Bijlage 1 Jaarstukken 2020 Gemeente Houten-getekende versie 15-06-2021

Ook werd weer een stap gezet in het vereenvoudigen van de schriftelijke communicatie. Politiek en bestuur 2020 was een bijzonder jaar door de corona-situatie. Het was de meest ernstige crisis, economische en maatschappelijk, sinds de Tweede Wereld-oorlog. De praktische omstandigheden waren voor allen, inwoners, maatschappelijke partners, ondernemers en ook voor de gemeente zeer ingewikkeld. Een groot deel van de maatschappelijke activiteiten kon niet of voor een deel in een andere vorm (digitaal) plaatsvinden. Over de gehele lijn bleek dat daardoor de gewenste maatschappelijke effecten onder druk zijn komen te staan. Er is een licht dalende trend in de scores over 2020. Alles in ogenschouw nemend vallen de cijfers mee en blijven deze toch in lijn met voorgaande jaren 2016, 2017 en 2018. Houten bleef in 2020 op het gebied van de maatschappelijke effecten hoger scoren dan de landelijke gemiddelden van het "gewone" jaar 2019. Toch hebben we een groot aantal maatschappelijke discussies zoals onder andere rondom de Sociale Koers, de Ruimtelijke Koers, het Lokaal Sportakkoord en het Lokaal Preventieakkoord, kunnen voeren waarbij de uitgangspunten van de samenlevingsagenda met betrekking tot participatie en communicatie van toepassing waren. Dienstverlening De dienstverlening is in 2020 naar omstandigheden op een goed niveau gebleven.

In de cijfers van de effect- en de prestatie-indicatoren is over de gehele lijn een lichte daling te zien. Dit hangt samen met het beperkende effect van de corona-maatregelen op de dienstverlening. De dienstverlening aan de balie werd afgeschaald (maar wel steeds beschikbaar) en daardoor kon niet in alle gevallen voorzien worden in het gevraagde. Intern is hiervoor een enorme extra inspanning verricht om de dienstverlening op peil te houden (digitaal en niet digitaal) en contact te krijgen/ te houden met inwoners. Voor hen die het nodig hadden, is de balie ook in 2020 open gebleven. Over de hele linie bleven de scores voor de maatschappelijke effecten in 2020 hoger dan de landelijke gemiddelden in 2019. Voor Houten was en is het belangrijk om het persoonlijke contact en de menselijke maat te houden. Dienstverlening onder de corona-omstandigheden was in alle gevallen maatwerk.

Jaarstukken 2020

18

Ontwikkelingen vanuit de paragrafen Covid-19 Wij zijn trots op de Houtense dynamiek en hechten grote waarde aan de culturele- en sociaalmaatschappelijke kracht en de kracht van het Houtense bedrijfsleven. Dit willen wij ook gedurende en ná de corona-crisis behouden. Daarom hebben wij op 7 april 2020 besloten tot een pakket aan hulpmaatregelen voor het ondersteunen van onze lokale ondernemers, zzp’ers, sociaalmaatschappelijke organisaties, (sport)verenigingen en culturele instellingen. Op 2 juni 2020 hebben wij de werking hiervan verlengd tot 1 september 2020. Het beoogd effect van deze hulpmaatregelen is: “de gemeente Houten kan, in samenhang met andere overheden en organisaties, haar aandeel leveren om de liquiditeit in de periode 1 maart - 1 september 2020 te waarborgen en daarmee zoveel mogelijk er voor te zorgen dat ondernemers, zzp’ers, maatschappelijke organisaties en (sport)verenigingen ook na de crisis voort kunnen bestaan. Tevens kan de gemeente Houten hiermee een goed voorbeeld geven en anderen vragen hun voorbeeld te volgen. De kansen voor de lokale gemeenschap te verbeteren en de sociale cohesie zoveel mogelijk te behouden”. Aanvullend op de besluitvorming over deze algemene hulpmaatregelen zijn specifieke besluiten genomen over steunaanvragen van ondernemers, zzp’ers, maatschappelijke organisaties en (sport)verenigingen.

Op basis hiervan kunnen we stellen dat gegeven de omstandigheden het culturele, sociale en bedrijfsleven van onze gemeenschap ook tijdens de corona-crisis in heel 2020 redelijk in stand is gehouden. Lokale heffingen Bij de vergelijking van de belastingdruk per huishouden (bruto-woonlasten) van Houten met de andere gemeenten uit de provincie Utrecht neemt Houten in 2020 de 11e plaats in, in 2019 was dat nog de 8e plaats. Daarbij is de 1e plaats voor de goedkoopste gemeente van de 26 Utrechtse gemeenten. De calculatie voor de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens (mphh) die Coelo hanteert, resulteert voor Houten in een bedrag van € 789 en landelijk een 181e plaats (in 2019 positie 128). Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en alle risico’s waarvoor we geen maatregelen hebben getroffen, maar wel van materiële betekenis kunnen zijn. Naarmate het weerstandsvermogen hoger is, zijn we financieel meer in staat de tegenvallers die uit deze risico’s voortkomen, op te vangen. De weerstandscapaciteit zijn middelen die vrij besteedbaar zijn zonder aanpassing van begroting of beleid. De weerstandscapaciteit bestaat uit het vrije deel van de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en begrotingspost onvoorzien. Onderstaande tabel laat de omvang hiervan zien (€ 5,9 mln). x € 1.000

Weerstandscapaciteit Vrij deel algemene reserve Resultaat 2020(excl. winstneming grondexploitatie Niet Vinex 539) Resultaatbestemmingen 2020 - provinciale minimumnorm - boven de provinciale minimumnorm

1-1-2020

31-12-2020

1-1-2021

2.914

2.914

2.914

2.511 403

771 -313 2.511 812

2.509 405

Onbenutte belastingcapaciteit Stelpost onvoorzien Totaal

2.510 64 2.914

2.914

5.946

Het vrij besteedbare deel van de algemene reserve eind 2020 is onveranderd gebleven ten opzichte van eind 2019 en bedraagt € 2,914 miljoen. Uitgangspunt hierbij is dat het jaarrekeningresultaat 2020 niet aan het vrije deel van de algemene reserve wordt toegevoegd.

Jaarstukken 2020

19

Begin 2021 wordt de omvang € 3,3 mln en voldoen wij aan de minimumnorm die de provincie aan de vrije reserve stelt. Vanuit haar rol als toezichthouder hanteert de provincie als norm een omvang gebaseerd op € 50 per inwoner. Met een inwonersaantal van 50.223 inwoners eind 2020 vereist de reserve een minimumomvang € 2,5 mln. De financiële gevolgschade van onze risico’s schatten we in op € 4,0 mln. De belangrijkste hiervan zijn: - In 2021 nog onvoldoende sturing op structurele kostenontwikkeling jeugdhulp en Wmo (€ 2,1 mln); - Vertraging in de recreatieve ontwikkeling van Fort Honswijk en de Honswijkerplas bij Tull en 't Waal (€ 0,4 mln); - Ineffectieve biologische bestrijding van woekerplanten en onkruid (€ 0,2 mln). Met een weerstandscapaciteit van € 5,9 mln en gevolgschade van onze risico’s van € 4,0 mln komt de ratio van het weerstandsvermogen uit op 1,5. Volgens de uitgangspunten van het beleidskader ‘Risicomanagement en Weerstandsvermogen’ is deze uitkomst als ‘ruim voldoende’ te kwalificeren. Continue monitoring blijft echter geboden, ook omdat ontwikkelingen voorzien zijn (de zogeheten kwalitatieve risico’s) die op termijn tot een risico kunnen leiden en mogelijk op het weerstandsvermogen een aanspraak doen. Financiering Houten heeft in 2020 de renterisiconorm met € 9,6 miljoen overschreden (risico met betrekking tot herfinanciering en renteherziening).

Grotendeels veroorzaakt door € 32 miljoen aan aflossingen. De kasgeldlimiet is in het 1e, 2e en 4e kwartaal overschreden (limiet voor de financiering met kort geld). Reden hiervoor zijn de achterblijvende grondverkopen in 2020. Vanwege de lage rente is de financieringsbehoefte zoveel mogelijk met kasgeld gefinancierd. In 2020 is er voor € 20 miljoen aan vaste leningen afgesloten. Houten draagt in 2020 landelijk positief bij aan het EMU-saldo. De schuldpositie daalt ten opzichte van 2019. De nacalculatorische omslagrente komt in 2020 afgerond uit op 1,5% en is daarmee gelijk aan de begrote omslagrente. Met betrekking tot de wet schatkistbankieren heeft Houten de gemiddelde drempelwaarde van € 0,8 miljoen in 2020 niet overschreden. Bedrijfsvoering De ambtelijke organisatie werkt gedreven om de dienstverlening aan onze Houtense samenleving op een hoog niveau te hebben en te houden. Het vergroten van de wendbaarheid van onze organisatie is hierbij een belangrijke voorwaarde voor succes. Daarmee wordt bedoeld dat medewerkers en management de vaardigheid hebben om te variëren in de manier waarop het werk wordt georganiseerd, de manier waarop sturing vorm wordt gegeven en de manier waarop samenwerking vorm krijgt. Kunnen variëren is belangrijk, omdat het moet passen en effectief moet zijn voor de opgave die centraal staat.

Om dit te bewerkstelligen kenmerkt de ontwikkeling van de organisatie zich door het centraal stellen van een aantal principes.      

We tonen eigenaarschap voor ons werk We geven coachend leiding We kiezen bewust voor sturen via de lijn of via een programma We werken integraal en verbindend We werken opdrachtgestuurd en resultaatgericht We leren en vernieuwen

Hoe belangrijk wendbaarheid is, heeft het jaar 2020 wel bewezen. De Coronapandemie heeft veel flexibiliteit gevraagd van de Houtense samenleving, het bestuur en daarmee ook van de ambtelijke organisatie. En hoewel veel geplande ontwikkelactiviteiten, gericht op het verder ontwikkelen van bovenstaande principes, daardoor veelal niet de gewenste uitvoering hebben gekregen, is er wel sprake geweest van ‘leren in het werk’. Er is veel gevraagd van de flexibiliteit en het uithoudingsvermogen van de medewerkers en de ambtelijke organisatie heeft zich veerkrachtig en wendbaar getoond. Het biedt een basis om op voort te borduren bij de verder doorontwikkeling van de organisatie. Zie voor meer informatie Paragraaf Bedrijfsvoering.

Jaarstukken 2020

20

De technologische ontwikkelingen gaan steeds sneller. Het belang van Informatie en digitalisering neemt alleen maar toe. Een ontwikkeling die we natuurlijk ook in Houten zien en die we goed volgen. Het afgelopen jaar is er een start gemaakt met het opstellen van een programma Informatie. Belangrijke punten in dit programma zijn:  Informatiegestuurd werken  Digitalisering meest geleverde producten  Digitaal werken  Ontwikkelingen vakgebieden  Informatieveiligheid en privacy  Innovaties In de paragraaf Bedrijfsvoering wordt nader ingegaan op bovengenoemde ontwikkelingen. De stand van de bestemmingsreserve Organisatieontwikkeling is per 31 december 2020 € 1,685 miljoen. De besteding van deze bestemmingsreserve is gericht op de inzet voor tijdelijke versterking van de organisatie, flankerend personeelsbeleid / loopbaanoriëntatie en vitaliteitsbeleid in de periode 2021-2025. De mutaties in de bestemmingsreserve Organisatieontwikkeling zijn in onderstaande tabel weergegeven. Tabel: mutaties bestemmingsreserve Organisatieontwikkeling Stand 31-12-2019 Onttrekkingen 2020:

x € 1.000

1.872

Tijdelijke versterking van de organisatie

69

Werkbudget versterking organisatie

74

Flankerend personeelsbeleid / loopbaanoriëntatie

44

Totaal onttrekkingen

187

Stand 31-12-2020

1.685

De middelen per 31 december 2020 zijn als volgt te specificeren: a. Reservering voor tijdelijke versterking van de organisatie (€ 0,475 miljoen) b. Reservering voor flankerend personeelsbeleid / loopbaanoriëntatie (€ 0,797 miljoen) c. Reservering in het kader van vitaliteitsbeleid (€ 0,413 miljoen) Deze middelen zijn gereserveerd voor flankerend personeelsbeleid als gevolg van een snelle veroudering van het personeelsbestand de komende jaren. Dit gekoppeld aan de stijgende AOWleeftijd vraagt extra aandacht voor de vitaliteit (zeker voor wat betreft de functies in de buitendienst) van onze medewerkers. Maar ook voor het borgen van kennis, ervaring et cetera in de organisatie bij toekomstige uitstroom als gevolg van (vervroegde) pensionering. In de periode 2021-2025 zullen circa 20 medewerkers met (vervroegd) pensioen gaan. In de jaren daarna neemt dit aantal snel toe. Dit betekent ook dat er flinke impulsen moeten worden gegeven aan de verjonging van het personeelsbestand. Dit laatste kan alleen door de jonge generatie via op hen toegesneden moderne arbeidsmarktcommunicatie te bereiken.

Jaarstukken 2020

21

Jaarstukken 2020

22

JAARVERSLAG

Jaarstukken 2020

23

Jaarstukken 2020

24

Programmaverantwoording

Jaarstukken 2020

25

Jaarstukken 2020

26

Programma Samen leven

Jaarstukken 2020

27

Programma Samen leven Programma in vogelvlucht Inleiding Het programma Samen Leven kent een breed scala aan onderwerpen die raken aan het leven van onze inwoners: welzijn, gezondheid, hulp en ondersteuning voor alle leeftijden, werk en inkomen, maar ook onderwijs, cultuur en sport. Het betreft alle inwoners van jong tot oud. Hoofddoel van het programma Samen Leven 'Iedereen doet mee'. Alle Houtenaren hebben een veilige plek om te leven, kunnen een zinvol bestaan leiden en nemen naar vermogen volwaardig deel aan de maatschappij. Inclusie is daarbij de rode draad die door het hele programma loopt. De 5 subdoelen zijn: 1. Mensen in Houten zijn duurzaam in staat zelfstandig te functioneren en regie te voeren over hun eigen huishouden. 2. Kinderen en jongeren in Houten groeien op in een stimulerende, gezonde en veilige omgeving. 3. Mensen in Houten kunnen naar vermogen meedoen in de samenleving 4. Mensen in Houten steunen elkaar en zetten zich in voor hun omgeving. 5. Mensen in Houten hebben gelijke kansen op gezondheid. Binnen dit programma is in 2020 veel aandacht gegaan naar de nieuwe Sociale Koers waarin een integrale aanpak vanuit het leven van onze inwoners de leidraad is. Na de vaststelling van de Sociale Koers voor de zomer zijn in de tweede helft van het jaar de eerste initiatieven gestart om de transformatie vanuit het nieuwe beleidskader vorm te geven.

Daarnaast speelden dit jaar de aanpak van de tekorten een grote rol. De ombuigingsmaatregelen die in de begroting 2020 zijn opgenomen, hebben veel inzet gevraagd. Niet alle maatregelen hebben dit jaar tot voldoende resultaat geleid; het kost toch meer tijd om tot positieve financiële effecten te komen. Ter voorbereiding hierop zijn goede stappen gezet. De nieuwe integrale Verordening Jeugd en Wmo is vastgesteld en de aanbesteding voor hulpmiddelen is met succes afgerond. Een aantal andere ombuigingsmaatregelen zoals de Coördinatie van Zorg en de inzet van praktijkondersteuners bij de huisartsen (POH) laten mooie resultaten zien. Tot slot heeft Corona veel effect gehad op het behalen van de afgesproken resultaten. Sommige activiteiten konden geen doorgang vinden omdat er geen groepsbijeenkomsten mogelijk waren. Andere activiteiten kregen minder follow-up omdat de betrokken partners uit bijv. het onderwijs, cultuur en welzijn de handen vol hadden aan de gevolgen van Corona. Dat speelde ook bij het Sociaal Team een grote rol. De veranderopgave voor 2020 was om een netwerk van zorg en ondersteuning te ontwikkelen, waarmee inwoners zoveel mogelijk thuis worden geholpen. Daar zijn goede stappen in gezet.  Versterking van het informele netwerk.

Vanwege corona hebben we hier heel positieve ontwikkelingen in gezien door bijvoorbeeld de komst van 'Houten werkt samen', waarin informele en formele partners nauw samenwerkten om de extra steun die nodig was te organiseren. Buurtgezinnen heeft meer hulp kunnen organiseren, er zijn meer koppelingen geweest tussen vraag- en steungezinnen en er is bijvoorbeeld meer huiswerkbegeleiding ingezet.  De groep zorgverleners waar iedereen gebruik van kan maken zoals huisartsen, tandartsen en fysiotherapie (de zogenaamde 1e lijn) moet de 0e lijn (de zogenaamde voorliggende voorzieningen) beter kennen en benutten. De inzet van de praktijkondersteuners huisartsen heeft een goede impuls gegeven. Ook zijn er overleggen tussen vertegenwoordigers uit 0e, 1e en 2e lijn die juist de onderlinge samenwerking versterken én die zoeken naar betere manieren van op- en afschalen. Dit proces zetten we in 2021 voort.  De groep zorgverleners waar een verwijzing voor nodig is, zoals de specialisten of het ziekenhuis (de zogenaamde 2e lijn) moet betere zorg tegen lagere kosten leveren. Hier is een groot aantal initiatieven ontplooid, zoals de zoektocht naar meer plaatsen waar jongeren (tijdelijk) kunnen wonen, zoals gezinsvervangende huizen en pleegzorg. Gezinshuis De Grote Geer is in 2020

Jaarstukken 2020

28

gestart met de bouw. Het Sociaal Team Houten heeft meer coördinatie van zorg ingezet om de inzet in een gezin beter af te stemmen.

Effectindicator: Doel

Omschrijving

Bron

1

Sociale Kracht.

Monitor Sociale Kracht (score 110

2017 7,7

Realisatie 2018 7,8

Raming 2019 7,7

Realisatie 2020

7,8

7,7

Overzicht deelprogramma's Het programma bestaat uit de volgende deelprogramma's:  Toegang en Transformatie  Jeugd en Onderwijs  Wmo  Werk  Inkomen  Sport en Gezondheid  Kunst en Cultuur Deze indeling in deelprogramma’s is nog sectoraal ingestoken, terwijl de doelen van het Programma Sociale Kracht dwars door de sectoren heen lopen. Het deelprogramma Toegang en Transformatie is daarom als verbindend element toegevoegd. De vijf subdoelen van het Programma Sociale Kracht komen daarom op onderdelen in verschillende hoofdstukken terug

Behaalde maatschappelijke doelen Maatschappelijke effecten Houten scoort, ondanks de coronacrisis, nog steeds goed op aspecten van de 'sociale kracht' van inwoners. Over alle aspecten heen is de inschatting over de eigen sociale kracht gelijk gebleven aan de score van 2019, 7,7. Toch valt een aantal thema's op binnen de Monitor Sociale Kracht. Inwoners ervaren dat men meer voor elkaar klaar staat en meer naar elkaar omkijkt; dit heeft met name tijdens de eerste golf een impuls gekregen. Anderzijds vinden veel inwoners dat het met de saamhorigheid in de samenleving wat tegenvalt. De sociale samenhang in de buurt is nagenoeg gelijk gebleven met zelfs een iets grotere inzet voor de leefbaarheid in de buurt. Bij het oordeel over meedoen in de samenleving, zien we dat er meer wordt gesport, zeker omdat dat ook ongeorganiseerd kan. Georganiseerde sport en cultuurbeleving is teruggevallen. De mogelijkheden zijn natuurlijk heel erg verminderd. Door alle steunmaatregelen van de overheid is de werkeloosheid nog steeds laag en de gemiddelde financiële zelfredzaamheid zelfs nog wat toegenomen. Niet gerealiseerde maatschappelijke effecten (subdoelen) We hechten veel belang aan zelfredzaamheid en participatie. Als gevolg van de coronacrisis valt op dat meer mensen last hebben van eenzaamheid. Ouderen boven 75 jaar en alleenstaanden scoorden altijd al minder goed.

De eenzaamheid onder beide groepen is nog groter geworden. Jongeren hebben veel meer last van eenzaamheidsgevoelens dan in eerdere jaren en ze geven aan dat ze minder controle ervaren over hun eigen leven (29% van de jongeren onder de 30 jaar). In de jongerenpeiling die in 2020 is gehouden, wordt dit beeld bevestigd. Een op vijf jongeren heeft in meer of mindere mate last van eenzaamheidsgevoelens. Daarnaast ervaart een groot deel van de jongeren stress of heeft persoonlijke problemen. Eén op de 10 jongeren wil hulp maar kan deze niet goed vinden.

Prestaties In de programmabegroting 2020 hebben we een groot aantal prestaties met beoogde scores (kwantitatief en kwalitatief) opgenomen. Onderstaand cirkeldiagram geeft aan in welke mate de geplande prestaties zijn gerealiseerd.

Jaarstukken 2020

29

Bovenstaande tabel wordt negatief beïnvloed doordat indicatoren, die nog niet bekend zijn, op niet gerealiseerd gezet zijn. Zoals uit bovenstaande grafiek blijkt is 44% (16 van de 36 prestatie-indicatoren) gerealiseerd. Dit wordt hieronder nader toegelicht. Gerealiseerde prestaties In het voorjaar van 2020 hebben we de Sociale Koers aan de raad voorgelegd. De Sociale Koers is het integrale beleidskader waarmee we kunnen gaan werken vanuit de samenhang zoals die door de inwoners van Houten wordt beleefd. Na de zomer hebben we het Uitvoeringsplan 2020 vastgesteld waarna de eerste activiteiten zijn gestart die handen en voeten geven aan de nieuwe koers. Vanuit de deelprogramma's Jeugd en Onderwijs en Wmo is de nieuwe Verordening Jeugd en Wmo aan de raad aangeboden, die vanaf 2021 gebruikt wordt door het Sociaal Team Houten in hun gesprekken met inwoners. Daarnaast is preventie een belangrijk thema geweest onder andere met de JOGG aanpak, uitbreiding sportaanbod voor kinderen met autisme en het project Ouders voor Elkaar. De registraties in de Verwijsindex met betrekking tot de veiligheid van kinderen groeien, waarbij de groei voor een deel komt doordat relevante partners hier meer kennis over hebben en overgaan tot registratie en actie. Binnen het deelprogramma Wmo is het Living Lab 'Eerst een thuis' gestart om dak- en thuislozen een duurzaam thuis te bieden.

Bijzonder was de grote hoeveelheid mantelzorgwaarderingen die wij konden verstrekken, voornamelijk omdat meer mensen zijn opgegeven door iemand uit hun omgeving. De Houtense Werktafel heeft in het deelprogramma Werk een mooi resultaat opgeleverd; er zijn 650 mensen gesproken die al langer een uitkering hadden. Uiteindelijk zijn er ruim 90 mensen uitgestroomd uit de bijstand, onder andere naar werk en opleiding. Ruim 100 mensen zijn begeleid naar onbetaald werk. Vanuit het deelprogramma Inkomen blijkt dat meer kinderen gebruik maken van de mogelijkheden van het Jeugdsportfonds en het Jeugdcultuurfonds. Vroegsignalering op gebied van schuldenproblematiek laat zien dat als we in een vroeg stadium problemen constateren en die aanpakken, problemen beheersbaarder zijn en beter zijn op te lossen. We werken hieraan in het project Vindplaats Schulden en Vroeg Eropaf. Belangrijke stappen zijn gezet in het deelprogramma Sport en gezondheid. Allereerst is het Sport- en beweegakkoord afgesloten. Daarnaast is met een grote hoeveelheid partners het nieuwe leefstijlakkoord opgesteld. Meer mensen dan vorig jaar blijken minimaal 1 keer per week te sporten. Binnen het deelprogramma Kunst en cultuur is het accent door corona verlegd naar praktische en financiële steun voor culturele organisaties en initiatieven.

Daarnaast hebben we ""Onvergetelijk Houten", dat heeft bijgedragen aan eenzaamheidsbestrijding, met succes afgerond en hebben we

Jaarstukken 2020

30

met het onderzoek via het Burgerpanel naar cultuurparticipatie meer aanknopingspunten gekregen om de deelname aan cultuuractiviteiten te vergroten. Niet gerealiseerde prestaties Moeizamer dan gedacht is het verminderen van de tekorten bij jeugdhulp en Wmo geweest. In 2020 is veel aandacht besteed aan de afgesproken ombuigingsmaatregelen. Enerzijds kostten de voorbereidingen meer tijd dan gedacht, zoals het vaststellen van de nieuwe Verordening Jeugd en Wmo en de aanbesteding voor hulpmiddelen. Die zijn in 2020 afgerond en zullen in 2021 tot resultaat gaan leiden. Anderzijds is de aandacht die we besteden aan minder instroom, gecoördineerde inzet van zorg en het versnellen van de uitstroom al deels effectief, maar kost het behalen van de totale taakstelling meer tijd. Zeker omdat we in deze bewegingen de kwaliteit van ondersteuning altijd prioriteit blijven geven. In 2020 is veel energie gestopt in het opbouwen van complete en actuele sturingsinformatie. Daar zijn grote stappen in gezet. Door corona zijn allerlei initiatieven niet van de grond gekomen, hebben minder inwoners gebruik gemaakt van beschikbare mogelijkheden of zijn sommige problemen vergroot. Hierdoor zijn minder prestaties gerealiseerd dan eerdere jaren of zijn de doelstellingen niet gehaald.

Denk daarbij aan cultuur- en sportparticipatie (behalve ongeorganiseerd sporten), trainingen voor professionals, minder initiatieven voor Ons Fonds, minder plaatsingen richting werk bij de WIL en een hogere schuldenlast bij schulddienstverlening.

Hoe hebben de gerealiseerde prestaties bijgedragen aan de beoogde maatschappelijke effecten? Op meerdere vlakken is er in 2020 bijgedragen aan een versterking van het normale leven van inwoners. Deels gaat het om preventieve acties of hebben inwoners die problemen ervaren een steun in de rug gekregen. Anderzijds zijn ook veel initiatieven niet uitgevoerd vanwege de beperkingen door de coronacrisis. Zeker in 2020 is daardoor het behalen van de beoogde maatschappelijke effecten onder druk komen te staan. De crisis heeft een zware druk gelegd op de gevoelens van welzijn. Het is dus bijzonder dat inwoners nog steeds een goede score laten zien op de ervaren sociale kracht.

Jaarstukken 2020

31

Deelprogramma Toegang & transformatie Wat hebben we bereikt? Sociale Koers 2020- 2023 In 2020 heeft uw raad de Sociale Koers 2020- 2023 vastgesteld. De ambitie van Sociale koers is dat iedereen in Houten mee telt. De Sociale Koers richt zich dan ook op het verder versterken van de sociale kracht van Houten. Bij het opstellen van de Sociale Koers hebben wij dankbaar gebruik gemaakt van de inbreng van inwoners, belangenorganisaties en medewerkers van maatschappelijke organisaties. GG3 Als vervolg op de Sociale Koers hebben wij in de tweede helft van 2020 het eerste uitvoeringsplan opgesteld waarin we een vertaalslag maken van beleid naar uitvoering. Wij werken hierin vanuit de leefgebieden van de inwoners met de themagebieden; gezondheid, saamhorigheid, leren en werken en thuis. GG3 Uitgangspunten Vanuit de Sociale Koers en het uitvoeringsplan hanteren wij de volgende uitgangspunten:  wij gaan uit van zelfredzaamheid en eigen regie;  indien zorg nodig is en de zorg kan niet verleend worden vanuit het eigen sociaal netwerk, dan wordt zorg op maat verleend. Eenvoudige aanvragen worden snel afgehandeld. Voor inwoners met ingewikkelde en meervoudige hulpvragen geldt de werkwijze: 1 huishouden, 1 plan, 1 regisseur;  wij verlenen de zorg die nodig; zo efficiënt mogelijk; tegen zo laag mogelijke kosten.

Om de zorgkosten beheersbaar te houden heeft uw raad besloten tot een ombuigingsoperatie. Resultaten 2020 In relatie tot de Sociale Koers, het uitvoeringsplan hiervan en de ombuigingsoperatie hebben wij in 2020 het volgende gerealiseerd: Zelfredzaamheid/ eigen regie De uitgangspunten zelfredzaamheid en eigen regie en het gebruik van voorliggende voorzieningen zijn nadrukkelijk opgenomen in de nieuwe integrale verordening Jeugdhulp en Wmo. De verordening is in 2020 vastgesteld door uw raad en treedt in werking per 1 januari 2021. Via de "Houtense Werktafel" worden inwoners met een afstand naar de arbeidsmarkt begeleid naar werk. Ook wordt voor deze cliënten ingezet op eigen regie en zelfwerkzaamheid. GG3 Zorg op maat, tegen zo laag mogelijk kosten De stijging van de zorgkosten en de vraag hoe we de kosten beheersbaar kunnen houden, is regelmatig onderwerp van gesprek geweest in de overleggen met onze ketenpartners in de zorg (waaronder het Sociaal Team Houten, zorgaanbieders, Regionale Backoffice Lekstroom, informele zorg, huisartsen en WIL). Voor het beheersbaar houden van de kosten zijn in 2020 de eerste stappen gezet. Een voorbeeld hiervan is de uitbreiding van het aantal praktijkondersteuners jeugd bij de huisartsen. Het effect hiervan is dat er betere zorg wordt verleend en daarnaast bespaard wordt op duurdere zorgtrajecten.

GG3 In 2021 moeten vervolgstappen gezet worden voor het beheersbaar houden van de zorgkosten Inkoop van zorg In regionaal verband zijn wij in 2020 gestart met een nieuwe inkoopstrategie voor Wmo en jeugd. Daarbij hanteren wij onder andere de volgende uitgangspunten: transformatie (meer gezinsachtige vormen, verblijf afbouwen, snelle uitstroom, langer thuiswonen), integraliteit en effectiviteit van zorg tegen zo laag mogelijke kosten. GG3 Monitoring Om inzicht en grip op verwijzingen voor geïndiceerde zorg te vergroten hebben we zowel op regionaal als lokaal niveau een dashboard ingericht. Hiermee krijgen we meer zicht op actuele informatie rondom verwijzingen, in- en uitstroom, duur van de zorg, gestapelde zorg en kostenontwikkeling. Door het dashboard kunnen we betere analyses maken en aan de hand hiervan meer sturing geven. GG3

Jaarstukken 2020

32

Cliëntervaringsonderzoek Om zicht te krijgen op de kwaliteit van zorg en ondersteuning, voeren wij jaarlijks een cliëntervaringsonderzoek uit. Het cliëntervaringsonderzoek Wmo is in juli 2020 uitgevoerd en betreft de dienstverlening over de periode juli 2019 tot juli 2020. De uitkomsten laten een positief beeld zien ten aanzien van de vraag of de inwoner weet waar hij/zij terecht moet voor de hulpvraag. Ook is het percentage inwoners dat ervaart snel geholpen te worden, gestegen. Voor het cliënttevredenheidsonderzoek voor de jeugd hebben wij in 2020 met twee andere Lekstroom gemeenten een pilot gedaan met Ervaringwijzer, een digitaal en laagdrempelig instrument voor cliëntervaringsonderzoek. De eerste resultaten uit de pilot zijn positief maar moeten met voorzichtigheid geïnterpreteerd worden. Voor jeugd hebben we in 2020 geen andere vorm van cliëntervaringsonderzoek gedaan. Aanpak zorgfraude Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de aanpak van fraude in de zorg. In mei 2020 hebben wij met de Lekstroom gemeenten afgesproken om de zorgfraude op het gebied van jeugdzorg en Wmo gezamenlijk aan te gaan pakken en daarvoor een pilot te starten voor twee jaar. Concreet willen we de volgende doelen bereiken: GG3 1.

Inwoners van Houten zijn duurzaam in staat zelfstandig te functioneren, regie te voeren over hun eigen huishouden en de weg (toegang) te vinden naar benodigde (preventieve) ondersteuning. 2. Het netwerk van zorg en ondersteuning is zodanig getransformeerd, dat daarmee participatie en samenredzaamheid van inwoners wordt versterkt. Hieronder wordt het deelprogramma per doelstelling uitgewerkt.

Doelstelling 1 Inwoners van Houten zijn duurzaam in staat zelfstandig te functioneren, regie te voeren over hun eigen huishouden en de weg (toegang) te vinden naar benodigde (preventieve) ondersteuning. Effectindicatoren Realisatie Doel Omschrijving

2017 1.1

Zelfredzaamheid*

1.2

De inwoner weet waar hij/zij CEO Wmo / met zijn/haar hulpvraag Jeugd moet zijn % (helemaal) mee eens De inwoner ervaart snel CEO Wmo / geholpen te worden*** (%) Jeugd

1.3

Raming

Realisatie

Bron Monitor Sociale Kracht

8,2

2018

2019 8,2

2020 8,2

8,2

8,2

WMO:73% Wmo:78% Wmo: 83% Wmo:78% Jeugd:73% Jeugd: X** Jeugd: X** Jeugd:78%

Wmo: 83%**** Jeugd: X**

Wmo:66% Wmo:69% Wmo:73% Wmo:68% Wmo:73%**** Jeugd:63% Jeugd:X Jeugd:X Jeugd:68% Jeugd:X

* Is het vermogen van mensen om zichzelf te redden in het geval van de voortdurende veranderingen en gevolgen van een (chronische) ziekte of een tegenslag, op alle levensterreinen (score 1-10). ** Voor het cliëntervaringsonderzoek Jeugd is in 2020 een pilot uitgevoerd met een nieuw instrument "Evaringwijzer". Er zijn geen cijfers over alle clienten jeugd. *** Dit kan zijn door zorgaanbieders en / of Sociaal Team. **** Het cliëntervaringsonderzoek Wmo is in juli 2020 uitgevoerd en gaat over de dienstverlening juli 2019 tot juli 2020.

Betrokkenheid verbonden partijen GGDrU is een belangrijke verbonden partij op het gebied van jeugd. Om de zorgvraag en het behandeltraject van een inwoner goed af te stemmen tussen verschillende zorgaanbieders waaronder de GGDrU maar ook huisartsen en Stichting Sociaal Team zijn verdere afspraken gemaakt over de onderlinge afstemming in de z.g. Houtense route jeugd. De verschillende partners zijn hierdoor steeds vaker op de hoogte van elkaars betrokkenheid bij een cliënt. De voortgang wordt periodiek (elk kwartaal) gemonitord en besproken in een overleg waarin huisartsen, jeugdartsen (JGZ), Stichting Sociaal Team en de gemeente vertegenwoordigd zijn. De deelnemende partijen zijn tevreden over de samenwerking. In deze overleggen, geïnitieerd vanuit de gemeente, komt ook de samenwerking met de praktijkondersteuner huisarts (POH) aan bod.

Jaarstukken 2020

33

Wat hebben we daarvoor gedaan? Om de zelfredzaamheid van onze inwoners te vergroten zijn in 2020 de volgende acties uitgevoerd Informeel netwerk en inwonersinitiatieven Om de zelfredzaamheid van de inwoners te vergroten is het belangrijk dat de inwoner in zijn eigen omgeving beschikt over een informeel netwerk. De corona heeft in onze gemeente Houten er toe geleid dat nieuwe initiatieven zijn ontstaan ter ondersteuning van de inwoners. Zo is de groep vrijwilligers (vanuit de kerk) "Houten voor Houten" ontstaan. De groep heeft onder meer (praktische) ondersteuning geboden aan inwoners die in quarantaine moesten. In de coronaperiode is ook meer beroep gedaan op Buurtgezinnen en zijn meer gezinnen aan elkaar gekoppeld om elkaar te steunen. . Lichte ondersteuning In 2020 heeft Sociaal Team Houten en het CJG zich gericht op laagdrempelige verwijzing of directe ondersteuning bij enkelvoudige vragen. Dit hebben ze samen opgepakt met diverse partners in het voorliggende veld en het onderwijs. Om inwoners tijdens de corona extra te wijzen op welke ondersteuning mogelijk was, zijn er nieuwsberichten, flyers en webinars aangeboden. Naast inzet op preventie en afschalen heeft Stichting Sociaal Team Houten ook grote inzet gepleegd op de maatregelen voor de kostenbeheersing. Bijvoorbeeld het implementeren van coördinatie van zorg en monitoring duurste gezinnen.

Op Koers Op het gebied van multiproblematiek is in 2020 met het project Op Koers verder gewerkt aan het verstevigen van de basis van inwoners binnen het reguliere leven en op het gebied van werk. Hierbij blijkt dat ondersteuning bij het oplossen van meervoudige problemen in het normale leven essentieel is voordat inwoners een stap kunnen zetten richting werk. Een aantal mensen is op deze wijze echt verder geholpen (zie ook Deelprogramma Werk). Houten werkt samen! Vanuit het project verbinding informele en formele zorg is in 2020 het platform "Houten werkt samen!" opgericht. Aan dit platform nemen deel informele zorgpartijen, verwijzers, onderwijs, zorgaanbieders, welzijn. Het platform heeft als doel kennis delen, casuïstiek bespreken en samenwerking te intensiveren. Prestatie-indicatoren Doel Omschrijving prestatie 2020 Voortgang

Toelichting

1.1

Bij de tweede bestuursrapportage is de bezuinigingsopdracht voor jeugd en Wmo bijgesteld. De bijgestelde bezuinigingsopdracht is op de betreffende actiepunten weliswaar gerealiseerd, maar op andere onderdelen zijn de werkelijke kosten aanzienlijk hoger uitgevallen dan de begrote bedragen, zodat er per saldo voor de jeugd en Wmo sprake is van een overschrijding ten opzichte van de begrote bedragen.

Uitvoering en monitoring van een 1 pakket aan maatregelen gericht op kostenbeheersing jeugd en Wmo.

Doelstelling 2 Het netwerk van zorg en ondersteuning is zodanig getransformeerd, dat daarmee participatie en samenredzaamheid van inwoners wordt versterkt.

Jaarstukken 2020

34

Effectindicatoren Realisatie Doel Omschrijving

Raming

Realisatie

Bron 2017

2.1

Participatie*

Monitor Sociale Kracht (score 110)

2.2

Demografische druk (de som WSJG van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar) (%) (BBV)

2018

2019

2020

8,0

8,2

8,0

8,4

8,2

67,1%

68,1

69,1%

70%

70,4%

* De score voor participatie komt voort uit de vragen die te maken hebben met het hebben van betaald werk, het volgen van een opleiding, het verrichten van mantelzorg of vrijwilligerswerk en/of deelname aan het verenigingsleven.

Betrokkenheid verbonden partijen Bij deze doelstelling zijn geen verbonden partijen betrokken.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Om het netwerk van zorg en ondersteuning verder te transformeren is er op diverse gebieden inzet geweest waardoor participatie en samenredzaamheid vergroot kon worden. Doordat wij meer inzicht krijgen in instroom, trajecten en kosten binnen de bestedingen van Jeugdhulp en Wmo, kunnen wij ook met samenwerkingspartners steeds beter de juiste gesprekken voeren over onze gezamenlijke ambities. Versterken van mantelzorgers In 2020 is op diverse manieren waardering gegeven aan mantelzorgers. Het steunpunt mantelzorg van Stichting 'van Houten&co' heeft ondersteuning geboden in de vorm van informatie, advies, lotgenotencontact en workshops. De mantelzorgmakelaar heeft daarnaast ondersteuning geboden bij praktische zaken en regelwerk. Jaarlijks geven we onze mantelzorgers een blijk van waardering om ze te bedanken voor de informele zorg en ondersteuning die ze bieden aan een naaste. In 2020 was deze waardering nog essentiëler, aangezien er door corona meer druk kwam te liggen bij de mantelzorgers. Voor de mantelzorgmarkt hebben we een corona-proof variant opgezet. In plaats van een markt waar de mantelzorgers naartoe konden komen om producten uit te kiezen en informatie op te halen, zijn we dit jaar naar de mantelzorgers toe gegaan.

Opvallend is dat diverse mantelzorgers door een ander zijn opgegeven voor de waardering, iets dat de jaren hiervoor niet veel gebeurde. We zien een forse toename van het aantal mantelzorgers die hiervoor in aanmerking kwamen. Verbinden van zorg aan wonen In 2020 is in het licht van de Ruimtelijke Koers verder gewerkt aan het meer verbinden van wonen en zorg tussen het sociaal en ruimtelijk domein. Relevante trends en ontwikkelingen, ambities en huidig en benodigd aanbod voor wonen en zorg zijn in beeld gebracht. De belangrijkste ambitie vanuit het sociaal domein is het realiseren van een woonomgeving die stimuleert tot maatschappelijke deelname, beweging en ontmoeting en tot (langer of eerder) zelfstandig wonen van verschillende groepen inwoners. Het gaat onder andere om ouderen, mensen met mobiliteitsbeperkingen, met psychosociale of psychische kwetsbaarheid en jongeren die uitstromen uit jeugdzorg met verblijf (zie ook deelprogramma Wmo en Jeugd en Onderwijs). Wij zien vanuit inwoners ook initiatieven voor gemeenschappelijk wonen ontstaan (zoals Knarrenhof en Bezield wonen) die in Houten een geschikte locatie hiervoor zoeken. Lokale inzet op participatie De ondersteuning van inwoners bij het vinden van werk is lokaal uitgevoerd door de Houtense Werktafel. De belangrijkste doelstelling van 2020 was het in beeld brengen van de verschillende klantgroepen.

Inwoners met een bijstandsuitkering of inwoners met een hulpvraag bij het vinden van werk kregen een persoonlijk gesprek waarin hun situatie in beeld werd gebracht en werd gekeken naar de mogelijke stappen richting werk of participatie. Hiervoor werkte de Houtense Werktafel zo veel mogelijk samen met lokale werkgevers (zie ook Deelprogramma Werk).

Jaarstukken 2020

35

Versterken inwonersinitiatieven Het ondersteunen van Inwonersinitiatieven heeft het afgelopen jaar door de corona weinig dynamiek en groei laten zien. Samenwerken, samenkomen, activiteiten organiseren was niet of maar heel beperkt mogelijk. Wel hebben we steeds contact gehouden met bestaande inwonersinitiatieven, m.n. in relatie tot corona (on)mogelijkheden en de impact daarvan op hun netwerk. Voorbeelden hiervan zijn het project Sterke Buurten en Ons Fonds. Prestatie-indicatoren Doel Omschrijving prestatie 2020 Voortgang

Toelichting

2.1

3 Op basis van de Sociale Koers 2020-2023 stellen we samen met onze partners, de adviesraad sociaal domein en inwoners het uitvoeringsplan 2021 vast. Waarbij we inzichtelijk maken welke opgaven op ons afkomen in 2021 en welke dilemma’s er zijn.

Het concept Uitvoeringsplan Sociale Koers 20212022 is eind 2020 aan partners voorgelegd..

2.2

1 Uitvoeren van een pilot digitale sloten waarmee op een veilige manier toegang geregeld wordt voor thuiszorg, personenalarmering en planbare zorg bij met name ouderen.

Een digitaal slot is een alternatief voor de zogenaamde kluisjessleutel. Om praktijkervaring met digitale sloten op te doen is besloten tot een pilot in 2020. Helaas heeft de pilot geen succes opgeleverd. De kosten waren te hoog en het systeem sloot onvoldoende aan bij de wensen van ouderen en zorgaanbieders.

2.3

Implementatie van het integrale 3 afwegingskader met behulp waarvan we woonzorginitiatieven beoordelen (zie ook programma Ruimte).

Met het toepassen van het integrale afwegingskader is een start gemaakt. Aan de hand van de praktijk worden ervaringen gedeeld

Deelprogramma Jeugd en onderwijs Wat hebben we bereikt? Met ons beleid willen wij er aan bijdragen dat de Houtense jeugd kan opgroeien tot zelfredzame en gezonde inwoners. Een stimulerende en veilige omgeving waarin ze hun talenten kunnen ontwikkelen vinden wij daarbij belangrijk. Vanuit de gemeente hebben wij in 2020 op het gebied van jeugdbeleid de volgende acties ondernomen Passende hulp Om de jeugdigen passende hulp bieden en alleen jeugdhulp in te zetten waar dat echt nodig is, hebben wij ingezet op een goede vraagverheldering door het Sociaal Team Houten en andere verwijzers zoals de huisartsen (en de praktijkondersteuner jeugd bij de huisarts). GG3, GG10 Zelfredzaamheid In 2020 is een nieuwe, integrale Verordening Jeugdhulp en Wmo met bijbehorende beleidsregels tot stand gekomen, die per 1 januari 2021 in werking treedt. Bij beleidsstukken hebben wij nadrukkelijk ingestoken op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners. Door middel van een afwegingskader wordt eerst gekeken wat een gezin zelf, met zijn netwerk of voorliggende voorzieningen kan oplossen. In die gevallen waarvoor dit géén oplossing biedt voor de hulpvraag, wordt een passende maatwerkvoorziening ingezet. GG4 Preventie GG3, GG4, GG10 Wij hebben in 2020 veel ingezet op preventie voor jeugd.

 De JOGG aanpak is geëvalueerd en ondergebracht onder het Sportakkoord en het Leefstijlakkoord (zie ook deelprogramma Gezondheid) waardoor de aanpak meer integraal wordt;  Partners die de sport- en beweegmogelijkheden in de buitenruimten aanbieden hebben hun aanbod uitgebreid. Ook Jongerenwerk is sportactiviteiten in de wijken voor jeugd gaan opzetten.

Jaarstukken 2020

36

 



Voor kinderen met autisme is een specifiek aanbod gecreëerd. Voorbeelden hiervan zijn een aangepast sportprogramma via het project Sportmix dat opgezet is door Sportpunt Houten en de activiteiten georganiseerd door Chill Auti Café . Op scholen is in diverse vormen voorlichting gegeven aan de leerlingen. Daarbij is ingezet op de invloed van sociale media, sexting en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Niet alle voorlichtingen aan leerlingen hebben kunnen plaatsvinden, deels zijn deze online gegeven. Ook jongerenwerkers en docenten van scholen zijn rondom deze thema's verder geschoold. Een speerpunt in 2020 was het voorkomen van relatieproblemen/(v)echtscheidingen. We hebben een ouderinitiatief opgezet waar ouders elkaar helpen en ondersteunen (Ouders voor Elkaar) en een voorlichtingsprogramma ingekocht voor aanstaande ouders: ""Ouders Inc". Hieraan hebben 47 ouders deelgenomen. Ook het CJG is een belangrijke partner geweest in 2020 rondom laagdrempelige trainingen, informatievoorziening en kennisdeling aan kinderen, ouders en ketenpartners. Zo hebben zij KIES-trainingen aangeboden aan kinderen in echtscheidingssituaties en diverse kenniscafés en online webinars georganiseerd.

Verbinding met onderwijs en kinderopvang Via de werkgroepen 'afstemming onderwijs - jeugdhulp' hebben we de eerste stappen gezet naar betere onderlinge afstemming. Omdat de samenwerkingsverbanden regionaal werken, hebben we dit vervolgens regionaal beter geagendeerd; dit krijgt een vervolg in 2021. GG3 Inclusief onderwijs In 2020 hebben wij stappen gezet op het gebied van inclusief onderwijs (onderwijs waarbij kinderen vanuit allerlei achtergronden en met én zonder beperkingen samen spelen, werken en leren). Dit via het Strategisch Beraad Jeugd /Lokaal Educatieve Agenda (SBJ|LEA). Vanuit de school voor speciaal onderwijs De Wissel is een nieuw voorstel gekomen om de samenwerking tussen speciaal onderwijs en regulier onderwijs verder te gaan uitwerken. Dit voorstel moet nog verder uitgewerkt worden. Daarnaast zijn lokaal en regionaal gesprekken gestart over wat inclusief onderwijs betekent voor de onderwijshuisvesting. GG3, GG4 Ondersteuning tijdens corona Tijdens de lockdowns en andere coronamaatregelen hebben wij de verschillende partijen (onderwijs, kinderopvang, SSTH, GGDrU, welzijn, sport, vrijwilligersinitiatieven) gefaciliteerd en ondersteund in hun werkzaamheden en vooral in de samenwerking. Zo kon het onderwijs zo goed mogelijk gecontinueerd worden, waren de kwetsbare gezinnen en kinderen in beeld en kregen daar waar nodig passende ondersteuning.

GG3, GG4 Ombuigingsoperatie Om de kosten van zorg beheersbaar te houden is in 2020 ingezet op een ombuigingsoperatie op de onderdelen Jeugdzorg en Wmo. Voor de resultaten hiervan verwijzen wij u naar de paragraaf Ombuigingen. Concreet willen we de volgende doelen bereiken: GG3, GG4, GG10 1. Ouders en jeugd benutten hun talenten en eigen kracht en maken hierbij gebruik van hun sociaal netwerk. 2. Ondersteuning gericht op jeugdigen en hun ouders is effectief en efficiënt, aansluitend op de leefwereld van de doelgroep en zo licht als kan / zo zwaar als nodig is. 3. De veiligheidsketen voor de jeugd is zo laagdrempelig mogelijk, maar zo zwaar als nodig georganiseerd. 4. We zetten in op minder thuiszitters. Het hoofddoel dat we per 2021 met de regionale thuiszittersaanpak Lekstroom willen bereiken is dat kinderen niet meer of slechts heel kort thuis zitten zonder passend aanbod van onderwijs en/of in het uiterste geval met zorg en dat het aantal thuiszitters en vrijgestelde leerlingen daalt. Lokaal geven wij hier uitvoering aan. Hieronder wordt het deelprogramma per doelstelling uitgewerkt.

Doelstelling 1 Ouders en jeugd benutten hun talenten en eigen kracht en maken hierbij gebruik van hun sociaal netwerk.

Jaarstukken 2020

37

Effectindicatoren Realisatie Doel Omschrijving

2017 1.1

Raming

Realisatie

Bron

Cliënten (jongeren/ouders) CEO Jeugd kunnen beter hun problemen oplossen (%)

51%

2018

2019 X

2020 X*

50%

X*

* In 2019 en 2020 is een pilot uitgevoerd met een nieuw instrument "Evaringwijzer" De vragenlijst is afgenomen bij cliënten van een aantal aanbieders. Er zijn geen cijfers over alle clienten jeugdhulp.

Betrokkenheid verbonden partijen De GGDrU heeft in 2020 ondersteuning verleend bij het geven van voorlichting aan ouders over het gebruik van alcohol- en drugs. Verder heeft de GGDrU input geleverd voor het leefstijlakkoord van Houten. Om ouders bewust te maken van het belang van gezonde voeding en voldoende bewegen voor kinderen, heeft de GGDrU via de JOGG informatietasjes gegeven aan ouders bij hun laatste bezoek aan het consultatiebureau. In de zomer van 2020 zijn de resultaten uit de Gezondheidsmonitor Jeugd (voortgezet onderwijs) over het jaar 2019 gedeeld met de gemeente. Dit onderzoek voert de GGDrU iedere vier jaar uit om inzicht te krijgen in de gezondheidssituatie van deze jongeren. Dit is een grootschalig vragenlijstonderzoek onder leerlingen van klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. De leerlingen beantwoorden vragen over gezondheid, welzijn, leefstijl, vrije tijd en school. De uitkomsten leverde waardevolle informatie op ter onderbouwing van ons beleid en interventies en ter bevordering van een gezonde ontwikkeling van de jeugd. In 2020 heeft de GGd gewerkt aan implementatie van hun digitale dossier (GGiD). Door de corona heeft dit vertraging opgelopen en wordt dit in 2021 uitgerold.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Voor jeugdigen en gezinnen in Houten is het van belang dat zij hun sociaal netwerk goed kunnen benutten. We werken aan het versterken van de basis van gezinnen en ondersteunen initiatieven in Houten die zorgen voor een actief, betrokken en steunend netwerk voor gezinnen en kinderen in Houten die dit nodig hebben. Netwerk van pleegouders/gezinshuisouders en Buurtgezinnen Het netwerk van pleeggezinnen is ook in 2020 door de gemeente ondersteund. De corona heeft echter ook zijn weerslag gehad op de activiteiten van het netwerk. Doordat het netwerk aangesloten is bij de opdracht afbouw jeugdhulp verblijf en doorontwikkeling gezinsachtige settings (zoals pleegzorg en gezinshuizen) is de kennis en ervaring verbreed. Ten tijde van de eerste lockdown (maart 2020) heeft Buurtgezinnen veel hand en spandiensten verleend. Voorbeelden hiervan zijn huiswerkbegeleiding voor kinderen door studenten, taalmaatjes en videocontacten tussen gezinnen die een luisterend oor nodig hadden en gezinnen die dat wilden bieden. Daarnaast zijn dit jaar 16 koppelingen gemaakt tussen vraag- en steungezinnen. Daarnaast zijn 19 koppelingen tussen vraag en steun gezin onderhouden. Verder zijn 31 steungezinnen aangemeld en 20 vraaggezinnen aangemeld in 2020.

Opvoedondersteuning CJG Het CJG heeft een belangrijke taak vervuld in 2020 rondom het laagdrempelig bieden van advies, consultatie en opvoedondersteuning. In 2020 is het aantal aanmeldingen ten opzichte van 2019 gestegen met 10%. De website van CJG wordt door ouders goed en gemakkelijk gevonden. Meer dan de helft van de aanmeldingen wordt afgesloten na advies of laagdrempelige opvoedondersteuning. 70% is positief afgerond zonder verwijzing (inclusief groepswerk). Voor de doelgroep is in 2020 een aantal webinars georganiseerd. Daarnaast is een kenniscafé (online) georganiseerd.

Jaarstukken 2020

38

Prestatie-indicatoren Doel Omschrijving prestatie 2020 Voortgang

Toelichting

1.1

In 2020 is er geen fysieke bijeenkomst met jongeren geweest; naast de activiteiten die Shine en Jongerenwerk doorlopend met jongeren doen. Maar vanuit de Jongerenpeiling 2020 hebben we met diverse jongeren meerdere malen online gesprekken gevoerd rondom mentale gezondheid, activiteiten in Houten, informatievoorziening en effecten corona. Deze input is/ wordt meegenomen in beleid.

3

Ook in 2020 organiseren we samen met SHINE en Van Houten&co een jongerenbijeenkomst.

Doelstelling 2 Ondersteuning gericht op jeugdigen en hun ouders is effectief en efficiënt, aansluitend op de leefwereld van de doelgroep en zo licht als kan / zo zwaar als nodig is. Effectindicatoren Realisatie Doel Omschrijving

Raming

Realisatie

Bron 2017

2018

2019

2020

2.1

Aantal jeugdigen residentiële Regionale jeugdhulp: Residentiële backoffice instelling*

58

40**

35

48

37

2.2

Aantal jeugdigen residentiële Regionale jeugdhulp: Pleegzorg / backoffice gezinshuizen***

X

65****

73

70

72

2.3

Jongeren (tot 18 jaar) met jeugdhulp (%) (BBV)

CBS

9,9%

9,9%

10,1%

8,6%

nnb

2.4

Jongeren (tot 18 jaar) met jeugdbescherming (%) (BBV)

CBS

0,7%

0,7 %

0,8 %

0,7%

nnb

2.5

Jongeren (van 12 jaar tot 23 CBS jaar) jeugdreclassering (%) (BBV)

0,2%

0,3%

0,3 %

0,2%

nnb

2.6

Ik kan de hulp krijgen die ik CEO Jeugd nodig heb (jongeren) (vaak/altijd) (%)

78%

X

X

78%

X******

* Tot en met 2017 is residentiel verblijf en verblijf in de vorm van gezinsvormen (pleegzorg en gezinshuizen) nog onder dezelfde noemer geregistreerd. We hebben er toen voor gekozen om handmatig de plaatsingen binnen een instelling uit te halen. ** Peildatum januari 2019 over 2018. *** Vanaf 2018 **** Peildatum 1 juni 2019 over 2018 ***** Over 2020 zijn geen cijfers bekend omdat er voor de jeugd in 2020 alleen een pilot is uitgevoerd voor het clienttevredenheidsonderzoek. Dit onderzoek gaf op dit onderdeel te weinig informatie

Doel Verklaring van afwijking 2.1

De daling ten opzichte van de begroting wordt veroorzaakt doordat meer is ingezet op goedkopere alternatieven zoals pleeggezinnen en gezinstehuizen

Betrokkenheid verbonden partijen De GGDrU is op dit onderdeel onze verbonden partij. Vanwege de COVID-19 pandemie en de (eerste) lockdown is het consultatiebureau van de GGrU korte tijd gesloten geweest. Wel is te allen tijde contact gehouden met alle ouders om te vernemen hoe het gaat met de ontwikkeling van hun kind(eren) en kon men digitaal en telefonisch terecht voor advies en ondersteuning. Het Rijksvaccinatieprogramma is doorgegaan, soms in andere volgorde dan voorheen stond gepland. In het voorjaar voerde GGDrU de meningokokken ACWY campagne uit. In het najaar 2020 volgden de DTP-vaccinaties, de extra HPV campagne voor 15/16-jarigen en

Jaarstukken 2020

39

maternale kinkhoest vaccinaties. Gezamenlijk is er veel aandacht geweest voor kwetsbare situaties bij gezinnen en kinderen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wij hebben in 2020 verdere invulling gegeven aan onze ambitie om jeugdhulp meer passend en meer nabij in te zetten. We willen de hulp beschikbaar houden voor hen die het echt nodig hebben en zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig ondersteuning bieden en/of indiceren. POH GGZ jeugd Voor jeugdhulp is niet alleen de gemeente een belangrijke verwijzer, maar ook andere partijen, zoals de huisartsen. We hebben in 2020 praktijkondersteuners jeugd-GGZ (POH-GGZ Jeugd) gepositioneerd in drie grote huisartsenpraktijken. De POH-GGZ Jeugd zorgen ervoor dat jeugdigen met een hulpvraag snel en laagdrempelig geholpen worden in een vertrouwde omgeving. Zo kunnen zij (de noodzaak tot) zwaardere zorg voorkomen. Doordat er minder verwijzingen nodig zijn naar jeugd-GGZ, draagt de inzet van de POH-GGZ Jeugd ook bij aan het beter beheersbaar houden van de kosten voor jeugdhulp. Afbouw jeugdhulp verblijf Naast nabije passende hulp voor kinderen die bij de huisarts hun hulpvraag stellen, zijn we in 2020 ook (regionaal) bezig geweest met de opdracht afbouw jeugdhulp met verblijf. We willen meer kinderen in gezinsachtige settings opvangen en/of uithuisplaatsing voorkomen. Daartoe hebben we samenwerkingsafspraken gemaakt met pleegzorg- en gezinshuisaanbieders, in combinatie met voorliggende initiatieven zoals Buurtgezinnen, Handje Helpen, meeleefgezinnen.

In april 2020 is expertiseteam YEPH gestart; dit bovenregionaal ingekochte samenwerkingsverband van onder andere gesloten jeugdzorg stelt hiermee expertise beschikbaar aan de lokale teams en SAVE om plaatsing te voorkomen. Daarnaast hebben wij alle jeugdigen die hier verblijven geanalyseerd en hebben wij een plan gemaakt om goede uitstroom te versnellen. In het Lerend Netwerk Zorg voor Jeugd komen kennis en ervaring samen en werken we samen met het Regionaal Omdenk- en Expertteam Lekstroom (ROEL) aan doorbraken in gevallen waar niet één zorgaanbieder het passende aanbod heeft. In 2020 hebben wij meer gebruik kunnen maken van onder andere Buurtgezinnen. De bereidheid van Houtense inwoners om steungezin te zijn of een kamer te verhuren aan een jeugdige vanuit de jeugdzorg (Kamers met Aandacht) is sterk aanwezig. Ook is in 2020 gestart met de bouw en ontwikkeling van het gezinshuis de Grote Geer. Duurzame partnerrelaties Op het gebied van passende zorg met betrekking tot complexe scheidingen en samengestelde gezinnen zijn wij in 2020 als gemeente aangehaakt bij het initiatief 'Ouders voor Elkaar'. Ouders die een scheiding hebben doorgemaakt ondersteunen, onder specialistische begeleiding, andere ouders die net aan het begin van dit proces staan. Ook is er aandacht voor samengestelde gezinnen. Daarnaast bieden we aanstaande ouders vanaf 2020 de online cursus 'OudersInc'.

Jonge ouders uit Houten krijgen een online cursus aangeboden (via het consultatiebureau, CJG en andere signaleerders) zodat zij goed zijn voorbereid op het ouderschap en weten om te gaan met de situaties die hierbij komen kijken. Zo leren zij omgaan met lastige situaties in de opvoeding, in de relatiesfeer en met financiële vraagstukken. CJG is in 2020 zelf geschoold in KIES-trainingen en heeft dit meerdere malen ingezet. Daarnaast is dit onderwerp meerdere malen aan bod gekomen in webinars en kenniscafe's. Continuïteit van zorg Vanuit de regionale opdracht 18-/18+ is verkend hoe groot deze doelgroep is en welke behoefte deze groep heeft. Bij professionals die contact hebben met deze jongeren wordt ingezet op deskundigheidsbevordering en aandacht voor de Big 5 (support, wonen, school&werk, inkomen en welzijn) en het toekomstgericht werken (met o.a. een perspectiefplan). Dit wordt meegenomen in werkwijze van onder meer het Sociaal Team Houten en binnen het project Op Koers. Om dit onderdeel te laten zijn ook van hulpverleningstrajecten bij zorgaanbieders wordt dit ook vastgelegd in de nieuwe inkoopstrategie. In 2021 werken we verder aan informatievoorziening voor 18-jarigen in Houten (o.a. in de vorm van een brief voor 18-jarigen, website, online webinar).

Jaarstukken 2020

40

Preventie Meer aandacht voor preventie en het voorveld optimaal benutten is een doel binnen verschillende overleggen en platforms. In het netwerk "Houten werkt samen" worden alle sectoren binnen Houten (formeel en informeel) aan elkaar gekoppeld en wordt kennis en ervaring uitgewisseld. In coronatijd is gebleken dat Houten een enorme hoeveelheid aan ondersteuning kent in het voorliggende veld. Sommige zijn verder tot bloei gekomen en nieuwe initiatieven zijn ontstaan (o.a. Houten voor Houten). Wij hebben extra aandacht geschonken aan informatievoorziening aan inwoners, ouders en kinderen. In de vorm van webinars, flyers, emails en informatiepagina's in het Groentje is veel aandacht geweest voor; "Waar kan ik laagdrempelig terecht wanneer ik hulp nodig heb?" De aanvragen bij CJG en Buurtgezinnen zijn in deze periode toegenomen. Hierbij is naast opvoedondersteuning en hulp bij psychische klachten ook veel aandacht geweest voor vragen rondom financiële problemen. Om zicht te krijgen op het feit of wij hiermee alle doelgroepen bereiken hebben we veel geïnvesteerd in het spreken van alle samenwerkingspartners. In diverse (inmiddels structurele) overleggen en platforms hebben wij meerdere malen geconstateerd dat wij in Houten korte lijnen hebben met de kwetsbare inwoners en dat partijen hierin allen heel actief opereren en ook aan de bel trekken wanneer dit nodig is.

Voor diverse doelgroepen zijn uitzonderingen gemaakt tijdens de lockdown zodat ondersteuning mogelijk bleef (noodopvang, jongerenwerk, dagbesteding etc.). Prestatie-indicatoren Doel Omschrijving prestatie 2020 Voortgang

Toelichting

2.1

De opdrachten 18-/18+ en afbouw jeugdhulp met verblijf zijn afgerond. Diverse activiteiten zijn opgestart; kamers met aandacht, samenwerking pleegzorgaanbieders/ gezinshuizen, start YEPH. Diverse zaken worden meegenomen in nieuwe werkwijzes, de inkoop 2022 (o.a. toekomstgericht werken, perspectiefplan) en in het Lerend netwerk Zorg voor Jeugd. Samen met lokale teams, SAVE en het regionaal omdenk- en expertteam (ROEL) wordt een integrale werkwijze ontwikkeld voor complexe problematiek (o.a. met doorbraakmethode IPW). Dit platform werkt vanuit en met de uitvoering aan verbeteringen in processen en hulpverleningstrajecten.

3 We werken binnen het transformatiefonds aan twee opdrachten; afbouw jeugdhulp verblijf en 18-/18+. Hierbinnen zullen er diverse pilots worden uitgevoerd om het zorglandschap jeugd verder te transformeren.

Doelstelling 3 De veiligheidsketen voor de jeugd is zo laagdrempelig mogelijk, maar zo zwaar als nodig georganiseerd. Effectindicatoren Realisatie Doel Omschrijving

Raming

Realisatie

Bron 2017

2018

2019

2020

3.1

Jongeren (12 t/m 21 jarigen) WSJG met een delict voor de rechter (%) (BBV)

0%

1%

1%

0,75%

nnb

3.2

Verwijzingen Halt: aantal per Bureau Halt / 10.000 jongeren 12 - 18 jaar WSJG (BBV)

108

63

67

80

90

Betrokkenheid verbonden partijen Als verbonden partij heeft de GGDrU in 2020 in opdracht van ons gewerkt aan de Verwijsindex. Dit om de samenwerking en afstemming met professionals die betrokken zijn bij een kind of jongere te verbeteren en daarmee ondersteuning of begeleiding te optimaliseren. De GGDrU beheert actief de Verwijsindex, geeft trainingen en beheert een dashboard. De gemeentelijke coördinatie van de Verwijsindex ligt bij de coördinator van het CJG.

Jaarstukken 2020

41

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wij werken aan voldoende aandacht voor veiligheid voor kinderen. Wij hebben hierin een aanjaagrol. In 2020 hebben wij op gebied van veiligheid van kinderen het volgende gedaan: Aandachtsfunctionarissen veiligheid Medewerkers van in het Sociaal Team Houten, het CJG, GGD, maar ook scholen hebben specifieke aandachtsfunctionarissen veiligheid die weten hoe geacteerd moet worden in geval van onveiligheid. Waar nodig kunnen zij hun expertise delen met hun collega’s binnen hun organisatie zodat op de juiste en adequate wijze gehandeld wordt. In 2020 zijn twee netwerkbijeenkomsten georganiseerd voor aandachtsfunctionarissen met 24 deelnemers. In de week tegen mishandeling (16-22 november) is nader aandacht gevraagd voor financiële uitbuiting en kindermishandeling. Om hierbij ook inwoners van Houten te betrekken, hebben we de expositie Zie# georganiseerd, samen met ketenpartners en (ervaringsdeskundige) inwoners van Houten. De meeste aandachtsfunctionarissen in Houten kennen elkaar en hebben onderling contact en overleg wanneer er zorgen zijn over de veiligheid in een gezins(systeem). In verband met de corona hebben we extra aandacht gehad voor (een eventuele toename van) zorgmeldingen bij Veilig Thuis.

Enerzijds hebben we ketenpartners gevraagd om ook eventueel een melding bij Veilig Thuis te doen wanneer gezinnen of kinderen tijdens lockdown-periode uit het zicht dreig(d)en te raken. Anderzijds hebben we eventuele stijgingen samen met het Veiligheidsteam en Sociaal Team Houten goed in de gaten gehouden en geacteerd op de signalen die hieruit naar voren kwamen. Verwijsindex De Verwijsindex is een systeem waarin professionals een signaal kunnen afgeven om hun betrokkenheid aan te geven bij een jeugdige. Het doel van de Verwijsindex is om betrokken professionals met elkaar in contact te brengen om samen met ouders/ jeugdige de best passende ondersteuning/begeleiding te bieden. In 2020 hebben we via onder meer CJG en GGDrU ingezet op kennisdeling en het aansluiten van nieuwe partijen bij de Verwijsindex. Het aantal meldingen in de Verwijsindex is in 2020 toegenomen. Zie de cijfers in de prestatie-indicatoren. Lokaal overleg In het Jeugd en veiligheidsoverleg komen partners rondom zorg en veiligheid regelmatig bij elkaar om zorgen en signalen te delen. In 2020 heeft dit overleg veelal in het teken gestaan van de jongeren(overlast). Er is veel ingezet op korte lijnen met de lokale partners (o.a. Jongerenwerk, Shine, sportverenigingen) en het organiseren van jongerenparticipatie (online gesprekken, extra activiteiten).