Bijlage 1 - Advies bezwaarschriftencommissie dd 5 november 2024

___________________________________________________________________ BEZWAARSCHRIFTENCOMMISSIE GEMEENTE HOUTEN ___________________________________________________________________ 5 november 2024 ADVIES inzake het bezwaarschrift van 18 juli 2024: Bewonerscommissie Houten Oost (namens 17 indieners/ondertekenaars) Vertegenwoordigd door: Mevrouw A. van Scheppingen Rietdijk 4 3994 AJ HOUTEN gericht tegen het advies van de referendumcommissie d.d. 4 juni 2024 en het raadsbesluit d.d. 13 juni 2024, waarvan de uitkomst is verwoord in het besluit van 24 juni 2024, kenmerk 838621 (hierna raadbesluit) waarbij de raad het inleidend verzoek tot referendum aangaande de Houten Hub heeft afgewezen.

Feiten -Op 24 mei 2024 hebben mevrouw A. van Scheppingen en de heer M. Smit (hierna indieners) een inleidend verzoek tot het houden van een referendum ingediend bij de voorzitter van de gemeenteraad (hierna voorzitter); -Op 28 mei 2024 heeft de voorzitter een adviesaanvraag gevraagd aan de onafhankelijke referendumcommissie over dit inleidend verzoek dat zich richt op het ontwerp raadsbesluit Tijdelijke huisvesting van Houtense woningzoekenden, maatschappelijke organisaties, statushouders en kansrijke asielzoekers, de zogenaamde Houten Hub; -Op 4 juni 2024 heeft de referendumcommissie advies aan de voorzitter van de gemeenteraad en de gemeenteraad uitgebracht. De referendumcommissie stelt vast dat artikel 2, lid 2 van de referendumverordening een belemmering vormt op grond van uitzonderingsgrond J; “die naar het oordeel van de raad hun grondslag vinden in een eerder genomen besluit waarover een referendum is gehouden of kon worden gehouden”.

De referendumcommissie adviseert het inleidend verzoek voor een referendum af te wijzen; -Op 12 juni heeft de voorzitter de indieners, de referendumcommissie en het college geïnformeerd over de ontvangen ondersteuningsverklaringen voor het inleidend verzoek, dat het verzoek voldoet aan de gestelde voorwaarden en daarmee ontvankelijk is en als raadsvoorstel aan de agenda van de gemeenteraad van 13 juni 2024 wordt toegevoegd; -Op 12 juni 2024 heeft de referendumcommissie een openbaar te volgen toelichting op het advies gegeven aan de gemeenteraad; -Op 13 juni 2024 is in de besluitvormende raad kennisgenomen van het advies van de referendumcommissie en besloten het inleidend verzoek tot referendum af te wijzen; Voor de inhoudelijke afweging die de raad heeft gemaakt, verwijst de voorzitter naar de videotulen van de vergadering; - Op 24 juni 2024 zijn indieners schriftelijk op de hoogte gesteld van de uitkomst van de behandeling van het inleidend verzoek tot referendum; -Op 18 juli 2024 heeft de Bewonerscommissie Houten-Oost (17 ondertekenaars) een bezwaarschrift ingediend tegen het raadsbesluit. Hoorzitting De commissie bestaat uit de heer mr. H.M.F.F. Verbeet (voorzitter) en mevrouw mr. M. P. Zijlstra. Mevrouw mr. L.E.M.

Zalme is als derde lid betrokken bij de voorbereiding, door alle stukken mee te lezen en tevens een inhoudelijk bijdrage te leveren aan de totstandkoming van het advies. Mevrouw mr. E.J.K. Klok is secretaris van de commissie.

Zaaknummer:

1

De commissie heeft op 14 oktober 2024 een hoorzitting gehouden. Op de zitting zijn bezwaarmakers verschenen. Mevrouw A. van Scheppingen heeft namens alle bezwaarmakers het woord gevoerd. De (voorzitter van de) gemeenteraad heeft zich laten vertegenwoordigen door mevrouw C. Visser, bijgestaan door mevrouw mr. J. Kaljee en de heer L. Nagtegaal. De commissie heeft hetgeen ter zitting besproken is, betrokken in haar oordeelsvorming.

Beoordeling bezwaarschrift Op basis van het verhandelde ter hoorzitting, de stukken uit het dossier en de relevante wet- en regelgeving adviseert de commissie als volgt. Ontvankelijkheid De commissie staat eerst voor de beantwoording van de vraag of het bezwaarschrift ontvankelijk kan worden verklaard. Het bezwaarschrift richt zich tegen het advies van de referendumcommissie en het raadsbesluit. Voor zover het bezwaarschrift zich richt tegen het advies van de referendumcommissie overweegt de commissie dat een dergelijk advies niet vatbaar is voor bezwaar, nu dit geen besluit betreft in de zin van artikel 1:3 Algemene wet bestuursrecht (Awb). Het advies van de referendumcommissie is niet te typeren als een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling. Artikel 4 van de referendumverordening Houten 2023 stelt dat de referendumcommissie diverse adviserende taken heeft, zij houdt toezicht op het gehele referendumproces en kan gevraagd en ongevraagd advies geven. Hun adviserende taak is niet bindend. De toelichting van artikel 5, zesde lid vermeld dat de raad beslist of het inleidend verzoek kan worden ingewilligd, de referendumcommissie heeft hierbij louter een adviserende rol. Het raadsbesluit is wel een besluit in de zin van de Awb waartegen bezwaar en beroep openstaat.

De indieners van het inleidend verzoek hebben zich samen met 15 andere bezwaarmakers verenigd in Bewonerscommissie Houten Oost en maken bezwaar tegen het raadsbesluit. Het bezwaarschrift is tijdig ingediend, ook voor het overige voldoet het aan de vereisten van ontvankelijkheid die de Awb stelt. Het bezwaarschrift gericht tegen het raadsbesluit is derhalve ontvankelijk en komt voor een inhoudelijke beoordeling in aanmerking. Stukken Voorafgaand aan de hoorzitting zijn de stukken uit het dossier aan de betrokken partijen verstrekt. Ter zitting bleek dat het raadsvoorstel en – besluit d.d. 10 mei 2022 niet bij de processtukken zat. Deze is door verweerder alsnog overgelegd en door de commissie verstrekt aan bezwaarmakers. Tevens heeft de commissie besloten deze toe te voegen aan de processtukken. Inhoudelijke beoordeling bezwaarschrift De commissie staat voor beantwoording van de vraag of de gemeenteraad terecht en op juiste gronden heeft besloten het inleidend verzoek tot een referendum af te wijzen. Op basis van het verhandelde ter hoorzitting, de stukken uit het dossier en de relevante wet- en regelgeving adviseert de commissie als volgt. De raad heeft bij de voorbereiding van het raadsbesluit het advies van de voltallige referendumcommissie betrokken. Er is volgens de voorgeschreven stappen en termijnen van de verordening gehandeld.

Dit geldt zowel voor het volgen van de termijnen waarbinnen advisering van de referendumcommissie verlangd werd alsmede het ter beschikking stellen van alle stukken om tot het advies te komen. Ook voor het overige is de commissie niet gebleken van onzorgvuldigheden in de totstandkoming van het advies. In het advies refereert de referendumcommissie aan de voorgeschiedenis van het raadsvoorstel. Zij wijst erop dat op 10 mei 2022 de raad het raadsvoorstel ‘Opvang vluchtelingen, huisvesting van maatschappelijke organisaties en tijdelijke huisvesting spoedzoekers e.e.a. op locatie Essenkade 2’ geamendeerd heeft vastgesteld. Het raadsvoorstel Houten Hub waarover het inleidend verzoek tot referendum is ingediend bouwt voort op het eerder genomen raadsbesluit, maar kent een aantal andere aspecten. Die aspecten betreffen niet alleen het aantal tijdelijk te huisvesten kansrijke asielzoekers, maar ook de locatie. Volgens de referendumcommissie liggen de ambities, uitgangspunten en spelregels al besloten in het raadsvoorstel Essenkade 2 en staat het concept

Zaaknummer:

2

daarna niet meer ter discussie. Zij adviseert het inleidend verzoek voor een referendum af te wijzen op grond van artikel 2, lid 2 sub j van de referendumverordening. De commissie overweegt hierover als volgt. Het besluit van 13 juni 2024 heeft als dictum dat kennis is genomen van het advies van de referendumcommissie en dat het inleidend verzoek tot een referendum gelezen dit advies is afgewezen. De commissie leest daarin dat de gemeenteraad de mening van de referendumcommissie deelt. Een motivering daarvoor ontbreekt echter in het raadsvoorstel. Voor de inhoudelijke afwegingen van de raad is verwezen naar een link die toegang biedt tot de videotulen. Uit het verweerschrift valt op te maken dat een meerderheid van de raad (21 stemmen voor en 9 stemmen tegen) heeft gestemd voor afwijzing van het inleidend verzoek voor een referendum op grond van artikel 2, lid 2, uitzonderingsgrond j. Dit stond echter niet vermeld in het raadsbesluit. Tijdens de hoorzitting is ter sprake gekomen dat bij de behandeling van dit agendapunt tijdens het debat in de raadsvergadering raadsleden verschillende politieke argumenten hebben gewisseld. Waarbij in gevoerd betoog ook andere uitzonderingsgronden aan de orde zijn gekomen. Daarvoor heeft de commissie echter inhoudelijk geen steun aangetroffen in de dossierstukken.

Om die reden blijven deze overige uitzonderingsgronden buiten beschouwing in dit advies. De commissie overweegt dat een besluit dient te berusten op een voor belanghebbenden kenbare motivering. Daarnaast dient deze motivering een deugdelijke feitelijke grondslag te hebben en tenslotte dient de motivering het besluit te kunnen dragen. Gelet op het bepaalde in artikel 3:46 Awb in combinatie met artikel 3:47 Awb is de commissie van mening dat het raadsbesluit een onvoldoende deugdelijke motivering bevat en zij adviseert de gemeenteraad het nieuw te nemen besluit beter te motiveren met inachtneming van het onderstaande. Bezwaarmakers hebben in het bezwaarschrift de vraag gesteld hoe zij als omwonenden van de locatie Houten Oost al in 2022 een referendumverzoek hadden kunnen en moeten indienen, omdat het raadsvoorstel en besluit over het concept plan Houten Hub op de locatie Essenkade geen enkele alternatieve locatie noemt. Tevens voeren zij aan dat niet eerder dan 31 oktober 2023 zij per brief van de gemeente, via de website en de provincie kennis konden nemen welke mogelijke nieuwe locatie in Houten aangewezen zou worden. De commissie overweegt dat in het geamendeerde raadsbesluit van 10 mei 2022 onder beslispunt 1 wordt besloten “in te stemmen met de locatie Essenkade 2 als mogelijke tijdelijke locatie”.

Of en in hoeverre andere alternatieve locaties een rol van betekenis speelden in de afwegingen die ten grondslag lagen aan de locatie Essenkade wordt niet vermeld. Kanttekening 1 benoemt dat de komst van vluchtelingen vragen en zorgen kan oproepen in de directe omgeving. Om dit te beslechten wordt een aanpak van heldere communicatie- en participatiestrategie gemaakt. Ook over financiële risico’s die tot gevolg kunnen hebben dat alternatieve locaties in beeld komen rept het raadsvoorstel niet. Nergens in het voorstel wordt verwezen naar mogelijke alternatieve locaties, laat staan dat deze besproken worden. Daarnaast stelt de commissie vast dat de ambities, uitgangspunten en spelregels van het plan Houten Hub in aanzienlijke mate zijn gewijzigd. Zo is het aantal opvangplekken aanmerkelijk verhoogd en ligt de locatie Houten Oost ver verwijderd van de Essenkade, feitelijk aan de andere kant van Houten. Dit maakt dat de commissie bezwaarmakers goed kan volgen in hun grief dat op grond van dit raadsvoorstel en -besluit van 2022 in redelijkheid niet verwacht mocht worden dat men toen een inleidend verzoek voor een referendum had moeten indienen. Daarbij tekent de commissie aan dat de commissie de getrokken parallel met de uitspraak rondom Rivium (gebiedspaspoort Rivium1.0 en 2.0)in Capelle aan den IJssel, zoals genoemd in het advies van de referendumcommissie, niet kan volgen.

De verschillen tussen gebiedspaspoort Rivium 1.0 en 2.0 zijn minder concreet dan in deze situatie. De wijziging van de locatie is een concreet verschil en een verandering van wezenlijke aard. De locatie is in het raadsbesluit van 10 mei 2022 als eerste beslispunt en kent dus in zoverre een andere grondslag dan het raadsbesluit. Daarnaast wordt in afwijking van het eerder vastgestelde kader voor de opvang van 100 asielzoekers (d.d. 10 mei 2022) binnen het project besloten 175 statushouders en kansrijke asielzoekers op te vangen. De grote verschillen tussen het raadsbesluit Essenkade 2 en het raadsbesluit leiden de commissie tot het oordeel dat artikel 2, lid 2 uitzonderingsgrond j van de referendumverordening niet kan worden toegepast. De commissie is gelet op bovenstaande overwegingen van mening dat niet gesteld kan worden dat het raadsbesluit Essenkade 2 het moment was waarop de inwoners van Houten om een referendum

Zaaknummer:

3

konden vragen bij gebreke waarvan zij die mogelijkheid niet meer hadden om een referendum te vragen over de locatie Houten Oost.

Advies De commissie adviseert de gemeenteraad: • het bezwaar van 18 juli 2024 van de bewonerscommissie Houten Oost gegrond te verklaren en • het bestreden raadsbesluit van 13 juni 2024 te heroverwegen met inachtneming van de overwegingen van de commissie over het ontbreken van een motivering en de uitzonderingsgrond sub j van artikel 2, lid 2 referendumverordening.

De bezwaarschriftencommissie, De secretaris mr E.J.K. Klok

Zaaknummer:

De voorzitter mr H.M.F.F. Verbeet

4