Bijlage 1 Definitieve Jaarstukken 2020 (744083).docx
Tekst van het document
Jaarstukken 2020
Jaarstukken 2020
2
Inhoudsopgave Bestuurlijke beschouwingen 2020 .............................................................................................................................7 JAARVERSLAG.......................................................................................................................................................23 Programma Samen leven ........................................................................................................................................28 Deelprogramma Toegang & transformatie.........................................................................................................32 Deelprogramma Jeugd en onderwijs .................................................................................................................36 Deelprogramma Wmo ........................................................................................................................................45 Deelprogramma Werk ........................................................................................................................................49 Deelprogramma Inkomen...................................................................................................................................55 Deelprogramma Sport &
gezondheid.................................................................................................................60 Deelprogramma Kunst en cultuur ......................................................................................................................64 Programma Duurzame leefomgeving ......................................................................................................................70 Deelprogramma Wonen .....................................................................................................................................75 Deelprogramma Commerciële voorzieningen en horeca...................................................................................77 Deelprogramma Leefomgeving..........................................................................................................................79 Deelprogramma Gebiedsontwikkeling ...............................................................................................................84 Deelprogramma Landschap en recreatie...........................................................................................................92 Deelprogramma Cultuurhistorie en archeologie.................................................................................................94 Programma Goede
bereikbaarheid........................................................................................................................100 Deelprogramma Verkeersbeleid ......................................................................................................................103 Deelprogramma Autoverkeer ...........................................................................................................................103 Deelprogramma Fietsverkeer...........................................................................................................................108 Deelprogramma Openbaar vervoer .................................................................................................................110 Programma Veilige leefomgeving ..........................................................................................................................116 Deelprogramma Sociale veiligheid en Openbare orde ....................................................................................120 Deelprogramma Fysieke veiligheid ..................................................................................................................125 Deelprogramma Crisisbeheersing....................................................................................................................129 Programma Betrokken bij de samenleving
............................................................................................................134 Deelprogramma Politiek en bestuur.................................................................................................................138 Deelprogramma Dienstverlening......................................................................................................................142 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie .................................................................................146 Paragrafen .............................................................................................................................................................149 Paragraaf Covid-19 ..........................................................................................................................................150 Paragraaf Global Goals....................................................................................................................................161 Paragraaf Lokale heffingen ..............................................................................................................................164 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................................167 Paragraaf
Grondbeleid.....................................................................................................................................185 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen..........................................................................................................189 Paragraaf Financiering.....................................................................................................................................194 Paragraaf Bedrijfsvoering.................................................................................................................................200 Paragraaf Ombuigingen ...................................................................................................................................206 Paragraaf Verbonden partijen ..........................................................................................................................210 JAARREKENING ...................................................................................................................................................229 Balans per 31 december 2020 .........................................................................................................................234 Toelichting op de balans ..................................................................................................................................236
Staat van baten en lasten per programma.......................................................................................................254 Toelichting op staat van baten en lasten per programma ................................................................................256 Baten en lasten op taakveld BBV / programma ...............................................................................................264 Wet normalisering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector.......................................266 Incidentele Baten en lasten..............................................................................................................................267 Overzicht van beoogde structurele dotaties en onttrekkingen aan reserves ...................................................269 SISA .................................................................................................................................................................271 Controleverklaring ............................................................................................................................................279
Jaarstukken 2020
3
Jaarstukken 2020
4
Voorwoord Inleiding De wereldwijde corona-crisis (als gevolg van Covid-19) heeft in 2020 een grote invloed gehad op het economische en sociaal-maatschappelijke leven. Na de eerste besmettingen in maart/april leek er in de zomer enige afzwakking van de besmettingsgraad te zijn. In het najaar stak het virus echter weer hevig de kop op, met als gevolg sterk oplopende besmettingscijfers. Nieuwe maatregelen van het kabinet waren onvermijdelijk, waardoor we vanaf december te maken hadden met een tweede lockdown die op 28 april 2021 met de eerste voorzichtige versoepelingen is beëindigd. Op 13 april 2021 heeft het kabinet het openingsplan 'stap voor stap meer mogelijk' gepresenteerd. Dit plan is gericht op het weer veilig openen van de samenleving. Een belangrijke randvoorwaarde voor de uitvoering van het openingsplan is wel dat er minder mensen met corona in het ziekenhuis liggen. Daarom is het van belang dat er steeds meer mensen worden gevaccineerd. Bij de behandeling van de jaarstukken 2020 op 17 juni 2021 weten we meer over het verloop van de corona-crisis en het perspectief richting de zomer 2021. Wij zijn trots op de Houtense dynamiek en hechten grote waarde aan de culturele- en sociaalmaatschappelijke kracht en de kracht van het Houtense bedrijfsleven. Dit willen wij ook gedurende en ná de corona-crisis behouden.
Daarom hebben wij op 7 april 2020 besloten tot een pakket aan hulpmaatregelen voor het ondersteunen van onze lokale ondernemers, zzp’ers, sociaalmaatschappelijke organisaties, (sport)verenigingen en culturele instellingen. Op 2 juni 2020 hebben wij de werking hiervan verlengd tot 1 september 2020. Aanvullend op de besluitvorming over deze algemene hulpmaatregelen zijn specifieke besluiten genomen over steunaanvragen. Op basis hiervan kunnen we stellen dat, gegeven de omstandigheden, het culturele-, sociaal-maatschappelijke- en bedrijfsleven van Houten ook tijdens de corona-crisis in heel 2020 redelijk in stand is gebleven. Het virus beïnvloedt ook in 2021 nog steeds een ieders dagelijks leven. En het heeft nog steeds een enorme impact op het culturele-, sociaal-maatschappelijke- en bedrijfsleven. Daarom hebben wij op 2 maart 2021 besloten over een nieuw pakket aan sociaal-economische hulpmaatregelen voor de eerste helft van 2021. Een pakket dat onze inwoners, ondernemers, zzp’ers, sociaal-maatschappelijke organisaties, (sport)verenigingen en culturele instellingen perspectief biedt voor deze eerste periode van 2021. In eerste instantie t/m 30 juni. Half juni wordt gekeken of verlenging van genomen besluiten nodig is. Ook zullen dan, indien nodig, nieuwe aanvullende hulpmaatregelen worden overwogen. Dit is mede afhankelijk van de insteek van de Rijksoverheid.
Gezien de impact van Covid-19 op het jaar 2020 is er in de jaarstukken een aparte paragraaf Covid-19 opgenomen. Daarnaast is in de beleidsverantwoording door middel van het icoontje aangegeven of de realisatie van de effect- en/of prestatie-indicatoren beïnvloed is door Covid-19. De projectmatige aanpak van de corona-crisis heeft het afgelopen jaar extra tijd van onze organisatie gevraagd. Dit geldt voor zowel onze binnen- als buitendienst. Desondanks hebben we enkele belangrijke ambities uit het collegeprogramma 2018-2022 “Duurzaam, ondernemend en dichtbij” kunnen realiseren. Wat ons betreft een groot compliment voor onze organisatie. Wel zijn de ramingen van effect- en prestatie-indicatoren voor 2020, als gevolg van Covid-19, niet altijd geheel gerealiseerd. In 2020 is een aantal belangrijke beleidsdocumenten door de raad vastgesteld die van invloed zijn op de realisatie van onze ambities in de tweede helft van deze bestuursperiode. Het betreft: Energieplan 2020-2025 Programma Sociale Koers 2020-2023 Programmaplan Omgevingswet Ook is in 2020 en 2021 uitvoerig gesproken over de Ruimtelijke Koers Houten. Op 17 maart 2021 heeft het referendum Ruimtelijke Koers plaatsgevonden.
De gemeenteraad heeft op 30 maart 2021 over het voorliggende raadsvoorstel Ruimtelijke Koers Houten, in samenhang met de uitslag van het referendum, gedebatteerd en besloten niet in te stemmen met het raadsvoorstel Ruimtelijke Koers Houten. Wel is de motie ‘Tijd voor reflectie en verbinding’ door de raad aangenomen.
Jaarstukken 2020
5
Jaarrekeningresultaat 2020: € 3.900.000 positief De prognose op basis van de maandelijkse begrotingswijziging van december 2020 was € 1,520 miljoen positief. Toen is al wel aangegeven dat er nog sprake was van een financieel risico (ruim € 3 miljoen) ten aanzien van de kostenontwikkeling voor jeugdhulp en Wmo. In de raadsinformatiebrief van 8 januari 2021 ‘Realisatie uitgaven jeugdhulp en Wmo op basis van de Q3-2020’ is de raad over de actuele stand van zaken geïnformeerd. Op basis van de Q4-2020 rapportage is er sprake van een tekort van € 3,332 miljoen op het Sociaal domein. Hier tegenover staat een, per saldo, positief effect van overige mee- en tegenvallers van € 2,583 miljoen. Hier is een belangrijke verklaring voor. Bij het opstellen (september 2020) van de tweede bestuursrapportage waren de vooruitzichten over het verloop van de corona-crisis voorzichtig positief. Op basis daarvan was het de verwachting dat beschikbare budgetten in het laatste kwartaal weer in belangrijke mate konden worden besteed. Vanaf medio oktober zijn deze inzichten echter weer drastisch gewijzigd. Als gevolg van de tweede lockdown is nu in de jaarrekening een onderschrijding te zien op een aantal reguliere budgetten, maar zeker ook op de budgetten voor regelings- en uitvoeringskosten van de gemeenschappelijke regeling WIL.
Ook is er een positief effect van € 3,129 miljoen door winstnemingen bij een grondexploitaties Vinex (€2,589 miljoen) en Niet Vinex(0,54 miljoen). Het verschil ten opzichte van de prognose in december 2020 wordt op hoofdlijnen verklaard door: 1. Hogere kosten Sociaal domein: € 3,332 miljoen negatief. 2. Winstnemingen grondexploitatie Vinex en Niet Vinex: € 3,129 miljoen positief 3. Lagere uitvoerings- en regelingskosten WIL: € 0,984 miljoen positief. 4. Thuiswerken en effect minder gebruik sportaccommodaties/leerlingenvervoer: € 0,415 miljoen positief. 5. ICT/Informatisering: € 0,281 miljoen positief. 6. Hogere algemene uitkering: € 0,243 miljoen positief. 7. Hogere leges uit Omgevingsvergunningen: € 0,206 miljoen positief. 8. Overige (inclusief diverse kleinere budgetten ≤ € 75.000): € 0,454 miljoen positief. In het hoofdstuk Bestuurlijke beschouwingen wordt het jaarrekeningresultaat 2020 nader toegelicht. Kostenontwikkeling jeugdhulp en Wmo De kosten voor de zorg voor de jonge, oudere en kwetsbare houtenaren lopen op. We zien dat de ombuigingen resultaat geven, maar aan de andere kant zien we dat de kosten oplopen. Het inzicht en de analyses worden steeds beter, waardoor er beter kan worden gestuurd. De gevolgen van de kostenontwikkeling komen terug bij de perspectiefnota 2022.
Dan hebben we beter zicht op het structurele effect van de uitgaven en wellicht ook meer duidelijkheid over de inkomstenkant. Zoals reeds eerder aangeven hebben de VNG en het ministerie van BzK onderzoek laten doen door Andersson Elffers Felix (AEF) naar ‘structurele middelen jeugdhulp’. In de door AEF opgeleverde rapportage wordt aangegeven dat gemeenten structureel € 1,6 - € 1,8 miljard tekort komen om de taken op het gebied van jeugdhulp goed te kunnen uitvoeren. Afgesproken is dat het nieuwe kabinet gaat bepalen of en zo ja hoeveel extra middelen er voor gemeenten beschikbaar komen. Deze twee ontwikkelingen willen wij graag in samenhang beschouwen. Op basis daarvan zal worden gekeken of er extra aanvullende maatregelen nodig zijn in het kader van kostenbeheersing. De Global Goals en het gemeentelijk beleid De energietransitie, inclusiviteit, lokale economie, biodiversiteit en vele andere onderwerpen, zijn allen onderwerpen met een lokale en internationale dimensie. Ze komen samen in de mondiale agenda voor duurzame ontwikkeling. Gemeenten in Nederland én wereldwijd dragen elk op hun eigen manier bij aan de realisatie ervan. In de programmaverantwoording 2020 hebben wij door middel van Global Goals icoontjes aangegeven waar ons lokale beleid aansluit bij de duurzame ontwikkelingsagenda. In een aparte paragraaf Global Goals is een totaaloverzicht opgenomen.
In deze paragraaf worden ook de in de programmaverantwoording gebruikte afkortingen toegelicht. Tot slot zien wij uit naar een constructieve behandeling van de jaarstukken 2020 op 17 juni 2021. Burgemeester en wethouders van Houten, de secretaris,
de burgemeester
A.J. Barink
G.P. Isabella
Jaarstukken 2020
6
Bestuurlijke beschouwingen 2020 Deze beschouwing gaat in op het financieel resultaat van de jaarrekening 2020 en de afwijking hiervan ten opzichte van de actuele begroting 2020 (1.3.1), de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen in 2020 binnen de begrotingsprogramma's (1.3.2) en kenmerkende informatie uit de paragrafen (1.3.3). Rekeningresultaat 2020 De jaarrekening van de gemeente Houten, inclusief de grondexploitatie, sluit in 2020 met een positief rekeningresultaat van € 3.900.318. Dit resultaat is een optelsom van het resultaat van de verschillende programma’s en de algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie. Hierin zijn ook de mutaties in de reserves opgenomen, waar de raad al eerder een besluit over heeft genomen. De ‘begroting na wijzigingen’ bestaat uit de vastgestelde begroting 2020 (oktober 2019), de eerste en tweede bestuursrapportage 2020 en effecten van tussentijdse raadsbesluiten. In de bestuursrapportages en betreffende raadsvoorstellen zijn deze bijstellingen toegelicht. Het verloop van het resultaat 2020, voor en na mutaties in de reserves, is als volgt: Tabel 1: Rekeningresultaat 2020
x € 1.000
Rekening 2019
Begroting 2020 na Wijziging
Rekening 2020
Afwijking 2020
Lasten
115.010
129.620
125.150
-4.469
Baten
112.405
126.055
126.098
43
Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten
-2.605
-3.565
947
4.512
Toevoeging aan reserves
8.799
4.751
5.729
978
Onttrekking aan reserves
11.917
9.836
8.683
-1.154
Saldo mutaties reserves
3.118
5.085
2.953
-2.132
Gerealiseerd resultaat
513
1.520
3.900
2.380
Financieel resultaat
Samenstelling en analyse van het resultaat Het verschil tussen het saldo van de begroting 2020 en dat van de jaarrekening 2020 bedraagt positief € 2,4 miljoen. Dit komt door verschillen tussen de begroting na wijziging (maandelijkse begrotingswijziging december 2020) en de realisatie van een aantal onderdelen.
Jaarstukken 2020
7
Tabel 2: Jaarrekeningresultaat 2020
x € 1000
Onderwerp Jaarrekeningresultaat 2020 Prognose na maandelijkse begrotingswijziging december 2020 Verschil Analyse op hoofdlijnen - Sociaal Domein - Winstnemingen grondexploitatie Vinex en Niet Vinex - Uitvoerings- en regelingskosten Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) - Thuiswerken en effect minder gebruik sportaccommodaties/leerlingenvervoer - ICT/ Informatisering - Afval - Algemene uitkering - Omgevingsvergunningen - Grijs - Vennootschapsbelasting - Onderwijs - Overige budgetten: (16 posten van > € 25.000 < € 75.000) (96 posten van ≤ € 25.000) TOTAAL
Bedragen 3.900 1.520 2.380 -3.332 3.129 984 415 281 -269 243 206 204 -134 86 280 287 2.380
Hieronder wordt bovenstaande tabel toegelicht. Sociaal Domein (negatief effect van € 3,33 miljoen) Jeugd negatief effect € 3,25 miljoen Landelijk Transitie Arrangement(LTA) (negatief € 0,79 miljoen) Sterke stijging t.o.v. begroting 2020 zichtbaar in de inzet van het LTA. Verwijzers naar deze hoog complexe vorm van jeugdhulp zijn met name medisch specialisten en huisartsen. Deze vorm van jeugdhulp is hoog complex en specialistisch, zodoende zijn de kosten erg hoog. Kinderen met een beperking(KmB) & Jeugd & Ondersteuning(JenO) (negatief € 1,55 miljoen) Forse stijging op de inzet van begeleiding in individuele setting en verblijf in woongroepen en essentiële functies, pleeggezinnen en gezinshuizen. Een mogelijke verklaring voor deze stijging van begeleiding in pleeggezinnen en gezinshuizen ligt in de wens jeugdigen zo lang mogelijk thuis te laten wonen en niet te laten verblijven in een instelling. Anderzijds geven aanbieders aan dat de gevraagde jeugdhulp zwaarder en complexer wordt en zodoende individuele begeleiding noodzakelijk is in plaats van begeleiding in een groep.
Extra compensatie corona als gevolg van omzetderving Jeugd (negatief € 0,15 miljoen) Geestelijke gezondheidszorg(GGZ) (negatief € 0,52 miljoen) Uit signalen uit de praktijk blijkt dat er vanwege corona trajecten niet goed konden worden afgesloten en dat er daardoor meer is verlengd of dat de hulpverlening langer heeft doorgelopen. Afrekeningen oude jaren 2015 t/m 2019 Jeugd (negatief € 0,17 miljoen) Overige kleine verschillen (negatief € 0,07 miljoen) Wet Maatschappelijke Ondersteuning(WMO) (negatief effect van € 0,68 miljoen) Huishoudelijke ondersteuning ( negatief € 0,24 miljoen) Sinds 2019 is er bij huishoudelijke ondersteuning een forse kostenstijging waarneembaar t.o.v. de begroting. De belangrijkste verklaring hiervoor kan gevonden worden in de uitwerking van het maximale abonnementstarief eigen bijdrage per 1 januari 2019. Dit heeft ook in 2020 nog gevolgen. De stijging in de kosten komt voornamelijk door een forse stijging van het aantal inwoners dat huishoudelijke hulp vraagt. Ten opzichte van 2019 is er een stijging van inwoners die gebruik maken van huishoudelijke ondersteuning van 15,4%. Daarnaast heeft de nieuwe aanbesteding ook een kostenverhogend effect.
Jaarstukken 2020
8
Woonvoorzieningen ( negatief € 0,14 miljoen) Op woonvoorzieningen is ook een duidelijke kostenstijging waarneembaar. De groei zit in een stijging in aantallen ten opzichte van vorig jaar, maar ook, omdat er een aantal -durewoonunits zijn ingezet. De woonvoorzieningen zijn moeilijk te voorspellen, omdat elke aanpassing uniek is. Er is hierop geen trend te zien in autonome groei in de afgelopen jaren, mogelijk wel een covid effect van afgelopen jaar, omdat iedereen meer thuis is en hierdoor vaker tegen beperkingen in de woning aanloopt. Vervoersvoorzieningen ( negatief € 0,2 miljoen) Bij de vervoersvoorzieningen is eveneens sprake van een stijging van de kosten. Vanaf 2019 hogere (dan de geraamde) stijging aantal cliënten, met als voornaamste verklaring het abonnementstarief. Compensatie corona als gevolg van omzetderving WMO ( negatief € 0,06 miljoen) Overige kleine verschillen ( negatief € 0,04 miljoen) Peuterspeelzalen positief effect € 0,13 miljoen Om de kwaliteit, het toezicht en de financiering van kinderopvang meer op één lijn te krijgen, geldt sinds 2018 de Wet harmonisatie kinderopvang peuterspeelzaalwerk. Voormalige peuterspeelzalen zijn sindsdien omgevormd tot kinderdagverblijven. Sommige ouders kregen hierdoor recht op kinderopvangtoeslag. Voor de harmonisatie was er een subsidierelatie met de peuterschool, met een vast subsidiebedrag.
Met de harmonisatie wordt er per kind betaald en is er dus een andere financiering gekomen. Veel ouders gingen vanaf toen onder de kinderopvangtoeslag vallen, waardoor de gemeente voor minder peuters betaalt. De kosten vielen hierdoor lager uit dan verwacht. Na de harmonisatie zijn er echter nog hogere kosten voor de CAO compensatie. Deze worden afgebouwd en zijn dus elk jaar lager. Daarnaast is er een daling te zien in het aantal subsidiepeuters (2019 naar 2020). Het bedrag voor de voorschoolse voorziening hoefde daarom niet geheel ingezet te worden. Maar verwachting is in de toekomst wel. Persoonsgebonden budgetten(PGB) Jeugd positief effect € 0,15 miljoen Minder aanvragen dan verwacht. Strengere toekenningscriteria hebben geleid tot lagere uitgaven in 2020 voor de PGB Jeugd. Algemene Voorzieningen Jeugd positief effect € 0,12 miljoen Het verschil wordt veroorzaakt door het later starten van de Praktijk Ondersteuning Huisarts-GGZ en het niet starten van de Specialistische Ondersteuning Huisarts-GGZ in 2020. Overige kleine verschillen positief effect van € 0,2 miljoen.
Winstnemingen grondexploitatie Vinex en Niet Vinex (positief effect € 3,13 miljoen) Op basis van het besluit begroten en verantwoorden(BBV) moet bij de grondexploitaties Vinex en Niet Vinex die een positief saldo hebben een (tussentijdse) winstneming genomen worden. Dit gebeurt met behulp van de percentage of completion (poc) methode (Vinex positief € 2,59 miljoen en Niet Vinex positief € 0,54 miljoen). Bij de poc methode wordt deze winstneming als percentage berekend op basis van het % kosten te vermenigvuldigen met het % opbrengsten die zijn gerealiseerd per individuele grondexploitatie. Reden van winstneming bij grondexploitatie Vinex is verlaging van het risicoprofiel, waardoor winstpotentie bij deze grondexploitatie reëel is geworden. Bij Niet Vinex kan deze winstneming pas plaatsvinden als de opbrengst werkelijk gerealiseerd is. Heeft in de loop van 2020 plaatsgevonden. Uitvoerings-/ regelingskosten Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) (positief effect € 0,98 miljoen) Uitvoeringskosten WIL positief effect € 0,08 miljoen Het voordeel op de uitvoeringskosten WIL ontstaat doordat er door de gemeente meer compensabele BTW kan worden geclaimd dan geraamd doordat de Wil voor haar bedrijfsvoering meer gebruik maakt van derden. Ook een gevolg van dat de WIL voor ons Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (TOZO) uitvoert.
Bijzondere bijstand positief effect € 0,06 miljoen Er waren enerzijds hogere uitvoeringskosten(negatief € 0,1 miljoen) door inzet van extra personeel. Dit was noodzakelijk op diverse gebieden binnen het programma Inkomensondersteuning bijvoorbeeld bij schuldhulpverlening. Anderzijds een voordeel doordat dit jaar veel meer ingevorderd is op openstaande vorderingen dan verwacht (positief € 0,08 miljoen). Lagere regelingskosten (positief € 0,08 miljoen). Debiteuren WIL positief effect € 0,13 miljoen Voor de debiteuren WIL moet aan het einde van het jaar de waardering van deze debiteuren bepaald worden. WIL bepaalt met behulp van betalingsgedrag de percentages oninbaarheid. Dit
Jaarstukken 2020
9
levert dit voordeel op. Dit ontstaat vooral doordat WIL veel oude vorderingen cliënten heeft afgeboekt, waardoor het percentage oninbaarheid ongeveer 2% lager uitkomt dan vorig jaar. Uitkeringen BUIG positief effect € 0,79 miljoen De verwachting was dat het aantal bijstandsgerechtigden 2020 als gevolg van corona zou gaan oplopen. Ook het Rijk heeft al ingespeeld op deze verwachting en de definitieve BUIG-uitkering 2020 fors verhoogd naar ca. € 8 miljoen. In 2020 is geen groei te zien van het aantal bijstandsgerechtigden. De belangrijkste oorzaak hiervoor is de landelijke regelingen (NOW en TOZO) die als steunmaatregelen gelden voor ondernemers en zzp’ers. Dit resulteert in dat er fors overgehouden wordt op de bijstandsuitkeringen en loonsubsidies (positief € 0,8 miljoen) enerzijds door de hogere BUIG-uitkering € 0,4 miljoen dan werkelijke kosten, anderzijds doordat in de begroting rekening gehouden wordt met een tekort, zijnde 7,5% eigen bijdrage voordat gebruikt gemaakt kan worden van de vangnetregeling € 0,4 miljoen. Het verschil tussen de Buig-uitkering en de werkelijke kosten hoeft niet aan het Rijk te worden terugbetaald. Overige kleine verschillen negatief effect € 0,08 miljoen.
Thuiswerken en effect minder gebruik sportaccommodaties/leerlingenvervoer (positief effect € 0,42 miljoen) In de jaarrekening is ook zichtbaar dat de reguliere budgetten als gevolg van Covid-19 niet volledig zijn benut. Bij de tweede bestuursrapportage 2020 en de maandelijkse begrotingswijziging van december 2020 is de raad hier ook al over geïnformeerd. Echter als gevolg van de tweede lockdown (vanaf half oktober 2020) zijn er echter ook effecten zichtbaar in de jaarrekening. Bijvoorbeeld een voordeel van € 0,14 miljoen op huisvestingskosten. Als gevolg van de lockdowns zijn de kosten voor catering, klein onderhoud, inventarissen, energieverbruik etc. lager dan begroot. Ook is de vervanging van enkele informatiesystemen doorgeschoven van 2020 naar 2021 (positief € 0,18 miljoen). Voor de vervanging van systemen is een resultaatbestemming aangevraagd van € 0,11 miljoen. Bij binnensportaccommodaties is dezelfde ontwikkeling te zien. Hiertegenover staat echter de kwijtschelding van de huren over het 4e kwartaal 2020. Per saldo is er sprake van een voordeel van € 0,07 miljoen. Tot slot is bij het leerlingenvervoer te zien dat er minder ritten zijn uitgevoerd. Logisch als gevolg van Covid-19. Daarom hebben vervoerders een garantie gekregen, zijnde een vergoeding van niet gereden reguliere ritten.
Desondanks is er nog een klein voordeel van € 0,03 miljoen op het budget dat beschikbaar is voor het leerlingenvervoer. ICT/Informatisering (positief effect € 0,28 miljoen) Hogere doorbelasting (op basis van nacalculatie) van personele kosten aan de WIL (positief € 0,08 miljoen) Hogere doorbelasting van reguliere kosten (op basis van nacalculatie) van kosten (telefonie, printers, kapitaallasten) aan RUD en WIL (positief € 0,14 miljoen) Diverse kleinere verschillen (positief € 0,06 miljoen) Afval (negatief effect € 0,27 miljoen) Net als in 2019 is er ook dit jaar een negatief resultaat op product afval. Oorzaak is dat het tekort 2020 op dit product maar gedeeltelijk( 0,22 miljoen) te verrekenen is met de Voorziening egalisatie tarieven afvalstoffenheffing. De voorziening is daarmee leeg, bij tariefbepaling 2021 is vulling van deze voorziening meegenomen conform richtlijnen notitie reserves en voorzieningen. Hogere kosten en lagere opbrengsten hebben verschillende oorzaken: Bij de afvalstoffenheffing is er in 2020 sprake van hogere prijzen voor de afvalverwerking(AVU) restafval en plastic, metalen en drinkkartons en lagere opbrengsten separaat ingezamelde vuilsoorten zoals kunststof en papier. Door het thuiswerken hebben de bewoners meer afval thuis, dus moest er vaker geleegd worden. Gevolg hogere transport- en verwerkingskosten.
Ook was het bezoek aan het afvalscheidingsstation tijdens de coronatijd meer dan in andere jaren. Ook de opbrengst afvalstoffenheffing is lager dan begroot. Dit komt doordat hogere kosten afvalverwerking AVU te laat bekend waren om meegenomen te worden in de tariefberekening 2020. Algemene uitkering (positief effect € 0,24 miljoen) Het verschil wordt veroorzaakt door het effect uit de decembercirculaire 2020 (positief € 0,1 miljoen): Ontwikkeling uitkeringsbasis (positief € 0,11 miljoen). Hoeveelheidsverschillen (positief € 0,03 miljoen). Overige ontwikkelingen (negatief € 0,04 miljoen).
Jaarstukken 2020
10
Compensatiepakket corona december 2020 (3e tranche) (positief € 0,1 miljoen). € 0,09 miljoen wordt in 2020 hiervan ingezet ter dekking van extra kosten als gevolg van Covid-19 in het kader van continuïteit Wmo-zorg, Jeugd aan zet, Gemeentelijk schuldenbeleid, re-integratie en bijzondere bijstand. Het overige gedeelte van € 0,01 miljoen is onderdeel van het bedrag dat gestort is in de bestemmingsreserve Overlopende posten. Meer opbrengst algemene uitkering als gevolg van afrekeningen oude jaren 2017 t/m 2019 (positief € 0,04 miljoen).
Omgevingsvergunningen (positief effect € 0,21 miljoen) De meeropbrengst leges Omgevingsvergunningen 2020 is voor een belangrijk deel veroorzaakt door de aanvraag van een aantal grote en complexe bouwplannen. Het gaat o.a. projecten De Kiem fase 1a, Herontwikkeling De Kleine Geer, Percelen Snoeksloot 56 - 64/ Brasemsloot 1 - 11 en Tijdelijk zorggebouw perceel Stationserf 84. Bij de resultaatbestemming is € 0,15 miljoen gevraagd voor 2021. Als gevolg van de extra aanvragen in 2020 worden namelijk meer kosten gemaakt bij vergunningverlening, toezicht en handhaving in 2021. De meeropbrengst leges 2020 is toereikend om de als gevolg hiervan extra kosten in 2021 te dekken. Grijs (positief effect € 0,2 miljoen) Straatverlichting positief effect € 0,03 miljoen Er is rekening gehouden met de aanbesteding voor straatverlichting, waardoor er behoudend is uitgegeven op straatverlichting. Deze aanbesteding vindt pas in 2021 plaats. Via storting van het positieve saldo 2020 op het product Straatverlichting is dit voordeel in reserve Beheer Openbare Ruimte(BOR) terecht gekomen. Straatvegen positief effect € 0,07 miljoen In het nieuwe Water- en rioleringsplan 2020-2023 wordt een klein gedeelte van de kosten straatvegen aan riolen toegerekend. Hier ontstaat een voordeel doordat dit niet helemaal juist geraamd is.
Verkeersmaatregelen positief effect € 0,04 miljoen De werkzaamheden voor de snelheidsremmende maatregelen op de Beusichemseweg worden in 2021 volledig opgepakt, hierdoor is er in 2020 vooral eerst gekeken naar de tellingen en de snelheidsmetingen (positief € 0,17 miljoen). De subsidies staan op de balans als vooruit ontvangen bedragen. Dit zal geboekt worden in de exploitatie wanneer het project snelheidsremmende maatregelen Beusichemseweg is afgerond (negatief € 0,13 miljoen). Overige kleine verschillen positief effect € 0,06 miljoen Vennootschapsbelasting(vpb) (negatief effect € 0,13 miljoen) Veel gemeenten bieden reclame-exploitanten de mogelijkheid om reclame-uitingen aan te brengen op eigendommen van de gemeente. Commerciële partijen exploiteren de advertentieruimte, waarvoor gemeenten inkomsten ontvangen. Zo ook Houten. Hierbij wordt reclame-exploitanten een exclusief gebruiksrecht gegeven op eigendommen van de gemeente, zoals grond of lichtmasten. Hier kunnen dan reclameobjecten, zoals lichtbakken en abri’s, worden aangebracht. De Belastingdienst neemt het standpunt in dat dit een belaste activiteit is. Veel gemeenten nemen het standpunt in dat sprake is van normaal vermogensbeheer. Dit resulteert in € 0,13 miljoen te betalen vpb 2016 t/m 2020.
Onderwijs (positief effect € 0,09 miljoen) Er zijn minder schade-uitkeringen uitbetaald voor schade aan schoolgebouwen (positief € 0,03 miljoen). Op de overige exploitatiekosten zoals onderhoudskosten, belastingen, verzekeringen is ook nog een voordeel van € 0,06 miljoen gerealiseerd. Overige budgetten (> € 25.000 < € 75.000) (positief effect € 0,28 miljoen) Het positief effect van € 0,28 miljoen is het saldo van alle voor- en nadelen op budgetten met een afwijking tussen € 25.000 en € 75.000. Overige budgetten (≤ € 25.000) (positief effect € 0,29 miljoen) Een voordelig saldo van € 0,294 miljoen is opgebouwd uit diverse afwijkingen op budgetten van kleiner dan € 25.000. Indien de afwijkingen op de overige budgetten onderdeel uitmaken van relevante overschrijdingen (vanaf € 75.000) op programma-niveau, worden zij in de verschillenanalyses bij de staat van baten en lasten toegelicht.
Jaarstukken 2020
11
Tabel 3: Prognose vrije algemene reserve
x € 1.000
Stand per 1 januari 2020 Mutaties: Rekeningresultaat 2019 Resultaatbestemmingen 2019 Onttrekkingen Stand per 1 januari 2021 Mutaties: Rekeningresultaat 2020(excl. winstneming grondexploitatie Vinex en Niet Vinex 3.129) Resultaatbestemmingen 2020 Onttrekkingen Prognose stand per 1 januari 2022
Bedrag 2.650 264 0 2.914 771 -313 3.372
Inhoudelijke resultaten van de programma's Naast het financieel resultaat gaan we ook in op de inhoudelijke resultaten van 2020. In het navolgende wordt voor de vijf programma’s de kern van de inhoudelijke resultaten en ontwikkelingen weergeven. Het gaat dan om de verantwoording over de bereikte doelen en de analyse van de bereikte maatschappelijke effecten. Waar van toepassing wordt ook een toelichting op niet gerealiseerde voornemens gegeven. In die zin was er sprake van een bijzonder jaar door de Covidpandemie. De bestrijding van de corona, het opvangen van de gevolgen van de lock-down en het ondersteunen van een groot aantal maatschappelijke organisaties, ondernemers en inwoners vergde veel aandacht van ons. Bijkomend gevolg hiervan is dat we meer dan in andere jaren een deel van onze voorgenomen activiteiten en prestaties niet ten volle hebben kunnen realiseren. Dit is terug te zien in de scores op de prestatie-indicatoren in de programmaverantwoording. Deze zijn wat vaker ‘rood’ dan scores op indicatoren van vorige jaren. Samen leven Iedere inwoner in Houten doet mee, wordt gezien en gehoord. Hierbij kijken we naar wat voor een inwoner mogelijk is. Als het nodig is ondersteunen we. Hierover maken we dan afspraken. Zo kan ieder zich op zijn of haar manier ontwikkelen en inzetten.
Sociale Koers Na brede gespreksrondes met inwoners, maatschappelijke partners, belangenbehartigers en professionals is de nieuwe Sociale Koers tot stand gekomen. De kern van de Sociale Koers is dat iedereen meetelt. Iedere inwoner hoort erbij, voelt zich thuis in Houten en kan op zijn/haar manier deelnemen aan maatschappelijke en sociale activiteiten; zo vormen we met elkaar een inclusieve samenleving. De Sociale Koers is integraal ingestoken; niet meer de beleidsvelden maar de leefgebieden van inwoners staan centraal. De vraagstukken van inwoners gaan namelijk over de grenzen van wetten en thema's heen. Door een integrale kijk sluiten we dus beter aan op de behoefte van inwoners en zullen we beter passende en effectievere (informele en formele) hulp kunnen bieden. We hebben gekozen voor een aantal leidende principes die richting geven aan ons dagelijkse handelen met alle partners én om de verbinding te leggen tussen inhoud en kostenbeheersing. De leidende principes zijn: 1. We gaan uit van de eigen verantwoordelijkheid en het eigen netwerk van inwoners. 2. We waarderen en faciliteren inwoners die zich vrijwillig inzetten voor anderen. 3. Een gezonde leefwijze is een verantwoordelijkheid van de inwoners; de gemeente stimuleert en ondersteunt daarbij. 4.
Waar hulp en ondersteuning nodig is, richten we ons op de vraag en sluiten we aan bij de eigen mogelijkheden en het versterken van veerkracht. 5. Hulp en ondersteuning moeten altijd passend zijn en het liefst zo licht en zo kort mogelijk en dicht bij huis. 6. We sturen op onderlinge samenwerking, zowel met als tussen onze formele en informele partners.
Jaarstukken 2020
12
In het Uitvoeringsplan 2020 zijn ruim 30 projecten benoemd die een bijdrage leveren aan de doelen uit de Sociale Koers. Deze projecten zijn verdeeld over vier integrale thema's: gezondheid, saamhorigheid, leren en werken en thuis. Inhoudsgestuurde kostenbeheersing De oplopende tekorten bij Jeugdhulp en Wmo hebben geleid tot acht ombuigingsmaatregelen waarvan de voortgang in een aparte paragraaf Ombuigingen wordt toegelicht. De ombuigingen versnellen grotendeels de transformatie die Houten na streeft, omdat er expliciet gekozen is voor inhoudsgestuurde ombuigingen. In de transformatie zoeken we naar de mogelijkheden die inwoners zelf en in hun omgeving hebben en kijken we of informele hulp kan bijspringen. Alles is erop gericht om de regie zo veel mogelijk bij de inwoner zelf te laten. Als er toch formele hulp nodig is, kijken we naar zo kort, licht en nabij mogelijke inzet. In samenwerking met alle partijen kijken we of we met betere samenwerking vanuit een gedragen visie de ingezette hulp zo effectief en efficiënt mogelijk kunnen laten zijn. In het kort gaat het om: zoveel mogelijk informele hulp, zo laag mogelijke instroom en een versnelling van de uitstroom. Deze uitdaging is groot, want we willen dat voor inwoners die ondersteuning nodig hebben, die ondersteuning ook daadwerkelijk kan worden geboden.
In 2020 zijn de werkelijke uitgaven voor Jeugdhulp en Wmo ten opzichte van de begroting gestegen, ondanks de eerste resultaten op de ombuigingsopgaven. De oorzaken liggen voornamelijk in een grotere vraag naar huishoudelijke ondersteuning, naar meer complexe jeugdhulp die voornamelijk via andere verwijzers wordt toegekend (LTA), meer zwaardere individuele begeleiding voor jongeren en meer duurdere woningaanpassingen. Onderzocht wordt in hoeverre deze stijging structureel zal zijn. Inzet op preventie en vroegsignalering Voorkomen is beter dan genezen. Vanuit die optiek zijn op meerdere terreinen stappen gezet. Het sport- en beweegakkoord zorgt voor meer accent op gezondheid. Het leefstijlakkoord dat in 2020 is voorbereid, zal naast de aandacht voor sport en bewegen ook sturen op verminderen van gebruik van genotsmiddelen, het verminderen van overgewicht en het aanpakken van het probleem van eenzaamheid onder volwassenen en jeugd. Rondom het oplossen en voorkomen van financiële problematiek verschuift de aandacht ook meer naar de voorkant via Vroeg Eropaf en Vindplaats Schulden en voorkomen we (hogere) schulden. De praktijkondersteuner huisartsen (POH-GGZ) Jeugd zorgt voor laagdrempelige snelle aanpak dichtbij en voorkomt vaak doorverwijzing naar 2e lijnsvoorzieningen.
Normaliseren Bij het aanpakken van de problemen waar inwoners mee kampen, is ons streven om dat zo licht, kort en nabij mogelijk op te pakken. De afbouw van opname in residentiële voorzieningen is afgelopen jaar op gang gekomen. Dat vraagt voldoende plaatsen in andere opvangmogelijkheden, zoals pleeggezinnen en gezinshuizen. We willen uithuisplaatsingen voorkomen en aan de voorkant de juiste ambulante begeleiding inzetten. Op het vlak van wonen zien we ook een beweging voor psychisch kwetsbare mensen. Voor hen stimuleren we wonen in de wijk waarin naast het realiseren van woonplekken ook aandacht moet zijn voor het draagvlak en ondersteuning vanuit de nabij woonomgeving. We zijn scherper in het maken van keuzes aan wie we daadwerkelijk ondersteuning moeten bieden via individuele maatwerkvoorzieningen. Een deel van de problemen waar mensen tegen aan lopen, hoort bij het gewone leven. De nieuwe Verordening Jeugd en Wmo zal behulpzaam zijn in de gesprekken die we met inwoners voeren om dat onderscheid te kunnen maken. Focus specifieke groepen Sommige groepen hebben meer specifieke aandacht nodig, zoals psychisch kwetsbaren, mensen met multiproblematiek, LHBTI'ers, jongeren en ouderen. We zijn op zoek naar manieren om door extra focus deze groepen daadwerkelijk perspectief te bieden. De pilot Op Koers lijkt tot mooie resultaten te leiden, net als de pilot GGZ in de wijk.
Samenwerking Met het onderwijs werken we intensief samen om de zorg voor leerlingen goed in te vullen, waarin we ieder een eigen verantwoordelijkheid hebben maar door intensievere samenwerking effectiever
Jaarstukken 2020
13
kunnen zijn. Vanuit inwoners komen allerlei vragen voor ondersteuning van initiatieven (onder andere Sterke Buurten). We werken op dat terrein ook nauw samen met Van Houten&co. Regionale aanpak Samen kom je verder. Binnen de regio Lekstroom of soms nog breder pakken we een aantal vraagstukken en opgaven gezamenlijk op. Handig voor onze partners en efficiënt voor ons. Door de expertise te bundelen realiseren we hogere kwaliteit en komen we ook bij complexe opgaven tot resultaten. Voorbeelden zijn de lopende inkoop van Jeugdhulp en Wmo 2015, de samenwerking met het onderwijs rondom onder andere de onderwijszorg-arrangementen (Oza's), de transitie beschermd wonen en maatschappelijke opvang, transformatie van Jeugd via de Lerend netwerk Zorg voor Jeugd en project 18-/18+. Duurzame leefomgeving Mensen wonen, werken, leren, ontwikkelen en ontspannen in een omgeving die levensloopbestendig is. Daarbij gaan wij verantwoord om met middelen. Het college benoemt in haar collegeprogramma enkele grote maatschappelijke vraagstukken. Bijvoorbeeld de vraag naar meer nieuwe (passende) woningen, onmisbare aanpassingen voor klimaatbestendigheid en het verduurzamen van onze energievoorziening. De bijbehorende opgaven vragen een gedegen voorbereidingstijd. Wonen In 2020 zijn meer woningen gerealiseerd dan geraamd (365 woningen bij een raming van 310 woningen).
Van de in totaal 365 woningen zijn er 273 appartementen (75%) opgeleverd. Vanaf 2018 worden er meer van deze gelijkvloerse woningen gebouwd dan eengezinswoningen. Het college benoemt in haar collegeprogramma enkele grote maatschappelijke vraagstukken. Een aantal grote locaties zijn opgeleverd zoals Koningsspoor/Citadel, Kokermolen, sociale huurwoningen in Het Spoor en er is een gestage productie in De Kiem (De Grassen). Er wordt verder gewerkt aan de plannen met een aanzienlijk deel sociale huurwoningen (Eikenhout, De Kiem, Wegwijzer-Den Oord en Hofstad IV b). Oplevering hiervan wordt de komende jaren verwacht. Commerciële voorzieningen en horeca In 2020 is met name op Het Rond het negatieve effect van de corona-crisis van invloed; de verwachting is dat de leegstand, o.a. als gevolg van vertrek of faillissement, verder zal toenemen. Als gemeente proberen we ondernemers waar mogelijk te ondersteunen en hen lokaal perspectief te bieden. Ook zijn er gesprekken gaande om (conform de Retailvisie) het winkelareaal te verkleinen. Leefomgeving Het onderhoud van de openbare ruimte (leefomgeving) heeft ook in 2020 geleid tot waardering bij inwoners en ook betrokkenheid. Er zijn verschillende initiatieven vanuit bewoners ondersteunt en gerealiseerd. Van geveltuinen tot snelheid remmende maatregelen.
Juist door de corona-periode ontstonden meer initiatieven die in de meeste gevallen ook konden worden gerealiseerd. Gebiedsontwikkeling Er lopen diverse ontwikkelingen door, zowel binnen Houten als in het buitengebied (‘t Goy en Eiland van Schalkwijk). Hierbij wordt ook sterk gekeken naar de versterking van het agrarisch landschap en de recreatieve mogelijkheden die dit geeft. Als compensatie zijn er mogelijkheden om kleinschalig woningbouw toe te voegen. In samenwerking met ontwikkelaars, Viveste en zorgpartijen zijn diverse woon(zorg)appartementen ontwikkeld die een belangrijke bijdrage leveren aan de bestaande vraag naar kleinere betaalbare woningen. Er wordt veel aandacht besteed aan het in de markt zetten van de gebieden voor werk en voorzieningen. In dit corona jaar is dat niet vanzelfsprekend, maar desondanks redelijk succesvol. Een mooi aanwinst is de oplevering van het gebouw van de Koninklijke Nederlandse Munt en Sorgente op werklandschap Meerpaal. Duurzaamheid en energietransitie In 2020 zijn belangrijke tussenstappen gezet met de evaluatie van het uitnodigingskader zonnevelden en de ontwerp Regionale Energie Strategie. Deze zullen in 2021 leiden tot besluiten over een nieuw
Jaarstukken 2020
14
zonneveldenbeleid en de Regionale Energie Strategie. Beiden zullen richting geven aan de productie van duurzame energie in Houten. Met het Energieplan 2020-2025 heeft de gemeenteraad ervoor gekozen de energietransitie van onderop te versterken. Landschap en recreatie Via het budget dat beschikbaar is gekomen via het Platform kleine landschapselementen zijn op meerdere locaties landschapselementen aangeplant is de vorm van Houtsingels, knotbomen en hoogstambomen. In de raad is de visie Groen en Biodiversiteit vastgesteld en is gestart met de uitvoering daarvan. Cultuurhistorie en archeologie Weinig doelen zijn in 2020 gerealiseerd vanwege capaciteitsproblemen en door de invloed van COVID-19 op de uitvoerbaarheid van de beleefbaarheid van cultuurhistorie. De visie op Cultureel Erfgoed is hierdoor ook doorgeschoven naar 2021. Goede bereikbaarheid Het in stand houden en verbeteren van de infrastructuur voor de bereikbaarheid van Houten. Houten ligt prachtig centraal in Nederland en is onlosmakelijk verbonden met de populaire en economisch sterke Utrechtse regio. De keerzijde is dat de regio onder druk staat op het gebied van bereikbaarheid. We streven naar een optimale bereikbaarheid van de gemeente Houten (en de regio) per auto, het openbaar vervoer en met de fiets. Ook is een goede bereikbaarheid binnen de gemeente belangrijk.
Bij onze werkzaamheden zoeken we continu naar een goede balans tussen bereikbaarheid, leefbaarheid, duurzaamheid en verkeersveiligheid. De bereikbaarheid van Houten wordt voor een belangrijk deel bepaald door externe infrastructuurbeheerders, zoals de provincie en het Rijk. Om de gemeentelijke belangen onder de aandacht te houden is overleg met onze partners van strategisch belang. We kunnen stellen dat de infrastructuur in en rond Houten goed functioneert en dat daardoor de bereikbaarheid goed is. We hebben verder invulling gegeven aan de projecten uit het bestedingsplan mobiliteit en bereikbaarheid (2019 vastgesteld), waarin de ambities m.b.t. mobiliteit uit het collegeprogramma zijn geprioriteerd. Financieel verloopt de uitvoering van het bestedingsplan boven verwachting, een aantal grotere projecten is goedkoper uitgevoerd dan verwacht. Daarnaast hebben we met de provincie afspraken kunnen maken over de financiële afwikkeling van de A12 Salto gelden, die onderdeel uitmaken van de budgetten van dit bestedingsplan. De projecten met de hoogste prioriteiten, prioriteit 1 en 2 zijn uitgevoerd of in voorbereiding. We zijn zowel ambtelijk als bestuurlijk veelvuldig in overleg geweest met Rijkswaterstaat, de provincie, ProRail en andere gemeenten om de belangen van de gemeente Houten te behartigen.
We hebben gesproken over diverse onderwerpen als de Ring Utrecht, het buitengebied Bunnik-Houten, fietsbeleid, fietssubsidies en openbaar vervoer. Ook in U10 verband hebben we onze bijdrage geleverd aan vele mobiliteitsonderwerpen. Samen met de provincie en Bunnik hebben we verder invulling gegeven aan het integraal maatregelpakket voor het buitengebied Bunnik-Houten. De provincie heeft (tijdelijk) het fietspad langs de N410 verlengd, zodat fietsers veiliger de wachtrij auto’s bij de verkeerslichten kunnen passeren. Voor de aansluiting A12 is een aanvullend onderzoek uitgevoerd, hierover is de raad in april 2021 geïnformeerd. Verder is in 2020 een mobiliteitsonderzoek uitgevoerd. Er is onderzocht op welke manier invulling kan worden gegeven aan de woningbouwambities van Houten en wat de consequenties van woningbouw zijn voor de verkeersinfrastructuur (auto, fiets, openbaar vervoer, parkeren en voetpaden). Met de aanleg van nieuwe fietsinfrastructuur en met beheer en onderhoud aan bestaande fietsinfrastructuur wordt het hoge percentage tevredenheid over bestaande fietsroutes gehandhaafd. De Lobbendijk en de Heemsteedseweg zijn hier voorbeelden van succesvol uitgevoerde fietsprojecten van 2020.
Jaarstukken 2020
15
Naast verbetering van infrastructuur is heeft stimuleren van fietsen ook aandacht. vanwege de COVID-19 crisis zijn verschillende onderzoeken gestaakt of niet doorgegaan. Het onderzoek naar stimuleren van duurzaam verover naar bedrijventerreinen is bijvoorbeeld in 2002 stilgelegd, en is in 2021 weer doorgestart in samenwerking met Ondernemend Houten. Een haalbaarheidsonderzoek vervoer over water is niet uitgevoerd in 2020. Het voornemen is om dit in 2021 in regionaal verband uit te voeren. De COVID-19 crisis heeft impact gehad op de mobiliteit in Houten. Zowel met elektrokarren, fiets, bus, trein als met de auto, zijn de patronen totaal anders dan voorgaande jaren. Uit de mobiliteitscijfers kan daarom geen conclusie voor structurele ontwikkelingen worden getrokken. Een onderzoek naar de doorstroming op de Rondweg, met aandacht voor de verkeersafwikkeling bij de inprikkers en de verkeerslichten heeft daarom niet plaats gevonden. Dit zal in 2021 worden uitgevoerd als een 0-meting op basis van gegeven van 2019. Er is nog geen nieuw parkeerbeleid, voor zowel auto- als fietsparkeren vastgesteld. Oorspronkelijk was het de bedoeling om dit na vaststelling van de ruimtelijke koers voor te leggen. Eind 2020 is ervoor gekozen om de koppeling aan het tijdpad van de ruimtelijke koers los te laten. Maart 2021 is de startnotitie parkeren vastgesteld.
Het streven is om eind 2021 het nieuwe parkeerbeleid vast te stellen. Veilige leefomgeving Mensen wonen en werken in een omgeving die veilig is en waar mensen zich ook veilig voelen. Het jaar 2020 heeft grote invloed gehad op de veilige leefomgeving in de gemeente Houten vanwege COVID-19. Maatregelen om COVID-19 terug te dringen veranderden voortdurend en daarmee ook de impact op de leefomgeving. Een eerste lockdown voelde noodzakelijk, iedereen droeg hier in hoge mate aan bij en er was veel saamhorigheid. Samen tegen corona. Maar naarmate het langer duurde kwam er ook meer onzekerheid in de samenleving, nam het draagvlak voor de genomen corona maatregelen af, namen de zorgen toe en had dit alles al met al veel invloed op de leefomgeving. Hierdoor nam het gevoel van veiligheid ook meer af. We moesten afstand houden, ouderen beschermen, minder onderlinge bezoeken brengen, niet sporten, geen vermaak etc. Dit alles heeft uiteraard ook gevolgen gehad voor de uitvoering van de plannen in de begroting 2020 als het gaat om de veilige leefomgeving. Desalniettemin is er ten behoeve van de veilige leefomgeving een enorme prestatie verricht vanwege de coördinatie op COVID-19. Sociale veiligheid In Houten is het nog steeds prettig wonen en werken. De criminaliteitscijfers zijn laag en het gevoel van veiligheid is nog steeds hoog.
Wel wijken de cijfers van 2020, als het gaat om criminaliteitsontwikkeling, af van het regionaal gemiddelde. Daar waar er in de regio sprake is van een (kleine) daling van het absolute aantal delicten/meldingen, is het totaal aantal delicten/meldingen in Houten gestegen. Daarbij is het belangrijk om te bedenken dat verschuivingen in kleine absolute aantallen tot grote verschillen in percentages leiden. Jongerenoverlast Een deel van de verklaring voor de toename heeft te maken met de coronamaatregelen. Een groot deel van meldingen van inwoners dat jongeren zich niet aan de maatregelen zouden houden en geluidsoverlast veroorzaken, is door de politie geregistreerd als een melding van jongerenoverlast. Daarnaast is er in de eerste helft van 2020 sprake geweest van jongerenoverlast op een specifieke locatie en door een specifieke grote groep waar onder regie van de gemeente op is ingegrepen voor de korte termijn. Met de jongeren is nauw contact gehouden om te komen tot nieuwe chill-locaties in Houten waar zij ook na 22.00 uur ’s avonds kunnen chillen, zonder dat dit direct leidt tot overlast voor de omgeving en daarmee tot meer meldingen van jeugdoverlast. Inmiddels zijn eind 2020 twee chilllocaties gerealiseerd en is de inrichting in samenspraak met de jongeren tot stand gekomen.
Vanuit preventief oogpunt is met het jongerenwerk en de politie contact gelegd met deze jongeren, waardoor overlast verder beperkt kon worden in aanloop op de zomervakantie, kerstvakantie en de jaarwisseling. Voorbeelden hiervan tijdens de kerstvakantie zijn: Joinus, activiteiten voor kwetsbaren Auticafé/ rolschaatsen- en een FIFA online voetbal toernooi met de politie. Deze activiteiten zijn voor jongeren bewust breed gecommuniceerd om zo overlast en hanggedrag van jeugdigen in de
Jaarstukken 2020
16
buitenruimte te voorkomen. De stijging van incidenten jongerenoverlast is van +136% in de eerste helft van 2020 teruggelopen tot +38% in de tweede helft van 2020 en daarmee kunnen we voorzichtig constateren dat de aanpak het gewenste effect lijkt te hebben gehad. Cybercriminaliteit In heel Nederland stijgen de cijfers voor wat betreft cybercriminaliteit. Deze trend is in Houten ook goed zichtbaar. Houten is in hoge mate gedigitaliseerd. Onze inwoners kopen bijvoorbeeld graag via internet en dat maakt hen ook kwetsbaar voor oplichters. Op basis van de goede ervaringen met een eerste training online over weerbaarheid van 8- tot 12-jarigen (Hackshield-actie met cyberagents) richten we ons in de toekomst op het trainen van online weerbaarheid van verschillende doelgroepen. Ondermijning Veel van de beschikbare capaciteit voor ondermijning is besteed aan de aanpak van drugsafval in mestkelders. Aan deze ernstige zaak is een intensieve en brede aanpak gekoppeld. Bij een dergelijke aanpak hoort ook gedifferentieerde communicatie naar doelgroepen. Ook in de andere casuïstiek staat de aanpak van de drugsketen centraal, dat is immers onze en de regionaal vastgestelde prioriteit. Op basis van de politiecijfers is er echter geen sprake van bovengemiddeld veel activiteiten in de drugsketen. Wel pakken wij bij signalen stevig door en dat leest u terug in de krant.
Hiermee willen we duidelijk maken dat productie en gebruik van drugs geen vanzelfsprekendheden zijn! Fysieke veiligheid Waar de focus in januari nog lag op het werken aan het (brand)veilig langer zelfstandig thuiswonen en hiervoor een mooie pilot is uitgevoerd in appartementencomplex Fluweelmos is de aandacht na 1 maart volledig komen te liggen op de aanpak van de coronacrisis, waarbij cluster veiligheid een coördinerende rol in de lokale aanpak van de crisis heeft vervuld. Enerzijds het vertalen van de landelijke maatregelen en de regionale noodverordening tot een lokale aanpak en anderzijds er voor zorgen dat alle inwoners, ondernemers, zorginstellingen, onderwijs, sportverenigingen, culturele instellingen en maatschappelijke instanties antwoord kregen op hun vragen. Maar ook coördinatie op de impact van de crisis in de leefomgeving in Houten, zoals voor toezicht en handhaving, de verkeerssituatie bij de Weteringhoek, de drukte in de zomer bij de Rietplas en Honswijkerplas. En ook voor de interne organisatie waarbij de veiligheid een rol speelde. Bovendien is de gemeentelijke dienstverlening via de balies steeds veilig uitgevoerd en zijn de balies open en toegankelijk gebleven voor onze inwoners. Hierin is een ongekende prestatie geleverd samen met alle collega's in de organisatie.
Het thema brandveiligheid bij maaltijdbezorgers heeft onze bijzondere aandacht gekregen naar aanleiding van de brand bij een maaltijdbezorger op Het Rond in augustus 2020. De maanden daarna hebben de Veiligheidsregio Utrecht (brandweer) en de gemeente Houten onaangekondigde controles uitgevoerd bij de maaltijdbezorgers in Houten. Vanuit het Bouwbesluit konden we niets “eisen”, slechts adviseren en aandacht vragen voor een veilige manier van laden en opslaan van accu’s van elektrische bezorgvoertuigen. Aan alle ondernemers is een flyer met tips uitgereikt over hoe om te gaan met elektrische apparatuur. De brandveiligheid van alle bezorgdiensten is, op enkele adviespunten na, in orde bevonden en daarmee hebben we ontstane onveiligheidsgevoelens in de samenleving kunnen ondervangen. Betrokken bij de samenleving In het programma 'Betrokken bij de samenleving' gaat het om de mate waarin en de wijze waarop het bestuur de behoeften van Houtense inwoners signaleert, onderzoekt en vertaalt naar passend beleid en hoe de (digitale) dienstverlening op een eigentijdse en persoonlijke wijze wordt uitgevoerd. In dit programma gaat het over de vraag hoe we met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers willen samenwerken om tot mooie resultaten te komen (begroting 2020). Dat samenspel is in het jaar 2020 anders verlopen dan dat dit zich eerder liet aanzien.
De corona-omstandigheden maakten alles moeilijker, maar de samenleving is veerkrachtig gebleken en niet stilgevallen. We hebben wel veel moeite moeten doen om, geholpen door de digitale techniek, met elkaar in gesprek te blijven. En dat is gelukt. De corona-situatie bood kansen om een snelle ontwikkeling van het digitaal werken en communiceren door te maken. Zo konden we samen met onze maatschappelijke partners doorgaan met de opgaven van de samenlevingsagenda. Centraal stond in dat gesprek de vraag hoe we met elkaar willen samenwerken.
Jaarstukken 2020
17
De samenlevingsagenda werd in 2020 vastgesteld en daarmee ook de werkwijze hoe vraagstukken gezamenlijk aan te pakken. Een werkwijze waarbij we ons allen bewust zijn van de rollen en verantwoordelijkheden van de gemeente en haar maatschappelijke partners. Zo werd onder andere het Lokaal sportakkoord: Sport- en beweegakkoord Houten vastgesteld en neemt Sportpunt Houten de uitvoering ervan op zich samen met ketenpartners. Ook werd het Lokaal preventieakkoord: Leefstijlakkoord Healthy Houten vastgesteld waarmee 15 actiepunten, door verschillende partners in onderlinge samenwerking met de gemeente als regievoerder worden uitgevoerd. En zo werd ook, bijvoorbeeld, de inburgering van nieuwkomers samen met maatschappelijke partners voorbereid. In 2020 bleef 'We stellen de mens centraal' uit de Toekomstvisie Houten 2025 leidend. Dat betekende dat vragen en initiatieven vanuit de samenleving belangrijk waren en bleven. Helaas was de ruimte voor inwonersinitiatieven beperkt door corona-omstandigheden en de fysieke beperkingen daarvan. In alle gevallen stond de menselijke maat voor de gemeente centraal en was persoonlijk contact, indien noodzakelijk, altijd mogelijk. Met een verdere ontwikkeling van de digitale dienstverlening en een verbeterde website werd een stap gezet om de dienstverlening meer laagdrempeliger te maken.