Bijlage 1 - Jaarstukken 2023 versie Raad (versie 26 juni 2024)
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
Inhoudsopgave Bestuurlijke beschouwingen 2023 .............................................................................................................................6 JAARVERSLAG .......................................................................................................................................................12 Programma Samen Leven .......................................................................................................................................13 Deelprogramma Gezondheid .............................................................................................................................15 Deelprogramma Saamhorigheid ........................................................................................................................18 Deelprogramma Leren en Werken .....................................................................................................................21 Deelprogramma Thuis........................................................................................................................................24 Programma Duurzame leefomgeving ......................................................................................................................32 Deelprogramma Wonen
.....................................................................................................................................33 Deelprogramma Commerciële voorzieningen ....................................................................................................35 Deelprogramma Leefomgeving ..........................................................................................................................38 Deelprogramma Gebiedsontwikkeling ...............................................................................................................41 Deelprogramma Duurzaamheid & energietransitie ............................................................................................44 Deelprogramma Landschap en recreatie ...........................................................................................................50 Deelprogramma Cultuurhistorie en archeologie.................................................................................................53 Programma Goede bereikbaarheid..........................................................................................................................60 Deelprogramma Verkeersbeleid ........................................................................................................................62 Deelprogramma Autoverkeer
.............................................................................................................................63 Deelprogramma Fietsverkeer.............................................................................................................................66 Deelprogramma Openbaar vervoer ...................................................................................................................68 Programma Veilige leefomgeving ............................................................................................................................72 Deelprogramma Sociale Veiligheid en Openbare Orde .....................................................................................74 Deelprogramma Fysieke veiligheid ....................................................................................................................77 Programma Betrokken bij de samenleving ..............................................................................................................81 Deelprogramma Politiek en bestuur ...................................................................................................................82 Deelprogramma Dienstverlening........................................................................................................................84 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie
...................................................................................87 Paragrafen ...............................................................................................................................................................93 Paragraaf Lokale heffingen ................................................................................................................................94 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................................97 Paragraaf Grondbeleid .....................................................................................................................................113 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..........................................................................................................116 Paragraaf Financiering .....................................................................................................................................121 Paragraaf Bedrijfsvoering.....................................................................................Error! Bookmark not defined.
Paragraaf Wet open overheid ..........................................................................................................................126 Paragraaf Global Goals....................................................................................................................................136 Paragraaf Verbonden partijen ..........................................................................................................................136 JAARREKENING ...................................................................................................................................................160 Uitgangspunten financiële verslaglegging........................................................................................................161 Balans per 31 december ..................................................................................................................................166 Toelichting op de balans ..................................................................................................................................169 Staat van baten en lasten per programma .......................................................................................................212 Toelichting op staat van baten en lasten per programma ................................................................................214 Baten en lasten op
taakveld BBV / programma ...............................................................................................228 Wet normalisering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector.......................................231 Incidentele Baten en lasten ..............................................................................................................................232 Overzicht van beoogde structurele dotaties en onttrekkingen aan reserves ...................................................235 SISA .................................................................................................................................................................236 Rechtmatigheidsverantwoording ......................................................................................................................251 Controleverklaring ............................................................................................................................................259
Jaarstukken 2023
2
Voorwoord Inleiding 2023 is het eerste hele jaar van deze bestuursperiode, waarin de uitvoering van het door de raad vastgestelde collegeprogramma tot de eerste resultaten leidde, of nieuwe ontwikkelingen in gang zijn gezet. De inwoners en gemeenteraad zijn betrokken bij het opstellen van het Houtens DNA en de plannen voor de Sterke Lekdijk. Ook is de mantelzorgvergoeding verhoogd, heeft de raad besloten tot afschaffing van de hondenbelasting en is juist de Jongerenadviesraad ingesteld, net als het Burgerberaad Energie. Via ‘Ons Fonds’ en het Cultuurfonds hebben vele initiatieven kleur gegeven aan Houten. Het was ook een roerig jaar. Inwoners hadden ondersteuning nodig vanwege de energiecrisis, Houten Hub bracht veel betrokken inwoners op de been en onzekerheid over de inkomsten vanuit het Rijk voor de gemeente maakt toekomstbestendige financiële besluitvorming ingewikkeld. Het college is en blijft met de inwoners en de raad in gesprek, ook over moeilijke onderwerpen. We willen dicht bij onze inwoners staan, op zorgvuldige wijze met elkaar omgaan en samen bouwen aan een toekomstbestendig Houten. Daar was onze inzet in 2023 onverminderd op gericht en we zien dat er, ondanks alle hectiek, veel werk is verzet. Samen met onze inwoners. Daar zijn we enorm trots op.
Voor 2024 zijn we erin geslaagd een sluitende begroting te presenteren, met een gerealiseerde bezuiniging van 1,7 miljoen. Vooruitkijkend zien we de komende jaren een minder rooskleurig beeld. Er heerst financiële onzekerheid onder inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. De huidige begrotingen voor 2025 en verder laten momenteel grote tekorten zien. Ze zijn uiterst onzeker vanwege de onbekendheid van de omvang van de uitkering vanuit het gemeentefonds van het rijk, de effecten van hoge inflatie, nieuwe CAO-afspraken en stijgende rente. De komende jaren worden uitdagend, in veel opzichten maar vooral financieel. Grote uitdagingen zoals financiële onzekerheid, woningtekort, bestaanszekerheid, energietransitie en opvang van asiel- en spoedzoekers vormen maatschappelijke vraagstukken, die we samen met onze inwoners het hoofd moeten bieden. Ronde van Houten De gemeente ontkomt niet aan de noodzaak scherp bij te sturen willen we voor 2025 en verder nog tot een sluitende begroting komen. Daarvoor zijn we begonnen met de Ronde van Houten. Met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers zijn we verkennende gesprekken gestart en daarmee te komen tot inzicht in acceptabele maatschappelijke effecten van bezuinigingen / ombuigingsideeën. De evaluatie van de Sociale Koers maakt tevens onderdeel uit van deze gesprekken.
Want er is sociale kracht nodig willen we ons samen met onze inwoners blijven inzetten. Gebleken is dat het aantal inwoners dat een beroep doet op voorzieningen toeneemt. Het is daarom voor ons meer dan ooit de uitdaging om goede inhoudelijke keuzes te verknopen aan een duurzame bekostiging. De kracht van de samenleving wordt ingezet om te komen tot de prioriteiten bij het toekomstbesteding inzetten van mens en middelen binnen de begroting van de gemeente Houten. We zijn daarom in 2023 gestart met het vragen van een begrotingsadvies aan onze samenleving, om het hoofd te bieden aan alle onzekerheden en te komen met een meer sluitende begroting vanaf 2025. Het betrekken van inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers moet leiden tot een zo maximaal mogelijk gedragen en toekomstbestendige begroting. De eerste suggesties zijn bemoedigend, we zijn trots op de grote bereidwilligheid en constructieve inbreng van onze inwoners in antwoord op de uitdagende vraag. Namelijk hoe we ondanks fors minder geld het beste omgaan met onderwerpen als zorg, culrtuur, (sport)voorzieningen, de dienstverlening van de gemeente en onderhoud van de openbare ruimte. We willen dit samen met onze inwoners bepalen hoe hier het beste in kunnen handelen.
Houten Hub Het plan over de tijdelijke huisvesting van Houtense woningzoekenden, maatschappelijke organisaties en asielzoekers en statushouders, de zogenaamde Houten Hub, leidde tot veel reacties en bezorgdheid. Een aantal direct omwonenden startte een petitie. Gelet op de zorgen en onrust is besloten pas op de plaats te maken en het raadsvoorstel niet voor besluitvorming voor te leggen. Als reactie daarop startte een groep inwoners een petitie voor de opvang van vluchtelingen. Het concept Houten Hub riep veel en verschillende beelden op. Voor ons vormde dit aanleiding een omvangrijk participatieproces te starten. Omwonenden, organisaties, ondernemers en andere belangstellenden hebben via bijeenkomsten, online participatieplatform en gesprekken hun wensen, zorgen, ondersteuning en ideeën over het plan kenbaar gemaakt.
Jaarstukken 2023
3
De inbreng, inzichten en vragen uit de vele gesprekken benutten we bij de verdere uitwerking en invulling van het plan. Alle gemeenten in Nederland staan voor een grote en groeiende opgave met betrekking tot de opvang van asielzoekers en huisvesting van statushouders. Zowel het Rijk als de provincie verlangen dat we een rol van betekenis innemen bij het oplossen van dit vraagstuk. Bouwen voor Houten en ons Houtens DNA Vanwege het urgente woningtekort en de roep om betaalbaar wonen gaan we de komende jaren veel bouwen. Voor het toevoegen van 4.750 woningen zijn in 2023 concrete stappen gezet met de selectie van het stedenbouwkundigbureau Ziegler | Branderhorst, met de stedenbouwkundige schetsen voor De Molenzoom, het Centrum en de Koppeling, en met de gebiedsvisies voor Houten Oost en het buitengebied. Het nieuwe monitoring- en planningsinstrument het Spoorboekje is geïntroduceerd en vastgesteld. Hiermee wordt de raad aan de hand van mijlpalen gedetailleerd en transparant geïnformeerd over de voortgang van de ruimtelijke opgaven. Sinds het vaststellen van de Woonvisie tot en met einde 2023 zijn er 567 woningen opgeleverd, waarvan 116 in 2023. Daarmee liggen we op schema qua aantal te bouwen woningen tot 2040. Een memorabele mijlpaal in 2023 was het vaststellen van het Houtens DNA.
Samen met inwoners zijn tien kernwaarden geformuleerd om de Houtense stedenbouwkundige identiteit te borgen. Het Houtens DNA is in 2023 inmiddels stevig verankerd in zowel de opdrachten voor de stedenbouwkundige schetsen, de gebiedsvisies Houten Oost en het buitengebied, als in de Omgevingsvisie. Het bouwklimaat anno 2023 kenmerkt zich door een gure tegenwind. De huizenprijzen en de bouwkosten stijgen, en we wonen in een duur en dichtbewoond stukje Nederland. Bij in 2023 gestarte planvorming voor concrete woningbouwprojecten bleek dat betaalbaar bouwen toch mogelijk is. Er is gestuurd op een inhaalslag voor de woningcategorie goedkope koop tot 280.000 euro waarvoor plancapaciteit ontbrak. Betaalbaar bouwen en wonen is verder stevig verankerd in nieuwe lokale regelgeving met het invoeren van de zelfbewoningsplicht, het antispeculatiebeding, het tijdelijk wonen in bijgebouwen en de doelgroepenverordening, waarin onder meer een instandhoudingstermijn voor betaalbare woningen is vastgelegd en de eis van minimaal 66% betaalbaar bouwen bij projecten van meer dan 20 woningen. De prestatieafspraken die eind 2023 werden gemaakt met Woonin zijn flink aangescherpt ten opzichte van eerdere jaren. De bouwcapaciteit die Woonin vrijmaakt voor Houten is verdubbeld naar 99 sociale huurwoningen per jaar. Dat biedt vertrouwen in de eveneens noodzakelijke inhaalslag voor sociale huurwoningen.
Ook vond er in 2023 een belangrijke doorbraak plaats in de reeds lang stilliggende onderhandelingen rond Hofstad IVb, waar 81 sociale huurwoningen worden gerealiseerd. Omgevingswet Halverwege 2023 werd bekend dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 toch echt een feit zou zijn. We waren al met een stevig werkpakket begonnen voor het maken van een gebiedsdekkende Omgevingsplan en een Omgevingsvisie. Voor het Omgevingsplan zijn we gestart met het omvormen van meer dan 100 bestemmingsplannen, diverse omgevings- en beheerverordeningen en delen van de Algemene Plaatselijke Verordening te worden omgevormd tot één integraal benaderbaar document waarin alle Houtense omgevingsgerelateerde regelgeving is opgenomen. De Houtense Omgevingsvisie is het beleidsdocument waarin alle omgevingsgerelateerde beleidsdoelen (lucht, geluid, water, verkeer, archeologie, klimaat, bouwen, etc.) integraal en in overeenstemming met elkaar zijn opgenomen op een strategisch niveau voor het gehele Houtense grondgebied. Tevens zijn diverse verordeningen aangepast, waaronder de legesverordening Omgevingswet en Verordening nadeelcompensatie en hebben we in goede en waardevolle samenwerking met de raadswerkgroep Omgevingswet een lijn ingezet hoe om te gaan met het bindend adviesrecht. Burgerberaad Energie We willen in 2040 energieneutraal zijn, ook dit vraagt veel inzet van ons allemaal.
Daarvoor is in 2023 een start gemaakt, het Burgerberaad Energie 2040. Een grote groep inwoners uit de gemeente heeft zich gebogen over de vraag: “Hoe zorgen we ervoor dat de gemeente Houten in 2040 energieneutraal is?” Het burgerberaad heeft adviezen opgesteld over het opwekken van stroom, energie besparen, warmte, communicatie en verandering van gedrag. Daarna heeft een werkgroep, met 19 leden uit het burgerberaad, de adviezen uitgewerkt, welke tot voorstellen zullen leiden voor een nieuw op te stellen Energieplan.
Jaarstukken 2023
4
Op weg naar een aardgasvrije weg De Polders! In 2023 zijn de lijnen uitgezet om te komen tot een Polderplan in 2026. In dit plan komt te staan op welke wijze alle gebouwen in startwijk de Polders vrijwillig van het aardgas af worden gehaald. Het plan maken we samen met inwoners en instellingen, VVE’s en Woonin. Dit doen we zoals beschreven in de door de raad vastgestelde startnotitie. Voorafgaand aan dat besluit is al intensief met de bewoners geparticipeerd. Hoewel 2023 als een hectisch jaar is ervaren, kijken we trots en met vertrouwen naar de resultaten die we met en voor de samenleving hebben bereikt. Deze resultaten vind u terug in deze jaarrekening. Voor u liggen de jaarstukken met jaarverslag, jaarrekening en de bestuurlijke beschouwingen. We zien de behandeling van deze stukken in een constructieve discussie tegemoet. Leeswijzer De bestuurlijke beschouwingen bestaan uit een analyse van bereikte resultaten en een toelichting op het rekeningresultaat. In het jaarverslag wordt de verantwoording uitgewerkt voor de vijf programma’s. Op deelprogrammaniveau worden de eerste twee W-vragen 'Wat hebben we bereikt?' en 'Wat hebben we daarvoor gedaan?' beantwoord. In de (deel)programma's zijn ook de indicatoren opgenomen, zoals vastgesteld bij de 2e Bestuursrapportage 2023.
Over de voortgang van de activiteiten uit het collegeprogramma wordt gerapporteerd middels gekleurde bolletjes: = de voortgang van de activiteit loopt op schema = de voortgang van de activiteit loopt achter op schema = de activiteit is nog niet gestart Bij activiteiten die achterlopen op schema of nog niet gestart zijn, is een toelichting opgenomen. Op programmaniveau wordt de derde W-vraag 'Wat heeft het gekost?' beantwoord. Daarbij is een analyse van verschillen ten opzichte van de begroting opgenomen. Als zesde is het verplichte programma Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie opgenomen met de lokale heffingen, de uitkeringen uit het gemeentefonds en de overhead. De verantwoording van de paragrafen bestaat uit negen onderdelen. Iedere paragraaf belicht vanuit een bepaald bedrijfsmatig aspect de resultaten en analyse daarvan voor het jaar 2023. Ten opzichte van voorgaande jaren is de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ingekort en wordt hierin meer op hoofdlijnen gerapporteerd. De jaarrekening bevat de financiële verantwoording, beginnend met de financiële uitgangspunten, zoals wettelijke bepalingen en waarderingsgrondslagen. Bij de staat van baten en lasten is een financiële analyse op hoofdlijnen opgenomen.
Tenslotte Hoewel 2023 opnieuw in veel opzichten anders is verlopen dan dat we vooraf hadden kunnen verwachten, kijken we met trots terug op de resultaten die we met en voor de samenleving hebben bereikt. In het vervolg van deze jaarrekening leest u welke resultaten we hebben behaald. We kijken er naar uit om deze weg volgend jaar voort te zetten. Zo blijven we samen met inwoners bouwen aan een toekomstbestendig Houten! We zien de behandeling van de jaarstukken in een constructieve discussie tegemoet. Burgemeester en wethouders van Houten, de secretaris,
de burgemeester,
A. Oortgiesen
G.P. Isabella
Jaarstukken 2023
5
Bestuurlijke beschouwingen 2023 Deze beschouwingen gaan in op het resultaat van de jaarrekening 2023 en de afwijking hiervan ten opzichte van de actuele begroting 2023 en de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen in 2023 binnen de begrotingsprogramma's. Inhoudelijke resultaten van de programma's Houten investeert elk jaar in een gezonde en leefbare gemeente. 2023 was een jaar vol uitdagingen met het verwerken van de gevolgen van de oorlog in Oekraïne, de vluchtelingen, het opvangen van extreme prijsstijgingen en de landelijke verkiezingen. Het College heeft in haar tweede jaar invulling gegeven aan het Collegeprogramma “Samen met inwoners bouwen aan een toekomstbestendig Houten”. Onderstaand worden per programma de belangrijkste ontwikkelingen in 2023 benoemd.
Programma Samen leven Doelstelling programmabegroting 2023: Iedere inwoner in Houten doet mee, wordt gezien en gehoord. Hierbij kijken we naar wat voor een inwoner mogelijk is. Als het nodig is ondersteunen we. Hierover maken we dan afspraken. Zo kan ieder zich op zijn of haar manier ontwikkelen en inzetten. De sociale samenhang in de gemeente Houten is en blijft sterk. In 2023 zijn 35 aanvragen voor "Ons Fonds" gehonoreerd en waren er in Houten ruim 40 actieve doorlopende inwonersinitiatieven. Dit zijn initiatieven op het gebied van welzijn, eenzaamheid, educatie, duurzaamheid, milieu en biodiversiteit. Via het Cultuurfonds hebben wij in 2023 25 projecten mede gefinancieerd, zoals het project "Kwetsbare Ouderen Creatief en Actief". Met diverse themafeesten, paarse vrijdag, comingoutdag en ook de nulmeting van de toegankelijkheid van 6 gemeentelijke gebouwen in 2023 is de gemeente Houten in 2023 inclusiever geworden voor inwoners. Binnen het deelprogramma Gezondheid is er in 2023 vanuit het meerjarenplan Gezond Actief Leven met een groot aantal maatschappelijke partners ingezet op een gezondere leefstijl, het welbevinden van jeugd en jongeren en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Met het vaststellen in 2023 van de ouderenagenda 2023-2026 wordt bijgedragen aan het vitaal ouder worden van de inwoners van Houten. In 2023 is gestart met het Sociaal Plein.
Hier kunnen inwoners terecht met vragen over wonen, zorg, welzijn, werk en geldzaken. Het Sociaal Plein is in 2023 meer dan 250 keer bezocht door inwoners. Medewerkers van 'van Houten&co, de Bibliotheek Lek & IJssel, Stichting Sociaal Team Houten, de WIL en Houtense Werktafel zijn bereikbaar via het Sociaal plein en beschikbaar voor raad en daad. Inwoners die meer nodig hebben, wordt de juiste weg gewezen en kunnen contact leggen met allerlei organisaties die hulp en ondersteuning bieden. Door de verbinding tussen zorg en participatie doen er meer kwetsbare inwoners mee in de samenleving.
Programma Duurzame leefomgeving Doelstelling programmabegroting 2023: Mensen wonen, werken, leren, ontwikkelen en ontspannen in een omgeving die levensloopbestendig is. Daarbij gaan wij verantwoord om met middelen. Houten is een gemeente waar veel mensen willen wonen. Samen met onze partners werken we aan de opgaven uit de Woonvisie 2021-2030. In 2023 zijn het Houtens DNA en het programmaplan Bouwen voor Houten vastgesteld en zijn verdere voorbereidende werkzaamheden verricht aan de grote woningbouwlocaties Molenzoom, Centrum, Koppeling en Houten-Oost. Tot 2040 zijn 4.750 woningen gepland te bouwen. In de jaren 2022 en 2023 zijn er daarvan 446 (330 + 116) gerealiseerd. In het kader van de leefbaarheid van Houten werken we aan aantrekkelijke commerciële voorzieningen en is in 2023 met een vitale coalitie een Plan van Aanpak ‘versterking vitaliteit centrum Houten’ gezamenlijk opgesteld en ondertekend. Voor Castellum is er een nieuw ontwerp gemaakt voor Piazza waarmee het plein een groenere uitstraling krijgt en het fietsparkeerprobleem wordt aangepakt. De Visie cultureel erfgoed is vastgesteld samen met een Uitvoeringsprogramma voor 2023 en 2024. Speciale aandacht vanuit de gemeente en de provincie is uitgegaan naar de forten van de Hollandse Waterlinies en dan met name fort Honswijk.
Jaarstukken 2023
6
Duurzaamheid gaat over wat we vandaag doen met het oog op morgen. Verduurzaming van woningen heeft in 2023 een boost gekregen via uitvoering van de eerder vastgestelde aanpak Energiearmoede. Zo is in 2023 de Fixbrigade Houten gestart, heeft de gemeenteraad de wijk de Polders aangewezen als pilotwijk op weg naar aardgasvrij en is een vergunning verleend voor zonneveld Oosterlaak. Ook hebben we samen met onze inwoners gesproken over morgen. Het Burgerberaad Energie 2040 heeft gesproken over hoe de gemeente Houten energieneutraal kan worden in 2040. Het burgerberaad heeft geresulteerd in 11 adviezen welke zijn uitgewerkt in een routekaart. In Houten werken we hard aan een gezond leven voor mensen en dieren. Ter vergroting van de biodiversiteit is er bosplantsoen bijgekomen tegenover Het Veld en zijn er dankzij de Krachtfabriek twee nieuwe insectenhotels geplaatst. Op diverse plekken in het buitengebied zijn landschapselementen aangelegd, hersteld en/of onderhouden waarbij samengewerkt is met vrijwilligersgroepen. Ook is gestart met het herstel van een oude met bramen overwoekerde boomgaard bij Tull en ’t Waal, zijn er broeihopen aangelegd en zijn met vrijwilligers maatregelen getroffen om de gemeentelijke weidevogelgebieden nog geschikter te maken voor weidevogels.
Voor het toekomstig beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een geactualiseerd MJOP (meerjarenonderhoudsplan) openbare ruimte 2024-2028 vastgesteld. In 2023 hebben de wijkcoördinatoren 104 bewonersinitiatieven gefaciliteerd. Samen met Zwerfvuil Houten is een actie opgezet om de problemen rond zwerfvuil nog eens extra onder de aandacht te brengen.
Programma Goede bereikbaarheid Doelstelling programmabegroting 2023: Het in stand houden en verbeteren van de infrastructuur voor de bereikbaarheid van Houten. Houten is vanouds een echte fietsstad en dat willen we zo houden. Ook in 2023 zijn er veel initiatieven gerealiseerd om Houten aantrekkelijk te laten blijven voor fietsers. We hebben overleg gehad over verbetering van het regionale en lokale fietsnetwerk. Er is een ontwerp gemaakt voor de doorfietsroute Houten-Nieuwegein-Lage Weide. De Lekdijk wordt fietsvriendelijk ingericht door te kiezen voor de uitstraling van een fietsstraat. En om de fietsparkeeroverlast bij de fietstransferia te verminderen zijn er weesfietsen verwijderd waardoor de stallingsruimte beter kan worden benut., De Provinciale weg in Schalkwijk is aangepast en deels 30 km/h zone geworden met brede fietssuggestiestroken. Daarnaast is het achterstallig onderhoud op veel fietspaden aangepakt. Om ook in de toekomst een goede bereikbaarheid van Houten te borgen is in 2023 bijgedragen aan de besluitvorming van de studie Alternatief Ring Utrecht (ARU). Het ARU is ook voor Houten belangrijk. Het alternatief kan zorgen voor minder verkeer op lokale en regionale wegen en een beter mobiliteitssysteem door investeringen in weg, fiets én ov. Aan de Rondweg zijn eind 2023 de eerste VRI’s vervangen. Vervanging van de overige VRI’s wordt in 2024 gepland.
Daarmee zijn de VRI’s in Houten straks up-to-date en klaar voor de toekomst.
Programma Veilige leefomgeving Doelstelling programmabegroting 2023: Mensen wonen en werken in een omgeving die veilig is en waar mensen zich ook veilig voelen. Ter invulling van de veiligheidsopgave in Houten is eind 2023 een nieuw Integraal Veiligheidsprogramma (IVP) 2024-2027 door de gemeenteraad vastgesteld. Het convenant aanpak jeugdgroepen is mede ondertekend evenals het convenant Veilig in en rond de School. Uit het in 2023 uitgevoerde Veiligheidsonderzoek (736 respondenten) blijkt dat inwoners van de gemeente Houten over het algemeen tevreden zijn over de veiligheid in hun buurt en ze beoordelen deze gemiddeld met een 7,7. Er zijn op verschillende manieren, digitaal via social media en fysiek, campagnes gevoerd voor meer bewustwording op het gebied van veiligheid, bijvoorbeeld op de onderwerpen woninginbraak, ondermijning en autokraak.
Jaarstukken 2023
7
Ook is er aandacht geweest voor dierenwelzijn onder andere door als pilot dierenvoer te verstrekken via de voedselbank, is er een nieuw hondenlosloopgebied gerealiseerd en er is overlegd met de paddenwerkgroep over uitklimvoorzieningen.
Programma Betrokken bij de samenleving Doelstelling programmabegroting 2023: In het programma 'Betrokken bij de samenleving' gaat het om de mate waarin en de wijze waarop het bestuur de behoeften van Houtense inwoners signaleert, onderzoekt en vertaalt naar passend beleid en hoe de (digitale) dienstverlening op een eigentijdse en persoonlijke wijze wordt uitgevoerd. Ook in 2023 stond onze inwoner centraal in de dienstverlening. We willen dat iedereen in Houten zich gezien, gehoord en begrepen voelt. Op het gebied van participatie hebben we in 2023 nieuwe instrumenten ingezet. Voor het Houtens DNA gingen we op straat in gesprek met inwoners, we hebben een Burgerberaad Energie georganiseerd en er is een Jongerenadviesraad ingesteld. We hebben thematische werksessies gehouden over diverse onderwerpen in het sociaal domein. Er zijn rond de 65.000 vragen, verzoeken en meldingen binnengekomen bij de gemeente. Deze zijn via de telefoon, per email, de gemeentelijke website en sociale media bij het Telefonisch Informatie Centrum (TIC) verwerkt. Daarnaast zijn in 2023 ruim 16.500 fysieke afspraken geweest met inwoners aan de balie in het gemeentehuis. Naast de reguliere dienstverlening hebben we in 2023 drie verkiezingen georganiseerd. Provinciale Staten en Waterschappen in maart en in november de Tweede Kamer.
De opkomst was bij de Tweede Kamerverkiezingen ongekend hoog, 85% ten opzichte van 61% in 2021. Er is een zelfevaluatie uitgevoerd van de Basisregistratie personen (BRP), hieruit blijkt dat de registratie van de BRP (persoonsgegevens, processen en beveiliging) van hoge kwaliteit is. Rekeningresultaat 2023 De jaarrekening van de gemeente Houten 2023 sluit met een positief rekeningresultaat van € 3.063.000. Dit resultaat is een optelsom van het resultaat van de verschillende programma’s, de algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning van de organisatie. Hierin zijn ook de mutaties in de reserves opgenomen, waar de raad al eerder een besluit over heeft genomen. De ‘begroting na wijzigingen’ bestaat uit de vastgestelde begroting 2023, de eerste en tweede bestuursrapportage 2023 en effecten van tussentijdse raadsbesluiten. In de bestuursrapportages en betreffende raadsvoorstellen zijn deze bijstellingen toegelicht. Het verloop van het resultaat 2023, voor en na mutaties in de reserves, is als volgt:
Jaarstukken 2023
8
Tabel 1: Rekeningresultaat 2023 Rekening 2022
Begroting 2023 na Wijziging
Rekening 2023
Afwijking 2023
Lasten
131.731
153.728
130.915
22.813
Baten
137.671
149.634
133.227
-16.406
Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten
5.941
-4.094
2.312
6.407
Toevoeging aan reserves
8.364
5.912
9.237
-3.324
Onttrekking aan reserves
9.996
10.109
9.988
-121
Saldo mutaties reserves
1.632
4.197
751
-3.446
Gerealiseerd resultaat
7.573
102
3.063
2.961
Financieel resultaat
Samenstelling en analyse van het resultaat Het voordelig verschil tussen het saldo van de begroting 2023 ad € 102.000 en het resultaat van de jaarrekening 2023 ad € 3.063.000 bedraagt € 2.961.000. In onderstaande analyse worden de onderwerpen genoemd die het grootste effect hebben op de afwijking tussen het begrote resultaat en het gerealiseerde resultaat. Daarbij worden eventuele verrekeningen tussen programma’s en afwijkingen die gecompenseerd worden door lagere of hogere mutaties in de reserves geëlimineerd. Hierdoor kunnen de bedragen in onderstaande analyse afwijken van de gedetailleerde verschillenanalyses in de programma's en bij de staat van baten en lasten.
Tabel 2: Analyse resultaat 2023 t.o.v. begroting 2023 Onderwerp WMO Bijstand Jeugdhulp Wachtgeld en voorzieningen wethouderspensioenen en verlofsparen Onroerend zaakbelasting Algemene uitkering Btw afvalstoffen- en rioolheffing Personele lasten Overige kleinere verschillen Totaal verschil rekeningresultaat t.o.v. begroting (+voordeel/-nadeel)
x € 1.000 Afwijking 800 -500 -700 500 600 500 600 -800 1.961 2.961
Toelichting: WMO Mede door de wachtlijst voor huishoudelijke ondersteuning in najaar 2023 ontstaat een overschot van € 250.000. Begeleiding heeft een overschot van € 230.000, doordat minder inwoners hiervan gebruik maken. Verder is de zorgunit ad € 95.000 geactiveerd (was begroot als kosten) en is sprake van een afloop sterfhuisconstructie hulpmiddelen (voordeel € 161.000), die voortkomt uit het nieuwe inkoopcontract hulpmiddelen waarbij we over zijn gegaan van koop naar huurmiddelen.
Jaarstukken 2023
9
2023 is het laatste jaar van de overgang. De verwachte groei van het aantal inwoners dat gebruik maakt van de PGB is niet uitgekomen, waardoor niet het gehele beschikbare budget voor PGB is gebruik (voordeel € 71.000). Bijstand De lasten voor Bijstand aan zelfstandigen (Bbz) vallen € 137.000 lager uit dan begroot, doordat minder ondernemers gebruik hebben gemaakt van deze regeling. De lasten voor bijstandsverlening en inkomensvoorziening zijn € 613.000 hoger dan begroot. Dit wordt voor € 103.000 veroorzaakt door een stijging van personeelskosten bij WIL (Werk en Inkomen Lekstroom). De rest van de overschrijding is het gevolg van hogere regelingskosten, waarvan € 200.000 loonkostensubsidie. De hogere regelingskosten worden veroorzaakt door een stijging van het bijstandsbestand. Daar staat tegenover dat we € 63.000 meer gebundelde uitkering (BUIG) van het ministerie van Sociale Zaken hebben ontvangen dan geraamd. Daarnaast kunnen we over 2023 waarschijnlijk aanspraak maken op compensatie vanuit de vangnetregeling (€ 200.000). Dit is niet verwerkt in het resultaat 2023, omdat toekenning onzeker is. Jeugdhulp Bij jeugdhulp zien we dat door meer inzet op basis van GGZ en lichte ambulante begeleiding minder kinderen doorstromen naar zware, hoog specialistische jeugdhulp.
Tegelijk zien we dat de jeugdigen die doorstromen naar zwaardere jeugdhulp de complexiteit van problematiek toeneemt en daarmee ook de intensiteit van zorg. We zien dat hiervoor meer wordt uitgeweken naar maatwerk overeenkomsten, landelijk ingekochte zorg en Pgb. De gemeente zet samen met het Sociaal Team, verwijzers en aanbieders in op het normaliseren en waar ondersteuning nodig is past bij het normale leven. Waar intensievere vorm van zorg nodig is, onderzoekt de gemeente naar beter passend aanbod, met het als doel tijdig te kunnen afschalen naar lichte vormen van jeugdhulp. Wachtgeld en voorzieningen wethouderspensioenen en verlofsparen In 2023 is geen wachtgeld uitgekeerd, waardoor het hiervoor begrote bedrag ad € 110.000 niet is besteed. Op grond van actuariële berekeningen was van de begrote dotatie aan de voorziening wethouderspensioenen € 170.000 niet nodig. De in 2022 berekende hoogte van de voorziening verlofsparen was te hoog. Per 1 januari 2023 heeft daarom een verlaging van deze voorziening plaatsgevonden met € 364.000. Per ultimo 2023 is € 103.000 aan deze voorziening gedoteerd op basis van de huidige rechten verlofsparen. De mutaties in de voorziening verlofsparen waren niet begroot. Onroerende zaakbelasting De onroerende zaakbelasting valt hoger uit. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door een hogere waardeontwikkeling niet-woningen.
In de tariefsaanlevering is aangegeven ruim 4%, maar dat blijkt onder andere als gevolg van accres niet-woningen (waaronder bouwterreinen) ruim 6% te zijn. Dat heeft invloed op de post eigendom en gebruik. Anderzijds is sprake van een hogere waardeontwikkeling woningen. In de tariefsaanlevering is aangegeven dat incl. accres ten opzichte van 2022 de waardeontwikkeling 20,3% zou bedragen, maar inmiddels blijkt dit ruim 21,5% te zijn. Algemene uitkering Naar aanleiding van de decembercirculaire heeft Houten voor ruim € 1,66 miljoen aanvullende middelen in het gemeentefonds ontvangen voor het jaar 2023. Omdat deze circulaire pas laat in het jaar verschijnt, konden deze mutaties niet meer in de begroting 2023 worden verwerkt. De enige uitzondering hierop is de energietoeslag (€ 1,2 miljoen), omdat al eerder bekend was hoeveel Houten hiervoor zou ontvangen. In totaal kon een kleine € 500.000 dus niet meer begroot worden. Btw afvalstoffen- en rioolheffing Er is een voordeel doordat de (in het kader van kostendekkendheid tarieven) werkelijk toe te rekenen btw op afvalstoffen- en rioolheffing hoger is dan geraamd. Personele lasten Er is een drietal redenen voor de hogere personele lasten: - Inhuur vanwege ziektevervanging (4,3% lang/extra lang verzuim), om de continuïteit van het werk te waarborgen.
Wij zijn eigen risicodrager dus deze extra kosten komen bovenop de reguliere salarislasten.
Jaarstukken 2023
10
-
-
Inhuur op cruciale functies (o.a. management) vanwege de overbrugging van vacatures, waarbij de kosten in deze huidige markt hoger uitvallen dan het beschikbare vacaturebudget (arbeidsmarktfrictie). Inhuur die nodig is, omdat er behoefte is aan extra capaciteit of specifieke expertise, waarvoor geen vacaturebudget of projectbudget beschikbaar is.
Tabel 3: Prognose vrije algemene reserve Stand per 1 januari 2023 Mutaties: Rekeningresultaat 2022 Resultaatbestemmingen 2022 Dotatie aan bestemmingsreserve Transitie ICT Stand per 31 december 2023 Mutaties: Rekeningresultaat 2023 Resultaatbestemming 2023 Prognose
Jaarstukken 2023
x € 1.000
Bedrag 6.177 7.573 -4.274 -500 8.976 3.063 -1.177 10.862
11
JAARVERSLAG
Programma Samen Leven Inleiding Zie de bestuurlijke beschouwing voor een overall analyse van de programma’s.
Overzicht relevante beleidskaders Collegeprogramma 2018-2022: Duurzaam, ondernemend en dichtbij! Toekomstvisie Houten 2025 Programma Sociale Koers 2020-2023 Lekstroom Werkt 2020 Visie op sport en bewegen in Houten in 2025 Woonvisie 2021-2030 Cultuurvisie
Overzicht verbonden partijen
GGDrU WIL U10
Omschrijving
Bron
Realisatie 2020
2021
2022
Raming
Realisatie
2023
2023
Output indicatoren Aantal kinderen dat gebruik maakt jaarverslag, van het jeugdfonds sport en cultuur jeugdfonds, sport en cultuur
233
264
281
292
295
16
20
26
30
38
Aantal toegekende aanvragen voor Werk en inkomen, de individuele inkomenstoeslag lekstroom
179
147
191
200
239
Aantal verwijzingen van EMC (eerstelijns medisch centrum) naar welzijnsconsulent
VanHouten&Co
46
43
44
60
93
Monitor Sociale Kracht
20%
22%
22%
19%
Percentage jongvolwassenenen dat Jongerenpeilingen aangeeft dat ze (zeer) tevreden zijn GGD (even jaren) met hun leven.
x
x
79%
79%
Monitor Sociale Kracht (oneven jaren)
7,7
7,7
x
7,8
Aantal absoluut verzuim per 1.000 leerlingen
DUO
2
1,5
1
Aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
LISA
755,4
803,6
832
Aantal clienten met een maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners
GMSD
350
370
370
Aantal lopende reintegratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar
CBS
187,7
218,6
204,7
* Ambitie is om de doelgroep zo volledig mogelijk te bedienen Aantal toegekende aanvragen Ons Gemeente Houten Fonds
Outcome indicatoren % Zwaar tot overbelaste mantelzorgers
Sociale-kracht: samengesteld effectcijfer uit de sociale kracht monitor
7,7
BBV Indicatoren
Jaarstukken 2023
13
Aantal personenen met bijstandsuitkering per 10.000 inwoners
CBS
234,6
180
nb
Aantal relatief verzuim per 1.000 leerlingen
DUO
10
10
14
Aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
LISA
159,8
164,2
175,1
Functiemenging in %
LISA
55%
56,10%
56,60%
Jongeren met een delict voor de rechter in % van inwoners tussen 12 t/m 21 jaar
Verwey Jonker Instituut
1%
nb
nb
Jongeren met jeugdbescherming in % van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
nb
0,9%
0,9%
Jongeren met jeugdhulp in % van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
nb
12,1%
13,5%
Kinderen in uitkeringsgezin in % van kinderen tot 18 jaar
Verwey Jonker Instituut
3%
3%
nb
CBS
75,1%
74,4%
75,2%
CBS, RIVM
nb
nb
nb
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (Vsv'ers) in % van deelnemersr aan het VO en MBO onderwijs
Ingrado
1%
1,2%
1.2%
Werkloze jongeren in % van 16 t/m 22 jarigen
Verwey Jonker
2%
1%
nb
Netto arbeidsparticipatie in % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking Niet-sporters in %
Activiteiten collegeprogramma Wat wilden we daarvoor doen?
6
Voortgang Toelichting van de afwijking
Sociale koers evalueren
16 Regionale vertegenwoordiging en advisering SD
Het programma bestaat uit de volgende deelprogramma's:
Gezondheid Saamhorigheid Leren en werken Thuis
Jaarstukken 2023
14
Deelprogramma Gezondheid Wat hebben we bereikt? In samenwerking met maatschappelijke partners en inwoners is een preventieplan opgesteld (meerjarenplan Gezond Actief Leven), waarbij we gezondheid benaderen vanuit een integrale bredere blik. We gaan uit van veerkracht van inwoners en regie op het eigen leven. Onderdeel van dit plan zijn onder andere het herijkte Sportakkoord, het preventieakkoord Healthy Houten, het actieplan Stress en Prestatiedruk en Kansrijke Start. In dit plan staan drie opgaven waar we de komende jaren op gaan investeren: vitaal ouder worden, kansrijk opgroeien en het verkleinen van gezondheidsverschillen in relatie tot bestaanszekerheid. Daarnaast zetten we met dit plan in op een gezonde leefstijl en een sterke sociale basis en faciliteren we de informele voorzieningen. Ook is meer aandacht voor een gezonde leefomgeving. Met verwijzing naar het thema Thuis is de ouderenagenda 2023-2026: “Vitaal oud(er) worden in Houten’’ vastgesteld. Eén van de thema's is ‘gezond ouder worden’.
Binnen het thema gezondheid zijn veel verschillende acties uitgevoerd. Dit heeft er toe geleid dat in totaal 54 partners zijn aangesloten bij het Healthy Houten netwerk. Uit deze samenwerking zijn diverse initiatieven ontstaan gericht op een gezonde leefstijl. Een van de resultaten die zijn bereikt is de inzet van de sportpedagogen bij zes verenigingen. Deze professionals zorgen voor een sportklimaat waarbij iedereen op een goede en veilige wijze mee doet. Ook op scholen is meer aandacht voor leefstijl en gezondheid. Er zijn in 2023 vijf nieuwe scholen enthousiast gemaakt voor de Gezonde School aanpak. In 2023 is stevig ingezet op het (mentaal) welbevinden van jeugd en jongeren. Dit heeft geleid tot meer aandacht voor mentaal welbevinden en stress- en prestatiedruk onder jongeren en hun ouders. Daarnaast heeft de inzet van de POH GGZ Jeugd bij vier Eerstelijns Medische Centra een wenselijk effect. We hebben gezien dat door de bredere blik op preventie en gezondheid het aantal verwijzingen vanuit de huisarts naar de welzijnsconsulent is gestegen. Doelstellingen deelprogramma Gezondheid #
Doelstelling
1
Inwoners hebben een positieve gezondheid.
2
Inwoners hebben een gezonde leefstijl.
3
Inwoners, en met name jongeren, kunnen omgaan met maatschappelijke druk.
4
Gezinnen met jeugd-GGZ problematiek worden snel geholpen.
5
Ouderen ervaren regie over hun eigen leven.
6
Inwoners zijn weinig eenzaam.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Inwoners hebben een gezonde leefstijl die bijdraagt aan positieve gezondheid In Houten zijn 23 scholen bekend bij Gezonde School. Daarvan zijn 3 middelbare scholen en 20 basisscholen. In Houten zijn op dit moment 3 scholen met een vignet Gezonde School. In het schooljaar 2022-2023 bezocht de gezonde schooladviseur 13 scholen. In 2023 is het netwerk van de Gezonde School goed in stand gehouden. Er zijn 19 interventies op basisscholen en 37 interventies op middelbare scholen geweest over weerbaarheid en gezondheid bijvoorbeeld brede bijeenkomsten over onder andere mentaal welbevinden en middelengebruik.
Jaarstukken 2023
15
Het lokale netwerk Kansrijke Start is uitgebreid met nieuwe partners. Bijscholing van de professionals binnen het netwerk was gericht op de 'Nu Niet Zwanger' methodiek en omgang met samengestelde gezinnen. Een greep uit de activiteiten die zijn uitgevoerd: groepsbegeleiding voor zwangeren, het Moedercafé en 'Piep zei de muis', een preventieve training voor jonge kinderen met een stressvolle thuissituatie. De Sportpedagoog is ingezet bij zes verenigingen. De sportpedagoog biedt ondersteuning aan verenigingen met leden die extra begeleiding nodig hebben. Inzet op behoud van lidmaatschap bij de sportverenigingen heeft geresulteerd in een ledenpercentage in de gemeente Houten van 30%. Dit is hoger dan het ledenpercentage in de provincie Utrecht (27,1%) en Nederland (24,2%). Het hoge percentage lidmaatschap komt door de inzet van buurtsport coaches. Om hittestress bij kwetsbare inwoners te voorkomen is er bewustwording gecreëerd door informatie te delen op de website en social media. Ook is een brief verstuurd naar alle 75 plussers. Er zijn gastheergesprekken gevoerd met sportverenigingen. Deze gesprekken dragen bij aan het voorkomen en beperken van gezondheids- en maatschappelijke schade bij jongeren en jongvolwassenen als gevolg van alcoholgebruik. In deze gesprekken worden de onderwerpen rookvrije sportomgeving en gezonde kantine ook meegenomen.
Het huidige valpreventieaanbod is in kaart gebracht en er is een kerngroep samengesteld welke de ketenaanpak valpreventie verder uit gaat werken. In de kerngroep zitten vertegenwoordigers vanuit zorg en welzijn. 20 inwoners hebben de valpreventietraining Houten in Balans gedaan. Voor de Ouderenagenda is een inventarisatie gemaakt van bestaande activiteiten en voorzieningen op het gebied van gezond ouder worden. In 2023 zijn 6 nieuwe groepen gestart met het GLI programma (gecombineerde leefstijlinterventie). Er zijn 4 beweeggroepen gestart voor een duurzame verbinding met het structurele beweegaanbod. Er is een topsportnetwerk opgericht dat zich bezighoudt met de maatschappelijke waarde en zichtbaarheid van de topsport. Met het project Breed Motorische Ontwikkeling krijgen kinderen van 0 tot 8 jaar een bewegingsaanbod zodat zij zich breed kunnen ontwikkelen. De sportpedagoog stimuleert en begeleidt de zes verenigingen. Dit doen zij door train- de trainer programma’s en het stimuleren van samenwerking tussen verschillende sportaanbieders.
Inwoners en met name jongeren, kunnen omgaan met maatschappelijke druk Vanuit het actieplan ‘stress- en prestatiedruk’ zijn verschillende activiteiten uitgevoerd, zoals Webinars voor ouders rondom opvoedvragen en de inzet van de Gezonde schooladviseur (GGD) op mentaal welbevinden. Gezinnen met jeugd-GGZ problematiek worden snel geholpen Binnen het sociaal team is een specialistisch ondersteuner jeugd GGZ (SOJ GGZ) beschikbaar voor snel advies en consultatie rondom casussen jeugd-GGZ. De nieuwe inkoopstrategie jeugdhulp is vanaf de zomermaanden van 2023 van kracht. Deze heeft tot doel het indiceren van jeugdhulp te vereenvoudigen en regie te houden op de ingezette hulp en ondersteuning in Houten en de overige Lekstroomgemeenten. In 4 Eerstelijns Medisch Centra (EMC) is een POH GGZ Jeugd aanwezig Ouderen ervaren regie over hun eigen leven In regionaal verband werken we samen aan een nieuwe inkoop voor WMO-vervoer, leerlingenvervoer en jeugdhulpvervoer. Naast het WMO-vervoer zijn er ook lokale vrijwilligersinitiatieven die een waardevolle bijdragen leveren in het vervoer van senioren en mindervaliden, zoals de elektrische golfkarren en AutoMaatje. Ook organiseert de Plusbus dagactiviteiten voor senioren. Alle inwoners die het nodig hebben ontvangen nu begeleiding van nieuw gecontracteerde aanbieders of het Sociaal Team.
Het Sociaal team biedt begeleiding als algemene voorziening. In 2023 is besluitvorming geweest over het starten van de was- en strijkservice als algemene voorziening. De uitvoering van de pilot start in 2024.
Jaarstukken 2023
16
In december is de dementiescan afgenomen. Dit gaf inzicht in de zorg en ondersteuning voor inwoners met een vorm van dementie en hun mantelzorgers. Uit de scan bleek dat binnen Houten al veel geregeld is op het gebied van dementie en dat Houten op de meeste onderdelen bovengemiddeld scoort. Met name op kennisoverdracht en deskundigheidsbevordering is nog verbetering nodig.
Inwoners zijn weinig eenzaam Met Join Us en via Shine zorgden we dat jongeren via diverse (sport)activiteiten elkaar konden (blijven) ontmoeten. Met Ontmoet Houten 80plus zijn ouderen (80+) thuis bezocht voor een eenmalig gesprek over wat hen bezighoudt in deze fase van hun leven. In de wijken Centrum, Noord-Oost en (deels) Noord zijn meer dan 350 ouderen bezocht door meer dan 20 enthousiaste vrijwilligers (buurtbewoners). Er zijn gesprekken gevoerd over onder andere welzijn en zingeving, maar ook over ontmoeten en bewegen, de openbare ruimte, bereikbaarheid en woonzorg. De uitkomsten van deze gesprekken worden op hoofdlijnen uitgewerkt, zodat in 2024 vervolg acties voor ouderen uitgezet worden. Ontmoetingsplekken waar inwoners samen kunnen komen zijn in kaart gebracht en verspreid onder inwoners. Er is mee gedaan aan het landelijke actieonderzoek Welzijn op Recept. In elk Eerstelijns Medisch Centrum (EMC) is een welzijnsconsulent een aantal uur per week aanwezig. Dit heeft geleid tot kortere lijntjes, betere samenwerking en zichtbaarheid. Voor meer bekendheid van Welzijn op Recept is een wachtkamerfilm opgenomen voor in de EMC's en is een scholingsdag georganiseerd voor professionals uit de eerstelijnszorg, langdurige zorg en welzijn. Ook zijn acties ondernomen om het verwijssysteem te vereenvoudigen.
De interventies hebben geleid tot een stijging in verwijzingen naar welzijn. In totaal zijn in 2023 140 verwijzingen vanuit de EMC's gedaan naar welzijn via "Welzijn op Recept". 93 keer werd doorverwezen naar de welzijnsconsulent voor het toeleiden naar activiteiten gericht op beweging, ontspanning, ontmoeting, verlichting van eenzaamheid en het vergroten van het sociaal netwerk. 20 keer werd doorverwezen naar de mantelzorgmakelaar en 27 keer werd doorverwezen naar welzijn algemeen voor uiteenlopende ondersteuning bij bijvoorbeeld financiën, administratie of aanvragen van WMO voorzieningen. Daarnaast werd op meerdere vlakken informatie en advies gegeven bijvoorbeeld over wonen, inkomen en werk. Global Goal 2,3,5,9,10,11,17
Activiteiten collegeprogramma Wat wilden we daarvoor doen?
Voortgang Toelichting van de afwijking
14 Sport-, beweeg- en preventieakkoord voortzetten
Een integraal preventieplan met daarin aandacht voor sport en bewegen, gezonde leefstijl, versterken van de sociale basis, vitaal ouder worden, kansrijk opgroeien en het verkleinen van gezondheidsverschillen.
Jaarstukken 2023
17
Deelprogramma Saamhorigheid Wat hebben we bereikt? De sociale samenhang in de gemeente Houten is sterk en blijft sterk. We behaalden mooie resultaten om de saamhorigheid in Houten verder te versterken. Er zijn 35 aanvragen voor "Ons Fonds" gehonoreerd en het gehele budget was al in augustus opgebruikt. Daarnaast zijn er in Houten ruim 40 actieve doorlopende inwonersinitiatieven bekend, zoals Krachtig Plus Houten en Zwerfvuil Houten. Dit zijn initiatieven op het gebied van welzijn, eenzaamheid, educatie, duurzaamheid, milieu en biodiversiteit. Via het Cultuurfonds hebben wij in 2023 25 projecten mede gefinancierd, zoals het project "Kwetsbare Ouderen Creatief en Actief" waarbij kwetsbare ouderen samen met lokale kunstenaars toewerken naar een expositie van eigen werk. Het doel van het stimuleren van actieve cultuurbeoefening is hiermee behaald. Deze projecten hebben bijgedragen aan actieve ontmoetingen tussen inwoners en aan het vergroten van sociale en cognitieve vaardigheden. Via cultuureducatie op scholen hebben de Houtense kinderen kennis gemaakt met verschillende kunstuitingen en eerste ervaringen in de beoefening daarvan opgedaan. Via het Jeugdfonds Sport en Cultuur en de Jeugdpas komen alle kinderen in aanraking met actieve cultuurparticipatie.
De gemeenteraad heeft ingestemd met het beschikbaar stellen van een lening voor de realisatie van een tweede balkon voor Theater Aan de Slinger. In Houten doet iedereen mee. We hebben daarom in 2023 op verschillende wijze gewerkt aan een inclusieve samenleving. Voor mensen met een fysieke beperking is de toegankelijkheid van sporthallen en culturele centra soms lastig. Er is daarom opdracht gegeven voor een nulmeting van de toegankelijkheid van zes gemeentelijke gebouwen. Dit zijn de sporthallen De Kruisboog, De Slinger en de Wetering, de culturele centra Schoneveld en de Wiese en het gemeentehuis. De verbeteradviezen per locatie en investeringsramingen worden in het voorjaar 2024 ontwikkeld. Met de diverse themafeesten, paarse vrijdag en coming-outdag is er meer bewustwording voor de LHBTIQ+ gemeenschap gegenereerd. Doelstellingen deelprogramma Saamhorigheid #
Doelstelling
1
Er is een sterk informeel netwerk binnen Houten.
2
In Houten is er sociale steun en cohesie.
3
In Houten zijn er sterke vrijwilligersorganisaties.
4
Er zijn veel inwonersinitiatieven.
5
Er is een grote en sterke groep mantelzorgers.
Wat hebben we daarvoor gedaan?
Doelstelling 1: Er is een sterk en informeel netwerk binnen Houten: Het netwerk Houten Werkt Samen is een netwerk van formele en informele partijen in het Sociaal Domein. Er zijn namens het netwerk Houten Werkt Samen in 2023 vijf bijeenkomsten georganiseerd met een combinatie van inhoud en netwerken van vrijwilligers tot bestuurders en personeelsleden van partners. Er was een netwerkbijeenkomst over het versterken van het gewone leven, één over vitaliteit, een zomerborrel met aandacht voor het ondernemersfonds, en twee bijeenkomsten gingen over het Sociaal Plein. Per bijeenkomst kwamen 60-80 bezoekers Lokaal talent kreeg de kans om zich te laten zien en ontwikkelen in de grote evenementen zoals Vonk, Struinen in de Tuinen en de Cultuurnacht.
Jaarstukken 2023
18
Doelstelling 2: In Houten is er sociale steun en cohesie: In 2023 gaven jongeren hun mening over Jongerencentrum Enter in het onderzoek ‘Jongeren en ontmoetingsplekken in Houten’. Jongeren, vrijwilligers van Enter, jongerenwerkers en de leden van KNA zijn betrokken bij de ontwikkeling van een plan om Enter duurzaam in te richten. In 2024 wordt een besluit genomen over de toekomst van Enter. Ook met de huurders van gemeentelijk monument De Heuvel (Keercamp) en met de exploitant van Speelboerderij Houten is gesproken over een mogelijke renovatie, verduurzaming en meer multifunctioneel gebruik van het gebouw. Er is gestart met het opstellen van een analyse van de kosten en baten van noodzakelijke investeringen. Er is opdracht gegeven voor een nulmeting van de toegankelijkheid van 6 gemeentelijke gebouwen. Dit zijn de sporthallen De Kruisboog, De Slinger en De Wetering, de culturele centra Schoneveld en de Wiese en het gemeentehuis. De verbeteradviezen per locatie en investeringsramingen worden in het voorjaar 2024 ontwikkeld. Doelstelling 3: In Houten zijn er sterke vrijwilligersorganisaties; In het kader van het Actieplan LHBTIQ+ organiseerde 'van Houten&co', samen met Shine, in Jongerencentrum Enter feestavonden op Coming Out dag en Paarse Vrijdag.
Om ideeën uit te wisselen en samenwerking te stimuleren hielden de cultuurmakelaar en de beleidsadviseur Cultuur twee speeddate sessies met geïnteresseerde cultuurmakers. Dit leidde tot verschillende projecten die een bijdrage vanuit het Evenementenfonds of Cultuurfonds ontvingen. In 2023 zijn we goed in verbinding geweest met onze culturele partners. We maken afspraken met elkaar aan de Cultuurtafel. Vanuit kerken wordt veel gedaan aan vrijwilligerswerk en sociale inzet. Daarmee dragen kerken bij aan het omzien naar elkaar. Doelstelling 4: Er zijn veel inwonersinitiatieven: 35 inwonersinitiatieven hebben hun idee kunnen uitvoeren met een bijdrage van tussen de € 100 en € 5.000 uit “Ons Fonds”. Zo zijn er bijvoorbeeld diverse buurttuinen gerealiseerd, straatfeesten georganiseerd en voedselkastjes geplaatst. Om de actieve deelname van inwoners aan de samenleving te vergroten organiseerde de kerngroep van inwonersinitiatieven diverse inspiratiesessies. Hierin deelde men kennis met elkaar. In Samenwerking met Woonin en 'van Houten&co' is er een pilot opgezet van Lief en leed straten. In een Lief & Leedstraat besteden bewoners extra aandacht aan een buur als dat nodig is. Daarmee wordt de buurtbetrokkenheid vergroot.
Doelstelling 5: Er is een grote en sterke groep mantelzorgers: Er is een onderzoek geweest naar de ondersteuningsbehoefte van mantelzorgers om nieuw mantelzorgbeleid vorm te geven. Hiervoor zijn gespreksgroepen voor professionals en inwoners georganiseerd. Op de jaarlijkse waarderingsmarkt zijn 1310 mantelzorgwaarderingen uitgereikt. Er is een pilot met een Cape&Care café. Bijeenkomsten voor mantelzorgers die zorgen voor iemand met een psychische kwetsbaarheid.
Global Goal 10,17
Activiteiten collegeprogramma Wat wilden we daarvoor doen?
Voortgang Toelichting van de afwijking
10 Waardering mantelzorgers en vrijwilligers
Jaarstukken 2023
19
11 Ouderenagenda
Ouderenagenda 2023- 2026 “Vitaal oud(er) worden in Houten” is vastgesteld. 18 Jongerencentrum Enter
Het toekomstige gebruik van het gebouw Enter onderzoeken.
In 2023 gaven jongeren hun mening over Jongerencentrum Enter in het onderzoek ‘Jongeren en ontmoetingsplekken in Houten’. De gemeente en Van Houten&co voerden gesprekken over de aanbevelingen die in het onderzoek zijn meegegeven. Jongeren, vrijwilligers van Enter, jongerenwerkers en de leden van KNA zijn betrokken bij de ontwikkeling van een plan om Enter te verbouwen. Een verbouwing maakt het mogelijk dat KNA Enter kan gebruiken als oefen- en opslagruimte.
20 Bibliotheek
De Bibliotheek is getransformeerd van een selfservice- naar een full service bibliotheek met professionele bezetting en dienstverlening. 21 Impuls cultuurevenementen
Aan de Slinger heeft de grootschalige evenementen ‘Struinen in de Tuinen’ en ‘Vonk’ gerealiseerd. 22 Impuls aan muziekeducatie
Het Houtens Muziekcollectief heeft de samenwerking met de lokale verenigingen versterkt en een impuls gegeven aan de popmuziek 23 Muziekvereniging KNA
In overleg met muziekvereniging Kunst na Arbeid (KNA) gaan we gezamenlijk op zoek naar een oplossing voor het huisvestingsvraagstuk van KNA. Daarbij wordt gekozen voor een integrale aanpak (maatschappelijk vastgoed, educatie, cultuur, ondernemerschap en vereniging).
In 2023 zijn in goed overleg huisvestingscriteria herijkt en de eerste stappen gezet naar nieuwe huisvesting voor KNA.
24 Tweede balkon theaterzaal Aan de Slinger
Begin 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met het verstrekken van een lening voor de realisatie van een Tweede Balkon bij Aan De Slinger.
Jaarstukken 2023
20
Deelprogramma Leren en Werken Wat hebben we bereikt? Alle inwoners moeten kunnen meedoen aan maatschappelijke en sociale activiteiten. Om dit te bereiken hebben we ingezet op de mogelijkheid om te leren, te ontwikkelen en talenten te ontdekken. Daarvoor moet de financiële basis op orde zijn. Wanneer onze inwoners ondersteuning nodig hebben, verwachten wij dat alle professionals goed samenwerken. Omdat we willen dat iedereen meedoet, hebben we het thuiszittersteam versterkt. Daarnaast hebben we de mogelijkheid voor onze inwoners om een werk-assessment werkschuur Nieuw-Wulven te volgen. Daarmee hebben mensen inzicht gekregen in waar ze staan en waar ze naar toe willen en konden gerichte vervolgstappen worden genomen naar een betere toekomst. Voor een stevige financiële basis werkten we samen met Stichting Leergeld. Zij hebben de verantwoordelijkheid om op basis van een inventarisatie bij gezinnen thuis het gebruik van kindvoorzieningen te stimuleren en te ondersteunen bij de aanvraag (zoals middelen uit het jeugdfonds). Zo hoeft er maar een aanvraag per gezin gedaan te worden en kunnen kinderen daarna meedoen aan activiteiten die voor hun leeftijd heel normaal zijn. In 2023 is gestart met het Sociaal Plein. Hier kunnen inwoners terecht met vragen over wonen, zorg, welzijn, werk en geldzaken. Het Sociaal Plein is in 2023 meer dan 250 keer bezocht door inwoners.
Medewerkers van 'van Houten&co', de Bibliotheek Lek & IJssel, Stichting Sociaal Team Houten, de WIL en Houtense Werktafel zijn bereikbaar en beschikbaar voor raad en daad. Inwoners die meer nodig hebben, wordt de juiste weg gewezen en kunnen contact leggen met allerlei organisaties die hulp en ondersteuning bieden. Door de verbinding tussen zorg en participatie doen er meer kwetsbare inwoners mee in de samenleving. Doelstellingen deelprogramma Leren en werken #