Bijlage 1 - Plan van aanpak Burgerberaad Energie 2040

Burgerberaad Energie 2040 Inleiding Het klimaat verandert. De aarde warmt op vooral door de CO2 die in de lucht komt. De gevolgen daarvan raken iedereen. Gemeente Houten heeft beslist in 2040 energieneutraal te willen zijn. Dan moet er een duurzaam en betaalbaar energiesysteem zijn voor al onze inwoners. Dan wekt Houten zelf zonder uitstoot van CO2 evenveel energie op als in Houten wordt gebruikt. In 2020 wekte Houten ongeveer 11% van het energieverbruik duurzaam op (bron: klimaatmonitor.databank.nl). Als alle projecten voor het opwekken van duurzame stroom, waarvoor vergunning is verleend, ook worden gebouwd komt Houten in 2030 uit op ongeveer 48% duurzame energie. Om in 2040 energieneutraal (100% duurzame energie) te zijn moet het energiegebruik verder omlaag en moet in de gemeente Houten nog meer energie duurzaam worden opgewekt. Wat gaat Houten nog meer doen om energieneutraal te worden? Dat is een grote maatschappelijke uitdaging waar de Houtense samenleving voor staat. Over die vraag organiseert de gemeente een Energieconferentie in de vorm van een burgerberaad1. Burgerberaad Energie 2040 maakt een voorstel voor de route die Houten in 2040 energieneutraal maakt. Zo wordt de energietransitie (nog meer) voor en door Houtenaren en kunnen vervolgstappen rekenen op maatschappelijk draagvlak. Samen maken we Houten energieneutraal in 2040.

Burgerberaad Energie 2040 is een beraad van honderdvijftig inwoners uit Houten. Voor het maatschappelijke draagvlak is belangrijk dat de samenstelling een afspiegeling is van de inwoners in Houten. De deelnemers worden daarom geselecteerd via een gestratificeerde lotingsprocedure. Het buitengebied is dubbel vertegenwoordigd (ten opzichte van hun procentuele aandeel van de Houtense bevolking). Dat doen we omdat de (ruimtelijke) impact van opwekprojecten daar het grootst is. Het beraad stelt tijdens drie conferentiedagen in september en oktober 2023 adviezen en aanbevelingen op voor de route naar energieneutraal 2040. Medewerkers van de gemeente en een delegatie van het burgerberaad maken in co-creatie, op basis van de adviezen en aanbevelingen van het burgerberaad, de Routekaart Energie 2025-2040. De routekaart beschrijft de concrete aanpak, doelen en mijlpalen die Houten in de periode 2025 en 2040 wil bereiken. De routekaart dient als basis voor een nieuw Energieplan 2025 – 2040 voor de gemeente Houten. De routekaart kan ook dienen als input voor andere nieuwe of te actualiseren beleidsdocumenten, zoals de Regionale Energie Strategie, Transitievisie Warmte en Omgevingsvisie. Het Burgerberaad Energie 2040 biedt de Routekaart Energie 2025-2040 aan aan het college en de gemeenteraad van Houten.

Het college van B&W legt vervolgens de routekaart ter vaststelling voor aan de gemeenteraad van Houten. De deelnemers aan Burgerberaad Energie 2040 zijn willekeurige inwoners van Houten. Een deelnemer zit zonder last of ruggenspraak en zonder speciale kennis in het beraad. Energietransitie is een onderwerp waarin technische kennis van belang is. Onderdeel van het beraad is daarom een conferentie waarin de kennis en feiten over de effecten van maatregelen en oplossingen aan de orde komen en worden bediscussieerd. De conferentie vormt het vertrekpunt voor de adviezen, oplossingen en aanbevelingen van het beraad. 1. Centrale vraag De centrale vraag is: Hoe (acties en randvoorwaarden) maken we Houten in 2040 energieneutraal?

1 De opzet van een burgerberaad is bedacht door de Belgische cultuurhistoricus en schrijver David van Reybrouck. Het beraad stelt een advies op

over een maatschappelijk vraagstuk. Het beraad wordt samengesteld op basis van loting.

Versie 05-04-2023

1/16

Burgerberaad Energie 2040 bedenkt welke stappen Houten gaat zetten om in 2040 energieneutraal te zijn. Ook doet het beraad aanbevelingen over de voorwaarden waaraan het proces en de oplossingen moeten voldoen. Samen met medewerkers van de gemeente worden de adviezen en aanbevelingen omgezet in een Routekaart Energie 2025-2040. In de routekaart zijn de concrete stappen in de tijd vastgelegd die Houten gaat zetten om energieneutraal te worden. 2. Doelen De doelen van het burgerberaad zijn: 1. Een (gezamenlijke) visie op het proces naar Houten 2040 energieneutraal (fase 1). • Hoe, waar en onder welke voorwaarden stroom opwekken? • Op welke manier gaan we energie besparen? • Hoe maken we Houten aardgasvrij? Uitwerking van de aanpak en verdeling van verantwoordelijkheden. • Wat zijn de stappen naar duurzame mobiliteit en vervoer? • Manieren waarop samenleving en gemeente betrokken zijn en worden bij de productie van duurzame stroom. • Maatschappelijke, ruimtelijke en technische voorwaarden waaraan voldaan moet worden voor de verschillende oplossingen. 2. Het opstellen van de Routekaart Energie 2025-2040 (fase 2) • De verschillende stappen uitgezet in de tijd, die inwoners, ondernemers, bedrijven en gemeente Houten van 2025 tot 2040 gaan zetten in de energietransitie. Aan de hand van de routekaart wordt een nieuw Energieplan 2025-2040 opgesteld.

Hierin zijn de projecten van 2025 tot 2030 concreet beschreven. De periode daarna is in grote lijnen in het plan opgenomen. Elke 5 jaar wordt het energieplan geactualiseerd. (zie bijlage 1) • Verspreiding van kennis en informatie over de nut en noodzaak van de energietransitie en de toekomstige mogelijkheden. • Verhogen van de betrokkenheid van de Houtense samenleving bij de energietransitie.

Versie 05-04-2023

2/16

3. Burgerberaad Een basis van het Energieplan 2025-2040 wordt gelegd in een burgerberaad. Honderdvijftig inwoners van Houten bepalen de richting en de voorwaarden voor de manier waarop Houten Energieneutraal wordt. Een delegatie van het burgerberaad ontwikkelt in co-creatie met medewerkers van de gemeente een Routekaart Energie 2025-2040, die de basis vormt voor Energieplan 2025-2040. 3.1

Samenstelling

De deelnemers aan de conferentie zijn 150 inwoners uit de gemeente Houten die een dwarsdoorsnede zijn van de Houtense samenleving. Dat is belangrijk voor de representativiteit van en daarmee acceptatie van de uitkomsten door diezelfde Houtense samenleving (zie bijlage 5). De bewoners van het buitengebied zijn daarin dubbel vertegenwoordigd (ten opzichte van hun procentuele aandeel in de Houtense samenleving), omdat energieproductie vooral in het buitengebied plaatsvindt. Het aantal inwoners van het buitengebied dat deelneemt aan het burgerberaad komt daarmee 34 in plaats van 17. Bij het samenstellen van de dwarsdoorsnede kijken we naar verschillende kenmerken zoals: de woonlocatie (buitengebied of binnen de rondweg) leeftijd, geslacht, wonend in koop- of huurwoning en de laatst genoten opleiding. Deze gegevens halen we uit de Basisregistratie Personen en de inschrijving van de deelnemer. In eerste instantie worden 5.000 inwoners persoonlijk uitgenodigd. Deelnemers melden zich aan via de website of per antwoordkaart. Uit de mensen die zich aanmelden trekken we volgens de afspiegeling van de samenleving deelnemers (gestratificeerde steekproef). Een voorbeeld van de verdeling van de deelnemers over de verschillende groepen is opgenomen in de tabel.

Aantal Deelnemers Buitengebied Kern Houten 20-35 35-50 50-65 65-110 Man Vrouw

We maken deelname aan de conferentie aantrekkelijk voor groepen die de gemeente normaal gesproken minder snel bereikt door een publiekstrekker in het programma op te nemen. We denken aan een cabaretier, influencer of een ander publieke persoonlijkheid. 3.2

Opzet

De opzet van het proces is weergegeven in bijlage 1. Het burgerberaad vindt plaats op zaterdag 16 en 30 september (beide Theater aan de Slinger) en 14 oktober 2023 (expo Houten) van 10.00 – 17.00 uur. Na het plenaire burgerberaad komt een delegatie van 20 tot 25 mensen uit het burgerberaad twee avonden in oktober/november bij elkaar (fase 2). Tijdens deze avonden bespreken ze de uitwerking van de plannen door medewerkers van de gemeente. Deze avonden vinden plaats in het gemeentehuis van Houten. Het leden van het burgerberaad bepalen op de derde dag van het beraad welke 25 deelnemers doorgaan naar fase 2. Op een feestelijke avond van 19.30-21.30 uur in november 2023 draagt het gehele burgerberaad de Routekaart Energie 2025-2040 over aan het college en de gemeenteraad. 3.2.1

Dag 1: Kennismaking, verkenning opgave en bepalen kennisaanbod

De eerste dag staat in het teken van onderlinge kennismaking en oriëntatie op de opgave en de opdracht van het beraad. Voor de eerste dag nodigen we minister Jetten uit voor een presentatie waarin hij de lokale opdracht in een nationaal en internationaal kader zet. Tijdens de dag programmeren we een of twee meer beschouwende presentaties over bijvoorbeeld hoe energiewinning vanaf de middeleeuwen het Nederlandse landschap heeft bepaald (van turf naar zonnevelden).

Versie 05-04-2023

3/16

1502 34 116 31 39 46 34 77 73

In de voorbereiding is voor de tweede dag een compleet kennisaanbod van lezingen en werkgroepen (eventueel excursies) uitgewerkt. Aan het eind van de eerste dag kunnen de deelnemers van het beraad zich inschrijven voor werkgroepen (en excursies). Gezamenlijk bepalen de deelnemers van het beraad beargumenteerd welke plenaire lezingen de tweede dag plaats gaan vinden. Ze mogen zelf de keuze maken waar ze informatie over willen krijgen. Dat gebeurt op dezelfde manier als het latere keuzeproces over aanbevelingen en adviezen, waardoor het beraad hiermee ervaring opdoet. Een deel van het aanbod komt door de keuzes van het beraad te vervallen. Hierover worden de presentatoren vooraf geïnformeerd en er worden afspraken gemaakt over financiële compensatie. 3.2.2

Dag 2: Verwerven van kennis en inzicht

De tweede dag staat in het teken van kennisoverdracht. Het beraad heeft zelf de inhoud van de dag bepaald. Het is een afwisseling van plenaire presentaties, werksessies en thematafels. Als verdieping kan het thema in een werkgroep worden uitgewerkt. De presentaties en de werkgroepen worden (deels) gestreamd en ’s avonds op de website van het beraad gezet waardoor ook buitenstaanders de conferentie kunnen volgen. Houtense experts en organisaties kunnen in pauzes informatie en opvatting doorgeven aan deelnemers in de informatie-/lobbyroom. Zij hebben geen toegang tot het eigenlijke beraad. Als toehoorder hebben de experts wel toegang tot de plenaire sessies. Raadsleden en leden van B&W worden uitgenodigd om aanwezig te zijn als waarnemers. Voorafgaand aan het burgerberaad houden we een een peiling onder jongeren tussen 14 en 20 jaar. Daarmee halen we hun ideeën en standpunten op over de energietransitie . Deze groep is niet aanwezig bij het burgerberaad terwijl de uitkomsten van Burgerberaad Energieplan 2025-2040 grote invloed hebben op hun leefomgeving in de toekomst. De resultaten van het onderzoek ontvangen de deelnemers tussen de eerste en tweede conferentiedag in de vorm van een 60-seconds video (of vergelijkbaar) en een boekje. Zo kunnen zij de input van jongeren benutten bij hun gedachtenvorming en formulering van adviezen en randvoorwaarden. 3.2.3

Dag 3: Advisering

Het hart van het burgerberaad vormt de uitwisseling en meningsvorming van de deelnemers. Tijdens de derde dag gaan de deelnemers in themagroepen adviezen, aanbevelingen en oplossingen genereren. Een themagroep bepaalt welke adviezen plenair wordt ingebracht. Via verschillende bespreek- en stemmingsrondes wordt in groepen en plenair langzaam maar zeker de belangrijkste adviezen naar voren gebracht. Afgesloten wordt met een plenaire stemmingsbijeenkomst waarin het beraad de belangrijkste adviezen en aanbevelingen van het beraad vaststelt. Op de derde dag bepaalt het beraad ook welke 25 deelnemers in co-creatie met medewerkers van de gemeente de Routekaart Energie 2025 – 2040 gaan samenstellen. Alle deelnemers kunnen zichzelf daarvoor tijdens de eerste twee dagen kandidaat stellen. 3.2.4

Avonden: Co-creatie Routekaart 2025-2040

Na de drie conferentiedagen gaan medewerkers van de gemeente aan de slag met de concrete vertaling van de uitkomsten in een routekaart voor de energietransitie tussen 2025 en 2040. De uitwerking in de routekaart vindt in 3 fases plaats (voorontwerp, concept en definitief). Elke tussenstap wordt voorgelegd aan een delegatie van het burgerberaad. De Routekaart Energie 2025-2040 wordt door het Burgerberaad

Versie 05-04-2023

4/16

Energie 2040 op een feestelijke avond aangeboden aan het college en de gemeenteraad. Het college van B&W legt de routekaart vervolgens ter vaststelling voor aan de Gemeenteraad. 3.2.5

Bestuurlijk Commitment

Voor de deelnemers van het burgerberaad is het belangrijk dat duidelijk is wat er met het Energieplan 2025-2040 wordt gedaan. Het college van B&W en de gemeenteraad van Houten spreken zich daar vooraf over uit. Uitgangspunt is dat het college de Routekaart Energie2025-2040 ter besluitvorming voorlegt aan de gemeenteraad. Dit zorgt voor bereidheid van inwoners om deel te nemen aan het beraad. 3.3

Organisatie

Medewerkers van de gemeente (het projectteam) organiseren en faciliteren het burgerberaad. Zij zijn verantwoordelijk voor opzet en uitvoering. Het projectteam heeft zelf beperkte kennis en geen ervaring met de opzet en organisatie van een burgerberaad. Om die reden is contact gelegd met de nationale expertgroep van het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (NP RES). De expertgroep heeft een team van ervaringsdeskundigen bij elkaar gebracht die meedenkt met het projectteam (samenstelling, zie bijlage 4). Deze ervaringsdeskundigen brengen vooral kennis en ervaring over het proces in. De deskundigen worden betaald door NP RES. Voor specifieke taken of benodigde deskundigheid in de uitvoering wijken we uit naar externe deskundigen. Het gaat hierbij een onafhankelijk dagvoorzitter (Elisabeth van den Hoogen) , kennisdeskundigen en een organisatiebureau. 3.4

Klankbordgroep

De gemeente heeft Mooi ’t Goy, Leefbaar Tull en ’t Waal, Grootouders voor het Klimaat, Energierijk Houten, Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten benaderd om deel te nemen aan een klankbordgroep (zie bijlage 4). Deze organisaties hebben ook toegezegd te willen deelnemen als klankbord. De klankbordgroep adviseert de organisatie van het burgerberaad over het kennisprogramma en benadering van de Houtense samenleving. Zij worden ook betrokken bij de opstelling van Energieplan 2025-2040. Elisabeth van den Hoogen (dagvoorzitter van het beraad) is onafhankelijk voorzitter van de klankbordgroep. 3.5

Houtens model

Met het Burgerberaad wordt uitvoering gegeven aan het amendement 071-2022 “Participatie pilots in het coalitieprogramma”. Het Burgerberaad Energie 2040 is een van de eerste pilots. De opgedane kennis en ervaring kunnen gebruikt worden als bouwstenen voor een nieuw Houtens model van participatie, dat volgens het collegeprogramma nog uitgewerkt gaat worden. 4. Kennis en informatie De leden van het burgerberaad zijn willekeurige inwoners van Houten. De meesten hebben geen specifieke kennis of informatie over het thema en de materie. Voor het opstellen van aanbevelingen en adviezen is kennis noodzakelijk. De tweede dag staat geheel in het teken van de overdracht van kennis. De organisatoren van het beraad bereiden een uitgebreid kennisprogramma voor waarin de verschillende wetenschappelijke thema’s vertegenwoordigd zijn. We nemen ook discussies tussen verschillende wetenschappelijk visies op in het programma. De deelnemers van het beraad bepalen aan het eind van de eerste dag zelf hoe het centrale en hun persoonlijke kennisprogramma op de tweede dag van de conferentie eruit gaat zien (zie ook bijlage 2). Versie 05-04-2023

5/16

We steven ernaar om ook andere vormen van kennisoverdracht in het programma op te nemen. Hierbij denken we aan: excursie naar een windmolenpark of zonneveld (met lezing of infovideo in de bus), podcasts; tochtje met een elektrische of waterstofbus, energiemarkt, “serieus game”, infomap, lezingen webinars en een kennisbank/website. Het is nog niet duidelijk wat hiervan daadwerkelijk ingezet wordt. Dit is ook afhankelijk van beschikbaarheid van bronnen, budget en mensen. Het burgerberaad krijgt een eigen webpagina op www.houten.nl. Onderdeel hiervan wordt de kennisspringplank. De kennisspringplank wordt visueel vormgegeven. De springplank verwijst deelnemers op een eenvoudige manier naar (betrouwbare) kennisbronnen over een breed spectrum van onderwerpen die samenhangen met de energietransitie. Deze webpagina is voor iedereen bereikbaar en blijft ook na het burgerberaad onderdeel uitmaken van de website van de gemeente (of mogelijk www.duurzaamhouten.nl). 5. Communicatie 5.1

Herkenbaarheid

Communicatie speelt een belangrijke rol in het burgerberaad. Het is belangrijk dat het burgerberaad en het doel en de inhoud ervan bekend worden. De communicatie over het burgerberaad moet impact hebben, daarvoor is herkenbaarheid van belang. Burgerberaad Energie 2040 krijgt een eigen logo en huisstijl die we in alle kanalen en uitingen doorvoeren. De infografic over de energietransitie blijkt door Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten zeer regelmatig te worden gebruikt. De huisstijl van het burgerberaad laten we daarom hierop aansluiten. 5.2

Inwoners van Houten

Eén van de doelen van het burgerberaad is de betrokkenheid en bekendheid met de energietransitie te vergroten. Daarvoor is het onder de aandacht brengen van het burgerberaad van groot belang. Begin juni, na het raadsbesluit, start de communicatie over het burgerberaad met een artikel in Houtens Nieuws, een bericht in Schalkwijkse Berichten, een interview in AD Utrechts Nieuwsblad en Omroep Houten en het lanceren van de website. Elke maand op weg naar het burgerberaad zorgen we voor een bericht in Houten Nieuws (interview met een deelnemer, spreker, achtergrondartikel). Via de eigen social media accounts besteden Rosa Molenaar – participatie, Wouter van de Berg – buitengebied en Paul van Ruitenbeek – Energietransitie aandacht aan het Burgerberaad Energie 2040. 5.2

Werven en selectie van deelnemers aan het Burgerberaad

Mogelijke deelnemers maken voor het eerst kennis met het burgerberaad via Houtens Nieuws, sociale media of via andere kanalen. De mensen die getrokken zijn uit de basisadministratie ontvangen een uitnodiging om deel te nemen aan het beraad. Bij deelname ontvangen ze een totaal vergoeding van € 150. De uitnodigingsbrief verzenden we na de lancering van het beraad in juni. Deelnemers voor wie door zorgtaken, beperkingen of andere praktische zaken deelname aan het burgerberaad lastig is, bieden wij ondersteuning aan. Voorbeelden hiervan zijn kinderopvang, persoonlijk vervoer en braillevoorzieningen. In de uitnodigingsbrief brengen we dit aanbod onder de aandacht en we

Versie 05-04-2023

6/16

vragen dit bij inschrijving te melden. Inkomstenderving als gevolg van deelname gaat niet vergoed worden. Naast de uitnodigingsbrief gaan we de lastiger te bereiken doelgroepen via andere kanalen benaderen. Voor de groep tot 35 jaar en vrouwen lanceren we een advertentiecampagne via Facebook en Instagram. Ook onderzoeken we de inzet van lokale influencers. De mensen die zich inschrijven ontvangen een bevestigingsbrief of een afwijzing. Inschrijving gaat bij voorkeur via internet, maar kan ook per mail of brief. De deelnemers kunnen als ze dat willen, na de eerste conferentiedag, een WhatsApp-groep opzetten om zaken met elkaar uit te wisselen. De mogelijkheid van een gesloten chatgroep in HoutenPraatMee wordt onderzocht. De communicatie vanuit de gemeente verloopt zoveel mogelijk digitaal (email, nieuwsbrief en website). In voorkomende gevallen communiceren we via een brief. 5.3

Gemeenteraad

De gemeenteraad stelt de aanpak vast. Daarmee is de uitkomst van het burgerberaad leidend voor het nieuwe Energieplan. Deze projectomschrijving wordt als onderdeel van dat raadsvoorstel aan de gemeenteraad voorgelegd. Tijdens de voorbereidingen en uitvoering van het burgerberaad houden we de gemeenteraad op de hoogte van de ontwikkelingen en stand van zaken via het Griffiebericht. Raadsleden zijn als waarnemer welkom tijdens het beraad. De gehele gemeenteraad nodigen we uit voor de afsluitende avond. 5.4

Bestuurders van omliggende gemeenten en provincie

Het college van B&W informeert, bij monde van wethouder Paul van Ruitenbeek, de gedeputeerde en de portefeuillehouders van Wijk bij Duurstede, Buren, Bunnik, Utrechtse Heuvelrug en Culemborg over het burgerberaad en relevante ontwikkelingen van het beraad. Ook deze bestuurders zijn als waarnemer welkom. 5.5

Media

De centrale bijeenkomsten tijdens het burgerberaad worden live gestreamd, zodat alle Houtenaren dit kunnen volgen. Via de vaste media contacten genereren we zoveel mogelijk free publicity. Indien minister Jetten (zie opzet) ingaat op de uitnodiging, werken we met het ministerie samen aan publiciteit via de landelijke media. Van de uitkomsten van elke conferentiedag versturen we een persbericht naar de media. Een beknopt verslag van de conferentie publiceren we op de Gemeentepagina van Houtens Nieuws en de gemeentelijke digitale nieuwsbrief. 5.6

Website

Mei 2023 gaat www.houten.nl/burgerberaad live. Dit deel van de website van gemeente Houten speelt een centrale rol als springplank naar relevante informatie over de verschillende aspecten van de energietransitie. De ontsluiting van de informatie is zoveel mogelijk visueel, zodat de gebruiker niet veel hoeft te lezen om bij de informatie te komen. Teksten op website hebben taalniveau A2 (B1 is verplicht). De website moet toegankelijk zijn voor laaggeletterden.

Versie 05-04-2023

7/16

5.6

Communicatieniveau

Alle communicatie van en over de website heeft taalniveau A2. In een tekst over een begrip dat niet voldoet aan niveau A2, is niveau B1 toegestaan. 5.7

Making Off

Vanuit het NP RES is zeer veel interesse in de manier waarop Houten het Burgerberaad Energie 2040 ontwikkelt. RVO heeft het productiehuis BroekhuizenWirtz de opdracht gegeven een videoproductie te maken van de manier waarop Houten de conferentie voorbereid, organiseert en het verloop en de opbrengsten van het burgerberaad. Afgesproken is dat we het videomateriaal van dit team kunnen gebruiken voor de livestreams van de conferentie. Hierover moeten met de producer nog nadere afspraken worden gemaakt. 6. Positionering Het burgerberaad is een belangrijke stap in de route naar energieneutraal Houten. Met het beraad speelt Houten een voorstrekkersrol in de regio in burgerparticipatie en energietransitie. De opzet van het burgerberaad sluit aan op deze positie. Voor de opening van het beraad nodigen we minister Rob Jetten en de verantwoordelijk gedeputeerde, nu Huib van Essen, uit. Wij vragen hen het Burgerberaad Energie 2040 in een breder verband te zetten. Bijzonder van Burgerberaad Energie 2040 is dat aansluitend een delegatie van het beraad in co-creatie met de gemeentelijke organisatie een concreet plan van aanpak maakt. Dit is een nieuwe participatievorm. Er is daardoor veel belangstelling voor Burgerberaad Energie 2040 te verwachten. Het burgerberaad moet een herkenbare gebeurtenis worden. We laten een beeldstijl en -merk ontwikkelen.

Het beeldmerk moet ook gebruikt kunnen worden voor toekomstige burgerberaden over andere onderwerpen. Hiervoor is opdracht vertrekt aan studio Mosgroen, die ook het ontwerp van de infographic energietransitie heeft samengesteld.

Versie 05-04-2023

8/16

Bijlage 1: Opzet en samenhang Burgerberaad Energie 2040

Versie 05-04-2023

9/16

Bijlage 2: Kennisprogramma voor Burgerberaad Energie 2040 Thema’s Algemeen -

Klimaatverandering, wat zijn de gevolgen Argumenten Houten Energieneutraal 2040 Stand van zaken in Houten Doelen en beleid Houten over energietransitie Beeld van het energielandschap

Besparen -

Info waarom besparen Op welke manieren kan je besparen Wat zijn de snelste stappen

Bewezen technieken •

Zonnepanelen - Info waarom zonnepanelen - Hoe worden zonnepanelen gemaakt - Hoe werken zonnepanelen - Verschil zonnepaneel en zonneboiler

•

Windenergie - Hoe werkt een windmolen - Hoeveel energie wekt een molen op - Windenergie en gezondheid- Geluid - Voor- en nadelen Zonnevelden - Wat zijn zonnevelden - Wat doen we in de gemeente Houten - Inpassen in landschap - Natuur en zonnevelden

•

Overige technieken •

•

Waterstof - Wat is waterstof - Hoe wordt waterstof gemaakt - Waar kan je waterstof voor gebruiken Kernenergie - Wat is kernenergie - Hoe wekt een kerncentrale - Kleine kerncentrales - Voor- en nadelen

Versie 05-04-2023

10/16

Mogelijke adviseurs/sprekers • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Specialist Paul Ronken Provinciaal Adviseur ruimtelijke kwaliteit Jan Rotmans Energie en veranderingsspecialist. Helga van Leur, klimaatspecialist Jan de Laat, geluidspecialist GGD gezondheid en windmolens Bureau Land-id Bureau HNS landschap Martien Visser, Lector Energietransitie Hanzehogeschool Reint Jan Renes, lector Psychologie voor een Duurzame Stad - Hogeschool van Amsterdam Peter Kuipers Munnike, inwoner Wijk bij Duurstede, Instituut voor Marien en Atmosferisch Onderzoek Universiteit Utrecht. Tim van Hattum, Wageningen Universiteit, Schaarste en geld Judith Brouwer, Milieucentraal, gedrag Andy van Dobbelsteen, TU Delf, Energiebronnen en schaarste Jan van de Venis, Ombudsman Toekomstige generaties, Duurzame toekomst Warmold Ten Zijthof, Stedin, Elektriciteit netwerk Anne Schipper / Karin Friele, Jong RES Kirsten Notten, Energie samen, Energie coöperaties Pieter Ruigenwaard, Energie van Utrecht, Energie coöperaties

Versie 05-04-2023

11/16

Bijlage 3: Raming Burgerberaad Energie 2040 Locatie Theater aan de slinger Huurkosten Lunch Vergaderarrangement Expo Houten Huurkosten Lunch Vergaderarrangement Gemeentehuis Vergaderarrangement Locatiekosten Deelnemersvergoeding Beraad Uitwerking Energieplan Inhuur Dag voorzitter Sprekers Workshops

2 dagen 2 dagen 350 lunches 350 stuks

€ 1.250,00 € 300,00 € 9,00 € 15,00

€ 2.500,00 € 600,00 € 3.150,00 € 5.250,00

1 dagen 1 dagen 175 lunches 175 stuks

€ 800,00 € 1.200,00 € 17,50 € 10,00

€ 1.000,00 € 1.500,00 € 3.062,50 € 1.750,00

€ 6,00

€ 600,00

100 stuks

€ 19.412,50 150 personen 25 personen

€ 150,00 € 50,00

€ 23.750,00 3 dagen 8 personen 10 personen

€ 1.200,00 € 500,00 € 400,00

Organisatiekosten (bureau) Communicatiemiddelen Huisstijl Enveloppen+brieven Porto Schrijfblokjes Wayfinding Opmaak eindrapport (PDF) Beeld einderapport (stelpost)

€ 22.500,00 € 1.250,00 € 3.600,00 € 4.000,00 € 4.000,00 € 15.000,00 € 26.600,00

5.000 stuks 5.000 stuks 150 stuks

€ 0,75 € 1,00 € 3,95

30 uur

€ 75,00

€ 4.000,00 € 3.750,00 € 5.000,00 € 592,50 € 450,00 € 2.250,00 € 750,00 € 16.792,00

Jongerenenquête Communicatiekosten Artikelen in 't Groentje Livestream (stelpost) Onvoorzien Totaal

€ 10.000,00 3 pagina's

€ 750,00

€ 2.250,00 € 7.500,00 € 9.750,00 € 7.500,00 € 113.804,50

De kosten van de projectmanager zijn niet meegenomen. Deze zijn onderdeel van een grotere opdracht waarvoor een budget beschikbaar is van €110.000.

Versie 05-04-2023

12/16

Inzet medewerkers Projectmanager Voorbereiding Begeleiding uitvoering Organisatie Verslaglegging Totaal uren (excl. Uitwerking Energieplan)

Versie 05-04-2023

450 250 300 150 100 1250

uur uur uur uur uur uur

13/16

Bijlage 4: Specificatie van de (externe) groepen betrokken bij het burgerberaad

Naam Samenstelling

Burgerberaad 150 inwoners van Houten die een afspiegeling zijn van de Houtense samenleving. Inwoners van het buiten gebied zijn dubbel vertegenwoordigd

Taak

Opstellen van adviezen over de stappen en de randvoorwaarden naar energieneutraal in 2040

Naam Samenstelling

Delegatie Routekaart Energie 2025-2040 25 leden van het burgerberaad (zelf aangemeld)

Taak

Toetsing van de uitwerking door de ambtelijke organisatie van de adviezen van het Burgerberaad

Naam Samenstelling

Klankbordgroep Organisaties uit Houten die ideeën hebben over inwonersparticipatie bij de energietransitie.

Taak

Advisering over het kennisprogramma van het burgerberaad en de benadering van inwoners van Houten. (geen bindend advies) Stichting Mooi ’t Goy Stichting Leefbaarheid Tull en ’t Waal Coöperatie Opgewekt Houten Coöperatie Duurzaam Eiland Grootouders voor het klimaat Stichting EnergieRijk Houten

Deelnemers

Naam Samenstelling

Expertgroep Burgerberaad Houten Experts die ervaring hebben met het organiseren van een burgerberaad.

Taak Deelnemers

Advisering over de opzet van het burgerberaad Mirjam de Pater – G1000 Jonneke Stans – Adviesbureau EMMA Bas Koopman – expertgroep RES Kristof Jacobs – Radbout Universiteit

Versie 05-04-2023

14/16

Bijlage 5: Achtergrondinformatie over selectie Kenmerkend voor een burgerberaad is dat burgers allemaal evenveel kans hebben om eraan deel te nemen. Dat deelname openstaat voor alle burgers draagt bij aan een als fair ervaren participatieproces. De initiatiefnemer van het beraad heeft geen invloed op wie wordt uitgenodigd en wie niet. Vervolgens is het belangrijk dat de groep burgers die ingaat op de uitnodiging van een overheidsorganisatie en daadwerkelijk deelneemt ook representatief is. Het gaat er dan om dat de deelnemers een goede afspiegeling vormt van alle burgers. Tot slot is het cruciaal dat verschillende perspectieven op een vraagstuk ook vertegenwoordigd zijn binnen een burgerberaad. Alleen in dat geval kun je spreken van een inclusief burgerberaad. Loting Om te zorgen voor een representatief burgerberaad wordt vaak gebruik gemaakt van een vorm van loting. Meestal wordt een steekproef getrokken uit de basisadministratie personen. Bekend is dat jongeren, burgers met een andere afkomst en praktisch opgeleiden over het algemeen minder vaak ingaan op een uitnodiging voor een participatieproces. Zo onstaat een ondervertegenwoordiging van deze groepen en een oververtegenwoordiging van oudere, theoretisch opgeleide, autochtone inwoners.

Door gebruik te maken van een vorm van gewogen loting, door middel van een gestratificeerde steekproeftrekking, kan dit worden gecorrigeerd. Sommige groepen burgers krijgen zo een grotere kans om te worden ingeloot dan andere. Op die manier kunnen alle inwoners zich vertegenwoordigd voelen. Dat komt het maatschappelijk draagvlak voor de uitkomsten ten goede. Demografische representatie Bij demografische representatie gaat het erom dat de groep deelnemers een goede afspiegeling vormt wat betreft achtergrondkenmerken. Denk hierbij aan leeftijd, geslacht, opleiding, spreiding over wijken en buurten of culturele achtergrond. Demografische representatie wordt nagestreefd met als doel dat burgers die niet deelnemen zich herkennen in burgers die wel deelnemen (‘mensen zoals ik praten mee’). De legitimiteit van een burgerberaad wordt hierdoor versterkt. Een gewogen loting versterkt de demografische representatie. Discursieve representatie Bij discursieve representatie gaat het erom dat alle relevante perspectieven op een vraagstuk naar voren worden gebracht door deelnemers aan een burgerberaad. Het streven is immers om uiteenlopende opvattingen, verschillende ideeën over een vraagstuk en mogelijke oplossingen te verzamelen bij het bedenken van adviezen. In het Burgerberaad Energie 2040 is om die reden het aantal deelnemers uit het buitengebied verdubbeld.

Loting ≠ representatie Het is niet vanzelfsprekend dat loting tot demografische en discursieve representatie leidt. Bij het miniburgerberaad Klimaat in Amsterdam bleek na gewogen loting een goede afspiegeling te zijn ontstaan wat betreft leeftijd, geslacht en spreiding over de stadsdelen. Er was echter een sterke oververtegenwoordiging van theoretisch opgeleiden: 88% van de deelnemers had een HBO of WO opleiding gevolgd, terwijl het aandeel theoretisch opgeleiden in de stad 48% is. Bij de gewogen loting was opleidingsniveau niet meegenomen. Mede door de overtegenwoording van theoretisch opgeleiden kwamen argumenten van klimaatsceptici niet of nauwelijks aan de orde.

Versie 05-04-2023

15/16

Zelfselectie Sommige groepen burgers gaan eerder of juist minder snel in op een uitnodiging voor een burgerberaad. Een belangrijk factor hierin is zelfselectie. Zelfselectie is niet willekeurig maar hangt samen met de (demografische) achtergrondkenmerken van burgers (leeftijd, opleiding en afkomst) in combinatie met de kenmerken van een participatieproces. De kenmerken van burgerberaden spelen een rol bij zelfselectie. Of burgers ingaan op een uitnodiging voor een burgerberaad hangt af van hun redenen om mee te praten. Heel algemeen gesteld nemen burgers deel aan een participatieproces vanwege een persoonlijk of groepsbelang, of gewoonweg omdat het onderwerp hen interesseert of uit betrokkenheid bij hun stad of dorp. De afbakening van een vraagstuk en de vraagstelling van een burgerberaad brengen met zich mee dat sommige burgers zich wel en anderen zich niet aangesproken voelen om mee te praten. Een complex en abstract onderwerp stoot een deel van de mensen af. Deelname aan het burgerberaad vraagt een forse inzet in tijd van deelnemers. Dit betekent dat burgers die weinig tijd hebben zoals ouders van jonge kinderen, mantelzorgers of mensen die op onregelmatige tijden werken, minder snel in gaan op een uitnodiging voor een burgerberaad. Het vereist ook bepaalde vaardigheden. Er wordt van deelnemers gevraagd om gesprekken te voeren met onbekende andere burgers en deskundigen.

Niet iedereen vindt dat makkelijk of voelt zich comfortabel in die situatie. Gestratificeerde loting Samengevat leiden verschillende factoren tot zelfselectie. Het effect hiervan is dat hoewel burgers een gelijke kans hebben om deel te nemen, de daadwerkelijke samenstelling van een burgerberaad in veel gevallen geen goede afspiegeling vormt van alle burgers. Voor een succesvol burgerberaad is een goede afspiegeling belangrijk. Daarom is het nodig een gestratificeerde loting toe te passen.

Versie 05-04-2023

16/16