddeld vaker te maken met problemen die zich opstapelen door onder andere vergrijzing en de centrumfunctie. Hierdoor komt er meer druk op de leefbaarheid. De score voor de leefbaarheidsbeleving blijft dan ook achter in vergelijking met het gemiddelde: de indicatoren voor de staat van de openbare ruimte en het woonklimaat zijn veel lager, ondanks het relatief ruime aanbod aan voorzieningen. Aandachtspunten zijn de stapeling van problematiek en de concentratie van kwets bare doelgroepen in het centrum, ook lijkt er sprake te zijn van een verminderde gemeenschappelijke sociale basis. We maken voor het centrum in 2025 een integrale analyse en een plan van aanpak voor het versterken van de sociale basis met alle betrokken partners en bewoners. Dit plan voeren we uit binnen het Uitvoeringsprogramma 2026-2029.
6.5 Rol van de gemeente De gemeente Houten neemt de regierol om de Sociale Koers 2026-2029 en het bijbehorende uitvoeringsprogramma 2026-2029 in goede samenwerking met inwoners, partners en gemeente tot uitvoering te brengen en te communiceren naar bewoners en partners over de resultaten. We faciliteren en creëren de juiste randvoorwaarden voor dit samenwerkings proces. Daarnaast willen we een betrouwbare opdrachtgever en maatschappelijke partner zijn voor de maatschappelijke organisaties die aan de Sociale Koers bijdragen. We stellen ons dienstverlenend, lerend en flexibel op naar de gemeenschap van Houten.
27
Sociale Koers 2026 - 2029
Bijlage 1 Betrokken stakeholders bij de totstandkoming Sociale Koers 2026-2029 (hebben deelgenomen aan de bijeenkomsten of achteraf input geleverd)
Stakeholders Adviesraad Sociaal Domein
Theater Aan de Slinger
Altrecht (gebiedsteam Houten)
VanHouten&Co
Alzheimer Nederland Lekstroom
Vluchtelingenwerk Nederland
Bibliotheek Lek en IJssel
Voedselbank Houten
Buurtgezinnen
Warande
Chris en Voorkom
Werk en Inkomen Lekstroom
Cultuurmakelaar Aan de Slinger
Wijkvereniging De Weidevogels
De Geboortezaak
Woonin
De Krachtfabriek
Zorg in Houten
De Lichtboog (Nederlands Gereformeerde kerk)
Zorgspectrum bij U Thuis
Duurzaam Vervoer Houten Educatie Aan de Slinger GGDRu Handje Helpen Houtense Cultuurtafel Info Spreekuur Houten Jellinek Jong Houten (jongerenadviesraad) Kunsthuis Houten Leergeld Houten Lister Lekstroom Mooi ‘t Goy Power Houten Present Houten Reinaerde Santé Partners Schuldhulpmaatje Houten Senioren Wonen Belangengroep Shine Houten Sociaal Team Houten Sportpunt Houten/sportmakelaar (platformsporthouten)